Рахимов Т.

Жаңартылды 14.03.2022 16:38

Рахимов Турсынгазы (1951-2016) - певец, композитор, актер

Родился 15 октября 1951 года в селе Малтыколь Аягозского района Семипалатинской (ныне Восточно-Казахстанской) области. После окончания средней школы учился в Республиканской студии эстрады и искусства г. Алматы в классе Жусипбека Елебекова. Был одним из основоположников филармонии имени Исы Байзакова в Павлодарской области.

Работал в Семипалатинской филармонии (1977 г.) в драмтеатре имени Абая Семипалатинской области (1981 г.), председателем музыкального общества Семипалатинского региона (1992 г.), преподавателем музыкального колледжа г. Семей на отделении «Народное пение» и солистом городского Дома культуры.

Турсынгазы Рахимов - автор более 50 песен, большинство из которых написано на слова известного поэта Мукагали Макатаева. Среди них «Дариға, домбырамды берші маєан», «Отыздан асып барамын», «Мен сені сағынғанда», «Санаулы күн, Санаулы ай, Санаулы жыл». Популярными стали его песни на стихи известных казахстанских авторов Кадыра Мырзалиева и Фаризы Онгарсыновой, а также на слова местных акынов Т. Абдикакимова, А. Сапышева, А. Ибраева. В 1994 году вышел сборник песен Т. Рахимова «Сәби болғым келеді». Он много сделал для развития национальной культуры Казахстана. Турсынгазы Рахимов - Заслуженный деятель культуры РК, лауреат республиканского конкурса вокалистов им. К. Байсеитовой (1977 г.), победитель республиканского конкурса «Көңіл ашар» (1987 г.), обладатель Гран-при республиканского конкурса «Сал-серілер» (1987 г.) и театрального конкурса имени Естая в г. Павлодаре (1991 г.). Был награжден Государственной премией за роль Есета в музыкальном спектакле «Қайран, Майра» Габита Мусрепова (1988 г.).

В 2001 году Турсынгазы Рахимов был удостоен Благодарственного письма Первого Президента Республики Казахстан - Елбасы Н. А. Назарбаева, в 2002 году награжден Почетной грамотой Первого Президента Республики Казахстан - Елбасы Н. А. Назарбаева.

Скончался 26 февраля 2016 года в г. Алматы.

Литература о Т. Рахимове

Ұшып кеттің қайтадан сәби болып.... : әнші Тұрсынғазы Рахимов туралы шәкірттері шерткен сыр. - Мәтін // Ертіс өңірі. - 2021. - 13 қазан. - Б. 7. 

Омарұлы , Б. Тұрсын Жұртбайдың тоғыз қыры : жазушы - ғалымның өміріндегі ел-жұртқа беймәлімдеу деректер хақында / Б. Омарұлы . - Мәтін // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 22 қазан. - Б. 8.

***

Омарова А. Турсынгазы Рахимов - музыкальная легенда Семея / А. Омарова // Спектр. - 2008. - 16 янв. - С. 9.

Шайхынова А. Ключ к сердцам людей : [О творческом вечере певца, композитора, актера Турсынгазы Рахимова] / А. Шайхынова // Вести Семей. - 2012. - 13 нояб. - С. 5 : фото.

Ром Л. Турсынгазы Рахимов: «Песня - судьба моя» / Л. Ром // Спектр. - 2015. - 14 октября. - С. 8.

Рысакова Ш. Музыка в его душе : [О первом республиканском фестивале песни «Қазағым-ай» в честь певца и композитора Турсынгазы Рахимова] / Ш. Рысакова. - Текст // Вести Семей. - 2016. - 23 февраля. - С. 1 : фото.

Левина Ф. В память о выдающемся земляке : [В Семее предложили установить памятник заслуженному деятелю культуры Казахстана, певцу и композитору Турсынгазы Рахимову] / Ф. Левина // Рудный Алтай. - 2020. - 24 октября. - С. 2.

Гордость нашего края : [Сотрудниками КГУ «Централизованная библиотечная система г. Семей» при поддержке ГУ «Отдел культуры и развития языков» в рамках краеведческого проекта «Я со своим любимым городом!» на YouTube-канале ЦБС представлена публикация видеокруиза «Гордость нашего края», посвященная 70-летию со дня рождения Турсынгазы Рахимова] // Вести Семей. - 2021. - 2 марта. - С. 7.

