Деятели культуры и искусства Защитники Отечества Герои Советского Союза Константинов Л.С.Торлопова Н. В.
- Обновлено 04.01.2023 14:33
Торлопова Надежда Викторовна – (1978 г. р.) - Чемпионка мира и Европы по женскому спорту, серебряный призер Олимпийских игр в Лондоне, заслуженный мастер спорта России по боксу, трехкратная Чемпионка России.
Родилась 23 ноября 1978 года в с. Убинка Шемонаихинского района Восточно-Казахстанской области.
Закончила педагогический колледж г. Усть-Каменогорск (Восточно-Казахстанская область), Курганскую государственную сельскохозяйственную академию им. Т. С. Мальцева по специальности «инженер-механик».
В бокс Торлопова Н. В. пришла сравнительно поздно — в 26 лет, хотя спортом занималась всю жизнь, но на любительском уровне. Ещё школьницей посещала все спортивные кружки: занималась лёгкой атлетикой, бегом, баскетболом. Учась в педагогическом колледже, играла в баскетбольной команде, затем начала ходить в секцию ушу.
В 2000 году с семьёй переехали в Россию (г. Кострома). Стала заниматься в секции бокса.
В составе сборной России с 2008 года. Выступала за Центральный Федеральный округ Город Кострома общество "Динамо". Работает судебным приставом по ОУПДС Управления ФССП Костромской области и является спортсменом-инструктором школы олимпийского резерва им. Александра Голубева и детско-юношеской школы № 4.
Серебряный призер Олимпийских игр (2012 - до 75 кг).
Чемпионка мира (2010 - свыше 81 кг).
Бронзовый призер чемпионата мира (2012 - до 75 кг).
Чемпионка Европы (2009 - свыше 81 кг; 2011 - до 75 кг).
Чемпионка России (2009, 2010 - свыше 81 кг; 2011 - до 75 кг).
Серебряный (2015 - до 75 кг) и бронзовый (2007 - до 80 кг; 2008 - до 91 кг) призер чемпионатов России.
ордена «За заслуги перед Отечеством» I степени (13 августа 2012 года).
Завершила спортивную карьеру в 2015 году.
Н. В. Торлопова туралы әдебиеттер
Литература о Торлоповой Н. В.
Мақалалар – Статьи
Григорьева, Е. Чемпионка из Убинки [Текст] : [о серебряном призере Олимпийских игр в Лондоне по женскому боксу Н. Торлоповой] / Е. Григорьева // ЛЗ: Сегодня. - 2012. - 30 августа. - С. 3.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Торлопова Н. В. Призеры Олимпийских игр [Электронный ресурс] : [биография] // Федерация бокса России : сайт. - Режим доступа : http://rusboxing.ru/hall-of-fame/champions-olympic-boxing/34/ (04.12.2018)
Торлопова Н. В. [Электронный ресурс] : [биография] // КГУ Шемонаихинская центральная районная библиотека : сайт. - Режим доступа : http://shemlibrary.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=429&Itemid=55 (04.12.2018)
Турлыханов Б.
- Обновлено 04.09.2015 14:55
Турлыханов Болат (1932-1993) - борец, Заслуженный мастер спорта СССР
Родился 1932 года в Жарминском районе Семипалатинской области. Окончил среднюю школу, также на отлично Казахский Государственный институт физической культуры .
Будучи опытным тренером, в свое время, воспитал немало спортсменов, ставших впоследствии мастерами спорта по вольной и греко-римской борьбе, среди них и его сыновья. Сын Даулет семь раз становился чемпионом СССР по Греко-римской борьбе, чемпионом мира, Европы, призером двух Олимпиад, победителем Азиатских игр. Работал Болат Турлыханов в школах Жарминского, Урджарского, Аягузского и Таскескенского районов.
С 1987 года и до последних дней жизни Турлыханов жил в Алматы и тренировал спортсменов в республиканской школе олимпийского резерва.
В память заслуженного тренера страны в Семее проходит ежегодный турнир по греко-римской борьбе. Его именем названа одна из улиц города.
Литература:
Турлыханов Болат // Кашляк В.Н. Семипалатинск: Их именами названы.- Семипалатинск, 2006.- С. 351-352.
Материал предоставлен Восточно-Казахстанской областной библиотекой им. Абая (г. Семей)
Турлыханов Д.
- Обновлено 21.05.2024 18:02
Турлыханов Даулет Болатович (1963 г. р.) - спортсмен, заслуженный мастер спорта по греко-римской борьбе.
Даулет Болатович родился 18 ноября 1963 г. в с. Георгиевка Семипалатинской области (ныне с. Калбатау, Жарминского района Восточно-Казахстанской области).
Образование:
Деятельность:
Звания:
Д. Б. Тұрлыханов туралы әдебиет
Литература об Тұрлыханова Д. Б.
Кітаптар - Книги
Жолымбетов, Ө.. Бес шығыршық [Мәтін] : деректі әңгімелер / Ө. Жолымбетов. - Алматы : Жалын, 1991. - 256 б.
Рысбекұлы, Қ. Дәулет [Мәтін] / Қ. Рысбекұлы.- Алматы: Ер-Дәулет, 1996. - 33 б.
Рысбекұлы, Қ. Дәулет [Мәтін] / Қ. Рысбекұлы. - Алматы: Ер-Дәулет, 1998. - 51 б..
