Жолжаксынов Д. К.

Обновлено 06.01.2026 16:20

Жолжаксынов Досхан Калиевич (1951 г.) – актер театра и кино, режиссер, певец (драм. баритон), Народный артист Казахстана (1995), заслуженный артист Киргизии (1996).

Родился 7 октября в 1951 г. в ауле Балыкши Курчумского района Восточно-Казахстанской области.

В 1969 г. поступил на театральный факультет Института искусств им. Курмангазы в мастерскую народной артистки СССР Хадиши Букеевой (1969-1973). 
С 1971 г. – актер театра для детей и юношества. В 1995-2001 гг. – директор и художественный руководитель этого театра. В театре и кино исполнил более 200 ролей.

Роли в театре: Акан, Самет («Акан-сери – Актокты», «Солдат из Казахстана» Г. Мусрепова), Азберген («Эпидемия» А. Тарази) и др.

Роли в кино: Аскербек («Гаухартас», 1976), Хамит («Погоня в степи», 1979), Мурат («Золотая осень», 1979), Муздыбай («Потомок белого барса», 1984), (последние два фильма – «Киргизфильм»), Даур («Омпа», 1997), Биржан сал («Биражан сал», 2012), Кунанбай («Кунанбай», 2015).

Лауреат Премии Ленинского комсомола Казахстана (1982), лауреат Государственной премии Республики Казахстан (1996).

Награжден главным призом конкурса театров тюркоязычных народов г. Казань (1998).

Д. Жолжаксынов  известен как киноактер и исполнитель народных песен терме.

В 2015 г. вышел фильм «Кунанбай», где главную роль сыграл Народный артист Казахстана Д. Жолжаксынов, он же является режиссером фильма.

Роли в театре: Акан, Самет («Акан-сери – Актокты», «Солдат из Казахстана» Г. Мусрепова), Азберген («Эпидемия» А. Тарази) и др.

Роли в кино: Аскербек («Гаухартас», 1976), Хамит («Погоня в степи», 1979), Мурат («Золотая осень», 1979), Муздыбай («Потомок белого барса», 1984), (последние два фильма – «Киргизфильм»), Даур («Омпа», 1997), Биржан сал («Биржан сал», 2012), Кунанбай («Кунанбай», 2015).

Награды :

Лауреат Премии Ленинского комсомола Казахстана (1982)

Лауреат Государственной премии Республики Казахстан (1996)

Награжден главным призом конкурса театров тюркоязычных народов г. Казань (1998)

2001 год –награжден орденом «Құрмет»

2016 год - Государственная премия Республики Казахстан в области литературы и искусства за полнометражный художественный фильм «Кунанбай».

2005год - Звание «Почётный гражданин Курчумского района»

18 сентября 2020 год - Звание «Почётный гражданин Алматы»

2021 год награжден орденом "Отан"

2024 год - удостоен награды «За выдающийся вклад в казахстанский кинематограф» на XVII Международном кинофестивале «Евразия» 

Д. Жолжақсыновтың мақалалары

Статьи Жолжаксынова Д.

Жолжақсынов Д. Жарылқап тастамаса да жанашырлық керек: [Қазақтың Ғ.Мүсірепов атындағы мемлекеттік жасөспірімдер мен балалар театрына-50 жыл] / Д. Жолжақсынов // Егемен Қазақстан. - 1996. - 9 сәуір.

