Ахметжан Т. З.

Жаңартылды 08.01.2026 13:11

Ахметжан Талаптан Зейнолдаұлы (1961 - 2009) - жазушы, драматург.

1961 жылы 16 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Теректібұлақ ауылында туған.
1985 жылы Өскемен құрылыс-жол институтын (қазіргі Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУі) аяқтаған соң, Шығыс Қазақстан облыстық телерадиокомитетінде редактор болып қызмет атқарады. Кейін «Қазақ әдебиеті» газеті бөлімінің меңгерушісі, ҚР баспасөз және БАҚ министрлігінде маман, «Егемен Қазақстан» газетінде бөлім редакторы, «Парасат» журналында бас редактордың орынбасары болған. 2002 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы басқарма төрағасының орынбасары міндетін атқарған.
«Тұма», («Родник», 1995), «Сұлу мен суретші» («Красавица и художник», 1997), «О дүниенің қонағы» («Гость с того света», 2001), «Мұң» («Печаль», 2003) прозалық шығармалар жинағы мен «Қараторғай», «Екі жүрек», «Тазша бала» пьесаларының6 «Ақиқат жолы» (2003), «Жан әлемі» (2006), «Екі томдық шығарма» (2006), «Шығармалар жинағы» (2007), «Ақиқат жолы» (2008), «...ғұмырын қишы жасынның!» (2022), «Айқасқа» (2022) авторы.
Республикалық «Жігер» жастар шығармашылығы фестивалі (1988) және Қазақстан Жастар одағы (1996) сыйлығының иегері. Сыни мақалалары мен естеліктері үшін О. Бөкей атындағы Қазақстан Жазушылар одағының сыйлығымен (1995) марапатталған. «Алаш» Халықаралық сыйлығының (2002) және В. Пикуль атындағы сыйлық (2008) иегері.

 

 

Т. Ахметжан шығармалары 

Произведения Т. Ахметжана 

Ахметжан, Т. Тұма: Хикаяттар мен әңгiмелер / Т. Ахметжан - Алматы: Жалын, 1995.- 192 б.

Ахметжан, Т. Сұлу мен суретші: Хикаяттар мен әңгімелер / Ахметжан Т. - Алматы : Білім, 1998. - 240 б.

Ахметжан, Т. О дүниенің қонағы: әңгімелер, хикаяттар және әңгіме-диалог / Т. Ахметжан - Астана : Елорда, 2001. - 376 б.

Ахметжан, Т. Мұң: Хикаяттар мен әңгімелер / Т. Ахметжан - Алматы : Қазақпарат, 2003. - 236 б.

Ахметжан, Т. Ақиқат жолы: Роман-диалог / Ред. Асылғазы Қ. - Алматы : ҚАЗақпарат, 2003.- 384 б.

Ахметжан Т. Жан жара; Жалған // Нарық нақыштары: әңгімелер. - Алматы: Қайнар, 2003. - 328 б. – (Бүгінгі ауыл тынысы).

Ахметжан, Т. Жан әлемi: сұхбаттар / Т. Ахметжан .- Алматы : Сөздiк-словарь, 2006.- 240 б.

Ахметжан, Т. Шығармалар жинағы / Т. Ахметжан. - Алматы: Жалын, 2006. - Т. 1 : Айсәуле. - 288 б.

Ахметжан, Т.  Шығармалар жинағы / Т. Ахметжан. - Алматы : Жалын, 2007. - Т. 2 : Мұң. - 288 б.

Ахметжан, Т. Ақиқат жолы: роман-диалог / Т. Ахметжан. - Алматы : Жалын, 2008. - 240 б. 

Ахметжан, Т. ...ғұмырын қишы жасынның! / Т. Ахметжан. - Алматы: Ан-Арыс, 2022. - 484 б.

Ахметжан, Т. Айқасқа: хикаяттар, әңгімелер, драма / Т. Ахметжан. - Астана: Фолиант, 2022. - 320 б. - (Абай әлемі).

***

Ахметжан Т. Художник и красавица // Независимый Казахстан: антология современной литературы в трёх томах. - Москва: Художественная лит-ра. - Т. 2: Моих степей полынная звезда = Жусан иісті жұмақ өлке: проза. - 2013. – С. 582-611.

