Орындаушылар
Құжыманов Ж.
- Жаңартылды 21.02.2019 15:58
Құжыманов Ж. (1958) – дәстүрлі әнші
Жоламан Құжыманов 1958 жылы жылы 17 наурызда бұрынғы Семей облысына қарасты Ақсуат ауылында көп балалы отбасында дүниеге келген. Әкесі Нұртай әншілігімен халыққа танымал болған адам.
Жоламан Семей технология институтын бітірген.
Қали Байжанов, Мәди Бәпиұлдары секілді әншілердің айтқан әндерін, әңгімелерін бойына сіңіріп өскен.
Әміре Қашаубаев атындағы Семей облыстық филармониясында, Абай атындағы Семей драма театрында қызмет істеген.
Әнші шығармашылығында Мәдидің «Қаракесек», «Қарқаралы», «Үшқара» әндерінің орны бір төбе. Қасым Аманжоловтың әндерін де нақышына келтіріп шырқауды ұнатады. Үлкен сахнада оның орындауындағы Абайдың «Қараңғы түнде тау қалқып» әні ел ықыласына бөленді. Әнші сол әнмен байқауға қатысып, лауреат атанды. Үкілі Ыбырайдың «Толқын», «Шалқыма» әндері жанына жақын.
Әнші мектепте оқып жүрген кезінде Қайрат Байбосыновқа еліктеген екен. Ауылдағы ұстаздары - Найманғазы Сақпанбаев, Рахмет Ноғайбаев. Әншілік жолға түбегейлі түскеннен соң Келденбай Өлмесеков, Ахат Әшіров, Тұрсынғазы Рахимов, Мәдениет Ешекеев сияқты дәстүрлі ән шеберлерінен тәлім алған. Тельман, Нұртай, Ерлан, Еламан, Ербол, Саят, Жасұлан сияқты соңынан ерген шәкірттері бір төбе.
Соңғы жылдары «Сазген сазы» ансамблінің солисі болып еңбек етуде. Көптеген республикалық ән конкурстарының жеңімпазы.
Ж. Құжыманов туралы деректер
о Ж. Кужыманове
Құжыманов Ж. Үлкен өнер сезiмнен туады [Мәтін]: / әңг. А.Асқарұлы // DAT (Диалог Анализ Тема). - 2010. - 2 маусым (№ 22). – Б.16.
Жоламан Нұртайұлы Құжиманов [Электронный ресурс] // alashainasy.kz : сайт. - Режим доступа: http://alashainasy.kz/omir/jolaman-nurtayulyi-kujimanov-49772/ (дата обращения: 3.01.2018)
Мукышев Т.
- Жаңартылды 25.02.2022 11:05
Мукышев Талгат (1962) - флейтист
Талгат Карипжанович Мукышев родился 10 июня 1962 года в селе Аксуат Тарбагатайского района Восточно-Казахстанской области. Талгат Карипжанович Деятель культуры Республики Казахстан (2005 г.), кандидат искусствоведения (2010 г.), доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (2012 г.).
«Я поступил в музыкальную школу имени Мукана Тулебаева в г. Семей. Позже, во время моей военной службы в Шверине (Германия) я провел два года в военном духовом оркестре. После возвращения из армии учился на духовых инструментах в Талдыкоргане. Я был участником оркестра «Сазген Сазы» играл на флейте», — рассказывал в своих воспоминаниях Т. Мукушев. В 1992 году был направлен Министерством культуры Республики Казахстан на обучение игре на флейте в Уфимскую государственную консерваторию в Башкортостане. В 1995 году, как первый профессиональный флейтист в стране, был принят на факультет народных инструментов Алматинской государственной консерватории. С 1997 по 2000 год был солистом президентского оркестра Республиканской гвардии. Выступал во многих концертах с Академическим оркестром народных инструментов имени Курмангазы и Академическим фольклорно-этнографическим оркестром имени Н. Тлендиева. С 1995 года старший преподаватель по классу флейты Казахской национальной консерватории.Его флейтовые кюи входят в «Золотой фонд» Казахского радио. Осуществлял музыкальное сопровождение спектакля «Естайдың Қорланы» и фильма «Кочевники». В 2003 г. издал симфонию кюев «Сыбызгы сыры», написал предисловие к сборнику сыбызгы-кобыз кюев «Мәңгілік сарын» (2007), к сборнику кюев «Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» (2010). По программе «Культурное наследие» был одним из составителей этого сборника. Мукышев Талгат является автором книги «Сыбызғы сазы», изданной в 2005 году. Кандидат искусствоведения, деятель культуры Республики Казахстан. Лауреат республиканских и международных фестивалей, участник международных музыкальных фестивалей в Америке, Франции, Германии, Италии, Швейцарии, Египте, Южной Корее, Китае, Турции, России, Башкортостане, Узбекистане, Кыргызстане и других странах.
