Amanzholov S. A.

Details

Last Updated on Wednesday, 21 January 2026 11:27

Amanzholov Sarsen Amanzholovich (1903-1958) was a Turkologist, one of the founders of Kazakh linguistics, a talented teacher, the author of the first grammar of the Kazakh language for primary school (1932), standard textbooks of the Kazakh language for secondary school, the creator of textbooks and programs for universities in Kazakhstan.

He was born in the village of Eginsu, Ulan district, East Kazakhstan region. After graduating from the Katon-Karagai Russian-Kazakh school, he entered a real school in Ust-Kamenogorsk. He graduated from three-month teaching courses in Semipalatinsk, worked as a teacher in his native village. Being the executive secretary of the Executive Committee of the East Kazakhstan region, he entered the Department of Kazakh Language and Literature of the Faculty of Pedagogy at the Central Asian State University (Tashkent). In the autumn of 1931, S. A. Amanzholov began teaching at the Kazakh Pedagogical Institute named after Abai. Since 1932 he has held the position of associate professor. Sarsen Amanzholovich has worked at this institute for almost 30 years. 

At that time he was working on the creation of textbooks, scientific programs. In 1931, a primer appeared, in the creation of which Amanzholov S. A. took an active part. S. A. Amanzholov is the author of the "Grammar of the Kazakh language" for the 4th grade; grammar textbook for secondary schools; editor of the Kazakh language textbook for grades 1-3. At the 5th session of the Supreme Soviet of the Kazakh SSR on November 10, 1940, the draft of a new alphabet by S. A. Amanzholov was adopted. From February 1942 to June 1946, S. A. Amanzholov was on active military service in the ranks of the Soviet Army, published in Kazakh the "Notebook of the agitator of the Red Army" and leaflets about the Heroes of the Soviet Union. He defended his PhD thesis on the ethnogenesis of the Kazakh people in Moscow (1948).

S. A. Amanzholov - one of the founders of Kazakh Soviet linguistics, for over twenty years the permanent head of the Kazakh Language Department at the Institute and head of the language and literature sector, then head of the Department of the Academic Dictionary of Terminology of the Institute of Linguistics of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR. S. A. Amanzholov-teacher raised a pleiad specialists-philologists, researchers in the field of Kazakh linguistics. Under his editorship, the complete works of Abai were published in 1939-1940. S. A. Amanzholov supervised the collection and publication of selected works of oral folk art: "Kazakh Soviet folklore", "The sixteenth year", "Bogenbai-batyr" and others. A sample of Sarsen Amanzholovich's poetic art is a collection of riddles published in 1940. In total, S. A. Amanzholov published more than 100 scientific works devoted to the culture of the people. Research - all branches of Kazakh philology, much attention is paid to the problems of lexicology and lexicography. Author of the syntax section of the grammar of the Kazakh language for schools. "A short course of scientific syntax of the Kazakh language" (1940) a course of lectures for students of KazPI.  

 

Scientific works of S. A. Amanzholov

Books 

 

Аманжолов, С. А. Тоғыз құмалақ [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы, 1936. - 16 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiлiнiң синтаксисi. Синтаксис. 2-бөлiм [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алма-Ата : Қаз. мемл. баспасы, 1939. - 86 б. 

Аманжолов, С. А. Қазақ тiлi грамматикасы. Синтаксис [Мәтін]. 2-шi бөлiм. Жетi жылдық мектеп пен орта мектептiң 6-7 кластарына арналған оқу құралы / түзетiлiп,толықтырылып 5-шi басылуы / С. А. Аманжолов. - Алматы : ҚМ. оқу құралы басп., 1950. - 187 с.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiлi грамматикасы. Синтаксис [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы : ОПБ, 1953. - 160 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiлi грамматикасы [Мәтін] : жетi жылдық мектеп пен орта мектептiң 6-7 класарына арналған. 2 : Синтаксис / С. А. Аманжолов. - Алматы : Қаз. мемл. оқу-пед. баспасы, 1958. - 152 б.

Аманжолов, С. А.Тарихи грамматика курсынакеректiматериалдар [Мәтін] / С. А. Аманжолов.- Алматы, 1964.- 36 б.

Аманжолов, С.  А. Қазақтiлiграмматикасы [Мәтін] :2 бөлiм. Синтаксис / С. А. Аманжолов. - Алматы: ОПБ, 1968.- 156 б.

Аманжолов, С. А.Қазақтiлі грамматикасы [Мәтін]: 2-шi бөлiм /С. А. Аманжолов.- Алма-Ата: Мектеп, 1970. - 224б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiл грамматикасы [Мәтін] : 2-шi бөлiм /С. А. Аманжолов. - Алма-Ата: Мектеп, 1971. - 224б.

