Әубәкірова Л. Р.

Жаңартылды 27.08.2026 11:42

Әубәкірова Ленста Рахымжанқызы (1939-2026) – педагог, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, профессор, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген ұстазы, еңбек ардагері, Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы.

1939 жылы 27 мамырда Шығыс Қазақстан облысының Өскемен қаласында дүниеге келген. 1962 жылы Өскемен педагогикалық институтын «математика және физика пәндерінің мұғалімі» мамандығы бойынша тәмамдаған.

1962–1963 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық комсомол комитетінде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1963 жылы Шығыс Қазақстан облысы Таврия ауданындағы С. Ковалевская атындағы сегіз жылдық мектептің директоры болып тағайындалды. 1963–1967 жылдары Қазақстан ЛКСМ Шығыс Қазақстан өнеркәсіптік облыстық комитетінің мектеп бөлімін басқарды, Өскемен қалалық комсомол комитетінің хатшысы қызметін атқарды. 1967–1969 жылдары Өскемен қаласындағы №4 орта мектепте тәрбие жұмысы жөніндегі директордың орынбасары және математика пәнінің мұғалімі, №5 орта мектепте математика пәнінің мұғалімі болып еңбек етті.

1969 жылдан бастап Ленста Рахимжановнаның еңбек жолы Өскемен педагогикалық институтымен байланысты болды. Ол оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, факультет деканы, проректордың орынбасары, кафедра меңгерушісі, педагогика кафедрасының профессоры қызметтерін атқарды. Жалпы алғанда, жоғары оқу орнында 50 жылдан астам еңбек етті.

Ленста Рахимжановна қоғамдық өмірге де белсенді араласты. Қазақстан комсомолы қалалық комитетінің, облыстық комитетінің және Орталық Комитетінің, мұғалімдер кәсіподағының облыстық комитетінің, жоғары мектеп және ғылыми мекемелер қызметкерлері кәсіподағының мүшесі болды. Әр жылдары балалар мен жастар арасында тәрбие жұмыстарын ұйымдастыруға атсалысты.

Ол жоғары сынып оқушыларының алғашқы еңбек жасақтары мен алғашқы аула клубтарын ұйымдастырудың бастамашысы болды. Оның жетекшілігімен балалар хоккей командалары құрылып, мектеп оқушылары арасында «Алтын шайба» клубының жүлдесі үшін қалалық жарыстар ұйымдастырылды. Оның бастамасымен жасөспірімдерге арналған «Дзержинец» еңбек және демалыс лагері құрылды.

Ленста Аубакирова – педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, профессор. Оның көп жылғы еңбек жолы педагог кадрларды даярлаумен тығыз байланысты болды. С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінде кафедра меңгерушісі, декан, тәрбие жұмысы жөніндегі проректор қызметтерін атқарды. Оның жетекшілігімен кандидаттық диссертациялар қорғалды.

2017 жылы Ленста Рахимжановна Аубакироваға «Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы» атағы берілді. Сол кезеңде ол педагогика кафедрасының профессоры әрі С. Аманжолов атындағы ШҚМУ Ардагерлер кеңесінің төрайымы болды. Сонымен қатар қалалық «Қазақ тілі» қоғамының, қала әкімдігінің ономастикалық комиссиясының және білім басқармасының сараптамалық комиссиясының мүшесі қызметін атқарды.

2024 жылы С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінде Ленста Рахимжановнаның 85 жылдық мерейтойы аталып өтті.

Ленста Рахимжановна КПСС Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен (1981), «Еңбек ардагері» медалімен (1987), «Қазақ КСР халық ағарту ісінің үздігі» төсбелгісімен (1988), КЛКЖО Орталық Комитетінің «Үздік мұғалім-комсомол мүшесіне» белгісімен (1989), КСРО Жоғары және орта арнаулы білім министрлігінің «Еңбектегі үздік жетістіктері үшін» төсбелгісімен (1990), «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен (2003 жылғы желтоқсан), Абай медалімен, Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған медальмен марапатталған.

Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген ұстазы, Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы (2017).

Ленста Рахимжановна Аубакирова 2026 жылғы тамыз айында қайтыс болды.

Л. Р. Аубакированың ғылыми еңбектері
Научные труды Аубакировой Л. Р.

Аубакирова, Л. Р. Білім беру технологиялары. – Өскемен, 2006.

Л. Р. Аубакирова қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Л. Р. Аубакировой

Студенческое самоуправление : учебно-методическое пособие / Л. Р. Аубакирова, Н. К. Аяганова. – Усть-Каменогорск, 2003. – 94 с.
Организация педагогической практики в системе непрерывной профессиональной подготовки : методические указания / А. К. Игибаева, Н. А. Завалко, Н. С. Мышко, Л. Р. Аубакирова, Г. Т. Токтарова, М. К. Кусаинова, Н. Б. Игисинова, Н. И. Суханова. – Усть-Каменогорск, 2005. – 56 с. 
Сұрақ және жауап түріндегі педагогика : оқу құралы / Л. Р. Аубакирова, Г. Т. Токтарова. – Өскемен : ШҚМУ баспасы, 2007. – 95 б.

Л. Р. Аубакированың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Л. Р. Аубакировой в периодических изданиях и сборниках

Аубакирова, Л. Р. Оқушылардың тіл мәдениетін қалыптастырудағы отбасының орны / Л. Р. Аубакирова, А. Д. Кунапьянова // С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың жас ғалымдары конференциясының баяндамалары. – Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2004. – 392 б. 
Кунапьянова, А. Д. Тіл мәдениетінің өлшемдері және оған қойылатын талаптар / А. Д. Кунапьянова, Л. Р. Аубакирова // «С. Аманжолов оқулары – 2004» : халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. – Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2004. – 464 б. 

Л. Р. Аубакирова туралы әдебиеттер
Литература о Л. Р. Аубакировой

Малько, Л. Удивительная женщина по имени Ленста стала почетным гражданином ВКО / Л. Малько // Казинформ. – 2017. – 8 марта.
Лица университета: Ленста Аубакирова // Восточно-Казахстанский университет имени С. Аманжолова. – 2024. – 25 июля.
В ВКУ отметили юбилей ветерана вуза // Восточно-Казахстанский университет имени С. Аманжолова. – 2024. – 28 мая.
Аубакирова Ленста Рахимжановна // Комсомольская юность, никогда ты покоя не знала… .

Интернет-ресурстар
Интернет-ресурсы 

Лица университета: Ленста Аубакирова // Восточно-Казахстанский университет имени С. Аманжолова : [сайт]. – Режим доступа: https://vku.edu.kz/ (дата обращения: 20.08.2026).
В ВКУ отметили юбилей ветерана вуза // Восточно-Казахстанский университет имени С. Аманжолова : [сайт]. – Режим доступа: https://vku.edu.kz/ (дата обращения: 20.08.2026).
Малько, Л. Удивительная женщина по имени Ленста стала почетным гражданином ВКО // Казинформ : [сайт]. – Режим доступа: https://www.inform.kz/ru/udivitel-naya-zhenschina-po-imeni-lensta-stala-pochetnym-grazhdaninom-vko_a3006001 (дата обращения: 20.08.2026).
Аубакирова Ленста Рахимжановна // Комсомольская юность, никогда ты покоя не знала… : [сайт]. – Режим доступа: https://komsomol-100.narod.ru/kniga/kniga6.htm#АУБАКИРОВА_Ленста_Рахимжановна (дата обращения: 20.08.2026).

Ахмеров Ғ. Г.