Т. Мұқышевтің мерзімді басылымдардағы мақалалары
Публикации Т. Мукышева
Мұқышев, Т. «Сыбызғышы» дипломы бар тұңғыш қазақпын [Мәтін] : Қазақтың ғажап ұлттық музыкалық аспаптарының бірі – сыбызғы туралы / Т. Мұқышев ; сұхбат. Д. Анаш // Дидар. - 2013. - 30 қазан.- б.1.
Мұқышев, Т. "Сыбызғышы" дипломы бар тұңғыш қазақпын [Мәтін] : [Сыбызғышы Талғат Мұқышев туралы.] / Т. Мұқышев // Дидар. - 2013. - 24 қазан.- б.8.
Т. Мұқышев туралы әдебиет
Литература о Т. Мукышеве
Әшімжан, Ж. Қурайшы [Мәтін] : қазақтың тұңғыш кәсіби сыбызғышысы Талғат Мұқышевпен сыр-сұхбат / Ж. Әшімжан // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 13 ақпан.- Б. 9.
Байдәулет, Қ. Сыбызғы сыныбы жолға қойылды [Мәтін] / Қ. Байдәулет // Айқын . - 2017.- 28 қазан . – Б. 25
Найманбайулы А.
- Жаңартылды 20.12.2021 16:56
Найманбайұлы Әсет (1867-1922 жж.) - ақын, әнші, композитор.
Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Үржар ауданы, Бақты ауылында дүниеге келген. Балалық шақтан ән айтып, өзі де құраған. Халық арасында Әсеттің «Інжу-Маржан», «Мақпал», «Майда қоңыр», «Гаухар қыз», «Әпитөк» т.б. әндері кеңінен танымал. Әсет «Салиха - Самен», «Ағаш ат», «Перизат», «Үш жетім қыз», «Нұғыман - Нағым», «Мәлік - Дарай», «Жәмсап», «Кешубай» қисса-дастандарының авторы. Әншінің музыкалық-ақындық қабілеті Ырысжан, Бақтыбай, Кәрібай, Әріп, Қали, Самет, Қосымбай, Қызыр, Кемпірбай, Малика сынды ақындармен айтысы барысында қалыптасқан. Ең танымал айтыстар - «Әсет пен Ырысжанның айтысы», «Әсет пен Кәрібайдың айтысы». 1910 ж. Әсеттің Л. Хамиди жазып алған әндері жарияланады.
Кеңес дәуірінде Әсет Найманбайұлының өлеңін алғаш С. Сейфуллин (1925) жариялаған. Әсеттің өмірі мен шығармашылығы жайлы алғашқы мақала 1936 жылы жарық көрген (авторы Б. Ысқақов).
Әсет Найманбайұлы шығармаларының тұңғыш жинағы 1968 жылы шығады (құрастырған Б. Адамбаев). Бұл жинаққа ақынның 34 өлеңі (әнін қоса), 4 айтысы, 4 қисса-дастаны енген. 1988 жылы Б. Нұржекеев құрастырған «Әсет» атты жинағында 29 ән, 71 өлең, 10 айтыс, 8 қисса-дастаны жарияланған.
Ә. Найманбайұлының шығармалары
Произведения А. Найманбайулы
Кітаптар - Книги
Найманбаев, Ә. Шығармалар [Мәтiн: өлеңдер, айтыстар, дастандар / Ә. Найманбаев. - Алматы : Жазушы, 1968.
Найманбаев, Ә. Шығармалар [Мәтiн] : өлеңдер, айтыс-қағыстар мен дастандар / Ә. Найманбаев. - Алматы : Жазушы, 1988. - 304 б.