Жолжақсынов Д. Ұлтым деп келген бір ұлан: [М. Өзтүрік туралы] / Д. Жолжақсынов // Қазақ әдебиеті. - 1997. - 2 желтоқсан. - Б. 13.
Жолжақсынов Д. Өнер дегеніміз – өмір: [Мәдениет мәселесі жөніндегі келелі кеңестен кейінгі ой] / Д. Жолжақсынов // Егемен Қазақстан. - 1998. - 5 мамыр.
Жолжақсынов Д. Мені кресло ешуақытта қызықтырған емес... / Д. Жолжақсынов. // Қазақ әдебиеті. - 2001. - №5 қазан (N40). - Б.5.
Жолжақсынов Д. Маған өзім ойнаған рөлдердің бәрі ұнайды, өйткені барлығында менің адалдығым бар /Д. Жолжақсынов. // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 16 мамыр. - Б.4-5.
Жолжақсынов, Д. Ұлтымның өнерін бойтұмардай сақтағым келеді / Д. Жолжақсынов // Дидар. - 2009. - 5 қыркүйек. - Б.5.
Жолжақсынов Д. "Біржан сал" - менің 20 жыл бойғы арманым еді / Д. Жолжақсынов // Жұлдыздар отбасы. - 2011. - № 3.- Б.11-16.
Жолжақсынов Д. Қара домбыраны қоқыстан қолыммен аршып алдым / Жолжақсынов Д. // Түркістан. - 2011. - 6 қазан (№ 40). - 3
Жолжақсынов, Д. Әр қазақ өз-өзіне ие болуы керек: [Қазақстанның халық әртісі Д. Жолжақсыновпен сұхбат] / Д. Жолжақсынов // Дидар. - 2012. - 11 мамыр.- Б.8.
Жолжақсынов Д. Әмина апайдың театрдағы баласы болдым / Жолжақсынов Д. // Аңыз адам . - 2012. - № 5. - Б. 24-25.
Жолжақсынов, Д. Фильмді Құнанбайдың аруағынан рұқсат алып бастадық / Д. Жолжақсынов // Аңыз адам. - 2015. - № 13.- Б.47-48.
Жолжақсынов, Д. Ұлтын сүюді ұрпақ санасына отбасында сіңірмей, бәрі бекер / сұхб. С. Орынбасарұлы // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б.22-30.
Жолжақсынов, Д. Жидебайдан жылап қайттым… / Д. Жолжақсынов // Ана тілі. - 2018. - 6-12 қыркүйек.- Б.1,8.
Жолжақсынов, Д. Кино-тұнып тұрған идеология: актер Досхан Жолжақсынов туралы / Д. Жолжақсынов // Ана тілі. - 2021. - 7 -13 қазан. - Б. 7.
Жолжақсынов, Д. Құндылықтың қорғаны-мәдениет: [актер Досхан Жолжақсынов Ұлттық құрылтайда көтерілген мәселелер туралы ой қозғайды] / Д. Жолжақсынов // Егемен Қазақстан. - 2024. - 5 сәуір (N66). - Б. 6.
Жолжақсынов, Д. Арман - ұзақ, ғұмыр - қысқа... / сұхб. Д. Садырқан // Қазақ әдебиеті. - 2025. - 14 ақпан (№6). - Б. 12-13.

***

Жолжаксынов, Д. Я родился под счастливой звездой: беседа с народным артистом Досханом Жолжаксыновым / Д. Жолжаксынов // Казахстанская правда. - 1999. - 5 ноября. - С. 4.
Жолжаксынов, Д. Нахожу общий язык с любым: интервью с народным артистом РК Досханом Жолжаксыновым / Д. Жолжаксынов // Казахстанская правда. - 2004. - 21 мая. - С. 8.

Д. Жолжақсынов туралы әдебиеттер
Литература о Д. Жолжаксынове

Кітаптар – книги

Жасыл белес: деректі әңгімелер, очерктер, мақалалар. - Алматы: Жалын, 1986. - 198 б.
Сығаев Ә. Сахнаға сапар: драматургия мен театр мәселелері хақында / Ә. Сығаев. - Алматы: Өнер, 1990. - 192 б.
Сығай Ә. Сахна саңлақтары / Сығай Ә. - Алматы: Жалын, 1998. - 512 б.
Қайырбеков Ә. Саға: Эссе, әдеби сын-зерттеу, ой-толғам / Ә. Қайырбеков - Астана: Фолиант, 2003. - 296 б.
Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені=Кто есть Кто=Who is Who 2004-
-2006: анықтамалық. Т. 2, 2006. - 996 б.
Сығай Ә. Актер әлемі. Т. 1 / бас ред. Т. Ахметжан, 2008. - 272 б.
Жолжақсынов Досхан // Шығыс жұлдыздары: энциклопедиялық анықтамалық. Т. 1. - Астана: Фолиант, 2011. - Б. 221-222.
Сығай, Әшірбек. Таңғажайып театр: эсселер / Ә. Сығай. - Алматы: Ана тілі, 2014. - 480 б.
Жолжақсынов Досхан // Шығыс Қазақстан облысы: энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Б. 353-354.
Қазақ сахнасының шеберлері: портреттер. - Алматы: Print Express, 2017. - 324 б.
Қазығұл, Ш. Палитрасыз портреттер / Ш. Қазығұл. - Алматы: Arna-b, 2020. - 224 б.
Теменов, Т. Беймәлім таныс бейнелер / Т. Теменов. - Астана: Фолиант, 2022. - 304 б.

