Ғалымдар мен ағартушылар
Мәмбетқазиев Е. Ә.
- Жаңартылды 21.05.2026 15:14
Мәмбетқазиев Ережеп Әлхайырұлы (1937 ж.) – химия ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА, Жоғары мектептің халықаралық академиясы, акмеология ғылымдары, минералды ресурстар академигі, Германиядағы (Берлин) халықаралық ақпараттандыру академиясы штаб-пәтерінің вице-президенті. Қазақстан-Америка Еркін университетінің президенті. Қазақстан Америка Еркін университеті – халықаралық серіктестік университеті жобасының авторы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы.
1937 жылы 13 қыркүйекте Астрахань облысы Калинин селосында дүниеге келген. 1963 ж. педагогикалық институтты (қазір Абай ат. Қазақ ұлттық университеті) бітірді. 1963-1984 жж. – аспирант, профессор, кафедра меңгерушісі, ҚазМУ деканының орынбасары; 1984-2001 жж. – Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры; 1993-1995 жж.- ҚР Білім беру ісінің министрі. 1994 ж.бері – Қазақстан-Америка Еркін университетінің президенті. Докторлық диссертациясын М.В.Ломоносов ат. ММУ-де қорғады. Электрохимиядан отандық ғылыми мектептің негізін қалаушы. Оның басшылығымен шамамен 30 дан аса доктор және ғылым кандидаты әзірленді.
Оқу орны тәжірибесіне енгізілген білім мен ғылымды қайта жаңғырту инновацияларының авторы: тест енгізу, Президенттің «Болашақ» программасы арқылы интеллектуалды элита дайындау, тілдің үштұғырлығы, «бакалавр — магистр — Ph.D докторы», аймақтық университеттер (Павлодар, Ақмола, Солтүстік-Қазақстан, Талдықорған, Атырау).
Шығыс Қазақстан мемлекеттік университететін ашу бастамасын көтерген және осы оқу орнының тұңғыш ректоры (республикамызда КазГУ мен КарГУ-ден кейін үшінші ). Республикамыздағы бірінші халықаралық серіктестік – Қазақстан-Америка Еркін университетін Президент Н.Назарбаевтың қатысуымен және америка тарапының қолдауымен құрды.
Е. Мәмбетқазиев басқаратын Халықаралық серіктестік университеті заманауи технологияны игеріп, тиімді қолданғаны үшін «MILLENIUM AWARD» («Мыңжылдық») (2009), Әлемдік экономика элитасы номинациясы бойынша «Алтын феникс» құрметті сыйлығы (2009), «Пальмира жұлдызы» - еуразиялық интеграцияны дамытуға қосқан үлесі үшін (2009), «Еуропалық сапа» - еуропа стандартына сәйкес білім беру існі жақсартуға қосқан үлесі үшін (2010) халықаралық марапаттарына ие болды.
Қоғамның интеллектуалды дамуына қосқан елеулі үлесі, кәсіби жетістіктері үшін КАСУ президенті «INTELLECT OF NATION» («Ұлт интеллектісі» халықаралық марапатына (2009), кандидатурасы Еуропа ректорлар клубы (CRE) мүшелігіне ұсынылды.
АҚШ Конгресі Комитетінің шақыруымен екі рет АҚШ Президенті Дж.Буш (2004) және Б. Обама (2011), АҚШ Үкіметі мүшелері мен лидерлері, әлемнің 120 елінен келген интеллектуалды элита өкілдерімен бірге дәстүрлі Ұлттық қонақасына қатысу құрметіне ие болды.
700 ден аса ғылыми еңбек пен публикация, соның ішінде, білім мен ғылымның өзекті мәселелері бойынша монографиялардың авторы. Соның бірқатары АҚШ, Еуропа елдері, Ресей, ҚХР, Моңғолия елдерінде қайта басылып шықты.
ҚР Жоғарғы Кеңесі 12-шақырылымының депутаты болған. Облыстық мәслихат депутаты.
«Парасат» ордені, ҚР Тәуелсіздігінің 20-жылдығына орай мерекелік медалі, «ҚР Білімі мен ғылымын дамытуға қосқан ерен еңбегі үшін» төсбелгісімен (№ 1 куәлік) марапатталған. «ҚР Білім беру ісіне еңбек сіңірген қызметкер» атағының иегері, Қазақстан халықтары ассамблеясының мүшесі, «Менің қалам» Қамқорлық Кеңесінің төрағасы, Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің Құрметті ректоры, Кентукки университетінің құрметті профессоры (АҚШ), Атлантис университеті жаратылыстану ғылымдарының құрметті докторы (АҚШ), Өскемен қаласының Құрметті азаматы (1996).
2014 жылы Астрахань облысындағы Калинино ауылындағы мектепке қазақ ғалымы, академик Ережеп Мәмбетқазиевтің аты берілді.
Е. Ә. Мәмбетқазиевтің ғылыми еңбектері
Научные труды Е. А. Мамбетказиева
Мамбетқазиев, Е. Ә. Табиғат қорғау [Мәтін] / Е. Ә. Мамбетқазиев, Қ. Ж. Сыбанбеков. - Алматы : Қайнар, 1990. - 412 б.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Білім: алаңдау мен үміт [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 1997. - 259 б.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. ХХІ ғасыр университеттері : инновациялар мен реформалар [Мәтін] : ғылыми басылым / Е. Ә. Мәмбетқазиев. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2000. - 287 б.
***
Мамбетказиев, Е. А. Электрохимия дипиридильных комплексов металлов [Текст] / Е.А. Мамбетказиев; АН СССР. Ин-т электрохимии им. А.Н. Фрумкина. - М. : Наука, 1986. - 158 с.
Мамбетказиев, Е. А. Электромембранные процессы в гидрометаллургии цветных и редких металлов [Текст] / Е. А. Мамбетказиев. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2007. - 134 с.
Мамбетказиев, Е. А. Опережающий время [Текст]: научное издание / Е. А. Мамбетказиев. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2008. - 494 c.