Аманжолов, С. А. Түрiк тiлi [Мәтін] : оқу құралы / С. А. Аманжолов. - Алматы: Қазақтың бiрiк. мемл. баспасы, 1983. - 106 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiлi. Синтаксис [Мәтін] : орта мектептiң 7- кл. арн. оқулық / С. А. Аманжолов. - Алматы : Мектеп, 1987. - 158 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тiл. Синтаксис [Мәтін] : орта мектептiң 8 - кл. арн. оқулық / С. А. Аманжолов.- Алматы : Рауан, 1991. - 156 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілі [Мәтін] : 9 класқа арн. оқулық / С. А. Аманжолов. - 18- ші басылымы. - Алматы : Рауан, 1992. - 156 с.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілі [Мәтін] : орта мектептің 8 класына арн. оқулық / С. А. Аманжолов. - 20-бас., өңд., толықтыр. - Алматы : Рауан, 1993. - 158 с.

Аманжолов, С. А. Қазақ әдеби тілі синтаксисінің қысқаша курсы [Мәтін] : оқулық / С. А. Аманжолов. - 2-бас., өңд., толықтырылған. - Алматы : Санат, 1994. - 320 с.

Аманжолов, С. А. Қазақ әдеби тiлi синтаксисiнiңқысқаша курсы [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы : Санат, 1994. - 320 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ әдеби тілі синтаксисінің қысқаша курсы [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы : Санат, 1994. - 320 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілі теориясының негіздері = Основы теории казахского языка [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы : Ғылым, 2002. - 368 б.

Аманжолов, С. А. Кенесарының жеңiлу себебi : С. Сейфуллиннiң қолжазбасынан алынған дерек [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Алматы, 2004. -206 б.

Аманжолов, С. А. Тіл және жазу [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Өскемен : С. А. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2005. - 413 б.

***

Аманжолов, С. А. Вопросы диалектологии и истории казахского языка [Текст] : учебное пособие / С. А. Аманжолов. - Алматы : Санат, 1997. - 608 с.

Аманжолов, С. А. Вопросы диалектологии и истории казахского языка [Текст] : учебное пособие / С. А. Аманжолов. - Алматы : Санат, 2001. - 608 с.

Аманжолов, С. А. Основы теории казахского языка [Текст] / С. А. Аманжолов. - Алматы : Научно-издательский центр "Ғылым", 2002. - 368 с.

Аманжолов, С. А. Опыт политико-воспитательной работы в действующей армии [Текст] / отв. ред. и сост. С. А. Аманжолов; предисл. Б. Б. Мамраев. - Усть-Каменогорск : Рекламный Дайджест, 2010. - 120 с.

 

Publications published with the participation of S. A. Amanzholov 

 

Новый алфавит и орфография литературного языка [Текст] / С. А. Аманжолов. - Алма-Ата : Казгосполитиздат, 1940. - 31 с.

Қазақ тілі [Мәтін] : 9-класқа арналған оқулық / С. А. Аманжолов, Ә. Хасенов, И. Ұйықбаев. - Алматы : Рауан, 1994. - 123 б.

Қазақ тілі [Мәтін] : 9-сыныпқа арналған оқулық / С. А. Аманжолов, Ә. Хасенов, И. Ұйықбаев. - Алматы : Рауан, 1998. - 141 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілі диалектологиясы мен тарихының мәселелері [Мәтін] : оқу құралы / С. А. Аманжолов; орыс тілінен ауд. Ғ. Қалиев. - Алматы : Сөздік - Словарь, 2004. - 533 б.

Қазақ тілі [Мәтін] : 8-сыныпқа арналған оқулық / С. А. Аманжолов,  А. Аманжолов, Г. Қосымова. - Алматы : Мектеп, 2004. - 208 б.

Қазақ жұмбақтары [Мәтін] / құраст. С. А. Аманжолов. - Алматы : Ана тiлi, 2005 . - 128 б.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілі [Мәтін] : жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық / С. А. Аманжолов, А. Аманжолов, Г. Қосымова. - өңдел. толық. 2-ші бас. - Алматы : Мектеп, 2008. - 208 б.

Қазақ әдеби тілі синтаксисінің қысқаша курсы  [Мәтін] / С. А. Аманжолов. - Павлодар : Павлодар мемлекеттік ун-ті, 2008. - 110 б.

Аманат [Мәтін] : естеліктер, хаттар / [құраст.: С. А. Аманжолов, А. Ыдырысқызы] - Алматы : Мектеп, 2015 . - 113 б.

 

S. A. Amanzholov's publications in periodicals and collections 

Articles

 

Аманжолов, С. А. Асылымызды ардақтайық [Мәтін] : [ана тіліміздің қолданылу аясы жайлы] / С. А. Аманжолов // Зерде. - 1989. - № 5. - Б. 41.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілінің шығуы [Мәтін] / С. А. Аманжолов // Қазақ тарихы. - 1993. - № 2. - Б. 13-15.

Аманжолов, С. А. Қазақ тілінің шығуы [Мәтін] : [тұңғыш жарияланған еңбегі] / С. А. Аманжолов // Ақиқат. - 1994. - № 2. - Б. 13-15.