Елубай, О. Шымыр келер шығыстың ұл-қыздары [Мәтін] : деректі әңгіме, жолжазба, очерк,толғау / О. Елубай. - Алматы : Отырар, 2000. - 420 б.
Зүкенов, М. Қасен қажы әулеті [Электрондық ресурс] : Жарма ауданының тумасы Тұрлыхановтар әулеті туралы / М. Зүкенов. - Семей : [б. и.], 2002. - 107 б. .
Қазақстанның танымал спортшылары [Мәтін]. - Алматы : Аруна, 2003. - 12 б.
Рысбекұлы Қ. Дәулет [Мәтін] : деректі хикаят / Қ. Рысбекұлы . - Астана : Ел-Дәулет, 2005. - 432 б.
Зүкенов , М. Айналайын, ауылым [Мәтін] : жинаққа Жарма ауданында болған елеулі оқиғалар мен Отан үшін от кешкен жауынгерлер және еңбек адамдары туралы материалдар енгізілген / М. Зүкенов . - Семей : [б. и.], 2005. - 384 б. .
Қазақ балуандары [Мәтін] : 6 томдық : тарихи деректі басылым. Т. 2 : Грек-рим күресі, 2006. - 472 б.
Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені=Кто есть Кто в Республике Казахстан=Who is who in the Republic of Kazakhstan [Мәтін]. - Алматы : Золотой теленок, 2006. - 806 с.
Қазақ олимпиадашылары [Мәтін]. - (Спорт саңлақтары). Т. 1 / құраст. Р. Қыдырбек. - Астана : Ер-Дәулет, 2009. - 558 б.
***
Матущак, П.Ф. Батыры на ковре [Текст] / П.Ф. Матущак. - Алматы : Рауан, 1992. - 152 с.
Матущак, П.Ф. Батыр из рода Турлыхана [Текст] : [о казахст. школе борьбы, о сильнейшем борце планеты Д. Турлыханове] / П.Ф. Матущак. - Алматы: Рауан, 1995. - 176 с.
Известные спортсмены Казахстана [Текст] : [для детей школьного возраста]. - Алматы : Аруна, 2003. - 5 с.
Елубай, О. На земле древней Эллады [Текст] : путевые заметки / О. Елубай. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2005. - 107 с.
Они были первыми [Текст] : [справочник]. - Алматы : Алматыкiтап, 2007. - 296 с.
Кітаптар Д.Тұрлыханованың құрастырушысыКниги Д. Турлыханова, как составителя
Актуальные проблемы охраны окружающей среды в Казахстане:состояние,правовые аспекты [Текст] / авт.-сост.:Д. Турлыханов, М. Кемел, М. Ким, Т. Галиев, К. Елкин; Комитет по вопросам экологии и природопользования Мажилиса Парламента РК. - Астана: Азамат, 2000. - 105 с.
Мақалалар - Статьи
1994-1999
Рысбекұлы, Қ. Көк байрақты балуан [Мәтін] : [балуан Д.Тұрлыханов туралы] / Қ. Рысбекұлы // Жұлдыз. - 1994. - № 3-4. - Б. 153-163.
Омарұлы, Б. Дәулет Тұрлыханов-Азия ойындарының чемпионы [Мәтін] / Б. Омарұлы // Егемен Қазақстан. - 1994. - 7 қазан. - Б. 4.
Рысбекұлы, Қ. Дәулеттiң жетi белесi [Мәтін] : дүние жүзiнiң, Европаның, Азиялық ойындардың чемпионы, Жоғарғы Кеңестiң депутаты Дәулет Тұрлықановтың қазақ спортындағы орны туралы қысқа қайырым әңгiме // Халық кеңесi.- 1994. - 19 қазан. - Б. 6.
Рысбекұлы Қ. Дәулеттiң жүлдесi үшiн! [Мәтін] : Семей қаласында әлем, Азия, Еуропа чемпионы Д. Тұрлыхановтың жүлдесi үшiн грек-рим күресiнен өткен дәстүрлi халықаралық жарыс туралы] / Қ. Рысбекұлы // Егемен Қазақстан. - 1995. - 30-31 желтоқсан. - Б. 8.
Рысбекұлы, Қ.Тер мен жас [Мәтін] : [балуан Д.Тұрлыханов туралы очерк] / Қ. Рысбекұлы // Спорт. - 1996. - 13 ақпан. - Б. 8.
Жекенұлы, З. Дәулеттiң дүбiрлi бiр тойы өттi [Мәтін] : Семей қаласында спорт кешенiнде балуан Д. Тұрлыхановтың жүлдесi үшiн өткен халықаралық жарыс туралы / З. Жекенұлы // Бiрлiк. - 1996. - 15 ақпан. - Б. 15.
Рысбекұлы, Қ. Нартәуекел! [Мәтін] : грек-рим күресiнен дүние жүзiнiң, Еуропаның және Азияның чемпионы Д. Тұрлыханов туралы / Қ. Рысбекұлы // Егемен Қазақстан. - 1996. - 16 шiлде. - Б. 9.
Рысқұлбекұлы, Қ. Мақтан қылар ұлыңның барына қуан [Мәтін] : Дәулет Тұрлықанов туралы / Қ. Рысқұлбекұлы // Жас алаш. - 1996. - 29-31 қазан. - Б. 9.
Рысбекұлы, Қ. Дәулет балуан - қор президентi[Мәтін] : [Қазақстан Респ. Ұлттық спорт қорының президентi Д.Тұрлыханов туралы] / Қ. Рысбекұлы // Егемен Қазақстан.- 1996. - 13 қараша. - Б. 9.