Мамбетказиев, Е. А. Университеты Казахстана стратегический приоритет его развития [Текст]: сборник научных трудов / Е. А. Мамбетказиев. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2008. - 451 с.
Мамбетказиев, Е. А. Ректор - совесть вуза [Текст] : посвящается 30-летию ректорской деятельности / Е. А. Мамбетказиев. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2014. - 266 с.
Мамбетказиев, Е. А. Комплексные окислительно-восстановительные системы в хемотронных приборах : монография / Е. А. Мамбетказиев, В. Н. Стацюк, Л. А. Фогель. - Усть-Каменогорск : КАСУ, 2021. - 56 с.
Е. Ә. Мәмбетқазиевтің қатысуымен шыққан кітаптар
Книги, вышедшие при участии Е. А. Мамбетказиева
Химия кестеде болса есте де болады (100 кесте) [Мәтін] : оқуға түсушілерге арналған дидактикалық оқу құралы / Е. А.Мамбетказиев,К. Н.Сакарьянова, М. Б. Усманова. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 1996. - 124 б.
Кристенсен, М. Казахстан – США: во имя поколений будущего [Текст] : монография / М. Кристенсен, Е. Мамбетказиев, Д. Бэлласт. - Усть-Каменогорск, 2011. - 232 с.
Тлеугалиев, Ю. Г. Физическое воспитание [Текст] : учебно-методическое пособие / Ю. Г. Тлеугалиев, Е. А. Мамбетказиев. - Усть-Каменогорск, 2011. - 290 с.
Конопьянова, Г. А. Деньги, кредит, банки [Текст] : учебное пособие / Г. А. Конопьянова, А. Е. Мамбетказиев; Министерство образования и науки Республики Казахстан, Казахстанско-Американский свободный университет. - Усть-Каменогорск, 2016. - 137 с.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Білім реформасы-уақыт талабы [Мәтін] : [білім беру жүйесінде қайта құру, оқу-тәрбие ісіндегі міндеттер жайлы] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Егемен Қазақстан. - 1994. - 28 маусым. - Б. 3.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Абай және Шығыс Қазақстан [Мәтін] : [мерейтойға орай] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 1995. - 8 тамыз. - Б. 3.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Америка Ресейге жақын ба? [Мәтін] : [ШҚМУ-дың ректорымен сұхбат] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 1995. - 22 шілде. - Б. 2.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Тегін де, ақылы да оқытады [Мәтін] : [ШҚМУ-дың ректорымен әңгіме] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 1996. - 2 шілде. - Б. 4.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Әрқашан дәуірмен үндескен [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің қазіргі жағдайы] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Егемен Қазақстан. - 1998. - 23 қазан. - Б. 8.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Ұлы ақын оқу-тәрбие хақында [Мәтін] : [Абайдың педагогикалық көзқарастары туралы ой-толғам] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Абай. - 1999. - № 1. - Б. 13.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Болжау даналығы [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 2000. - 4 шілде. - Б. 2.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Сапалы біліммен - мемлекеттік бәсекелестікке [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 2004. - 12 маусым. - Б. 2.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. "Мен бастаған реформалар өміршеңдігімен құнды" [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Дидар. - 2007. - 11 қыркүйек. - Б. 2.
Мәмбетқазиев, Е. Ә. Көп тілді меңгерген журналистке сұраныс мол [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев; сұхб. С. Рамазанов // Өскемен. - 2011. - 28 мамыр.- Б. 6.
Мәмбетқазиев Е. Ә. Байыпты басылымдағы бетбұрыс [Мәтін] / Е. Ә. Мәмбетқазиев // Егемен Қазақстан. - 2014. - 10 қазан. - Б. 1.
***
Мамбетказиев, Е. А. Свободный Евразийский - модель элитарных университетов нового поколения [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Советы Казахстана. - 1994. - 14 декабря. -С. 3.
Мамбетказиев, Е. А. Университет - автор новых идей : все они с полным правом вошли в практику Высшей школы Республики Казахстан [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 1997. - 11 сентября. - С. 11.
Мамбетказиев, Е.А. Визитная карточка [Текст] : [должности,звания ректора ВКГУ...] / Е.А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 1997. - 11 сентября.
Мамбетказиев, Е.А. Региональная наука : два года после старта [Текст] : [беседа с ректором ВКГУ...] / Е.А. Мамбетказиев // Мысль. - 1997. - №8. - С. 63-68
Мамбетказиев, Е.А. Я живу - в удовольствие [Текст] : [беседа с ректором ВКГУ...] / Е.А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 1997. - 11 сентября. - С. 3.
Мамбетказиев, Е.А. ВКГУ на пороге XXІ века [Текст] : / Е.А. Мамбетказиев, Г.И. Мостовенко // Региональный вестник Востока. - 1999. - №1. - С. 9-17.
Мамбетказиев, Е. А. Гранты стали реальностью [Текст] : [о новых правилах приема в вузы] / Е. А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 1999. - 29 апреля. - С. 4.
Мамбетказиев, Е.А. О перспективах развития вузовской науки в современных условиях [Текст] : [рассказывается о работе университета по развитию науки] / Е.А.Мамбетказиев, Д.Х. Камысбаев // Региональный вестник Востока. - 1999. - №1. - С. 17-29.
Мамбетказиев, Е. А. Университет на востоке Казахстана состоялся [Текст] : [Восточно-Казахстанскому государственному университету - первому университету суверенного Казахстана - 31 января 2001 г. исполнилось 10 лет. Н.А.Назарбаев лично напутствовал в 1991 г. вуз, приобретшии новый статус] / Е. А. Мамбетказиев // Казахстанская правда. - 2001. - 31 января. - С. 7.
Мамбетказиев, Е. А. "В жизни я рассчитываю только на себя" [Текст] /Е. А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 2002. - 6 апреля. - С. 5.
Мамбетказиев, Е. А. Экологические проблемы и охрана поверхностных вод тансграничного бассейна реки Иртыш/ Е.А. Мамбетказиев // Экология Восточного Казахстана: проблемы и решения. - Усть-Каменогорск, 2002. - С. 37-40.