Аманжолов, С. А. Емле ережесi (орфография) мал емес [Мәтін] : [тiл ережесi тарихынан] / С. А. Аманжолов // Ана тiлi. - 2002. - 18 шiлде. - Б. 5.

Аманжолов, С. А. Морфология мәселелерi [Мәтін] / С. А. Аманжолов // Қаз МУ хабаршысы. Филология сериясы. - 2003. - № 4. - Б. 3-7.

Аманжолов, С. А. Мұртаза ақынның өлеңдерi : Шығыс Қазақстанда туып өскен атақты шешен [Мәтін] // Сәрсен Аманжолов және қазақ фольклоры. - Алматы : Ғылым, 2004. - 216 б.

Аманжолов, С. А. Қазақстанда тiлдiк ахуалдың ушығуы [Мәтін] / С. А. Аманжолов; орысшадан ауд. А. Аманжолов; Ә. Салықбай // Қазақ әдебиетi және мемлекеттiк тiл. - 2009. - № 1. - Б. 13-14.

Аманжолов, С. А. Асылымызды ардақтайық [Мәтін] / С. А. Аманжолов // Қазақ әдебиетi және мемлекеттiк тiл. - 2009. - № 1. - Б. 15.

***

Аманжолов, С. А. Заметки о тюркском этногенезе [Текст] / С. А. Аманжолов // "С. Аманжолов оқулары -2005" атты III Халықар. ғыл.-практ. конф. материалдары (Өскемен, 2005 ж.) = Материалы III Междунар. науч.-практ. конф. "Аманжоловские чтения - 2005" (Усть-Каменогорск, 2005 г.) : в 3частях. Ч. 3 / ВКГУ им. С. Аманжолова; гл. ред. А. С. Ахметов. - Усть-Каменогорск, 2005. - С. 3-13.

 

 

Articles

 

С. Аманжоловтың ғылыми мұрасы және ХХІ ғасырдағы гуманитарлық ғылымдар мәселелері [Мәтін] : халықаралық ғыл.-практ. конференциясының материалдары. Өскемен, Қазақстан, 6-7 қазан, 2003 ж. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2003. - 490 б.

Ботабаева, А. Д. Аударылан фразеотiркестерге қойылатын талаптар (С. Аманжолов еңбектерi негiзiнде) [Мәтін] / А. Д. Ботабаева, Ф. Р. Ахметжанова // С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың жас алымдары конференциясының баяндамалары = Доклады конф. молодых ученых ВКГУ им. С. Аманжолова. Ч. II. - Усть-Каменогорск, 2004. - С. 48-52.

Сәрсен Аманжолов және қазақ фольклоры [Мәтін] : зерттеулер, фольклор материалдары / құраст. А. Аманжолов. - Алматы : Ғылым, 2004. - 336 б.

"С. Аманжолов оқулары - 2004" атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары = Материалы международной научно-практической  конференции "Аманжоловские чтения-2004" =  AMANZHOLOV READDINGS-2004" the ihternational science -practical conference PAPERS [Мәтін]. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2004. - 464 б.

Сәрсен Аманжолов және қазақ фольклоры [Мәтін] : зерттеулер, фольклор материалдары. - Алматы : Ғылым, 2004. - 336 б.

Сәрсен Аманжолов және қазақ фольклоры [Мәтін] : зерттеулер, фольклор материалдары. - Алматы : Ғылым, 2004. - 336 б.

Ғабдуллин, М. Алтын жұлдыз [Мәтін] : очерктер, хаттар және күнделік / М. Ғабдуллин. - Алматы : Ана тілі, 2005. - 288 б. –Сәрсен Аманжоловқа хат: б. 242-243.

Тарихи тұлғалар [Мәтін] : танымдық-көпшілік басылым : мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. - Алматы : Алматыкітап, 2005. - 368 б.- Сәрсен Аманжолов: б. 92-93.

Оспанова, Б. Р. С. А. Аманжолов еңбектеріндегі қазақ тілі синтаксисінің ғылыми-теориялық негіздері [Мәтін] : филол. ғылым. канд. ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған дисс. авторефераты мамандығы бойынша 10.02.02 - қазақ тілі / Б. Р. Оспанова. - Алматы, 2006. - 29 б.

Өскембай, Ә. А. С. Аманжолов : өмірі, қоғамдық қызметі, шығармашылық мұрасы [Мәтін] : тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Ә. А. Өскембай. - Алматы, 2006. - 29 б.

Ескеева, М. Қ. Орхон, Енисей, Талас ескерткіштері және қазіргі қыпшақ тілдеріндегі моносиллабтардың құрылымдық ерекшеліктері [Мәтін] : филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / М. Қ. Ескеева. - Алматы, 2007. - 55 б.

Сәрсен Аманжолов атын. Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің энциклопедиясы [Мәтін] : ӨКПИ-ШҚМУ 55 жылдығына арналады 1952-2007. - Өскемен : С. Аманжолов атын. ШҚМУ баспасы, 2007. - 399 б.

Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы [Мәтін] : 10 томдық. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009. - 525 б.