Т. Ахметжанның мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары 

Произведения Т. Ахметжана, опубликованные в периодической печати 

Ахметжан, Т. Аяқталмаған сұхбат / Т. Ахметжан // Қазақ әдебиеті. - 1994. - 7 қаңтар. - Б. 4.

Ахметжан, Т. Қатыгез қоғам-қорқау жұлдыз: [Мемлекеттік сыйлыққа ұсынылған жазушы Ә.Таразидің "Қорқау жұлдыз" романы туралы] / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 1994. - №48. - Б. 6.

Ахметжанов, Т. Ұят болды-ау: [әңгіме] / Ахметжанов Т.// Қазақ әдебиеті. - 1996. - 23 қаңтар(4). - Б. 8-9.

Ахметжан Т. Сұлу мен суретші: хикаят / Ахметжан Т. // Жалын. - 1996. - № 3-4. – Б. 123-150.

Ахметжан, Т. Угай, арман: [әңгіме] / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 1996. - №24 қыркүйек(N39). - Б. 8-9.

Ахметжан, Т. Жан азығы: [Мұқағали Мақатаевтың бір өлеңінің астарындағы ой] / Ахметжан Т. // Егемен Қазақстан. - 1998. - 7 ақпан.

Ахметжан, Т. Шебер де,әнші де,күйші де-өзі: [домбыра жасаудың белгілі шебері Ж. Тұрдығұлов туралы] / Ахметжан Т. // Түркістан. - 1998. - 18-24 наурыз.

Ахметжан, Т. Итшілеп тапқан мал адамшылықпен жұмсалса ғана қуатты екен... / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2001. - 6 сәуір. - Б. 11.

Ахметжан, Т. Мен таусыз тұра алмаймын / Ахметжан Т. // Парасат. - 2001. - №3. - Б. 16-17.

Ахметжан, Т. Зергер / Ахметжан Т. // Парасат. - 2001. - №6. - Б. 21.

Ахметжан, Т. Болат Атабаев театрдан неге кетті? / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2002. - 18 қаңтар. - Б. 5.

Ахметжан, Т. Ғасырдың бел құрдасы / Ахметжан Т. // Парасат. - 2002. - №2. - Б. 8-9.

Ахметжан, Т. Тосқауыл бұзған тұлпар / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2002. - 22 ақпан. - Б. 6-7.

Ахметжан, Т. Өрнектер ән салғанда / Ахметжан Т. // Парасат. - 2002. - №3. - Б. 9.

Ахметжан, Т. Абайды сахнада неге ерте қартайттық? немесе "Абай" спектаклінен кейінгі ой / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2002. - 29 наурыз. - Б. 9.

Ахметжан, Т. Сынық қанат көбелек: Хикаят / Ахметжан Т. // Жұлдыз. - 2003. - №7. - Б. 15-34. 

Ахметжан, Т. Қазақ прозасының мұзтауы / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 5 желтоқсан. - Б. 15.

Ахметжан, Т. Оралханды ойлағанда... / Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 2004. - 17 қараша. - Б. 9. 

Ахметжан, Т. Бүкіл дүниені ілгері бастыруға итермелеп тұрған - қу құлқын / Т. Ахметжан // Жас Алаш. - 2019. - 6 маусым. - Б. 7.

Ахметжан, Т. Мұң: әңгіме / Т. Ахметжан // Тәңіртау. - 2024. - N3. - Б. 40-50.

Т. Ахметжанның орыс тіліндегі шығармалары 

Произведения Т. Ахметжана на русском языке 

Ахметжан, Т. Художник и красавица: Рассказ / Т. Ахметжан; пер. Т. Васильченко // Литературная газета Казахстана.- 2007. - 22 мая. - С. 4-5.

Ахметжан, Т. Художник и красавица: Повесть / Т. Ахметжан; пер. Т.Васильченко // Простор.- 2008.- № 3.- С. 49-66.

