Шаяхметов Б. М.

Жаңартылды 08.01.2026 11:49

Шаяхметов Бағдат Мұхаметқалымұлы (17.11.1946-16.08.2013) – металлургия өндірісінің ұйымдастырушысы, техника ғылымдарының кандидаты, ҚР Инженерлік Академиясының академигі, Қазақстанның Еңбек Ері, Өскемен қаласының Құрметті азаматы.

1946 жылы 17 қарашада Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Камшинка (кейін Бұқтырма су қоймасының астында қалған) ауылында туған. 1969 жылы Қазақ политехникалық институтын бітірген. Еңбек жолын Өскемен титан-магний комбинатында титан өндірісінің аппаратшысы болып бастаған. Осында өндіріс шебері, 2 цехтың аға өндірістік шебері, 5 және 3 цехтардың бастығы, комбинат партия комитетінің хатшысы, 1987 жылдан комбинат директорының коммерциялық мәселелер жөніндегі орынбасары, 1989 жылдан бас инженер, 1990 жылдан Өскемен титан-магний комбинатының директоры, кейінгі жылдары «Өскемен титан-магний комбинаты» холдингінің президенті, 1995 жылдан өмірінің соңына дейін «Өскемен титан-магний комбинаты» АҚ-ның президенті болып еңбек етті. 2002 жылдан ҚР Президенті жанындағы Ұлттық Кеңестің мүшесі болды. 2002 жылы Түсті металлургия саласын дамытудағы жоғары жетістіктері үшін Б. Шаяхметовке ҚР Мемлекеттік сыйлығы берілді. «Құрмет белгісі»(1986), «Отан»(2002) ордендерімен марапатталған. I-, 2-, 3- дәрежелі «Еңбек даңқы»(2003) орденінің толық иегері. 60 авторлық куәлік пен патенттің авторы. Өскемен қаласының Құрметті азаматы (1996).

Бағдат Мұхаметқалымұлы 2013 жылы 16 тамызда ұзаққа созылған ауыр науқастан қайтыс болды. Өскемен қаласында жерленген.

Б. М. Шаяхметовтің мерзімді басылым беттерінде жарық көрген мақалалары

 Статьи Б. М. Шаяхметова опубликованные на страницах периодической печати

Шаяхметов, Б. М. Тәуелсіз елдің титан...: ["Өскемен титан-магний комбинаты" акционерлік қоғамының президентінің комбинат тынысы жайында сұхбаты / сұхбаттасқан О.Елубай] / Шаяхметов Б.М. // Дидар. - 1996. - 13 тамыз

***

Шаяхметов, Б. В поисках новых партнеров: [Интервью с ген.дир.АО "УК ТМК" ...] / Шаяхметов Б. // EL. - 1999. - №1. - С. 41.
Шаяхметов, Б. Во славу отечества / Шаяхметов Б. // Комсомольская правда. Казахстан. - 2011. - 30 марта. - С. 7.

Б. М. Шаяхметов туралы әдебиеттер

Литература о Б. М. Шаяхметове

Елубай, О. Алтайым, алтын тамырым: деректі әңгіме, очерк, публицистика,толғау /О. Елубай. - Алматы: Әл-Фараби, 2000. - 181 б.

Қалиғожин, С. Саңлақ: [электронды ресурс] / С. Қалиғожин. - Алматы; Жидебай: Халықаралық Абай клубы, 2012.

Шаяхметов Бағдат Мұхаметұлы / Құрмет кітабы. Өскемен қаласы = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск / идея авторы және жетекшісі Коротин С. В. - Алматы: Print House Gerona, 2021. - 208 б.

***

Шаяхметов Бағдат Мұхаметұлы / Пуссеп, Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. - 133 с.

Б. М. Шаяхметов туралы мерзімді басылым беттерінде жарық көрген мақалалар

 Статьи о Б. М. Шаяхметове опубликованные на страницах периодической печати 

Қанатты металды қанаттандырған // Егемен Қазақстан. - 2005. - 26 наурыз. - Б. 3.

Елубай О. Титаны бар елдің талабы таудай / О. Елубай // Дидар. - 2009. - 7 желтоқсан.- Б. 5.