Т. 6 : Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан : 1920-2000 жылдар. - 2009. - 400 б. - Түсініктемелер: 375-388 б. - С. А. Аманжолов: б. 196-204.

Смағұлова, Г. Тіл білімінің тарландары [Мәтін] : оқу құралы / Г. Смағұлова. - Алматы : Қазақ университеті, 2009. - Сәрсен Аманжолов – қазақ тіл білімінің  көрнекті ғалымы: б. 22-26.

Әлемдік педагогикалық ой-сана [Мәтін] : 10 томдық / Қазақстан Республикасының байланыс және ақпарат министрлігі, Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі, Ы. Алтынсарин атындағы ұлттық білім беру академиясы. - Алматы : Таймас, 2010.

Т. 10 : XV-XX ғғ. қазақ ойшыл оқымыстыларының тәлім-тәрбие туралы ой-пікірлері. - 2010. - 400 б. - С. А. Аманжолов: б. 293-297.

Карабаева, К. А. Авторлық терминдер [Мәтін] : пәрменді, пәрменсіз қолданылу динамикасы (А. Байтұрсынұлы, Қ. Жұбанов, С. А. Аманжолов, Н. Сауранбаев еңбектері негізінде) : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / К. А. Карабаева. - Алматы, 2010. - 24 б.

Тарихи тұлғалар [Мәтін] : танымдық-көпшілік басылым : мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. - Алматы : Алматыкітап, 2011. - Сәрсен Аманжолов: б. 111-112.

Сыдықов, М. Қ. Терістаңбалы шежіресі [Мәтін] : тоғыз таңбалы найман / М. Қ. Сыдықов. - Павлодар : Сытин, 2013. - 694 б. - Сәрсен Аманжолұлы Аманжолов (1903-1958): б. 627-637.

Серғалиев, М. Тілім менің-тінім менің [Мәтін] : мақалалар, баяндамалар / М. Серғалиев. - Алматы : Сардар, 2013. - 392 б. - Сәрсен Аманжолов туралы сөз: б. 281-283.

Ахметжанова, Ф. Р. Сәрсен Аманжолов және терминшығармашылықтың кейбір мәселелері [Мәтін] : монография / Ф. Р. Ахметжанова. - Өскемен : Берел, 2014. - 281 б.

 

Articles 

 

Шаханова, Р. Ә. Техникалық оқу орындарында С.Аманжоловтың сын есімдердің шығу мәселелерін қазақ тілін оқытуда пайдалану [Мәтін] / Р. Ә. Шаханова,  Ж. Ж. Аманова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. филологическая . - 2003. - № 5. -  Б. 53-55.

Авакова, Р. А. "Құпия" жазумен тілдескен ғалым [Мәтін] : ғалым А. С. Аманжоловтың 100 жылдығына орай / Р. А. Авакова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестник КазНУ. Сери филологическая . - 2004. - № 6. -  Б. 15-17.

Оразалиева, Э.Н. Сәрсен Аманжолов  тілдің қоғамдық қызметі туралы [Мәтін] / Э. Н. Оразалиева  // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. филологическая . - 2004. - № 6. -  Б. 70-71.

Салқынбай, А. Б. Елжіреп елге жүрегі... [Мәтін] : ғалым А. С. Аманжоловтың 100-жылдығына орай / А. Б. Салқынбай // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. филологическая . - 2004. - № 6. -  Б. 26-28.

Худайбердиева, З. Т. Профессор Сәрсен  Аманжоловтың емле туралы ойлары [Мәтін] / З. Т. Худайбердиева // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестник КазНУ. Серия филологическая . - 2004. - № 7. - Б. 215-217.

Өскембай, Ә. А. Сәрсен Аманжолов: өмірі, қоғамдық қызметі, шығармашылық мұралары [Мәтін] / Ә. А. Өскембай // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. историческая . - 2005. - № 2. -  Б. 166 –

168.

Өскембай, Ә. А.  Ғалым Сәрсен Аманжоловтың тарихи зерттеулерi [Мәтін] / Ә. А. Өскембай // Региональный вестник Востока. - 2005. - № 3. - C.126-133.

Әбішев, Е. К. Сәрсен Аманжоловтың аталымға көзқарасы және терминдерді орынды қолдану [Мәтін] : ұқса, тең сөздерінің қолданылуы, термин жасаудағы аудармашылардың ағаттығына түзетулер және ғалымның ескертпесі / Е. К. Әбішев // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. филологическая . - 2005.  -  № 8.  -  Б. 19-22 .

Аймұханбетова, Г.  А. Профессор Сәрсен  Аманжолов - қазақ тiлiн оқыту әдiстемесi iлiмiнiң негiзiн қалаушылардың бiрi [Мәтін] / Г. А. Аймұханбетова  // «Мемлекеттiк тiлдiң ахуалы, проблемалары және оны шешу жолдары» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары = Материалы международной научно –практической конференции «Состояние и развитие государственного языка. Проблемы и пути их решения». Ч. I. - Усть- Каменогорск : Изд-во ВКГУ,  2006. - Аманжолов Сарсен Аманжолович: с. 45 - 48.