Найманбайұлы, Ә. Iнжу-маржан [Мәтiн] / Ә. Найманбайұлы. - Алматы: Өнер, 1992. - 144 б.
Найманбайұлы, Ә. Толық шығармалар жинағы [Мәтiн] : Т.1 / Ә. Найманбайұлы ; Абай атын. Қазақ ұлттық пед. ун-тi ; Жамбылтану және халық ақындары ғылыми-зерттеу ин-ты ; құраст. С. Қожағұл ; жауап. ред. Б. Ыбырайым. - Алматы: Ұлағат, 2012. - 248 б.
Найманбайұлы, Ә. Толық шығармалар жинағы [Мәтiн] : Т. 2 / Ә. Найманбайұлы ; Абай атын. Қазақ ұлттық пед. ун-тi ; Жамбылтану және халық ақындары ғылыми-зерттеу ин-ты ; құраст. С. Қожағұл ; жауап. ред. Б. Ыбырайым. - Алматы: Ұлағат, 2012. - 368 б.
Найманбайұлы, Ә. Інжу-маржан [электрондық ресурс] : [Ә. Найманбайұлының 125 жылдық мерейтойына орай әншінің өмірі, шығармашылығы, өлеңдерінің шығу тарихы сөз болады] / Ә. Найманбайұлы. - Алматы : Өнер, 1992. - 144 б. - М-ВООК "Өлкетану" Түпнұсқа Үржар аудандық кітапханасында.
Найманбайұлы, Ә. Шығармалары [Мәтiн] : өлең-толғаулар, дастан-хикаяттар, айтыстар / Ә. Найманбайұлы.- Астана : Фолиант, 2013. - 416 б. - (Сарыарқа кiтапханасы).
***
Найманбайулы, А. Лебединая песня[Текст] : стихи /А. Найманбайулы // Аманат.- 2006.- № 6.- С. 62-63.
Найманбайулы, А. Девушка Гаућар; Қаракөз – черноглазая[Текст] : песни / А. Найманбайулы ; переводВс. Рождественского; сост. Д.Г.Пряхина // Небосвод над моей головой : фольклор и литературные памятники Казахстана.– М: Худ.лит, 2010.- С. 377-378.
Найманбайулы, А.Лебединая песня[Текст] : песни // А. Найманбайулы ;перевод Вл.Цыбина ; сост. Д.Г.Пряхина // Небосвод над моей головой: Фольклор и литературные памятники Казахстана.- М.: Худ.лит, 2010.- С.378-380.
Ә. Найманбайұлының мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках Ә. Найманбайулы
Найманбаев, Ә. Нұғман-Нағым [Мәтін] / Ә. Найманбаев // Абай. - 2002. - №1.- Б. 62 - 66.
Найманбайұлы, Ә. Ақырғы сөз [Мәтiн] : өлең / Ә. Найманбайұлы // Егемен Қазақстан. - 2004. - 20 наурыз . - Б. 3.
Найманбайұлы, Ә. Ақынның соңғы өлеңi [Мәтiн] / Ә. Найманбайұлы ; жазып алған Р. Қожаұлы // Ақ желкен. - 2006.- N 9. - Б. 28.
Найманбайұлы, Ә. Атым Әсет арындаған ; Аңшының әнi [Мәтiн] : өлеңдер / Ә. Найманбайұлы // Қазақ әдебиетi. - 2007. - 3 - 9 тамыз. - Б.6.
Найманбайұлы, Ә. Болжаусыз осы екен ғой өлiм деген..; Адамның жасы жөнiнде; Ақырғы сөз [Мәтiн] : өлеңдер / Ә. Найманбайұлы // Қасым. - 2012. - № 3. - Б.13 - 18.
Ә. Найманбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве А. Найманбайулы
Дастандар [Мәтін] : октябрь революциясына дейінгі қазақ ақындарының дастандары. - Алматы : Қазмемкөркемәдеббас, 1960. - 322 б.
Майчекин, М. Портреттер[Мәтін]/ М.Майчекин - Алматы : Жазушы, 1969. - 112 б.