Исаева А. Домбры прекрасные напевы... : [В честь Национального дня домбры в Усть-Каменогорске прошел республиканский фестиваль, посвященный заслуженному деятелю культуры Турсынгазы Рихимову] / А. Исаева // Рудный Алтай. - 2021. - 8 июля. - С. 16. 

Тұрсынбаева А.

Жаңартылды 25.02.2022 11:34

Тұрсынбаева Айнұр (1977) – айтыскер, ақын

1977 жылы Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Ақсуат ауданы, Көкжыра ауылында туған.

Бірнеше мәрте республикалық, халықаралық ақындар айтысына, Францияда, Түркияда, Қытайда, Моңғолияда өткен айтыстарда жұртты тамсанта жырлаған. «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты.

Онжылдық мектепті 1994 жылы Мойынқұм ауданында бітірген. Айтыс өнерінде алғаш 1991 жылы Қайрат Рысқұлбековке арналған облыс аралық ақындар сайысында көзге түсті. Төле бидің 330 жылдық мерейтойында жүлделі екінші орынды жеңіп алды. 1994 жылы Семейде Абайға арналған мектеп оқушыларының айтысында бас жүлдені алды. Абайдың 150 жылдық мерейтойында өткен республикалық ақындар айтысының да жүлдегер болған жас талант.

Атақты айтыскер Айнұр Тұрсынбаева тек өзіне ғана тән сыпайы ойын асықпай, жұмсақ қоңыр үнімен тыңдаушының көкірегіне сәуле құярлық етіп, толғантып-тебірентіп жеткізеді. Кейінгі жылдардағы «Айтыста» бірнеше рет бас жүлдені жеңіп алды.

Атап айтқанда:

Жамбыл Жабаевтың 150 жылдығына байланысты Алматы қаласында өткен халықаралық ақындар айтысының; Астана қаласында өткен Иса Байзақовтың 100 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысының; Петропавл қаласында өткен Ғабит Мүсіреповтың 100 жылдығына арналған республикалық  ақындар айтысының, Семей қаласында өткен ел егемендігінің 10 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысының, Павлодар қаласында өткен Әлкей Марғұланның 100 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысының, Алматы облысы Жамбыл ауданының 80 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысының және Жезқазған қаласында өткен Шымболат Ділдебаевтың 70 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысының бас жүлдегері. Талдықорған қаласында өткен Бақтыбай Жолбарысұлының  175 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысында 1 орынға ие болған.

Айнұр Тұрсынбаева психологиямен айналысып, соңғы жылдары мотиватор болып, бақытты әйел тақырыбында семинар-тренингтер, лекциялар өткізіп жүр.

А. Тұрсынбаева туралы әдебиет

Литература о Турсынбаевой А.

Кітаптар - Книги

Қазіргі айтыс [Мәтін] / . - Астана : Күлтегін, 2006 -. 2-ші кітап. - 336 б.

Мақалалар - Статьи

Бақытқызы, А. Ұлы дала ақындары Шығысқа келді [Мәтін] / А. Бақытқызы // Дидар. - 2019. - 7 мамыр.- Б.7.

Ахметбекова, А. Құндыздының құндызы [Мәтін] : [Республикаға аты мәлім ұстаз А.Тұрсынбайқызы туралы ] / А. Ахметбекова // Семей таңы. - 2000. – 20 - 26қаңтар. - Б. 2

Қоңыратбай Т. Айтыс - айшықты өнер додасы немесе Әбілқайыр Сыздықов пен Айнұр Тұрсынбаева арасындағы жекпе-жек айтыстан туған ойлар [Мәтін] /Т. Қоңыратбай // Ақиқат. - 2001. - №12.- Б.71-76

Жас жүрек жайып саусағын [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2003. - 28 наурыз.- Б.4

Тұрсынбаева, А. Мақсатым - ақындар мектебін ашу [Мәтін] / А. Тұрсынбаева // Жас алаш. - 2003. - 3 шілде. - Б.5

Тәуелсіздік - тәу етер жалғыз киең [Мәтін] : ақындардың үш күндік аламан айтысының алтын арқауы осылай өрілді // Егемен Қазақстан. - 2010. - 16 желтоқсан.- Б.14.

Интернет-ссылки

Өмірбаян: Айнұр Тұрсынбаева https://www.zharar.com/index.php?newsid=32379

Акын Айнур Турсынбаева «Чтобы быть тамадой, надо быть клоуном» [Электронный ресурс]: [интервью]: сайт. - Режим доступа: https://m.azh.kz/ru/news/view/4550

Мукышев Т.