Жаңартылды 10.09.2022 11:55

Ахмеров Ғабдулғазиз Гайнутдинұлы (1925-2020) – ҰОС қатысушы. Семей қаласының Құрметті азаматы

1925 жылы 11 шілдеде Семипалатинск қаласында (қазіргі Семей қаласы) жұмысшы отбасында дүниеге келген. Еңбек жолын 1942 жылы «Пимокат» артелінің жұмысшы-тұрманшысы болудан бастаған. Осы жылдың желтоқсанында ол өз еркімен Ұлы Отан соғысының майданына шақырылады. Неміс-фашистік басқыншылармен шайқастарға белсенді қатысады. Венгрия, Австрия, Чехословакия аумақтарын фашистерден босату кезінде Суворов дивизиясының 114 гвардиялық әуе-десанттық Вена Қызыл Ту Орденінің құрамында соғысқан. 1950 жылы Кеңес Армиясы қатарынан демобилизациядан кейін Ахмеров ІІМ органдарында қызмет етеді. 1954 жылдан 1961 жылға дейін облыстық партия комитетінің аппаратында облыстық атқару комитетінің ұйымдастыру бөлімінде нұсқаушы болып жұмыс істейді. 1973 жылы сәуірде қалалық аудандарды ұйымдастыру кезінде Г.Ахмеров Киров аудандық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте ол қатарынан алты шақырылымға сайланды және зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Ғ. Г. Ахмеровтың жұмысы кезінде ол басқарған Киров ауданы әлеуметтік-экономикалық дамуда айтарлықтай жетістіктерге жетті. Киров ауданы өнеркәсіптік, мәдени-тұрмыстық құрылыс пен абаттандыруда үздік көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін облыс пен республиканың Қызыл туларына ие болады. Жасына байланысты зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ғабдулғазиз Ахмеров басында облыстық атқару комитетінің референті, содан кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі депутатының көмекшісі В.Н. Лобов қызметін жалғастыруда.  

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол үлкен қоғамдық жұмыстарды жүргізеді. 1990 жылы Татар қоғамдық бірлестігін ұйымдастырды. Соғыс және еңбек ардагерлері қалалық кеңесі пленумының мүшесі, Қазақстан халықтары Кіші Ассамблеясының мүшесі болып сайланды, қала әкімі жанындағы ақсақалдар кеңесінде және «Жауынгерлік Даңқ» қалалық мұражайында еңбек еткен.

Жауынгерлік және сіңірген еңбегі үшін Ғабдулғазиз Гайнутдинұлы Отан соғысы және «Құрмет белгісі» ордендерімен, «Жауынгерлік еңбегі үшін», «Венаны алғаны үшін», «Ерен еңбегі үшін», медальдарымен және басқа да үкіметтік наградаларымен марапатталған.

Көп жылғы, адал еңбегі, қаланың дамуына қосқан жеке үлесі, белсенді қоғамдық-саяси қызметі үшін оған 2000 жылы 21 ақпанда «Семей қаласының Құрметті азаматы» атағы беріледі.

2020 жылдың шілдесінде 96 жасында қайтыс болады.

Г. Г.Ахмеров туралы әдебиеттер

Литература об Ахмерове Г. Г.

Бабченко, О. Родина — это мы /О. Бабченко // Наше дело. - 2010. - 15 апреля. - С. 6

Гуляева, Е. Земной поклон вам, ветераны! /Е. Гуляева // Спектр.- 2010. - 5 мая.- С. 8
Палу, Д. Бережная память / Д. Палу // Вести Семей. - 2010. - 29 апреля. - С. 3
Шыбынтаева, М. Поклонимся мертвым и живым / // Спектр. - 2010. - 26 мая. - С. 5
Нугуманова, Г. Светлую память храним / Г. Нугуманова, Г. Байкенова // Вести Семей. - 2010. - 6 мая. - С. 2
Ахмеров, Г. Г. «Патриотизм был, есть и будет» /Г. Г. Ахмеров // Спектр. - 2011. - 4 мая.- С. 8