Рысбекұлы, Қ. Дәулет [Мәтін] : [күрестен Сеул Олимпиадасының чемпионы Д. Тұрлыхановтың спорттағы жолы туралы] / Қ. Рысбекұлы // Жас Алаш. - 1997. - 29, 31 шiлде. - Б. 6.
Сұлтанов, Ө. Мақтансақ, Дәулетiмiзбен мақтанайық! [Мәтін] : бiрнеше дүркiн әлем чемпионы, балуан Дәулет Тұрлыханов туралы / Ө. Сұлтанов // Спорт. - 1997. - 28 қазан. - Б. 4.
Сүлеймен, Ғ. Дәулет [Мәтін] : [күрестен әлем чемпионы Д. Тұрлыханов туралы] / Ғ. Сүлеймен // Егемен Қазақстан. - 1997. - 19 желтоқсан. - Б. 8.
Қажығұлов, Қ. Тектіден текті туар сараланып. [Мәтін] : [Спорт әлемінің жарық жұлдызы Д.Тұрлыханов туралы] / Қ. Қажығұлов // Дидар. - 1999. - 5 қазан. - Б. 8.
***
Турлыханов, Д. Чемпион из школы спартанцев [Текст] : [беседа с депутатом Верхов. Совета, чемпионом ХII Азиат. игр по греко-римской борьбе о его успехах / Д. Турлыханов; А. Сафонов] // Советы Казахстана. - 1994. - 25 окт.
Жумабайулы, М. Глубинка богата мастерами [Текст] : [о спортсменах междунар.кл. Жармин.р-на] / М. Жумабайулы // Рудный Алтай. - 1997. - 9 окт.
Чекуров, М. Четвертая высота Даулета [Текст] : [спортивные достижения Д. Турлыханова] / М. Чекуров // Спорт. - 1999. - 28 дек. - С. 2.
2000-2009
Сүлеймен, Ғ. "Менің командамда туристер болмайды" [Мәтін] / Ғ. Сүлеймен // Егемен Қазақстан. - 2000. - 15 қыркүйек. - Б. 8.
Рысбекұлы, Қ. Бiртуар [Мәтін] : [Еуропа және Азия чемпионы, балуан Дәулет Тұрлыханов туралы] / Қ. Рысбекұлы // Қазақ әдебиетi. - 2000. - 14 шiлде. - Б. 8-9.
Рысбекұлы, Қ. Бапкер [Мәтін] : [Дәулет Тұрлыханов туралы] / Қ. Рысбекұлы // Жас Алаш. - 2000. - 14 қараша.
Тұрлыханов, Д. Жеңiстi күндерiмiз әлi алда [Мәтін]: [ҚР Туризм және спорт жөнiндегi агенттiгiнiң төрағасы Дәулет Тұрлыхановпен сұхбат] / Д. Тұрлыханов; Е. Иманбай // Егемен Қазақстан. - 2002. - 2 наурыз. - Б. 6.
Рамазанов, С. Осындай ақын болған [Мәтін] : [Небәрі 35 жасында қызыл империяның қуғынына түсіп,"халық жауы" деген жазықсыз жаламен айыпталып, өмірден ерте аттанған, кезінде Мұхтар, Ілиястармен бірге жүріп, сырлас болған Тұрлықан ақын есімі берттінге дейін ескерусіз қалды. Мақалада ақынның өмірі мен қызметі, ұрпақтары жайлы әңгімеленеді. / С. Рамазанов, Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2002. - 26 маусым. - Б.12.
Пятибратов, А. Олимпиадалық дайындық орталығы көңiлден шықты [Мәтін] : Қазақстан Республикасы Туризм және спорт жөнiндегi агенттiгiнiң төрағасы Д.Тұрлыханов Алматыдағы республикалық олимпиадалық дайындық орталығында болғаны жайлы // А. Пятибратов / Спорт. - 2002. - 13 қыркүйек. - Б. 2.
Анашов, Д. Дәулет мектебiнiң балуандары Дәулетке тартса игi" [Мәтін] : атақты балуан Дәулет Тұрлыхановтың күрес мектебi туралы / Д. Анашов // Спорт. - 2003. - 23 мамыр. - Б. 7.
Рысбекұлы, Қ. "Ащы терiмдi төктiм" [Мәтін] : балуан Д.Тұрлықанов жайында / Қ. Рысбекұлы // Жас Алаш. - 2003. - 18 қараша. - Б. 6 .
Рысбекұлы, Қ. Кеңес Одағының жетi дүркiн чемпионы [Мәтін] : "Дәулет" деректi повесiнен үзiндi / Қ. Рысбекұлы // Спорт. - 2003. - 18 қараша. - Б. 5.
Тұрлыханов, Д. "Ел намысын ту етіп" [Мәтін] / Д. Тұрлыханов // Егемен Қазақстан. - 2003. - 18 қараша. - Б. 6.
Серiкбекқызы, Г. Ер Дәулеттiң жүлдесi үшiн [Мәтін] / Г. Серiкбекқызы // Sport KS. - 2007. - 10 сәуiр. - Б. 1, 8.
Елубай, О. Ер Дәулет еліне келді [Мәтін] / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2006. - 24 қараша. - Б.10.
Рысбекұлы, Қ. Дәулет Тұрлыханов [Мәтін] / Қ. Рысбекұлы // Дәулет. - 2009. - № 1. - Б. 8-16.