Мамбетказиев, Е. А. Талант нуждается в поддержке [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 2008. - 10 апреля. - С. 1.
Мамбетказиев, Е. А. Казахстанско-Американский Свободный университет[Текст]: триумф международного партнерства / Е. А. Мамбетказиев// Международная интеграция образовательного пространства: приоритеты и перспективы развития (сборник докладов международной конференции (27-29 октября 2011 года).Ч. 1. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2011. - С. 11-19.
Мамбетказиев, Е. А. Образованию Независимого Казахстана - наш профессионализм [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Вестник Казахстанско-Американского Свободного Университета. - 2011. - № 1. - С. 3-10.
Мамбетказиев, Е. А. Повышение экологической безопасности действующих хвостохранилищ [Текст] / Е. А. Мамбетказиев, Ф. И. Лобанов, Р. А. Мамбетказиева // Вестник Казахстанско-Американского Свободного Университета. - 2011. - № 6. - С. 48-52.
Мамбетказиев, Е. А. Повышение эффективности биотехнологического процесса очистки коммунальных сточных вод [Текст] / Е. А. Мамбетказиев// Международная интеграция образовательного пространства: приоритеты и перспективы развития(сборник докладов международной конференции (27-29 октября 2011 года).Ч. 1. - Усть-Каменогорск : Изд-во КАСУ, 2011. - С. 33-36.
Мамбетказиев, Е. А. Концепция прагматизма: к реальному развитию [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Казахстанская правда. - 2013. - 15 марта. - С. 20.
Мамбетказиев, Е. А. Ректор - совесть вуза / Е. А.Мамбетказиев // Современное образование. - 2013. - №2. - С. 26-29.
Мамбетказиев, Е. А. Инновационное решение очистки шахтных вод горнодобывающей промышленности от твердой фазы / Е. А. Мамбетказиев, Ф. И. Лобанов // Экосфера. - 2014. - С. 16-18.
Мамбетказиев, Е. А. КАСУ: университет глобального и будущего [Текст] : [ 20 лет со дня образования] / Е. А.Мамбетказиев // Рудный Алтай. - 2014. - С. 4.
Мамбетказиев, Е. А. Служить Родине и народу [Текст] / Е. А. Мамбетказиев // Казахстанская правда. - 2015. - 17 ноября. - С. 3.
Өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Мәмбетқазиев Ережеп Әлқайырұлы: б. 525.
***
Кратенко, А. Возвращение в альма-матер [Текст] : [бывший министр образования Е.А.Мамбетказиев вернулся в ВКГУ] / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 1995. - 28 марта. - С. 2.
Акава, А. В день юбилея [Текст] : [стихи,посвящ. ректору ВКГУ Е.А.Мамбетказиеву] / А. Акава // Рудный Алтай. - 1997. - 11 сентября. - С. 2.
Академиком избран единогласно [Текст] : [ректор ВКГУ Е.Мамбетказиев избран действ.членом Междунар.Академии минерал.ресурсов] // Рудный Алтай. - 1997. - 28 января. - С. 2.
Визит к Президенту Америки [Текст] : рабочая поездка в США руководителей КАСУ - президента КАСУ академика Е. Мамбетказиева и вице-президента Д. Бэлласта // Рудный Алтай. - 2004. - 13 марта. - С. 2.
Чистяков, М. С думой о будущем [Текст] : стихотворение Е. Мамбетказиеву - президенту Казахстанско-Американского свободного университета / М.Чистяков // Рудный Алтай. - 2004. - 5 июня. - С. 8.
Досанов, С. Объединяя разное [Текст] : [о Е. А. Мамбетказиеве]/ С. Досанов // Казахстанская правда. - 2005. - 22 ноября. - С. 7.
Пуссеп, Г. Впереди тот, кто за собой ведет [Текст] : [об академике, почетном гражданине г. Усть-Каменогорска, ректоре КАСУ Е. А. Мамбетказиеве] / Г. Пуссеп // Рудный Алтай. - 2007. - 13 сентября. - С. 2.
Ершова, Н. Не место красит человека, а его дела [Текст] : [об Е. А. Мамбетказиеве/ Н. Ершова // Рудный Алтай. - 2007. - 18 сентября. - С. 3.
Данилевский, Д. Юбилей учителя [Текст] : [об академике, почетном гражданине г. Усть-Каменогорска, ректоре КАСУ Е. А. Мамбетказиеве]/ Д.Данилевский // Flash!. - 2007. - 8 сентября. - С. 12.
Краснопеева, С. Н. Ценностно-смысловые детерминанты экзистенциального выбора Е. А Мамбетказиева. [Текст] / С. Н. Краснопеева // Вестник Казахстанско-Американского Свободного Университета. - 2010. - № 5. - С. 39-42.
Абенова, С. Осень Ережепа Мамбетказиева[Текст]: к 75 летию ректора КАСУ / С. Абенова // Казахстанская правда. - 2012. - 20 сентября. - С. 8.
Мисерва, Л. Юбилей педагога [Текст] : [о президенте КАСУ Е. Мамбетказиеве] / Л. Мисерва // Усть-Каменогорск. - 2012. - 6 сентября. - С. 6.
Махин, В. Ученый и новатор [Текст] : презентация монографии Е. Мамбетказиева / В. Махин // Казахстанская правда. - 2015. - 11 марта. - С. 12.
Оркушпаева, Насихат. Реформатор с большой буквы : [к 85-летию президента Казахстанско-Американского свободного университета, академика НАН РК, доктора химических наук, профессора Ережепа Мамбетказиева] / Насихат Оркушпаева. // Казахстанская правда. - 2022. - 13 сентября. - С. 8.
Путь к успеху : [в этом году Казахстанско-Американский свободный университет отмечает свое 30-летие и 40-летие ректорской деятельности его основателя Ережепа Мамбетказиева]. // Мой город. - 2024. - 1 августа (№ 92). - С. 15.