Т. Ахметжанның редакторлығымен жарық көрген кітап 

Участие Т. Ахметжана в создании книг, как главный редактор 

Сығай, Ә. Актер әлемі / Ә. Сығай. - Алматы : Ан-Арыс, 2008 - Т. 1 / бас ред. Т. Ахметжан. - 272 б. - (Наркескен). 

Мінез / бас ред. Т. Ахметжан; ред. Б. Беделханұлы. - Алматы: Ан Арыс, 2009. - 336 б. - (Наркескен)

Жұмаділов Қ. Дарабоз: тарихи роман-дилогия / Қ. Жұмаділов. - 1-ші кітап / бас ред. Талаптан Ахметжан Т. - Алматы: Ан-Арыс, 2009. - 416 б.

Сарбалаұлы Б. Бес мүшел / Б. Сарбалаұлы.- Т. 2 / бас ред. Талаптан Ахметжан. - Алматы: Ан Арыс, 2009. - 320 б. - (Наркескен).

Тауасаров Ә. Махаббат аралы: пьесалар, новеллалар / Ә. Тауасаров. - Т. 2 / бас ред. Т. Ахметжан. - Алматы: Ан Арыс, 2009. - 280 б.

Жұмабек С. Таңдамалы шығармалары / С. Жұмабек. - 2-ші том / бас ред. Т. Ахметжан; ред. К. Адырбекұлы. - Алматы: Ан-Арыс, 2009. - 315 б. (Өртең)

                                                                                                                         ***
Әміренов, Х. Балаларға бар ғұмырын арнаған: [жерлес жазушы Бәдел Тұрсынбаевтың туғанына 90 жыл] / Әміренов Х., Ахметжан Т. // Дидар. - 1995. - 10 маусым.

Әміренов, Х. Балаларға бар ғұмырын арнаған: [жазушы Б.Тұрсынбаевтың туғанына 90 жыл] / Әміренов Х., Ахметжан Т. // Қазақ әдебиеті. - 1995. - №17 қазан (N26). - Б. 15.

Тарази, Ә. Кино кең өріссіз өмір сүре алмайды: [бүгінгі қазақ кино өнері жайлы тұщымды пікір] / Тарази Ә., Ахметжан Т. // Егемен Қазақстан. - 1998. - 1 мамыр.

Т. Ахметжан туралы әдебиеттер 

Литература о Т. Ахметжане 

Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені=Кто есть Кто=Who is Who 2004-2006 : анықтамалық. - Алматы : Золотой теленок. - 2006. - Т. 2. - 996 б.

Ахметжан Талаптан // Абай дәстүрі және қазіргі қазақ әдебиеті / ред. А. Социалқызы; Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі ғылым комитеті, М. О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты. - Алматы: Арда, 2009. - 391 б.

Таңғажайып Талаптан: естеліктер / құраст.: Д. Әшімханұлы, Ә. Әуелбек, Д. Байтұрсынұлы. - Алматы: Abaibaspasy, 2021. - 248 б. - (Алатау кітапханасы)

Ахметжан Талаптан // Мұқаш, Қ. Әуестік әлемі / Қ. Мұқаш. - Алматы: Abaibaspasy, 2022. - 288 б.

***

Литература Казахстана : знциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан ; Комитет информации и архивов. - : Аруна ; Алматы : Қазығұрт, 2010. - С. 84.

Литература Казахстана: знциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан ; Комитет информации и архивов. - : Аруна ; Алматы : Қазығұрт, 2010. - С. 84.

 

Мақалалар - Статьи

 

Мұқанова, Р. Талаптанның тұмасы: [Т.Ахметжан."Тұма" хикаяттар мен әңгімелер жинағы туралы] / Мұқанова Р. // Қазақ әдебиеті. - 1996. - №11 маусым. - Б. 15.
Меңдеке, Ә. Бұрынғы әңгімелер мықты ма, әлде бүгінгі әңгімелер ме?: [бірқатар жазушылардың әңгімелеріне тоқталып өткен] / Меңдеке Ә. // Қазақ әдебиеті. - 2000. - 18 ақпан
Раев, Қ. Құндылықтар анатомиясы / Раев Қ. // Қазақ әдебиеті. - 2008. - 11 сәуір. - Б. 10.