***
Тренер года - Даулет Турлыханов [Текст] // Доживем до понедельника. - 2000. - 1-5 янв. - С. 4.
Новое восхождение Даулета [Текст] : [Д. Турлыханов назначен пред. Агентства по туризму и спорту] // Экспресс К. - 2000. - 17 мая. - С. 5.
Кажигалиулы, Д. В их сердцах - олимпийский огонь [Текст] : [о встрече Д. Турлыханова с корей. борцом Ким Ен Нам] / Д. Кажигалиулы // Коре ильбо : международная корейская газета. - 2000. - 15 сент. - С. 15.
Турлыханова, М. Родить и вырастить десятерых - это совсем не сложно [Текст] : Секретами воспитания делится мама семикрат. чемпиона мира по греко-рим. борьбе Д. Турлыханова / М. Турлыханова // Казахстанская правда. - 2001. - 1 июня.
"Наша власть - как колода засаленных карт..." [Текст] : [о деятельности Д. Турлыханова, М. Нукенова и акима Сев.- Каз. обл. К. Нагманова] // Начнем с понедельника. - 2002. - 18-24 янв. - С. 9.
Воротной, И. Как воспитать олимпийцев [Текст] : председатель Агентства по туризму и спорту РК Д. Турлыханов о возможностях казахстанских атлетов на предстоящей олимпиаде в Афинах / И. Воротной // Известия. - 2004. - 9 июня. - С. 7.
Дымов, Я. Воля батыра [Текст] : о чемпионе мира Д. Турлыханове / Я. Дымов // Мегаполис. - 2004. - 15 июля. - С. 17.
Акмырза, Г. Мы обязаны продолжить традиции [Текст] : беседа с председателем Комитета по делам спорта Минист. культуры, информации спорта в РК Д.Б. Турлыхановым о греко-римской борьбе в Казахстане / Г. Акмырза // Про спорт Казахстана. - 2005. - 12 апр. - С. 1, 6.
Турлыханов Д.: "Я отвечаю за все" [Текст] / Д. Турлыханов // Экспресс К. - 2005. - 1 сент. - С. 5.
Сарсеков, С. Три истины детской борьбы [Текст] / С. Сарсеков // Про спорт Казахстана. - 2008. - 15 апр. - С. 7. - О юношеской сборной по греко-рим. борьбе.
Назарханов, Н. Достойный сын своего народа [Текст] : [о знаменитом спортсмене и политическом деятеле, земляке кокпектинцев Д. Турлыханове] / Н. Назарханов // Новая жизнь. - 2010. - 28 авг. - С. 3.
Нурпеисова, К. Незабываемая встреча [Текст] : [об открытии борцовского зала имени Д. Турлыханова в селе Кокпекты] / К. Нурпеисова // Новая жизнь. - 2010. - 28 авг. - С. 3.
2011
Жәнiбекұлы, Р. Жауырыны жерге тимеген жампоз [Мәтін] / Р. Жәнiбекұлы // ALASH. - 2011. - № 4. - Б. 16-19.
Досмұхамбетов, Т. Нағыз балуан [Мәтін] / Т. Досмұхамбетов// Дала мен қала. - 2011. - 19 қыркүйек. - Б. 15.
Досмұхамбетов, Т. Дәулет [Мәтін] / Т. Досмұхамбетов // Қазақ спорты. - 2011. - 20 қыркүйек. - Б. 6.
Қалмағанбетова, Б. Әке аманатын орындаған ұл [Мәтін] : өлең / Б. Қалмағанбетова // Алтын орда.- 2011. - 17 қараша. - Б. 31.
"СемАЗ" серіктестігі: сенім мен серпін [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2011. - 26 қараша. - Б.10-11.
Қалмағанбетов, Б. Боз кiлемнiң шаңын қаққан батырсың [Мәтін] : өлең / Б. Қалмағанбетов // Ана тiлi. - 2011. - 15 - 21 желтоқсан. - Б. 23.
***
Гайдамакин, Е. Даулет Турлыханов [Текст] : надо бороться за право провести Олимпиаду / Е Гайдамакин // Про спорт Казахстана. - 2011. - 28 января. - С. 7. - Интервью с президентом Федерации гандбола Казахстана о мужском гандболе.
2012
Күдеров, Т. ФИЛА-да жүре берiңiз, Дәулет аға![Мәтін] / Т. Күдеров // Алаш айнасы. - 2012. - 4 сәуiр. - Б. 7.
Тұрлыханов, Д. Қазақша күрестің әлемдік деңгейге шығуы үшін әлі талай тер төгуге тура келеді [Мәтін] / Д. Тұрлыханов ; сұхбат. К. Кәкісұлы // Дидар. - 2012. - 25 мамыр. - Б. 12.
Күдеров, Т. Лондондағы тағы бiр жеңiс [Мәтін] / Т. Күдеров / Алаш айнасы.- 2012. - 7 тамыз . - Б.7.
Тұрлыханов ФИЛА бюросына қайта мүше болды [Мәтін] / Ә. Тiлеужан // Sport.- 2012. - 7 тамыз. - Б. 2.
Жанатұлы, Е. Кәсіпкерліктің керегесі кеңеймек [Мәтін] / Е. Жанатұлы // Семей таңы. - 2012. - 23 қараша. - Б. 1.
"Семей қаласының құрметті азаматы" атағын беру туралы [Мәтін] : Семей қаласы мәслихат шешімі 2012 ж. 21 қараша // Семей таңы. - 2012. - 4 желтоқсан. - Б. 2.