Тридцать лет созидания : [в этом году Казахско-Американский свободный университет отмечает 30-летие и 40-летие ректорской деятельности его основателя и президента Ережепа Мамбетказиева]. // Рудный Алтай. - 2024. - 5 сентября (№ 34). - С. 9.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
http://old.vkgu.kz/ru/mambetkaziev.htm
http://www.afu.kz/kz/zhaalytar/807-bolashaty-universiteti.html
http://dauys.qamshy.kz/home/show/352?ln=kz
http://amurburger.in.ua/novosti-ukrainy/item/2485-1453469838
http://www.lib.ektu.kz/cgi-bin/irbis64r_15/cgiirbis_64.exe
http://www.obrazovanie.kz/pdf/2012_1/77-81.pdf
http://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1555013
http://kitaphana.kz/ru/pochetnue/1205-mambetkaziev.html
https://ru.wikipedia.org/wiki/Мамбетказиев,_Ережеп_Альхаирович
Мекішев Б.
- Жаңартылды 08.09.2022 10:19
Мекішев Бақтажар (1927-2005) – өнертанушы, тарихшы, Қазақстан мәдениетіне еңбек сіңірген қайраткер.
1927 жылы 12 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы Абыралы ауданы (қазір бұрынғы Семей аумағына қарасты аудан) Қайнар ауылында дүниеге келген. 1949 жылы Мәскеу мемлекеттік университетін бітіріп, 1952 жылы осы оқу орнында аспирантураны аяқтайды. 1952-1957 жж. Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінде (ВДНХ) экскурсовод-аудармашы болады. 1957-1960 жж. – Алматы қаласындағы Балалар мен жасөспірімдерге арналған Қазақ академиялық театрында әдеби бөлім меңгерушісі қызметін атқарып, 1960-1999 жж. – С. М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінде (қазір әл-Фараби атындағы Қазақ ҰУ) «Семь муз» қоғамын ұйымдастырды. «Қыз Жібек» эстетикалық клубында жетекші болды.
«Абай атындағы Қазақ академиялық опера және балет театры», «Әлемнің жеті кереметі», «Өнер әлеміне саяхат», «Достық мектебі» кітаптарының авторы.
2005 жылы Алматы қаласында қайтыс болды.
Б. Мекішевтің еңбектері
Труды Мекишева Б.
Мекішев, Б. Әлемнің жеті кереметі [Мәтін] / Б. Мекішев. - Алматы : Өнер, 1982. - 176 б.
Мекишев, Б. Казахский государственный академический театр оперы и балета им. Абая [Текст] : (к 20-летию со дня основания) / В. Мекишев, Г. Бисенова. - Алма-Ата : Каз. гос. изд-во худож. лит., 1954. - 163 с.
Мақалалар - Статьи
Мекішев, Б. Әмина апай.... [Мәтін] : [қазақ киносының актрисасы Ә. Өмірзақова туралы ] / Б. Мекішев // Жас алаш. - 1999. – 13 қараша. - Б. 3.
Мекішев, Б. Бибігүл Төлегенова. [Мәтін] / Б. Мекішев // Жас алаш. - 1999. - 16 желтоқсан.
Б. Мекішев туралы әдебиет
Литература о Мекишеве Б.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Мақсұт Мұрат: б. 529.
Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 1. Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары. — Астана : Фолиант, 2011. — Б. 243.
Сабырбаев, Қ. "Жеті музаның" желкенін көтерген [Мәтін] : [Семей өңірінің тумасы ұстаз Бақтажар Мекішұлы туралы] / Қ. Сабырбаев // Семей таңы. - 2001. - 23 қараша. - Б. 9.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Мекішев Бахтажар [Электрондық ресурс] // Уикипедия – ашық энциклопедия : сайт. – Пайдалану орны : https://kk.wikipedia.org/wiki/Бахтажар_Мекішев (01.06.2018)
Мұтанов Ғ.
- Жаңартылды 19.05.2022 15:03
Мұтанов Ғалымқайыр (1957 ж.) – техника ғылымдарының докторы, профессор, оннан аса халықаралық академия академигі.
1957 жылы 27 наурызда Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Белтерек ауылында дүниеге келген. 1979 жылы В.И.Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (қазір Қ.И.Сәтпаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университеті) бітірген. Еңбек жолын Рудененск индустриалды институтында бастап, онда 1979-1994 жылдары ассистент, оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. Мәскеудің болат-қорытпа институтында екіжылдық ғылыми тәжірибеден өткен (1980-1982). Мәскеу мемлекеттік тау-кен университетінің аспирантура және докторантурасын бітірген (1983-1986). Кандидаттық және докторлық диссертациясы жасанды интеллектіні пайдалана отырып, технологиялық процестерді автоматты басқару тақырыбына арналды. Ғалымқайыр Мұтанов 36 жасында техника ғылымдарының ең жас докторы, техникалық және әлеуметтік-техника саласының белгілі ғалымы атанды. 1995 жылы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры болып тағайындалды. Мұтановтың басшылығымен Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті 7 жыл бойы елімізде және елімізден тысқары жерлерде үздік оқу орны ретінде танылды. 2002 жылы Ғалымқайыр Мұтанов ҚР Білім және ғылым саласының алғашқы вице-минстрі болып тағайындалды. Ол бұл қызметте білім мен ғылымды жаңғырту ісіне, Қазақстанның әлемдік білім және ғылыми кеңістігіне кірігуіне елеулі үлесін қосты. 2003 жылы Ғ.Мұтанов Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ ректоры болып тағайындалды. Оқу орнында қысқа мерзім арасында жүргізілген инновациялық өзгерістер өңірдің жаңа бағытта тиімді дамуына ықпалын тигізді. Елімізде тұңғыш рет инновациялық жоғары оқу орны – «университет-технопарк» үлгісі жүзеге асты. 2010 жылы Ғ.Мұтанов әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры болып тағайындалды.
Ғ. Мұтанов оннан аса халықаралық академияның академигі, 400 ден аса ғылыми публикация авторы, соның ішінде 20 дан аса АҚШ, Чехия, Швеция, Германия, Швейцарияда жарық көрген әлеуметтік-экономикалық, техникалық процестер мен жүйелер саласы бойынша әдістемелік құралдар, монографиялар, оқулықтардың авторы; 40 тан аса патенттер мен өнертабыстар авторы болып табылады.