Әлiмхан, А. Ә.  С. Аманжолов - қазақ әдеби тiлiн зерттеушi [Мәтін] / А. Ә. Әлiмхан // "С. Аманжолов оқулары-2007" атты Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. Ч. IV : Основные тенденции и перспективы развития литературы и языков народов Казахстана в мировом социокультурном аспекте; актуальные вопросы философии, демографии, археологии и истории Казахстана. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГУ, 2007.  - Б. 157-159.

Сәрсен Аманжоловтың басылған еңбектерінің тізімі [Мәтін] // Қазақ әдебиеті және мемлекеттік тіл . - 2009. - № 1. - Б. 18.

Сәрсен Аманжолов (1903-1958 ж.) [Мәтін] // Қазақ әдебиеті және мемлекеттік тіл. - 2009. - № 1. - Б. 12-13.

Ахметжанова, Ф. Р. С. Аманжоловтың термин мен аудармаға көзқарасы және "Аударматанудың кейбір мәселелері" [Мәтін] / Ф. Р. Ахметжанова // Аманжолов оқулары - 2009. Қазақстанның индустриалдық-инновациялық дамуындағы ғылымның рөлі : халықаралық ғылыми тәжірибелік  конференция  материалдары  = Роль науки в индустриально-инновационном развитии Казахстана : материалы международной научно-практической конференции. Ч. 1. – Усть-Каменогорск, 2009. - Б. 236-239.

Қамзаева, К. С. Сәрсен Аманжолов - әдіскер [Мәтін] / К. С. Қамзаева // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Серия филологическая . - 2010. - № 3. -  Б. 357-360.

Сәрсен Аманжолов (1903-1958) [Мәтін] // Шемонайха шұғыласы. - 2011. - 18 наурыз.- Б. 4.

Иманқұлова, М. Сәрсен Аманжолов еңбектерінің лингвомәдениеттанымдық қыры [Мәтін] / М. Иманқұлова // Ұлағат. - 2011. - № 3. - Б. 26-33.

Сәрсенбайқызы, Ғ. Көрнекті ғалым Сәрсен Аманжоловқа кеудемүсін орнатылды [Мәтін] / Ғ. Сәрсенбайқызы  // Дидар. - 2013. - 17 желтоқсан. - Б. 3.

***

Хасенова, А. Видный учёный-филолог, заслуженный педагог [Текст] : (к 70-летию со дня рождения С. Аманжолова) / А. Хасенова // Известия АН КазССР. Серия общественных наук. - 1974. - № 1. - С. 81-83.

Азмухамбетов, Ш. "Был ли мальчик?" или жил на свете человек по имени найман [Текст] : [ономастика слова "найман",  в том числе о С. Аманжолове] / Ш. Азмухамбетов // Рудный Алтай. - 1999. - 24 апреля.

Аубакиров, А. Профессор Аманжолов [Текст] : [к 100-летию известного ученого Сарсена Аманжолова] / А. Аубакиров // Рудный Алтай. - 2002. - 4 февраля. - С. 2.

Аманжолов, А. С. Несколько слов о научном наследии отца [Текст] / А. С. Аманжолов // Научное наследие С. А. Аманжолова и проблемы гуманитарных наук XXI века : материалы международной научно-практической конференции. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГУ. - 2003. - 490

с.

Игибаева, А. К. С. Аманжолов и его роль в развитии научно-педагогической мысли Казахстана [Текст] / А. К. Игибаева // С. Аманжоловтың ғылыми мұрасы және XXI асырдаы гуманитарлық ылымдар мәселелерi = Научное наследие С. А. Аманжолова и проблемы гуманитарных наук XXI века:материалы Междунар. научно-практ. конф. - Усть–Каменогорск : Изд-во ВКГУ, 2003. - Аманжолов Сарсен Аманжолович: с. 447-452.

Игибаев, С. К. Историзм в работе С. Аманжолова "Вопросы диалектологии и истории казахского языка" [Текст] / С. К. Игибаев // С. Аманжоловтың ғылыми мұрасы және XXI асырдаы гуманитарлық ылымдар мәселелерi = Научное наследие С. А. Аманжолова и проблемы гуманитарных наук XXI века : материалы Междунар. научно-практ. конф. Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГУ, 2003. - Аманжолов Сарсен Аманжолович: с. 474-478.

Мадиева, Г. Б. Сарсен Аманжолов и ономастика [Текст] / Г. Б. Мадиева // Вестник КазГУ. Серия филологическая. - 2003. - № 4. - С. 130-134.

Шаяхметов, М. Когда же родился Сарсен Аманжолов? [Текст] / М. Шаяхметов // Рудный Алтай. - 2003. - 4 октябрь.

Азмухамбетов, Ш. Возвращение Учителя [Текст] / Ш. Азмухамбетов // Рудный Алтай. - 2003. -  9 октября. - С. 4.