***
Изизов, Ф. В добрый путь, палуаны! [Текст] / Ф. Изизов // Про спорт Казахстана. - 2012. - 8 мая. - С. 16. - В Алматы прошел республиканский традиционный турнир среди юношей по греке-римской борьбе на призы ЗМС СССР, ЗТ РК Д.Турлыханова.
Турлыханов, Д. У нас есть претенденты на олимпийские медали [Текст] / Д. Турлыханов; Ф. Изизов // Про спорт Казахстана. - 2012. - 11 мая. - С. 16. - Беседа с президентом Федерации борьбы Казахстана, членом Бюро FILA.
Даулет Турлыханов избран в Бюро FILA [Текст] // Про спорт Казахстана. - 2012. - 7 августа. - С. 3.
2013
Қанағатов, Е. Қазақтың дәулетi [Мәтін] / Е. Қанағатов // Дәулет. - 2013. - № 4. - Б. 3.
Канапьянов, А. Ұлт мақтанышы [Мәтін] / А. Канапьянов // Дәулет. - 2013. - № 4. - Б. 5-6.
Айтбайқызы, М. "Спорт елдi елге таныстырады" [Мәтін] / М. Айтбайқызы; әңг.М. Қалқабай // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 28-30.
Астафьев, Н. Көшбасшы [Мәтін] / Н. Астафьев // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 70.
Ахметшәрiп, Д. "Мен бiлетiн Дәулет" [Мәтін] / Д. Ахметшәрiп // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 63.
Асылқызы, Г. "Менiң ең сүйiктi оқушым" [Мәтін] / Г. Асылқызы; әңг.Э.Әмiр // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 42.
Боз кiлемнiң ханзадасы [Мәтін] / әңг. Г. Амантайқызы // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 48-51.
Досқожанов, Ә. Еңбекқорлығы көпке үлгi [Мәтін] / Ә. Досқожанов // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 69.
Елекеев, И. Аңыз адам [Мәтін] / И. Елекеев // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 34-35.
Жанай, Р. Дәулет батыр дастаны [Мәтін] / Р. Жанай: дастаннан үзiндi // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 37.
Қасымханов, М. "Менiң қамқоршым" [Мәтін] / М. Қасымханов. // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11.- Б. 66.
Қожағапанов, Е. Қайсар мiнез балуан [Мәтін] / Е. Қожағапанов // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 19.
Қожағапанов, Е Мен бiлетiн Дәулет [Мәтін] / Е. Қожағапанов // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 38.
Қыздарбекова, Л. "Ол екi сөйлемейтiн" [Мәтін] / Л. Қыздарбекова; әңг.Э. Әмiр // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 41.
Лалович, Н. "Дәулет ФИЛА-ның мақтанышы " [Мәтін] / Н. Лалович // Ұлт болмысы.- 2013. - № 11.- Б. 14.
Мұзафаров, М. Қайталанбас тұлға [Мәтін] / М. Мұзафаров// Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 68.
Омаров, Қ. "Қазақтың ұлттық батыры" [Мәтін] / Қ. Омаров // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 56-57.
Сағындықов, Т "Ғасырда бiр туатын талант" [Мәтін] / Т. Сағындықов; әңг.Э.Әмiр // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 44-45.
Сарманов, Б. Қазақ спортының сайыпқыраны [Мәтін] / Б. Сарманов // Ұлт болмысы. - 2013. - № Б. 11-36 .
Сейiтхан, А. "Сүйкiмдi адам" [Мәтін] / А. Сейiтхан // Ұлт болмысы.- 2013. - № 11.- 64 б.
Сопбекқызы, Л. Дәулет үмiтiмiздi ақтады [Мәтін] / Л. Сопбекқызы // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 40.
Үшкемпiров, Ж. "Дәулеттi қалай мақтасақ та жарасады" [Мәтін] / Ж. Үшкемпiров; әңг.Э.Әмiр // Ұлт болмысы. - 2013. - № 11. - Б. 32-33.
Нығматуллин, Т. Даңқты палуан - Дәулет [Мәтін] : атақты палуан Дәулет Тұрлыханов туралы / Т. Нығматуллин // Аягөз жаңалықтары. - 2013. - 2 наурыз. - Б. 5.
***
Стасовский, А. Живая легенда Казахстана [Текст] / А. Стасовский // Дәулет. - 2013. - № 4. - С. 6-8. - О спортсмене по борьбе Д.Турлыханове.
Данилова, Т. За дело, за дела [Текст] / Т. Данилова // Устинка плюс. - 2013. - 19 дек. - С. 13
2014
Анаш, Д. Қалбатауға Карелин келген күн [Мәтін] / Д. Анаш // Егемен Қазақстан. - 2014. - 20 наурыз. - Б. 8.
Елубай, О. Тұрлыхановтың халыққа тартуы [Мәтін] / О. Елубай // Қазақ спорты. - 2014. - 25 наурыз. - Б. 3.
Дәулеттiң жүлдесi үшiн [Мәтін] // Айқын. - 2014. - 29 наурыз. - Б. 6.
Тұрлыханов, Д. Олимпиада чемпиондары ауылдан шығады [Мәтін] : [грек-рим күресінің дамуына өзіндік үлес қосқан әйгілі спортшы Дәулет Тұрлыхановпен сұхбат] / Д. Тұрлыханов ; сұхбат. О. Байуақов // Ертіс өңірі . - 2014. - 8 қазан.- Б. 9.