Жұбанов, А. Замана бұлбұлдары [Мәтін] : / А. Жұбанов - Алматы : Дайк-Пресс, 2001. - 440 б. - Әсет: б. 266-278.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Әсет Найманбайұлы : б. 66-68.
Қазақстан композиторлары [Мәтін] = Композиторы Казахстана : анықтамалық / ред. А. Қоныс. - Алматы : Sansam, 2011. - 216 б. - Әсет Найманбайұлы: б. 50-51.
Тілешов, Е. Алаш қозғалысы [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Е. Тілешов, Д. Қамзабекұлы. - Алматы : Сардар, 2014. - 528 б. – Әсет Найманбайұлы: б. 97.Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Әсет Найманбайұлы : б. 223-224.
1980 - 1998
Түгелбаев, А. Тереңге тамыр тартқан [Мәтін] : Әсеттің аударма өлеңдері / А.Түгелбаев // Білім және еңбек. - 1987. - № 7. - 47 б.
Адамбаев, Б. Алтын сандық [Мәтін] : әдеби мақалалар / Б. Адамбаев. - Алматы : Жазушы, 1989. - 200 б.
Керейқұлов, Қ. Шабытты шақ [Мәтін] / Қ. Керейқұлов // Лениншіл жас. - 1989. - 31 наурыз.- Б. 2.
Болғанбаев, Ә. Алашқа аты шыққан Әсет ақын [Мәтін] / Ә. Болғанбаев // Халық Кеңесі. - 1991. - 2 қараша. - Б. 3.
Бекбосынов, О. Әсет ақын қайда туған [Мәтін] / О. Бекбосынов // Халық Кеңесі. - 1992. - 2 қараша. - Б. 2.
Құдайбергенов, Т. Ақынды еске алғанда [Мәтін] : Әсет ақынның 125 жыл толуына орай / Т. Құдайбергенов // Семей таңы. - 1992. - 4 шілде. - Б. 4.
Мамырбаев, Ш. Ақын арманы [Мәтін] / Ш.Мамырбаев // Семей таңы. - 1992. - 1 ақпан. - Б. 2.
Абайдың ақын шәкірттері [Мәтін]. 3-ші кітап / алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы. - Алматы : Дәуір, 1995. - 224 б.
Толыбаев, Қ. Әсет [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлы туралы] / Қ. Толыбаев. - Алматы : Өнер, 1995. - 400 б.
Жақыпов, А. Адамның бұлбұлы [Мәтін] : [ақын Әсет Найманбайұлының туғанына 130 жыл] / А. Жақыпов // Егемен Қазақстан. - 1997. - 6 ақпан.- Б. 4.
Айтова, Ж. Әсет және қазақ фольклоры [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлы туралы] / Ж. Айтова // Семей университетінің хабаршысы. - 1998. - №2.- Б.149-154.
Әсеттің жария болмаған өлеңдері [Мәтін] // Дидар. - 1998. - 17 қараша.- Б. 2.
Бекбосын, О. Мұражайдан еседі Әсет әні [Мәтін] : [Мақаншы ауылындағы Ә. Найманбайұлының мұражайы туралы] / О. Бекбосын // Дидар. - 1998. - 28 мамыр. - Б. 3.
2000 - ...
Қожағұлов, С. Әсеттің "француз қиссасы" [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлының "Француз қиссасының" шығу тарихынан] / С. Қожағұлов // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2000. - №2.- Б. 36-38.
Мәсімхан, Д. Сарап [Мәтін]: әдеби-зерттеу мақалаларының жинағы / Д. Мәсімхан - Астана : Елорда, 2001. - 240 б.
Толыбаев, Қ. Ән салсаң Әсеттей сал әсемдетіп... [Мәтін] / Қ. Толыбаев // Қазақстан-Заман. - 2002. - 7 маусым.- Б.12.
Нұржекеұлы, Б. Өнер құдіреті [Мәтін] / Б. Нұржекеұлы - Алматы : Білім, 2003. - 100 б. - (Уақыт және қаламгер).
Мұхамадиұлы, М. Ақынннан қалған асыл сөз [Мәтін] / М. Мұхамадиұлы // Семей таңы. - 2004. - 29 қазан. - Б.14.
Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы [Мәтін] / Т. Жұмалиева, Д. Ахметбекова. - Алматы, 2005. - 557 б.