Мурзалина, Б. К. Сарсен  Аманжолов о взаимосвязи интонации синтаксиса [Текст] / Б. К. Мурзалина // Вестник КазГУ. Серия филологическая. - 2003. - № 4. - С. 138-141.

Аубакиров, А. Профессор Аманжолов [Текст] / А. Аубакиров // Ұлан таңы. - 2003. - 5 апреля. - С. 2.

Игибаев, С. Этногенез казахских родов и племен в работе С. Аманжолова "Вопросы диалектологии и истории казахского языка" [Текст] / С. Игибаев // Поиск. Серия гуманитарных наук. - 2005. - № 1. - С. 167-170.

Шимырбаева, Г. "Кирилл и Мефодий" казахского алфавита [Текст] : [о С. Аманжолове ] / Г. Шимырбаева // Казахстанская правда. - 2007. - 30 ноября. - С. 11.

Кудайбергенов, К. Вчера у стен ВКГУ открыт бронзовый памятник известному тюркологу, одному из основоположников казахского языкознания, профессору Сарсену Аманжолову [Текст] / К. Кудайбергенов, О. Шабалина // Рудный Алтай. - 2007. - 23 января. - С. 1.

Аубакирова, Р. А.Памяти учителя [Текст]: [о С. Аманжолове ]/ Р. А.Аубакирова // Шығыстыңаймақтықхабаршысы = Региональный вестник Востока. - 2012. - №3. - С. 151-154.

Аленская, Д. Наследие великого тюрколога [Текст] : [о работе круглого стола, посвященного основоположнику казахского языкознания С. Аманжолову] / Д. Аленская // Рудный Алтай. - 2014. - 14 январь. - С. 8.

Apyshev O. D.

Details

Last Updated on Tuesday, 02 June 2026 11:48

Apyshev Orazbek Demesinovich (1947) - Candidate of Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor, Professor of Mathematics of EKSU, corresponding member of the Academy of Pedagogical Sciences of Kazakhstan.

Apyshev Orazbek Demesinovich was born on August 18, 1947 in Ashybulak village of Kurchum district. He graduated from high school with a silver medal, in 1965 he entered the physics and Mathematics Faculty of the Ust-Kamenogorsk Pedagogical Institute (now S. Amanzholov East Kazakhstan State University), which he graduated in 1969 with honors. After graduation, he became a teacher at this educational institution, majoring in mathematics teacher, then senior lecturer and dean of the Faculty of Physics and Mathematics (1969-2000). In 1975-1978 he was a postgraduate student of the Institute of Mathematics and Mechanics, Academy of Sciences of the Kazakh SSR. Here in 1978, under the guidance of Mukhtar Otelbayev, he defended his PhD thesis on functional analysis – the spectrum of elliptic equations. In 1982 - Associate Professor of Physical and Mathematical Sciences. Director of the Higher College of Technology and Natural Sciences at EKSTU (2000-2001), Head of the Educational and Methodological Department (2001-2004), Dean of the Psychological and Pedagogical Faculty of S. Amanzholov Moscow State University (2004-2009). Since 2010, corresponding member of the Academy of Pedagogical Sciences of Kazakhstan.

Author of more than forty scientific and methodological works.Including lectures for students in mathematics in the Kazakh language.

He was awarded the Y. Altynsarin medal, has the titles of Professor of EKSU, Excellent Student of Education of the Republic of Kazakhstan and Honorary Worker of Education of the Republic of Kazakhstan.

 

  

Scientific works of Apyshev O. D.

Books

 

Апышев, О. Д. О спектре эллиптических уравнений [Текст] : автореферат дис. на соиск. учен. степ. канд. физ.-мат. наук : (01.01.02) /  О. Д. Апышев; АН КазССР. Ин-т математики и механики. Специализир. совет К-008.11.12 по присуждению учен. степ. канд. наук. - Алма-Ата, 1978. - 12 с.

Апышев, О. Д. Комплексті айнымалы функциялар теориясы [Мәтін] : әдістемелік нұсқаулар / О. Д. Апышев. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2003. - 28 б.

Апышев, О. Д. Комплексті айнымалы функциялар теориясы [Мәтін] : әдістемелік нұсқаулар / О. Д. Апышев. - Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2004. - 48 б.

 

Publications published with the participation of Apyshev O. D.

 

Тұлға [Мәтін] : психология ғылымының канд. профессор Р. Б. Қарамұратованың 60-жылдығына арналады / [А. Р. Ерментаева, О. Д. Апышев және т. б.]. - Өскемен, 2007. - 195 б.

 

Publications of Apyshev O. D. in periodicals and collections

 

Апышев, О. Д. Болашақтың мамандығы [Мәтін] / О. Д. Апышев // Дидар. - 2007. - 19 сәуір. - Б. 3.

Апышев, О. Д. Математиканың мәні мен маңызы [Мәтін] : [ШҚМУ-дағы математика факультеті жайлы] / О. Д. Апышев // Дидар. - 1996. - 29 ақпан.