Райыс, К. Қазақтың Дәулеті [Мәтін] : [Әлем чемионы Дәулет Тұрлыханов туралы.] / К. Райыс // Ертіс өңірі. - 2014. - 19 қараша. - Б.10-11.
Бекзат бейне [Мәтін] : [КСРО спорт шебері Болат Тұрлыханов туралы] // Ертіс өңірі. - 2014. - 26 қараша. - Б. 9.
Ауданбай, М. Алаш қаласында -әлем палуандары [Мәтін] : [Семей қаласында грек-рим күресінен палуандар сайысы өтті] / М. Ауданбай // Ертіс өңірі. - 2014. - 3 желтоқсан. - Б. 1,6-7.
***
Сергазин, Е. Объединенный мир борьбы, объединяйся! [Текст] / Е. Сергазин // PROСПОРТ Казахстан. - 2014. - 12 сентября. - С. 23. - Беседа с президентом Федерации борьбы Казахстана Д. Турлыхановым.
2017-2018
Байжұманов, Қ. Ер Дәулет [Мәтін] : дастан / Қ. Байжұманов // Жұлдыз. - 2017. - № 8. - Б. 79-85 .
Ниязбек, Т. КСРО чемпионатын жетi рет ұтқан [Мәтін] / Т. Ниязбек // Қазақ спорты. - 2018. - 30 қаңтар. - Б. 5.
Маратқызы, М. Балуан атындағы бәсеке [Мәтін] : [грек-рим күресінен Д. Тұрлыханов атындағы облыстық турнир өтті.] / М. Маратқызы // Ертіс өңірі. - 2018. - 23 мамыр. - Б. 1, 11.
Ушкемпиров Ж. А.
- Обновлено 22.09.2021 15:58
Ушкемпиров Жаксылык Амиралыулы (1951-2020) - Олимпийский чемпион, Герой Труда Казахстана, Заслуженный мастер спорта СССР (1980). Чемпион мира. Заслуженный тренер Казахской ССР.
Родился 6 мая 1951, совхоз «Чапаев», Свердловский район, Джамбульская область, Казахская ССР,
Происходит из подрода бестерек рода шымыр племени дулат.
В школе занимался национальной борьбой казакша-курес. Поступил в Семипалатинский зооветинститут. Борьбой занялся случайно, сначала вольной. Будущему чемпиону Олимпийских игр был необходим зачёт по лыжному спорту, без которого не допускали к сессии, а на лыжах Ушкемпиров до этого не стоял никогда. Преподаватель физкультуры поставил условием зачёта выигрыш в схватке по вольной борьбе у другого студента, что Ушкемпиров с трудом, но выполнил, после чего приступил к постоянным тренировкам. В 1971 году, после двух лет занятий борьбой, выиграл чемпионат Казахской ССР по вольной борьбе и, поскольку, по его мнению, несправедливо не был взят на первенство СССР, перешёл к другому тренеру и начал заниматься классической борьбой. В этом же году вновь выиграл чемпионат Казахской ССР, уже по классической борьбе. В 1972 году выступив на чемпионате СССР стал пятым, в 1973 году стал бронзовым призёром первенства страны и был включён в сборную СССР.
На Летних Олимпийских играх 1980 года в Москве боролся в весовой категории до 48 килограммов. Ушкемпиров выступал за ДСО «Кайрат» (Семипалатинск) (1972-1975), ДСО «Кайрат» (Алма-Ата) (1975-1982).
Достижения:
Чемпион мира (1981), второй призёр Кубка мира (1982), второй призёр чемпионата Европы (1980), двукратный чемпион СССР (1975, 1980), серебряный призёр чемпионата СССР (1978, 1979), бронзовый призёр чемпионата СССР (1973, 1977), чемпион Спартакиады народов СССР (1975).
В 1974-1984 годах Жаксылык Ушкемпиров работал инструктором Государственного спорткомитета Казахской ССР. С 1984 года олимпийский чемпион начал проводить Юношеский турнир на призы Жаксылыка Ушкемпирова, который в 2016 году обрёл международный статус.
В 1984-1993 годах работал директором спортивной школы республиканского профсоюзного комитета, а с 1993 года - директором спортивного клуба «Жаксылык». Жил в Алма-Ате, занимался животноводством.
Награды:
Кавалер ордена «Знак Почёта» и казахстанских орденов Почёта и Барса 1 степени. Почётный гражданин Тараза.
15 декабря 2017 года президентом Казахстана Нурсултаном Назарбаевым Жаксылыку Ушкемпирову было присвоено звание Герой Труда Казахстана.
23 июня 2020 года награждён медалью «Халық алғысы».
2 августа 2020 года Жаксылык Ушкемпиров скончался в возрасте 69 лет.
Литература о Ж. Ушкемпирове
Книги
Матущак, П. Ф. Батыры на ковре / П.Ф. Матущак - Алматы : Рауан, 1992. - 152 с. - ISBN 5-625-01879-0 : 25.00 тен. - Текст.
Они были первыми : [справочник]. - Алматы : Алматыкiтап, 2007. - 296 с. - ISBN 99-24-857-5 : 1900.00 тен. - Текст.