Ғ.Мұтанов жасанды интеллектіні қолдану, сараптамалық жүйелер негізінде техникалық және әлеуметтік-экономикалық саласын басқару бойынша ғылыми мектеп құрды. 2014 жылы әлемге танымал «Шпрингер» баспасы автордың еңбегін бағалап, «Mathematical Methods and Models in Economic planning, Management and Budgeting» атты кітабын шығарды.
Ғ. Мұтановтың басшылығымен 4 докторлық және 30 дан аса кандидаттық және 3 PhD диссертация қорғалды.
«Парасат» (2006) және 3-дәрежелі «Барыс» (2014) ордендері; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» мерекелік медальдары; «ҚР Білім беру ісінің үздігі», «ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Қазақстан Республикасы Президентінің Ерекше белгісі» төсбелгілерімен марапатталған.
Құрметті атақтары: «ҚР ғылымы мен техникасына еңбегі сіңген қайраткер», ҚР құрметті инженері, вице-президент және ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі,Қазақстан Жоғарғы мектебі Ұлттық ғылым академиясының президенті,Бүкіләлемдік Өнер және Ғылым Академиясының мүшесі (The World Academy of Art and Science),Еуразиялық экономикалық ғалымдар клубының вице-президенті,«Техникалық жоғарғы оқу орнының европалық оқытушысы»,ҚР ҰҒА-ның белгілі ғалымдарға арналған гранты,IGIPХалықаралық инженерлік педагогика қоғамының Орталық-Азия бөлімінің президенті және мониторинг комитетінің мүшесі (Швейцария),Халықаралық Университеттер Президенттері Ассоциациясының Мүшесі (International Association of University Presidents),Халықаралық эконометрия қоғамының мүшесі (Econometric Society), Корольдік Экономикалық қоғамының мүшесі (Royal Economic Society).
Шетелдік марапат иегері:Академиялық пальма орденінің кавалері (Франция) және Ерекше қызмет орденінің иегері (Польша).Қоғамдық ұйымдар марапаттары:«Ғылым және білім беру ісіндегі ерен жетістіктері үшін», Жоғарғы мектептің Халықаралық ғылым академиясының атаулы алтын медалі, Жаратылыстану ғылымдары Қазақ Ұлттық Академиясының алтын медалі,М. Кюри алтын медалі, ТМД ордені (Мәскеу), Халықаралық библиография орталығының күміс медалі (Кембридж), «Біріккен Еуропа» алтын медалі (Оксфорд),«Ғылымдағы есім» халықаралық марапаты (Оксфорд), Лиссабон жоғарғы инженерлік институтының «Ғылым және инновациядағы ерен жетістіктері үшін» медалі (Португалия), Бехешти университеті медалі (Иран), Иордания ғылым және технология университетінің медалі.
Ғ. М. Мұтановтың шығармалары
Произведения Г. Мутанова
Кітаптар - Книги
Мұтанов, Ғ. Жан жылуы [Мәтін] / Ғ. Мұтанов. - Алматы : Қазақ университеті, 2017. - 128 б.
Мұтанұлы, Ғ. Жаһанға жаңа тұрпатты университеттер керек [Мәтін] / Ғ. Мұтанұлы // Қазақ әдебиеті . - 2019. - 15 наурыз.- Б.6-7; 20-21.
Мұтанұлы , Ғ. Жаһанға жаңа тұрпатты университеттер керек [Мәтін] / Ғ. Мұтанұлы // Қазақ әдебиеті. - 2019. - 15 наурыз.- Б.6-7
Мұтанұлы, Ғ. Әл-Фарабидің әлемдік өркениетте алар орны ерекше [Мәтін] : сұхбаттасқан Р. Нұғманбекова / Ғ. Мұтанұлы // Дидар. - 2020. - 21 шілде.- Б.4.
Мұтанов, Ғ. Ғұлама [Текст] : [ғалым Ақжан Жақсыбекұлы Машанов туралы] / Ғ. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2021. - 29 желтоқсан.- Б.7
***
Мутанов, Г. Образование. Наука. Инновации [Текст] / Г. М. Мутанов. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГТУ, 2010. - 226 с.
Авторларымен бірігіп шыққан басылымдар
Издания, вышедшие в соавторстве
Мутанов, Г. М. Теория графов [Текст] : Учеб. пособ. для математических спец. вузов / Г. М. Мутанов, Р. А. Акбердин. - Алматы : Рауан, 1999. - 256 с.
Мутанов, Г. М. Математическое моделирование бюджета [Текст] / Г. М. Мутанов, А. У. Шинтемирова. - Астана, 2008. - 176 с.
Мутанов, Г. М. Синтез адаптивных алгоритмовиуправления непрерывными технологическими процессами [Текст] / Г. М. Мутанов, Д. Ж. Сыздыков, Ж. Ш. Узденбаев , М. К. Кылышканов . - Усть-Каменогорск, 2006. - 146 с.
Ғ. М. Мұтановтың қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Мутанова Г. М.
Кенжеғали Сағадиев [Мәтін] / Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті; бас ред. Ғ. М. Мұтанов; ред.: Г. Бекбердиева, А. Шуриева. - Алматы : Қазақ университеті, 2012. - 356 б. - (Өнегелі өмір).
Ғ. М. Мұтановтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Мутанова Г. М. в периодических изданиях и сборниках
Мұтанов, Ғ. М. Дамудың даңғыл жолдары [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Дидар. - 2005. - 15 наурыз. - Б. 2.
Мұтанов, Ғ. М. Білім экономикасының көшбасшысы [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Дидар. - 2008. - 25 қыркүйек. - Б. 5.
Мұтанов, Ғ. М. Инновациялық университеттің үлгісін жасадық [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов; сұхбат. У. Тоқпатаев // Дидар. - 2010. - 26 сәуір. - Б. 5.
Мұтанов, Ғ. М. Жолдасбеков дәстүрі жалғасын табады [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Ақиқат. - 2011. - № 4. - Б. 35-38.