Апышев, О. Д. Елдiң шырайын кiргiзген [Мәтін] : 1991 жылғы 1 желтоқсандағы Президент сайлауы / О. Д. Апышев // Егемен Қазақстан. - 2008. - 1 желтоқсан. - Б. 1.

 

Articles published in co-authorship

 

Апышев, О. Д. Проблемы реализации дистанционной технологии обучения в учебный процесс вуза [Текст] / О. Д. Апышев, С. Г. Сахариева // Региональный вестник Востока. - 2011. - № 1. - С. 130-136.

Апышев, О. Д. Информатизация процесса обучения в вузе как условие повышения информационной культуры студентов [Текст] / О. Д. Апышев,  В. П. Русанов, Л. Х. Какиева, Л. Э. Гейцман // Материалы Международной научно-практической конференций «Перемены в образовани : новые границы и приоритеты», 10-11 июня, 2011 г. - Алматы : АПН Казахстана, 2011. - С. 221-228.

Апышев, О. Д. Исследовательский университет и пути его решения [Текст] / О. Д. Апышев, В. П. Русанов, Л. Х. Какиева, Л. Э. Гейцман // Материалы IV Республиканской научно-практической конференциий «Сравнительные исследования в образовании в контексте развития интеллектуального потенциала личности», 11-12 мая, 2012 г. - Алматы :  АПН Қазақстана, 2012. - С. 63-68.

Апышев, О. Д. Дистанционное самообразование преподователей университета [Текст] / О. Д. Апышев, Л. Х. Какиева // Материалы Международной научно-практической конференциий «Аманжоловские чтения – 2012» на тему «Наука, образование, иновации-ведущий вектор развития Казахстана» посвященной 60-летию ВКГУ им. С.Аманжолова. 2 часть, 10-11 октября 2012 г. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГУ, 2012. - С. 321-325.

Қайратова, М. Қ. Классиқалық теңсіздіктерде қолданатын есептер [Мәтін] / М. Қ. Қайратова, О. Д. Апышев //Вестник КАСУ. Научный журнал. Вопросы экологии, математики и информационных технологий. - 2014. - Выпуск 6. - С. 42-46.

 

Literature about Apyshev O. D.

 

Қазақстан ғылымдары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2013. - 616 б. - Апышев Оразбек Демесінұлы.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Апышев Оразбек Демесінұлы: б. 181.

Ученые Восточно-Казахстанского государственного университета имени С. Аманжолова [Текст] : биографический справочник. Т. 1 / сост. А. Ф. Сурнина, Ж. Т. Бопурова; под ред. А. А. Абжаппарова. - Усть-Каменогорск : Изд-воВКГУ, 2004. - Апышев Оразбек Демесинович: с. 74-76.

Елубай, О. Бақыт кілті [Мәтін] : [Апышев О. Д. туралы]  / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2007. - 16 тамыз. - Б. 8.

Ерқасұлы, К. Жерлесіміз профессор атағын алды [Мәтін] : [Маркакөл ауд. тұрғыны О. Апышев ШҚМУ профессоры атағын алды] / К. Ерқасұлы // Шамшырақ. - 1997. - 27 қаңтар.

 

Internet links 

 

http://www.apnk.kz/417.html

http://old.vkgu.kz/ru/graduate/show/56

http://rmeb.kz/journals/2065/91922.pdf С. 130-136.

http://www.vestnik-kafu.info/pdf/vestnik-2014-6.pdf С. 46-46.

Егемен Қазақстан сайты- http://egemen.kz/old/?act=readarticle&id=5237

Amanov T. I.

Details

Last Updated on Thursday, 08 September 2022 09:32

Toleubai Idrisovich Amanov (1923-1978) was a prominent scientist, professor, Doctor of Physical and Mathematical Sciences.

He was born and grew up in the village of Kurmangozha, Zhanasemeysky district. He entered the Kirov Kazakh State University, was called up to the front, and was seriously wounded while crossing the Dnieper. After returning from the front, he graduated from the Physics and Mathematics Faculty of the Semipalatinsk Pedagogical Institute.

After graduating from the graduate school of the Steklov Institute of Mathematics of the USSR Academy of Sciences, he defended his PhD thesis (1953), worked as an associate professor, later head of the Department of Higher Mathematics, vice-rector for Academic and Scientific Work of the Semipalatinsk Pedagogical Institute.

The field of scientific interests and serious discoveries is "Theory of functions and functional analysis". Shortly after defending his doctoral dissertation in Novosibirsk Akademgorodok (1967), T. I. Amanov was transferred to Almaty as head of the laboratory, soon appointed Deputy Director of the Institute of Mathematics and Mechanics of the Academy of Sciences of Kazakhstan, then director, at the same time head of the Department of Differential Equations at Al-Farabi Kazakh State University.