Жаңартылды 25.02.2022 11:05

Мукышев Талгат (1962) - флейтист

Талгат Карипжанович Мукышев родился 10 июня 1962 года в селе Аксуат Тарбагатайского района Восточно-Казахстанской области. Талгат Карипжанович Деятель культуры Республики Казахстан (2005 г.), кандидат искусствоведения (2010 г.), доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (2012 г.).

«Я поступил в музыкальную школу имени Мукана Тулебаева в г. Семей. Позже, во время моей военной службы в Шверине (Германия) я провел два года в военном духовом оркестре. После возвращения из армии учился на духовых инструментах в Талдыкоргане. Я был участником оркестра «Сазген Сазы» играл на флейте», — рассказывал в своих воспоминаниях Т. Мукушев. В 1992 году был направлен Министерством культуры Республики Казахстан на обучение игре на флейте в Уфимскую государственную консерваторию в Башкортостане. В 1995 году, как первый профессиональный флейтист в стране, был принят на факультет народных инструментов Алматинской государственной консерватории. С 1997 по 2000 год был солистом президентского оркестра Республиканской гвардии. Выступал во многих концертах с Академическим оркестром народных инструментов имени Курмангазы и Академическим фольклорно-этнографическим оркестром имени Н. Тлендиева. С 1995 года старший преподаватель по классу флейты Казахской национальной консерватории.Его флейтовые кюи входят в «Золотой фонд» Казахского радио. Осуществлял музыкальное сопровождение спектакля «Естайдың Қорланы» и фильма «Кочевники». В 2003 г. издал симфонию кюев «Сыбызгы сыры», написал предисловие к сборнику сыбызгы-кобыз кюев «Мәңгілік сарын» (2007), к сборнику кюев «Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» (2010). По программе «Культурное наследие» был одним из составителей этого сборника. Мукышев Талгат является автором книги «Сыбызғы сазы», изданной в 2005 году. Кандидат искусствоведения, деятель культуры Республики Казахстан. Лауреат республиканских и международных фестивалей, участник международных музыкальных фестивалей в Америке, Франции, Германии, Италии, Швейцарии, Египте, Южной Корее, Китае, Турции, России, Башкортостане, Узбекистане, Кыргызстане и других странах.

Т. Мұқышевтің мерзімді басылымдардағы мақалалары

Публикации Т. Мукышева

Мұқышев, Т. «Сыбызғышы» дипломы бар тұңғыш қазақпын [Мәтін] : Қазақтың ғажап ұлттық музыкалық аспаптарының бірі – сыбызғы туралы / Т. Мұқышев ; сұхбат. Д. Анаш // Дидар. - 2013. - 30 қазан.- б.1.

Мұқышев, Т. "Сыбызғышы" дипломы бар тұңғыш қазақпын [Мәтін] : [Сыбызғышы Талғат Мұқышев туралы.] / Т. Мұқышев // Дидар. - 2013. - 24 қазан.- б.8.

Т. Мұқышев туралы әдебиет

Литература о Т. Мукышеве

Әшімжан, Ж. Қурайшы [Мәтін] : қазақтың тұңғыш кәсіби сыбызғышысы Талғат Мұқышевпен сыр-сұхбат / Ж. Әшімжан // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 13 ақпан.- Б. 9.

Байдәулет, Қ. Сыбызғы сыныбы жолға қойылды [Мәтін] / Қ. Байдәулет // Айқын . - 2017.- 28 қазан . – Б. 25

Болатова Қ. Ә.

Жаңартылды 23.11.2021 11:06

Болатова Қарагөз Әбдікеқызы (1946) - шығыс өңірінен шыққан тұңғыш қобызшы

1946 жылы мамыр айында Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы Балықшы ауылдық округіндегі Шиліқарын (бүгінде су астында қалған) деген жерде дүниеге келген. 

Қарагөз 1964 жылы Қаратоғай орта мектебінің 8 класын бітірген соң Семейдегі Мұқан Төлебаев атындағы музыкалық училищенің қобыз сыныбына оқуға түсіп, оны 1968-ші жылы бітіріп шыққан. Училищеге алғаш түскенде-ақ нота білмесе де, қобызда бірден ойнап кеткен екен. Бұл қабілетіне ұстазы да таңғалса керек.