Мұтанов, Ғ. М. Биік парасат иесі [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2012.- 27 қаңтар. - Б. 5. - Ғалым, түсті металдар маманы Ә. Ә. Әшімов туралы.
Мұтанов, Ғ. М. Қош болыңыз, асыл ұстаз, ғұлама ғалым аға! [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2012. - 10 қаңтар. - Б. 9. - Ғалым Мейірхан Мүбәракұлы Әбділдин туралы.
Мұтанов, Ғ. М. Ұлағатты ұстаз, зиялы ғалым және қоғам қайраткері, академик С. Сатубалдинге - 75 жас [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы = Вестник КазНУ. Серия экономическая. - 2012. - № 2. - Б. 148.
Мұтанов, Ғ. М. Өмір мұраты [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2013. - 18 мамыр. - Б. 5. - Химия ғылымдарының докторы, академик Еренғайып Шайқұтдінов туралы.
Мұтанов, Ғ. М. Тұңғыш университет [Мәтін] : қазақ елінің білімі мен ғылымының алтын діңгегіне айналып отыр / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2014. - 16 қаңтар. - Б. 4. - Әл-Фараби атын. ҚазҰУ-ға 80 жыл.
Мұтанов, Ғ. М. Келешекке кемел қадам [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2014.- 17 мамыр. - Б. 5. - Еуразиялық экономикалық одақтың құрылуына орай.
Мұтанов, Ғ. М. Азамат. Қайраткер. Ғалым [Текст] / Ғ. М. Мұтанов // Егемен Қазақстан. - 2016. - 29 сәуір. - Б. 11. - Физика-математика ғылымдарының докторы, академик Төлеген Әбдісағиұлы Қожамқұлов - 70 жаста.
Мұтанов, Ғ. М. Асыл мұра [Мәтін] / Ғ. М. Мұтанов // Айқын. - 2016. - 1 наурыз. - Б. 5. - Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде академик Ө. Жолдасбековтің 85 жылдық мерейтойына арналған іс-шара өтті.
Мұтанұлы, Ғ. Қарыз бен парыз [Текст] / Мұтанұлы Ғалымқайыр // Қазақ әдебиеті . - 2017.- 6 - 12 қазан. - С. 12
Мұтанов Ғ. Ғылым мен технологияның төл таңбасы [Текст] / Мұтанов Ғалым // Егемен Қазақстан . - 2017.- 25 қыркүйек. - С. 3
***
Мутанов, Г. М. С уважением к прошлому, с энтузиазмом в будущее [Текст] / Г. М. Мутанов // Рудный Алтай. - 2003. - 8 ноября. - С. 1-2.
Мутанов, Г. М. Инновационный университет - это реальность [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2005. - 8 октяьря. - С. 7.
Мутанов, Г. М. Ориентиры инновационного пути [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2006. - 2 марта - С. 4.
Мутанов, Г. М. Важный шаг политической модернизации [Текст] / Г. М. Мутанов // Рудный Алтай. - 2007. - 26 мая. - С. 2.
Мутанов, Г. М. К "умной экономике" через умное образование [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2007. - 15 марта. - С. 7.
Мутанов, Г. М. Когда перспектива становится реальностью [Текст] : [интервью с ректором ВКГТУ] / Г. М. Мутанов; вел С. Г. Байменов // Современное (столичное) образование. - 2010. - № 2. - С. 20-25.
Мутанов, Г. М. Глобальная модель прогресса [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2012. - 13 сентября. - С. 7. - Об идее Общества Всеобщего Труда.
Мутанов, Г. М. Жизнь посвятил науке [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2012. - 10 января. - С. 8. - Памяти академика Мейрхана Абдильдина.
Мутанов, Г. М. Кадры для устойчивого развития [Текст] : идеи Президента страны о глобальной энергоэкологической стратегии получают свою реализацию / Г. М. Мутанов; беседу вела О. Малахова // Казахстанская правда. - 2012. - 8 июня. - С. 13. - Беседа с ректором КазНУ им. аль-Фараби.
Мутанов, Г. М. Символ новой эпохи [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2013. - 6 июля. - С. 5. - О 15-летии Астаны.
Мутанов, Г. М. По глобальным проблемам человечества [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2014. - 4 ноября. - С. 9. - О предстоящей междунар. конференции в КазНУ им.Аль-Фараби.
Мутанов, Г. М. Форпост образования и науки Казахстана [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2014. - 28 января. - С. 6. - К 80-летию со дня основания КазНУ им.Аль-Фараби.
Мутанов, Г. М. Международное признание [Текст] / Г. М. Мутанов // Казахстанская правда. - 2016. - 5 июля. - С. 3. - Об избрании Казахстана членом Совета Безопасности ООН.
Мутанов, Г. Патриарх юридической науки [Текст] / Г. Мутанов // Казахстанская правда. - 2017.- 13 октября (№ 197). - 6. - К 90-летию академика НАН РК, профессора КазНУ им. Аль-Фараби Султана Сартаева.
Ғ. М. Мұтанов туралы әдебиеттер
Литература о Мутанове Г. М.
Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені=Кто есть Кто=Who is Who 2004-2006 [Текст] : анықтамалық. Т. 2. - Алматы : Золотой теленок, 2006 - Мутанов Галимкаир Мутанович: с. 405-406.
Путь длиною в 50 лет [Текст] : (история и люди). - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГТУ, 2008. - Мутанов Галимкаир Мутанович: с. 8.
Қазақстан ғалымдары [Текст] : энциклопедия. Т. 1. - Алматы : Инновациялық технология- лар институты, 2015. - Мутанов Галимкаир Мутанович: б. 161-162.
Замандас келбеті [Мәтін] : ғұмырбаян / құраст.: Б. Жақып, Д. Дүйсебаев, Ғ. Мұқанова. - Алматы : Қазақ университеті, 2017. - 307 б.