T. I. Amanov is the founder of the Kazakhstan School of Theory of Functions and Functional Analysis, corresponding member of the Academy of Sciences of Kazakhstan (at the age of 49!). T. I. Amanov's creative plans were interrupted by sudden death. He left behind a whole galaxy of mathematicians and excellent teachers, among them Professor K. Nursultan, member of the Union of Writers of Kazakhstan Taulyk Rymzhanov, candidates of physical and mathematical Sciences, associate professors S. Kaliev, Sh. Kasenov, N. Mashrapov, B. Bazarkhanov and others. The theory of T. I. Amanov and the results of his more than 30 studies in mathematics are studied by students of Russia, the USA, Canada, Great Britain and other countries.

Semipalatinsk Secondary School No. 16, which our talented scientist-countryman graduated from, now bears his name.

 

Literature on scientific activity of T. I. Amanov

Books

 

Қазақстан ғылымы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2009.

Т. 1 : А-К. - 535 б. – Аманов Төлеубай Ыдырысұлы: б.108.

Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Астана : Фолиант, 2011.

Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары. - Аманов Төлеубай: б.134

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Аманов Төлеубай Ыдырысұлы: б. 179.

***

Славные земляки [Текст] : (био-библиографическая памятка). - Семипалатинск , 1998. - Аманов Толеубай: с. 4.

 

Articles 

 

Елубаев, С. Е. Қазақтын байырғы қара есептері және қазақ математиктері [Мәтін] / С. Е. Елубаев . - Алматы : Қазақстан, 1996. - 144 б.

Түгіс, У. Аманов теориясы [Мәтін] : [Семейлік жерлесіміз, қазақтың әйгілі математик-ғалымы, Т. Ы. Аманов туралы] / У. Түгіс // Семей таңы. - 1998. - 27тамыз-2 қыркүйек. - Б. 9.

Мадрахимова, Г. Ғалым тағылымы [Мәтін] : [Семей өңірінен шыққан, аты әлемге әйгілі болған математик, ғалым Төлеубай Ыдырысұлы Аманов туралы] / Г. Мадрахимова // Дидар. - 2002. - 18 мамыр. - Б. 4.

Жолымбетов, О. Дара тұлға [Мәтін] : [жерлесіміз Т. Ы. Амановтың ғылыми мұрасы жайлы естелік] / О. Жолымбетов // Аудан тынысы. - 2010. - 12 ақпан.- Б. 6.

Есенжолов, Е. Әлемдік деңгейдегі математик [мәтін] / Е. Есенжолов, М. Жанбөбекова // Семей таңы . - 2014. - 23 қыркүйек. - Б. 4.

                                  

***

Султанбеков М. Формула жизни Аманова [Текст] / М. Султанбеков // Иртыш сегодня. - 2003. -18 апреля. - С. 5.

Часнык, Л. Памяти казахского математика [Текст] / Л. Часнык // Казахстанская правда. - 2003. - 17 июля. - С. 2.

Шайхынова, А. Обсудили перспективы математической науки [Текст] / А. Шайхынова // Вести Семей. - 2013. - 15 октября. - С. 6.

Асылов Н. Ж.

Details

Last Updated on Thursday, 08 September 2022 09:33

Асылов Нургали Жумажанович (1951) - Вице-президент Академии военных наук, доктор военных наук, доктор социологических наук, профессор, действительный член АВН, генерал-майор запаса.

Родился в 1951 году в г. Зайсан Восточно-Казахстанской области в семье рабочего. В 1969 году призван в ряды Советской Армии. В этом же году поступил и в 1973 году закончил Высшее пограничное командное училище КГБ СССР. В течение 7 лет служил в войсках Восточного пограничного округа КГБ СССР, прошел офицерские должности в подразделениях границы и в штабе пограничного отряда. В 1983 году закончил Военную академию имени Фрунзе. После окончания академии служил в Восточном пограничном округе на государственной границе. В 1985-1986 годах находился в служебной командировке в Демократической Республике Афганистан. В 1989 году Асылов Н.Ж. первый из казахов закончил очную адъюнктуру при Высших пограничных командных курсах КГБ СССР и защитил диссертацию на соискание ученой степени кандидата военных наук. С 1989 года проходил службу в военно-учебных заведениях в г. Москве: в Высшем пограничном военно-политическом училище КГБ СССР и Военной академии имени Фрунзе. С 1992 года служил начальником Высшего пограничного командного училища имени Дзержинского, Алматинского Высшего пограничного командного училища КНБ Республики Казахстан, Военного института КНБ Республики Казахстан, Военного института Пограничных войск Республики Казахстан. С 1997 по 1998 годы служил в Службе «Барлау» Республики Казахстан, создал специальное учебное заведение разведки. В настоящее время профессор кафедры тактики и оперативного искусства оперативно-тактического факультета Академии Пограничной службы КНБ Республики Казахстан. За годы службы вырос от рядового до генерал-майора. Военная служба Асылова Н. Ж в Республике Казахстан в основном была тесно связана с педагогической деятельностью и организаторской работой в военных вузах.

Интернет-ресурсы

Вице-президент АВН (по направлению ПС КНБ РК) [Электронный ресурс]:[биография] : //Академия наук Республики Казахстан : сайт. – Режим доступа: https://avn.kz/component/k2/content/2.html?start=28