Елубай, О. Алтайдың ақиығы: [ТМК Президенті Бағдат Шаяхметов туралы] / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2009. - 9 желтоқсан.- Б.3.

Айжігітов, Қ. Жоғары атақ жігерлендіреді: [Қазақстанның Еңбек Ері атағын алған ТМК Президенті Бағдат Шаяхметов туралы] / Қ. Айжігітов // Егемен Қазақстан. - 2009. - 9 желтоқсан.- Б.1.

Сейсенбаев Р. Қош, асыл азамат /Р. Сейсенбаев . // Егемен Қазақстан . - 2013. - 20 тамыз (№ 193). – Б. 7.

Тілеубердин А. Дос туралы сөз /А. Тілеубердин // Егемен Қазақстан . - 2013. - 20 тамыз (№ 193). - Б. 7.

Атамбаева, Э. Біртуар тұлға еді / [Б. М. Шаяхметов туралы] // Дидар. - 2013. - 14 қараша (№136). - Б. 12

Нұртазин С. Жаңа Сограда - жаңа медициналық орталық: ["ӨТМК" АҚ Б.Шаяхмтеов атындағы медицина орталығы ашылды.] / С. Нұртазин // Дидар. - 2013. - 17 желтоқсан.- Б.5.

Сейсенбаев Р. "Алға, жігіттер, тек алға !": эссе / Р. Сейсенбаев // Егемен Қазақстан . - 2014.- 15 тамыз (№ 158). – Б.7.

Сейсенбаев Р. Үш кездесу немесе Отан туралы ой: эссе / Р.Сейсенбаев// Егемен Қазақстан . - 2016.- 17 қараша (№ 221). - Б. 5.

Сейсенбаев , Р. Үш кездесу немесе Отан туралы ой: жазушы Роллан Сейсенбаевтың Бағдат Шаяхметовпен үш кездесуі / Р. Сейсенбаев // Дидар. - 2016. - 22 қараша. - Б. 3.

Қалалық мәслихаттың тұрақты комиссияларының жария тыңдауының хаттамасы. 2020 жылғы 8 қыркүйек. : [Менделеев көшесін Б.М. Шаяхметов көшесіне қайта атау туралы] // Дидар. - 2020. - 12 қыркүйек.- Б.5.

Аллабергенұлы, Д. Өңірлерді дамытудың жаңа жобасын таныстырды / Д. Аллабергенұлы // Дидар. - 2021. - 21 қаңтар.- Б.3.

Ескенқызы, А. Даңқты металлургті еске алды / А. Ескенқызы // Дидар. - 2023. - 19 тамыз. - Б. 1-2.

 ***

Человек года: ["Человеком года -1999" в области благотворительности объявлен президент АО "УК ТМК" Б.М.Шаяхметов] // Рудный Алтай. - 2000. - 27 января. - С. 1.

Багдат Шаяхметов - Герой Труда Казахстана // Рудный Алтай. - 2009. - 8 декабря. - С. 1.

Шаяхметов, Багдат. На мостике большого корабля [Текст] : [о становлении и развитии УК ТМК] / Б. Шаяхметов // Казахстанская правда. - 2009. - 2 декабря. - С. 3.

Шаяхметов Багдат Мухаметович: [президент ТМК; некролог] // Рудный Алтай. - 2013. - 19 августа. - С. 3.

Тлеубердин А. Памяти Багдата Шаяхметова [Текст] / А.Тлеубердин // Казахстанская правда. - 2013. - 20 августа. - С. 7.

Атамбаева Э. Время высокого полета: [о бывшем президенте ТМК Багдате Мухаметовиче Шаяхметове] / Э. Атамбаева // Рудный Алтай. - 2013. - 15 ноября. - С. 6.

Атамбаева Э. Время высокого полета / Э. Атамбаева // Казахстанская правда. - 2013. - 16 ноября. - С. 10.

Пашке Е. Светлая память, титановый след: [об открытии памятника Б. Шаяхметову в Усть-Каменогорске (п. Новая Согра)] / Е. Пашке // Рудный Алтай. - 2014. - 21 июля. - С. 6.

Бердюгин Г. Опыт, достойный уважения: [о Б.М. Шаяхметове] / Г. Бердюгин // Рудный Алтай. - 2018. - 5 мая. - С. 11.