Купцова, В. Их помнит мир спасенный /В. Купцов // Спектр.- 2013.- 8 мая. - С. 9
Порядина, Н. Война и судьбы /Н. Порядина // Вести Семей. - 2013. - 7 мая. - С. 4
Порядина, Н. Ради мира на Земле / Н. Порядина // Вести Семей. - 2013. - 7 мая. - С. 4
Нуруллин, Э. Благородная миссия /Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2014. - 7 мая. - С. 3
Нуруллин, Э. Школа мужества, отваги и чести/ Э. Нуруллин // Вести Семей.- 2014. - 5 августа. - С. 3
Шайхынова, А. Живой пример служения Отчизне /А. Шайхынова// Вести Семей. - 2014. - 7 января. - С. 3
Касенов, Ж. Подвиги не забыты /Ж. Касенов // Вести Семей.- 2015.- 12 мая.- С. 1
Бейсембаев Д. Почетный гражданин области / Д. Бейсембаев // Спектр. - 2015. - 8 июля. - С. 2

Яковлева, Н. Славный путь воздушно-десантной дивизии /Н. Яковлев // Вести Семей. - 2015. - 3 февраля. - С. 2

Гуляева, Е. Габдулгазиз Ахмеров: «Я не умирать пошел в бой, а побеждать и жить!» /Е. Гуляева // Наше дело. - 2015. - 8 января. - С. 6
Миллер И. Последний резерв Сталина /И. Миллер // Экспресс-К. - 2016. - 21 мая.- С. 4
Гуляева Е. По заслугам // Наше дело. - 2017. - 11 мая. - С. 7

Аухадиев С. Ә.

Жаңартылды 26.05.2025 09:49

Аухадиев Сайлаухан Әбілханұлы (1939 ж.т.) – қалалық ақсақалдар кеңесінің төрағасы, Өскемен қаласының, Күршім, Катонқарағай және Тарбағатай аудандарының Құрметті азаматы.

1939 жылы 24 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Бестерек ауылында дүниеге келген.

1957 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтына агрономия факультетіне оқуға түседі. Кейін Алматы жоғары партия мектебін сырттай аяқтайды.

1963 жылдан 1980 жылға дейін Шығыс Қазақстан облысының Большенарым және Марқакөл аудандарында колхоз бен совхоздардың бас агрономы, директоры болып жұмыс істейді. Тарбағатай аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болып он жыл қызмет атқарады. 1990 жылдардың басында Шығыс Қазақстан облысының Монополияға қарсы саясат жөніндегі мемлекеттік комитетін басқарды. Содан кейін Облыстық нан инспекциясын басқарады.

1999-2006 жылдары С. А. Аухадиев Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Шығыс Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы бөлімінің бастығы болды.

Аудандық және облыстық халық депутаттары Кеңесінің депутаты, сондай-ақ Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.

«Еңбек Қызыл Ту» орденімен, алты медальмен марапатталған. 2000 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін – Өскемен қаласы мен Шығыс Қазақстан облысы Ардагерлер кеңесінің мүшесі, ШҚО бойынша Қазақстан халқы Ассамблеясының қалалық жұртшылық кеңесінің және қоғамдық келісім кеңесінің мүшесі, Өскемен қалалық Ақсақалдар кеңесінің төрағасы. 2020 жылы Сайлаухан Аухадиевке Өскемен қаласының дамуына қосқан ерекше үлесі үшін «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді.

                                                  С. А. Аухадиевтың қатысуымен шыққан басылымдар
                                                        Издания, вышедшие при участии Аухадиева С. А. 

Его дела не подвластны времени : к 85-летию со дня рождения А. К. Протозанова : сборник воспоминаний / сост. Л. Б. Шик. - Усть-Каменогорск : Издательство ВКГУ, 1999. - 159 с. 

                                                                Аухадиев С. А. туралы әдебиет
                                                                Литература об Аухадиеве С. А
                                                                           Кітаптар – Книги 

Аухадиев Сайлаухан Абильханович // Книга почёта. Город Усть-Каменогорск = Құрмет кітабы. Өскемен қаласы / автор идеи и рукодовитель Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - С.154-155. 