Дымов Я. М. Воля батыра [Текст] / Дымов, Я.М. - Астана : Ер-Даулет, 2007 . – 385с./http://kazneb.kz/site/catalogue/view?br=91992&locale=ru
Мақалалар-Статьи
Үшкемпіров, Ж. Атымды жайған алашқа [Мәтін] : [Олипмиада чемпионы...әңгіме/әңгімелескен Ә.Әрін] / Ж. Үшкемпіров // Жас алаш. - 1997. - 25 қараша
Үшкемпіров, Ж. Сол күндерді сағынып жүрмін [Мәтін] / Ж. Үшкемпіров // Егемен Қазақстан. - 2000. - 30 тамыз.- Б.13
Үшкемпіров, Ж. Боз кілемдегі тағдырың бақ сынаудан ғана тұрмайды [Мәтін] / Ж. Үшкемпіров // Егемен Қазақстан. - 2006. - 26 сәуір.- Б.15
ТҰрғанбаев, Р. Жақсылық [Мәтін] : [Әлем чемпионы Ж. Үшкемпіров туралы] / Р. ТҰрғанбаев // Ертіс өңір. - 2011. - 20 шілде.- Б.9.
"Семей қаласының құрметті азаматы" атағын беру туралы [мәтін] : Семей қаласы мәслихат шешімі 2012 ж. 21 қараша // Семей таңы . - 2012. - 4 желтоқсан.- Б.2
Жанатұлы, Е. Кәсіпкерліктің керегесі кеңеймек [мәтін] : Қалалық мәслихатта / Е. Жанатұлы // Семей таңы . - 2012. - 23 қараша.- Б.1
Бердіқұлов,С. Мәңгілікке бірінші [Мәтін] / С. Бердіқұлов, // Жас спортшы. - 2013. - №5-6.- Б.3-6.
Қашқынбаев, М. Үшкемпіровтің бір қыры [Текст] /М.Қашқынбаев // Егемен Қазақстан . - 2014. - 12 сәуір (№ 71). - 9
Айтөлен, Ұ. Бақытты да баптай білу керек [Текст] /Ұ. Айтөлен // Айқын . - 2015.- 21 мамыр (№ 90). - 5
Райыс, К. Олимпиада чемпионының ұстазы [Мәтін] : [Олимпиада чемпионы Ж. Үшкемпіровтың ұстазы туралы.] / К. Райыс // Ертіс өңірі . - 2016. - 2 наурыз.- Б.8.
Омаш, А. Олимпиада чемпионы медальдарын Семей мұражайына тапсырды. [Мәтін] : [Әлем чемпионы Ж. Үшкемпіров Семей мұражайында.] / А. Омаш // Ертіс өңірі . - 2016. - 12 қазан .- Б.1,3.
Әнуарбек, Ә. Әлемде теңдесі жоқ атлеттер қалашығы XXVІІІ Бүкіләлемдік қысқы Универсиаданың көркі болмақ [Текст] /Ә. Әнуарбек // Түркістан . - 2016.- 14 сәуір (№ 15). - 10
Рысбек, Қ. Балуан биігі [Текст] / Қ.Рысбек // Егемен Қазақстан . - 2017.- 2 маусым (№ 104). - 10
Рысбек, Қ. Ер туған жеріне тартады ! [Текст] /Қ. Рысбек // Егемен Қазақстан . - 2017.- 2 мамыр (№ 83). - 10
Нұғманбекова, Раушан. Жақсылық Үшкемпіровтың есімі берілді [Мәтін] / Р. Нұғманбекова // Дидар. - 2019. - 19 қыркүйек.- Б.20.
Манап, Алмас. Алаштың "бір жапырақ" баласы [Мәтін] / А. Манап // Егемен Қазақстан. - 2020. - 24 шілде.- Б.10
Елубай, Оңдасын. Алаштың арда ұлы [Мәтін] : Олимпиада чемпионы Жақсылық Үшкемпіров туралы бір үзік сыр / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2020. - 10 қыркүйек.- Б.16
Елубай, Оңдасын. Қайран Жақсылық! [Мәтін] / О. Елубай // Дидар. - 2020. - 10 қыркүйек.- Б.8-9.
Елубай, Оңдасын. Қайран, Жақсылық! [Текст] / О. Елубай // Қазақ спорты. - 2020. - 8 қыркүйек.- Б.4-5
Сейітхан, Амангелді. Жақсылық болып жаралған [Текст] / А. Сейітхан // Жас алаш. - 2020. - 11 тамыз.- Б.7.
Сұлтанов, Өмірзақ. Жақсылық Үшкемпіров күреске қалай келді ? [Текст] / Ө. Сұлтанов // Ертіс өңірі. - 2021. - 31 наурыз.- Б.12
Сұлтанов, Өмірзақ. Даңқты палуан жаттыққан спорт ғимараты [Текст] : [Жақсылық Үшкемпіров туралы] / Ө. Сұлтанов // Ертіс өңірі. - 2021. - 31 наурыз.- Б.13
Сұлтанов, Өмірзақ. Жақсылықтың күресте сенімді серігі, өмірде адал досы болдым [Текст] : олимпиада чемпионы Жақсылық Үшкемпіров туралы / Ө. Сұлтанов // Ертіс өңірі. - 2021. - 28 сәуір.- Б.10
Әбіш, М. Жақсылық Үшкемпіровтің ескерткіші ашылды / М. Әбіш. - Мәтін // Егемен Қазақстан. - 2021. - 9 қыркүйек. - Б. 6.