Мақалалар – Статьи

Сығаев Ә. Бір басында сан өнер: [Балалар мен жасөспірімдер театрының артисі,киноактер Д. Жолжақсынов туралы] /Ә. Сығаев // Жалын . - 1986. - № 6. - Б. 56-60.
Егеубай А. Сахна Жырауы... / А. Егеубай. // Жұлдыз . - 2001. - № 9. – Б. 134-141.
Американдық режиссер Досқан Жолжақсыновтың ойынына дән риза // Жас алаш. - 2003. - 30 қыркүйек.- Б. 5.
Зәкәрия Х. Халық артисі / Х. Зәкәрия // Дидар. - 2004. - 21 тамыз.- Б. 4.
Сейілхан, Р. "Біржан сал" немесе бүгінгі қазақ киносы / Р. Сейілхан // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 18 қыркүйек.- Б. 6.
Ізтілеу, Д. Біржан: актер Досхан Жолжақсыновтың өмірбаянынан ой иірімдері / Д. Ізтілеу // Ана тілі. - 2011. - 22-28 қыркүйек.- Б. 9.
Сәрсенбай, Қ. Ұлтты сүю: (өмір, өнер, өнерпаз туралы толғаныс) / Қ. Сәрсенбай // Егемен Қазақстан. - 2011. - 5 қазан.- Б. 5.
Жолжақсыновтың жолы / А. Әшімов [т.б.] // Қазақ әдебиеті. - 2011 – 7 қазан.- Б. 7.
Қабылбек Н. Өнердегі нар қазақ / Н. Қабылбек // Қазақстан - ZAMAN. - 2011. - 13 қазан (№ 41). - Б. 1,11.
Сүлейменова, Қ. Досхан "Біржан салда" барлық әншілердің ішінен менің даусымды Ләйлімнің аузына салғаны шындық: [әнші, тележүргізуші Қарагөз Сүлейменовамен сұхбат.] / Қ. Сүлейменова // Дидар. - 2014. - 7 наурыз.- Б. 8.
Құнанбай фильмі түсірілімі басталды // Отүкен. - 2014. - №3.- Б. 219-222.
Сәукетаев, Т. Ұлылық ұлағаты / Т. Сәукетаев // Егемен Қазақстан. - 2015. - 28 мамыр (№ 98). – Б. 7.
Айдарханов К. Актер Досхан - Құнанбай қажы / К. Айдарханов // Рауан. - 2015. - 11 қыркүйек.- Б. 3.
Ескендір Қанат Көпшілік күткен кинотуынды / Ескендір Қанат // Егемен Қазақстан. - 2015. - 28 қараша (№ 229). - Б. 14.
Ғалым, Ж. Қайта оралған Құнанбай / Ж. Ғалым // Түркістан. - 2016.- 7 қаңтар (№ 1). - Б. 11.
Құсанбаев, С. "Құнанбай" Ұлан халқымен қауышты: [Қ. Қайсенов кентінде "Құнанбай" фильмі көрсетіліп, режиссер, актер Д. Жолжақсыновпен кездесу өтті / С. Құсанбаев // Дидар. - 2017. - 17 маусым.- Б. 4.
Айтұлы, Н. Досханға / Н. Айтұлы // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 37.
Әбдінәбиева, Ғ. Театрға ерекше серпін, жаңа леп әкелді / Ғ. Әбдінәбиева // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 35.
Әл-Тарази Т. Мақтаймын әрі онымен мақтанамын / Т. Әл-Тарази // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 20.
Бөпежанова, Ә. Қалың қазаққа қадірлі тұлға / Ә. Бөпежанова // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 34.
Есдәулет, Ұ. Топжарған / Ұ. Есдәулет // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 19.
Жолжақсынов, Б. Әкем нағыз қазақ / Б. Жолжақсынов // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 44-46.
Жолжақсынов, Е. Менің негізгі эталоным - Досхан ағам / Е. Жолжақсынов // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 38.
Жолжақсынова, З. Әке көрген оқ жонар... / З. Жолжақсынова // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 36.
Иран-Ғайып. Досханға / Иран-Ғайып // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 33.
Иран-Ғайып. Пендеге жақыны жан десек, жаннан кейінгі жақыным - Досхан / Иран-Ғайып // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 33.
Нұрданбек, Қ. Соқпағы дара Досхан Жолжақсынов / Қ. Нұрданбек // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 6-8.
Обаев, Е. Аристократ артис / Е. Обаев // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 21.
Оразбаев, С. Аса жақсы көретін інім / Қ. Сұлтанов // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б.16-17.
Сұлтанов, Қ. Досханның бір байлығы достық болар / Қ. Сұлтанов // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б.14-15.
Сүлейменова, Қ. Ер азаматыңа жақсы жар болу, оған перзент сыйлау -ешнәрсемен салыстыруға келмейтін бақыт / сұхб. С. Орынбасарұлы // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б. 40-43.
Сығай, Ә. Досхан Жолжақсынов / Ә. Сығай // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б.10-13.
Шарманов, Т. Құнанбайды сомдауы - актерлік өнерінің шыңы болды / Т. Шарманов // Ұлт болмысы. - 2018. - №1-2.- Б.18.
Айтжанбайқызы, Г. Өнердегі бет түзейтін құбылам - ішкі сыным босаңсуға жол бермейді: белгілі актер Досхан Жолжақсыновпен өнердегі шынайылық сыры туралы сұхбат. / Г. Айтжанбайқызы // Егемен Қазақстан. - 2021. - 8 қаңтар.- Б.10.
Амантай, Д. Кинопаспорт: Ұлты-қазақ : "Біржан сал" және "Құнанбай" фильмдері мысалында Досхан Жолжақсыновтың киношығармашылық құрылымы, герметикалық және посмодерндік талдау / Д. Амантай // Егемен Қазақстан. - 2021. - 20 қыркүйек. - Б. 10.
Қазығұл, Ш. Аса мәртебелі актер: актер Досхан Жолжақсынов туралы үзік сыр / Ш. Қазығұл // Егемен Қазақстан. - 2021. - 7 қазан. - Б. 10.
Сүлейменова, Қ. Ол – бекзаттықтың үлгісі, дегдар адам: актер Досхан Жолжақсынов туралы / Қ. Сүлейменова // Түркістан. - 2021. - 7 қазан. - Б. 1,4.
Сәрсенбай, Қ. Ұлт суреткері: актер Досхан Жолжақсынов туралы / Қ. Сәрсенбай // Ана тілі. - 2021. - 7-13 қазан. - Б. 7.
Амантай, Д. Қазақты қазақылықпен қауыштырды: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген / Д. Амантай // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 13.
Есдәулет, Ұ. Топжарған: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. Соның алғашқысы ақынның актерге арналған өлеңі / Ұ. Есдәулет // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 12.
Жүсіп, Н. Бір дәуірдің Досханы: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Н. Жүсіп // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 13.
Нұрғалымұлы, Ұ. Досханның интонациясы: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Ұ. Нұрғалымұлы // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 13.
Омаров, Қ. Қазақ өнеріне құбылыс болып келді: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Қ. Омаров // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 12.
Өмірбекова, Д. Ұлттық характерді ашудың хас шебері: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Д. Өмірбекова // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 20.
Райымбекұлы, М. Айбоз: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. Соның алғашқысы ақынның актерге арналған өлеңі. / М. Райымбекұлы // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 13.
Теменов, Т. Өнер мен Досхан егіз ұғым: актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Т. Теменов // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 12.
Төлеутай, Е. Саңлақ : актер Досхан Жолжақсыновтың туғанына 70 жыл толуына орай "Топжарған" деген айдармен бірнеше мақала берілген. / Е. Төлеутай // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 8 қазан. - Б. 20-21.
Бектұр, А. Өмірі өнермен өрнектелген... : [актер, режиссер Досхан Жолжақсынов туралы] / А. Бектұр // Айқын. - 2021. - 9 қазан. - Б. 6.
Досхан Жолжақсынов "Отан" орденімен марапатталды // Менің өлкем. - 2021. - 14 қазан. - Б. 8.
Ғали-Асқар, А. Бір көйлек, бір шалбар: ескірмейтін естелік / А. Ғали-Асқар // Дидар. - 2022. - 5 наурыз. - Б. 6.