                                                                       Мақалалар - Статьи 

Азмухамбетов, Ш. Эпопея тучных колосьев : [О С. Аухадиеве - главном государственном хлебном инспекторе] / Азмухамбетов Ш. // Рудный Алтай. - 1999. - 23 дек. - С. 3
Шик, Лео Богданович. В конкретных делах быть отличником : это характеризует Сайлаухана Аухадиева всю жизнь. / Л. Б. Шик. // Рудный Алтай. - 2019. - 21 декабря. - С. 3.

Әшірбаев Б. Ж.

Жаңартылды 04.11.2024 15:27

Әшірбаев Болат Жақыпбекұлы (1964 ж.) – Тарбағатай ауданының Құрметті азаматы, композитор, әнші, республикалық жас композиторлар байқауының лауреаты, ШҚО Композиторлар одағының және Қазақстан Авторлар одағының мүшесі.

1964 жылы 17 қаңтарда Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылында дүниеге келген. Ақжар ауылының музыка мектебінде оқып, Өскемен (Шығыс Қазақстан облысы) педагогикалық институтының музыка факультетін (1982-1989) бітіріп, «Музыка мұғалімі, тәрбиеші әдіскер» мамандығын алған.

Бірінші курстан кейін әскер қатарына шақырылады. ЖОО-да оқуға қайта оралып, «Көктем» фольклорлық ансамблін басқарады. Содан кейін Өскемен қаласында өзі сабақ берген Жамбыл атындағы мектеп-интернат базасында «Достық» ВАА құрған. Бүкіл Қазақстанды аралап, Ленин атындағы лицей-интернат жанындағы Өнер мектебінің директоры болады.

1993–2000 жылдары №3 қазақ орта мектебі жанындағы Өнер мектебінің директоры болған.

2000–2003 жылдары Новоявленка ауылының орта мектебінде тәрбие жұмысы бойынша меңгеруші болып жұмыс істеген. Бірнеше ән жинағының авторы, Алматыда өткен «Үкілі үміт» Республикалық жас композиторлар байқауының дипломанты.

Қазақстандық эстрада жұлдыздары орындайтын 30-дан астам әннің авторы.

2011 жылы 13 әннен тұратын CD-дискі шығарған.

2014 жылдан – Ақмола облысы, Целиноград ауданының Мәдениет үйінің директоры.

Б. Ж. Әшірбаев туралы әдебиеттер 

Литература о Б. Ж. Ашербаеве

Кітаптар-книги:

Әшірбаев Б. Тарбағатай таулары [Мәтін] : Ән жинағы / Әшірбаев Б. - Семей : СемейПечать, 1998. - 39 б.

Туған жер әуендері [Мәтін] : ШҚО композиторларының шығармалар жинағы = Земли родной напевы. - Өскемен, 2005. - Б. 49.

Қазіргі айтыс [Мәтін]. - Астана : Күлтегін, 2006.

Мақалалар –статьи

Сарсембайқызы, Ғ. Сазгердің ән думаны [Мәтін] / Ғ. Сарсембайқызы  // Дидар. - 2004. - 7 желтоқсан.- Б.3.

Чукатаев, Е. "Тарбағатай таулары" атты үн таспа [Мәтін] : [Сазгер Б. Әшірбаевтың үнтаспасы жарық көрді.] / Е. Чукатаев // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 5.- Б.23.

Молдабек Ш. Облыс әкімінің орынбасарын сабатқан кім? [Мәтін] : Бақытжан Әшірбаевтың сабалуы / Молдабек Ш. // Қазақстан - ZAMAN . - 2005. - 8 шілде (N 27). - Б. 5.

Әліпбай, С. Әсерлі әндер [Мәтін] / С. Әліпбай // Егемен Қазақстан. - 2015. - 17 қараша.- Б. 22.

***

Мустафин, С. Песни Болата Ашербаева [Текст] / С. Мустафин  // Рудный Алтай. - 2007. - 6 февраля. - С. 8

Ким Е. О хитах, рожденных в Тарбагатайских горах [Текст] : [о композиторе Б. Ашерабаеве] / Е. Ким // Рудный Алтай. - 2015. - 3 февраля. - С. 4.