Жақып Б. Алтайдан ұшқан ақиық (Т.Ахметжанның рухына арналады : Өлең / Жақып Б. // Түркістан . - 2009. - 2 шілде (№ 26/27). - Б.13.
Омарұлы Бауыржан Қош, әдебиетке айқасқамен келген Талаптан / Омарұлы Бауыржан // Түркістан . - 2009. - 2 шілде (№ 26/27). - Б.13.

Байбатыров, Ғ. Жазғаны қандай шуақты болса, жаны да сондай нұрлы еді / Ғ. Байбатыров // Дидар. - 2009. - 9 шілде. - Б. 6.
Шағатай Ж. Жаңбырлы түнде танысып, жаңбырлы түнде қоштастық / Шағатай Ж. // Түркістан . - 2009. - 6 тамыз (№ 31). – Б. 8.

Әбдірайым , Толымбек. Талаптанның тағлымды қырлары / Т. Әбдірайым // Ертіс өңірі. - 2010. - 9 маусым.- Б.12.

Талаптанқызы Ә. Суреткердің сұлу әлемі / Талаптанқызы Ә. // Дәстүр. - 2010. - № 9/10. - Б. 16-19.
Әділбекқызы, Р. Өмірді сүйген жанымен...: [жазушы Т. Ахметжановтың жары Риза Әділбекқызымен сұхбат.] / Р. Әділбекқызы; сұхбаттасқан М. Қайыртайұлы // Дарабоз. - 2013. - №1. - Б. 50-53.
Жұмабай Н. Сұлулық серенадасы / Н. Жұмабай // Егемен Қазақстан. – 2016.- 23 ақпан (№ 35). – Б. 7.

Әділбекқызы, Риза. "Пай-пай, жас жұбайлар" қойылымынан соң...: [жазушы Т. Ахметжан туралы естелік] / Р. Әділбекқызы ; әңгімелес: Қ. Сімәділ // Қазақ әдебиеті. - 2017. - 20 қаңтар.- Б.6-7.
Әділбекқызы Риза "Пай-пай жұбайлар" қойылымынан соң.. / Әділбекқызы Риза // Қазақ әдебиеті . - 2017.- 20 - 26 қаңтар (№ 2). - 6-7.

Қасымов, А. Шығыстағы сахна өнері / А. Қасымов // Дидар. - 2020. - 8 ақпан. - Б. 6; 11 ақпан. - Б. 3.

Табеев, Қ. Тұмадай тұнық Талаптан / Қ. Табеев // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 24 желтоқсан. - Б. 6-7.

Оразалин, Н. Тамырын тереңнен тартқан... / Н. Оразалин // Қазақ әдебиеті. - 2022. - 22 шілде. - Б. 20-21.
Ғали-Асқар А. Талаптанның таңғажайып әлемі: [А. С. Пушкин атындағы кітапхана өткен Талаптан Ахметжановтың кітаптарының тұсаукесері туралы] / А. Ғали-Асқар // Дидар. - 2022. - 1 қараша.- Б.4.
Қайнарұлы, Мерей. Әдебиеттің Талаптаны : [А. С. Пушкин атындағы кітапханада өткен жазушы Талаптан Ахметжановтың кітабының тұсаукесері] / М. Қайнарұлы // Егемен Қазақстан. - 2022. - 3 қараша.- Б.13.

Айтбаев, А. Тұлғалардың орны -төр: Өскеменде көше атаулары берілетін жандар туралы не білеміз? / А. Айтбаев // Менің өлкем. - 2023. - 12 қаңтар. - Б. 7.

***

Талаптан Ахметжан [Текст] : [писатель ; некролог] // Рудный Алтай. - 2009. - 30 июня. - С. 5.

Тыныштыгулова С. Любящее сердце умеет прощать... / Тыныштыгулова С. // Астана . - 2010. - № 1. - С. 54-59.

Литература Казахстана [Текст] : знциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан ; Комитет информации и архивов. - : Аруна ; Алматы : Қазығұрт, 2010. - С. 84.

Умер Талаптан Ахметжан [Электронный ресурс] . - Режим доступа: http://www.nomad.su/?a=20-200906290213 (15.12.2026)