Училищені бітіргеннен кейін Күршім ауданындағы Құйған орта мектебінде еңбек жолын бастаған. Бір жылдан кейін Марқакөл ауданына қызметке ауысады. Таңның атысы, күннің батысы тек шығармашылықпен айналысқан жылдар болатын. Бала күнінен тігіншілік өнерге жақын болған Қарагөз спектакльдерге киетін костюмдерді де өз тігетін. Қарагөз үнемі басты рольдерде ойнады. М.Әуезовтің «Қарагөз» спектаклінде Қарагөздің, «Махаббат машақатында» Тегене ханымның, «Дауылдан кейін» қойылымында мұғалиманың рөлін, Қалтай Мұхамеджановтың «Қуырдақ дайын» атты комедиясында Әлиманың образдарын сомдады. Кез келген спектакльдің сөзін бірден жаттайтын, есте сақтау қабілеті өте жоғары болды. Шәкен Қабдолдина, Гүлнар Кемешева атты құрбыларымен бірлесе еңбек етіп, Халық театры атағына қол жеткізді..

1976 жылы Қарагөз Әбдікеқызы Өскемен қаласына ауысып, елге танымал режиссер Марат Сақатовпен бірге Металлургтердің мәдениет сарайында қазақ оркестрін құруға белсене араласады.. Бірақ қазақ оркестрін дамытуға ешкім құлық таныта қоймаған жылдар еді. Оның үстіне отбасы жағдай келіңкіремей, үйсіз жүрген Қаргөз Күршімге қайтады. Содан Күршімде 23 жыл мәдениет саласында, оның ішінде он бес жылдай аудандық Мәдениет үйінің директоры болып қызмет істейді. 

Кейіннен облыстық мәдениет басқармасының маманы Нұрбану Кісебаеваның фольклорлық ансамбль құру туралы ұсынысын қабыл алып, Алматыға өзі барып, қобыз, домбыра секілді ұлттық аспаптарды жасаттырып алып келеді. Осылайша 1986 жылы Күршім жерінде «Сарын» атты фольклорлық ансамбль дүниеге келеді. Ансамбльде Жомарт Әміренов, Марат Бүрлібаев, Серікхан Ахметов сынды жақсы музыканттар көп болды. Ансамбль облыстың барлық аудандарын аралады. Румыния, Молдавия секілді елдерге де гастрольдік сапармен барып қайтты. Бұл өнер ұжымы да халықтық фольклорлық ансамбль деген атаққа ие болды. Қарагөз Болатова 2001 жылы Ұлан ауданының Мәдениет үйіне жұмысқа орналасады. Осындағы «Бескөл» ансамблінің бірінші қобызшысы болады. Тумысынан бесаспап Қарагөз Болатова Ұлан ауданының да өнері мен мәдениетін өркендетуге өлшеусіз үлес қосты. Костюмерша болып, таңертең керек деген дүниені түнімен тігіп, әртістерді сахналық киімдермен қамтамасыз етіп отырған кездері де бар. Қазіргі күні Қарагөз апайдың өзінің жеке тігін шеберханасы бар. Өнердің бір саласынан кеткенімен, екінші саласында аудандық Мәдениет үйінің тапсырыстарымен сахналық киімдер тігеді. Мемлекеттік сыйлықтың иегері Досхан Жолжақсынов бастаған шәкірттері бір төбе.

Қарагөз Болатова туралы мерзімді басылым беттерінде жарық көрген мақалалар

Публикации о К. А. Болатовой в периодических изданиях

Иманғали, М. "Қобызшы Қарагөз" дегеннен басқа атағым жоқ [Мәтін] : [Шығыстан шыққан тұңғыш қобызшы Қарагөз Болатова туралы] / М. Иманғали // Дидар. - 2017. - 2 наурыз.- Б.12.

Қасым , А. Қаракөз дегеннен басқа атағым жоқ [Мәтін] : [Шығыс өңірінен шыққан алғашқы қобызшы Қаракөз Болатовамен сұхбат] / А. Қасым // Егемен Қазақстан. - 2017. - 27 наурыз.- Б.9

Қайролданова Н. Өнер мен өрелі істі ұштастырған жан [Мәтін] : [Қолөнер шебері, қобызшы Қарагөз Болатова туралы.] / Н. Қайролданова // Алдаспан. - 2018. - 29 қараша.- Б.13.