***
Нуруллин, Э. В честь легендарного палуана [Текст] / Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2012. - 21 сент. - С. 2
Нуруллин, Э. Время требует активности [Текст] / Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2012. - 23 нояб. - С. 1
Гуляева, Е. 21 год независимости [Текст] / Е. Гуляева // Спектр. - 2012. - 19 дек. - С. 3
Абылкасимова, А. Победа не может быть легкой ! [Текст] / А. Абылкасимова // Спектр. - 2014. - 3 декабря. - С. 4
Перцева, Н. Поэзия силы [Текст] / Н. Перцева // Наше дело. - 2016. - 25 февраля. - С. 6
Нуруллин, Э. От благодарного ученика [Текст] / Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2016. - 1 марта. - С. 1
Эпохальный документ [Текст] // Казахстанская правда. - 2016. - 26 ноября (№ 228). - 4-5
Левина, Ф. В честь чемпиона [Текст] : Физкультурно - оздоровительный комплекс Семея теперь носит имя олимпийского чемпиона Жаксылыка Ушкемпирова. / Ф. Левина // Рудный Алтай. - 2019. - 1 октября.- С.4.
Щетинина, М. Победит сильнейший [Текст] : в Семее стартовал республиканский турнир по греко-римской борьбе. / М. Щетинина // Рудный Алтай. - 2020. - 7 марта.- С.1.
Султанова, М. Тернистый путь к желанной победе [Текст] : в этом году исполнилось бы 70 лет легенде казахстанского спорта - Жаксылыку Ушкемпирову / М. Султанова // Вести Семей. - 2021. - 16 февраля.- С.4.
Интернет-ресурсы
Легендарный спортсмен, творец истории. Главные победы Жаксылыка Ушкемпирова [Электронный ресурс] : сайт. – Режим доступа: https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/legendarnyiy-sportsmen-tvorets-istorii-glavnyie-pobedyi-410197/
Шегенов Е.
- Обновлено 06.12.2023 09:27
Шегенов Ержан (1968 г. р.) - мастер спорта СССР по боксу, заслуженный мастер спорта Республики Казахстан по кикбоксингу.
Родился 18 октября 1968 года в поселке Молодежный (ныне поселок Касыма Кайсенова) Уланского района Восточно-Казахстанской области. В 1986 году окончил среднюю школу поселка Молодежный (ныне поселок Касыма Кайсенова). С 1987 по 1989 гг. проходил срочную военную службу в рядах Вооруженных Сил СССР.
В 1990 г. поступил в ВКГУ (ныне ВКУ имени Сарсена Аманжолова) на факультет физического воспитания, который окончил в 1995 году.
Послужной список спортивных достижений Ержана Шегенова внушителен:
- Семнадцати кратный Чемпион РК (1992-2007 гг.) по кикбоксингу;
- Обладатель Кубка Мира 2004 года;
- Чемпион Мира 1995, 2001, 2003, 2005 гг.;
- Чемпион Европы 1994, 1998, 2006 гг.;
- Чемпион Азии 1994, 1998, 2003 гг.;
- Чемпион СНГ 1993 г.;
- Серебряный призер Чемпионата Мира 2004, 2006 гг.;
- Бронзовый призер Чемпионата Мира 1997, 2006 гг.;
- Победитель Международных турниров 2006-2007 гг.
В настоящее время Ержан Шегенов работает тренером по кикбоксингу в Комплексе досуга и спорта (КДС) ТОО «Казцинк».
Шегенов Ержан туралы
Литература о Шегенове Ержане
Төрлет,Кикбокс!: [2000 жылдың 13 желтоқсанында Өскемен қаласының әкімінің жүлдесі үшін республикалық кикбоксшылардың турнирі болып өтпекші. Соған орай бірнеше мақала жарияланып отыр ] // Дидар. - 2000. - 2желтоқсан.- Б.5
Ержан - әлемнің үш дүркін чемпионы] // Дидар. - 2003. - 27 мамыр.- Б.1
Кузьмина Н. Е.Шегенов -Европа чемпионаты: / Кузьмина Н. // Дидар. - 2006. - 7 қазан.- Б.3
Спортсмены - Уланцы: Ұлан есімі - ұлағат бесігі. Анықтамалық / Обетованная земля Уланская. Энциклопедия. - Барнаул: Азбука, 2008. - 312 с.
Шығыс жұлдыздары. Энциклопедиялық анықтамалық / 2 том. - Астана : Фолиант, 2011.
Есімханов Ә. Шығыстан шыққан сақа спортшыла: Шығысқазақстандық танымал спортшылар жайлы не білеміз? / Ә. Есімханов // Менің өлкем. - 2021. - 29 шілде.- Б.5.
***
Ержан Шегенов - чемпион мира! : [с золотой медалью победителя и высоким званием чемпиона мира вернулся из Греции наш именитый мастер кик-боксинга Ержан Шегенов]. - Текст // Рудный Алтай. - 2001. - 5 мая. - С. 1.
Шакенова, Г. Очередная победа лучшего кикбоксера мира : [об именитом мастере кик-боксинга Ержане Шегенове] / Шакенова Г. - Текст // Уланские зори. - 2004. - 14 августа. - С. 6.
Столбовская, Н. Вновь чемпион : [о кик-боксере Ержане Шегенове] / Столбовская Н. - Текст // Семь дней. - 2005. - 15 апр. - С. 6.
Анин П. Гимн Казахстана в честь победителя: / Анин П. // Рудный Алтай. - 2006. - 7 окт. - С. 3
Ержан Шегенов: «Я делаю это все в силу своего патриотизма» [Электронный ресурс]. – Режим доступа : https://prosports.kz/news/41138