***

Жантыкеев, Р. Тулпар может родиться только от тулпара / Р. Жантыкеев // Рудный Алтай. - 2004. - 24 авг. - С. 4.
Табаева, З. Старость его дома не застанет / З. Табаева // Новое поколение. - 2011. - 9 августа. - С. 8.
Кодар, А. Восхождение к национальному бытию / А. Кодар // Новое поколение. - 2011. - 6 октября. - С. 8.
Амантай, Д. Духовный наследник: сегодня исполняется 60-лет известному актеру театра и кино, режиссеру Досжану Жолжаксынову / Д. Амантай // Казахстанская правда. - 2011. - 7 октября. - С. 12.
Фильм об отце Абая / Отдел внутренней политики. Информационный сектор (Семей) // Спектр. - 2014. - 25 июня. - С. 12.
Гуляева, Е. Слово о Кунанбае / Е. Гуляева // Наше дело. - 2015. - 21 мая. - С. 10.
Касенов, Ж. Экскурс в прошлое / Ж. Касенов // Вести Семей. - 2015. - 15 мая. - С. 1.
Шулембаева, Р. "Своего героя я чувствую кожей" / Р. Шулембаева // Казахстанская правда. - 2016. - 19 февраля. - С. 12.
Поломошнова, Л. Памятник бабушке Зере: [об открытии в Калбатау памятника бабушке Абая. Интервью с режиссером фильма "Кунанбай" Д. Жолжаксыновым: история создания фильма, о Кунанбае] / Л. Поломошнова // Рудный Алтай. - 2016. - 30 августа. - С. 6.
Казыгул, Ш. Его величество актер: [о народном артисте Казахстана Д. Жолжаксынове] / Ш. Казыгул // Казахстанская правда. - 2021. - 26 ноября. - С. 10.