Мақалалар - Статьи
Қонарбайұлы, А. Ұлттық басылым һәм ұлт мүддесі [Мәтін] : ["Айқап" журналы, "Қазақстан" газетінің шыққанына 100 жыл] / А. Қонарбайұлы // Жас қазақ. - 2011. - 29 сәуір. - Б. 1. - Мұтанов Ғ. М. туралы ақпараты бар.
Аманжол, Қ. ҚазҰУ жұмысына жоғары баға [Мәтін] / Қ. Аманжол // Егемен Қазақстан. - 2015. - 28 мамыр. - Б. 2. - Мұтанов Ғ. М. туралы ақпараты бар.
Түрік тіліне аударылды [Мәтін] // Қазақ әдебиеті. - 2015. - 12 - 18 маусым. - Б. 2. - ҚазҰУ ректоры Ғалымқайыр Мұтановтың "Заман рухымен тілдесу" атты өлеңдер жинағы түрік тілінде жарық көрді.
Тоқбай, Е. Ғылыми білім беру орталығы ашылады [Мәтін] / Е. Тоқбай // Егемен Қазақстан. - 2016. - 20 қыркүйек. - Б. 7. - Әл-Фараби атын.ҚазҰУ ректоры Ғ. Мұтанов Катар мемлекетінің білім министрі Мұхаммед әл-Хаммадимен кездесіп, ҚазҰУ мен Катардың ЖОО арасындағы серіктестік мәселелерін талқылады.
Торманов, Н. Екі елдің білім ордасы байланысты нығайтады [Мәтін] / Торманов Нұртай // Айқын. - 2016. - 25 ақпан. - Б. 4. - Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың ректоры Ғ. Мутановтың бастауымен арнаулы делегация М. Ломоносов атын. ун-тінің ректоры, В. Садовничийдің шақыруымен Мәскеуде болды.
***
Сарин, Г. Ректор ВКГТУ им. Д. Серикбаева - Галимкаир Мутанов [Текст] / Г. Сарин // Рудный Алтай. - 2003. - 29 июля. - С. 1.
Открыт клуб Абая [Текст] : [о Мутанове Г. М.] // Деловой Усть-Каменогорск. - 2005. - 21 января. - С. 7.
Избран от стран Центральной Азии [Текст] // Рудный Алтай. - 2007. - 12 июля. - С. 3. - Кандидатура ректора ВКГТУ им. Д. Серикпаева профессора Г. Мутанова выдвинута в правление Международной федерации обществ инженерного образования (IFEES).
Слово о своем руководителе [Текст] : [о Мутанове Г. М.] // Рудный Алтай. - 2007. - 27 марта. - С. 3.
Пугасов, М. Вуз как горнило инноваций [Текст] : [о ректоре ВКГТУ им. Д. Серикбаева Галыме Мутанове] / М. Пугасов // Казахстанская правда. - 2010. - 7 окт. - С. 1, 4.
Момынова Б. К.
- Жаңартылды 07.10.2024 09:54
Момынова Багдан Катаевна (1957г.р.) - доктор филологических наук, профессор.
Родилась в селе Топтерек Курчумского района Восточно-Казахстанской области.
В 1979 годах окончила филологический факультет Казахского государственного национального университета, в 1989-1993 годах окончила очную аспирантуру этого вуза.
Научная деятельность:
В 1993 году защитила кандидатскую диссертацию, в 1999 году докторскую диссертацию, в 2001 году присвоено звание профессора. Под научным руководством Багдан Момыновой защищены 15 кандидатских, 1 докторская, 2 Phd докторских и около 60 магистрских кандидатских диссертаций. Принимала участие в международных научно-теоретических конференциях в Гранаде, Стамбуле, Москве, Пекине, Великом Новгороде, Суздале, Омске, Бишкеке, Казани (2007-2018гг), по приглашению факультета казахского языка и литературы читала лекции в Пекинском центральном университете наций, Китай. Научные интересы ученого: история казахского литературного языка, лингвистика текста, паралингвистика, орфография, лексикография.
В разные годы работала:
Заместителем декана по учебной работе КазНУ им. Аль-Фараби, член Ученого совета университета, заведующий кафедрой казахской филологии, заместитель председателя диссертационного совета по присуждению ученой степени доктора филологических наук по казахскому и тюркскому языкам, заведующая кафедрой казахской филологии, член Государственного комитета терминологии при Правительстве Республики Казахстан, член редколлегии журнала «Терминологический вестник», член редколлегии журнала серии "Вестник КазНУ" филология.
Момынова Багдан Катаевна - одна из составителей 15-томного «Толкового словаря казахского литературного языка» в рамках государственной программы «Культурное наследие», автор 5 монографий, 8 учебников и более 200 научных статей. Научный руководитель грантовой группы, объявленной Министерством образования и науки Республики Казахстан, куратор группы по работе с грантом ККО «АДЖИП», куратор группы, работающей по гранту Министерства образования и науки Республики Казахстан по теме «Национально-культурный код в казахстанском языковом пространстве: функции в определении архетипического статуса символа и историко-культурного типа. Языковая личность ".
Мамынова Б. К. с 2014 года главный научный сотрудник Института языкознания им. Ахмета Байтурсынова, член Академии наук Республики Казахстан. В последние годы активно участвует в переходе на латиницу казахского алфавита. Является членом орфографической, методической комиссии, рабочих групп и одним из разработчиков основных правил орфографии, проспекта в связи с переходом на новый латинский алфавит.
Награды и почетные звания:
Лауреат Премии Ш. Валиханова (2005г); Обладатель гранта лучшему преподавателю вуза, назначаемого Министерством образования и науки Республики Казахстан (2006 г.); Обладатель гранта лучшему преподавателю вуза, назначаемого Министерством образования и науки Республики Казахстан (2011 г.); Победитель номинации «Лучшее издание языкознания» (в соавторстве 2015 г.); Учебник «Морфология казахского языка» в номинации «Лучший учебник» Аль-Фараби 2-й степени (2015 г.); Награждена дипломом КазНУ, «Почетный доктор» Восточно-Казахстанского государственного университета.
Б.Қ. Момынованың еңбектері
Труды Б.К. Момыновой:
Момынова Б. Қазақ тіліндегі Ым мен Ишараттың қазақша-орысша түсіндірме сөздігі= Казахско-русский толковый словарь мимики и жестов в казахском языке [Мәтін] / Момынова Б., Бейсембаева С. - Алматы: Қазақ университеті, 2003. - 136 б.
Момынова Б. Қазақ әдеби тілінің тарихы [Мәтін] / Момынова Б. – Алматы: Атлас баспасы, 2006. – 200 б.
Момынова Б. Қазақ тілі морфологиясы. Есімдер. [Мәтін] : оқу құралы / Момынова Б., Саткенова Ж. – Алматы: Арыс, 2007. - 120 б.
Момынова Б. Шәкәрім поэзиясының тілі [Мәтін] : (лексика-функциялды ракурс) / Б. Момынова. – Алматы: Арыс, 2008. - 253 б
Момынова, Бағдан. Тілдегі жаңа бағыттар мен типтік қатынастар [Мәтін] : оқу құралы / Б. Момынова. – Алматы: Арыс, 2009. - 160 б.
Момынова, Бағдан. Қазақ ым-ишараттарының түсіндірме сөздігі [Мәтін] : сөздік / А. Байтұрсынұлы ат. Тіл білімі институты. – Алматы: Дайк-Пресс, 2017. – 288 б.
Б. Қ. Момынованың мерзімді баспасөз бетінде жариланған мақалалары
Статьи Б.К. Момыновой опубликованные на страницах периодической печати:
Момынова Б. Газет тіліндегі экспликация мен импликация [Мәтін] / Б. Момынова // Қазақстан Жоғары мектебі. – 1999. – №4-5. – Б.10-13
Момынова Б. Дұрыс тамақтану- қанқұрттың емі. [Мәтін] : [Дәрігер кеңесі] / Б. Момынова // Дидар. – 1999. – 18 мамыр. – Б.
Момынова Б. Сөз мағыналарының эволюциясы [Мәтін] / Б. Момынова // Қазақстан Жоғары мектебі. – 1999. – №5. – Б.121-125
Момынова Б. Стилистикалық терминология: баспасөз тілінің термин қалыптастырудағы қызметі [Мәтін] / Б. Момынова // Тілтаным. – 2003. - №1. – Б.31-37
Момынова Б. Терминология дербес ғылым емес [Мәтін] / Б. Момынова // Ана тілі. – 2004. – 18 наурыз. – Б.8
Момынова Б. Шәкәрім және қазақ ұлттық жазба әдеби тілі [Мәтін] / Б. Момынова // Шәкәрім әлемі. – 2006. – №2. – Б.64-69.
Момынова Б. Қазақ тілі морфонологиясы саласын қалыптастырудағы профессор А. Айғабыловтың еңбегі [Мәтін] / Б. Момынова // ҚазМУ хабаршысы. Филология сериясы. – 2006. – №4. – Б.3-4
Момынова Б. Бұл - бәрімізге қажетті сөздік [Мәтін] / Б. Момынова // Түркістан. – 2009. – 25 маусым (№ 25). – 6
Момынова Б. Адамды алға жетелейтін нәрсе -жақсылық [Мәтін] : [Профессор Б. Момыновамен сұхбат] / Б. Момынова // Дидар. – 2017. – 24 қазан. – Б.4.
Момынова , Бағдан. Марат Қабанбайдан қалған сұрақ "неге ?" [Мәтін] / Б. Момынова // Қазақ әдебиеті. – 2018. – 31 тамыз. – Б.10-11.
Б. Қ. Момынова туралы мақалалар
Статьи о Б.К. Момыновой
Картаева А. М. Әдеби өлкетану [Мәтін] : ( Шығыс Қазақстанның қаламгерлері шығармашылығы бойынша ) оқу құралы / А. М. Картаева. - Өскемен: С. Аманжолов атындағы ШҚМУ "Берел" баспасы, 2016. – 166 б. (Введено оглавление)
Сағындықұлы Б. Салада өз соқпағы бар / Сағындықұлы Б. - Мәтін // Айқын. – 2017. – 1 қыркүйек (№ 131). – 7. – Профессор Б.Момынова туралы.
Саткенова Ж.Б. Ұстаз жолы [Мәтін] / Ж. Саткенова // Қазақ әдебиеті . – 2017. – 23-29 маусым (№ 26). – Б.13.
Күдедаев, Р. Профессор Момынованың еңбегі ескерусіз қалмас : профессор Бағдан Момынова туралы / Р. Күдедаев. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2024. - 22 тамыз(N32). - Б. 14.
Мұхитдинова Б. Ә.
- Жаңартылды 08.09.2022 10:20
МұхитдиноваБаян Әнуарбекқызы (1943 ж.) – профессор, химия ғылымдарының докторы.
1943 жылы Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданында Аягөз қаласында туған.
Профессор, КСРОөнертапқышы (1979). Мәскеу мемлекеттік университетін (1965), Қазақстан Ғылым Академиясының Химия ғылымдары институтының аспирантурасын (1970) бітірген. Осы институтта кіші (1970–74), аға ғылыми қызметкер (1974–98) болып жұмыс істеген. 1999 жылдан бас ғылыми қызметкер. «Новые полимеры с ионообменными и окислительно-восстановительными свойствами на основе азотсодержащих мономеров» деген тақырыпта докторантуралық диссертацияқорғады.
Баян Әнуарбекқызы Мұхитдинованыңзерттеу жұмыстары нәтижесінде алынған ион алмастырғыштар ҚР Ұлттық ғылым академиясының Металлургияжәнекен байытуинститутында сынақтан өтіп, жоғары бағаланды.
300-ден астам ғылыми жарияланымның, 2монографияның және 60-тан астам КСРО авторлық куәліктері мен «Өнертапқыш әйелдер»1-халықаралық Көрмесіне (Женева,1998) қойылған Қазақстандағы №1, «Редоксит»патентінің авторларының бірі.
«Парасат»орденімен (2009) марапатталған.
Деректер
Источники
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия / бас ред. Б. Ө. Жақып. – Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Мұхитдинова Б. Ә.: б. 555.