Чугаева Н. Найманбайұлының "Салиха-Сәмен" поэмасындағы романтизм [Текст] : сборник докладов международной студенческой научно-практической конференции / Н.Чугаева // Студент и лидерство: программа профессионального роста и карьеры (18-19 мая 2007г.). - Усть-Каменогорск, 2007. - С. 7.
Бақтыбаев, С. "Әсеттей сал ән салсаң..." атты дәстүрлі әншілер байқауына [Мәтін] / С. Бақтыбаев // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2009. - № 11.- Б. 4-5.
Ердембеков, Б. Әсет ақын мұрасы хақында [Мәтін] / Б. Ердембеков // Семей таңы. - 2009. - 15 қаңтар.- Б. 3.
Нұғман, Ә. Қазақтың әншілік дәстүрі [Мәтін] / Ә. Нұғман. - Алматы : Арыс, 2009. - 235 б.
Кенжебайұлы, Б. Бес томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Б. Кенжебайұлы Т. 1 : Түрік қағанатынан бүгінгі күнге дейін.. - Алматы : Асем-систем, 2010. - 344 б.
Білгенге маржан [Мәтін] : қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер / құраст. А. Қ. Керімтаев. - Алматы : Көркем баспасы, 2010. - 416 б.
Разуев, Ә. Ақын Әсеттің бойтұмары [Мәтін] / Ә. Разуев // Ертіс өңірі. - 2010. - 8 қыркүйек. - Б.12.
Разуев, Ә. Әсет Найманбайұлының мұражайы [Мәтін] / Ә. Разуев // Уақыт тынысы. - 2010. - 15 мамыр. - Б. 5.
Еділбаева, Г. Ә.Найманбайұлының қисса - дастандары [Мәтін] / Г.Еділбаева // Вестник Казахстанско-Американского Свободного Университета. - 2006. - №2. - Б. 146-150.
Маман, Ж. Әсеттің ақырғы әні [Мәтін] : музыкалы хикаят / Ж. Маман // Таң-Шолпан. - 2012. - № 1. - Б. 88 - 119.
Разуев, Ә. Бір сапардың ізімен [Мәтін] : ақын Ә. Найманбайұлының туғанына 145 жыл / Ә. Разуев // Уақыт тынысы - Пульс времени. - 2012. - 27 қыркүйек.- Б. 3.
Қазақтың 100 поэмасы [Мәтін]. Т. 1. - Алматы : Жазушы, 2013. - 376 б.
Дәулетхан, Ә. Әсет Найманбай мен Шылбы-Әлім Ахұн Көбекұлының жазысқан өлең хаттары жөнінде [Мәтін] / Ә. Дәулетхан // Дәстүр. - 2014. - №6. - Б. 52-57.
***
Поэты пяти веков : Казахская поэзия XV-начала XX веков. - Алматы : Жазушы, 1993. - 334 с.
Жубанов, А. Соловьи столетий : Очерки о народных композиторах и певцах / А. Жубанов - Алматы : Дайк-Пресс, 2002. - 456 с. - Асет: с. 278-291.
Гайнуллина, Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья [Текст] / Ф.А. Гайнуллина // Семипалатинск, 2002. - 132 с.
Литература Казахстана [Текст]: энциклопедический справочник. - Алматы: Аруна, 2010. -Асет Найманбаев: с. 71.
2000 - ...
Шака, А. Акын-импровизатор, поэт, композитор [Текст] : [к 135-летию великого казахского акына А. Найманбаева] / А.Шака // Рудный Алтай. - 2002. - 6 авг. - С. 4.
Баймагамбетова, Л. Асет Найманбаев [Текст]: талантливый ученик Абая / Л.Баймагамбетова // Семипалатинские вести. - 2007. - 1 нояб. - С. 3.
Шака, А. Алаколь внимает Асету [Текст] / А.Шака // Рудный Алтай. - 2007. - 7 авг. - С. 10.
Музей певца и композитора [Текст] : со дня открытия в с. Маканчи музея А.Найманбаева исполнилось 20 лет // Рудный Алтай. - 2010. - 19 окт. - С. 3.
Биданова, А. Наследники легендарного импровизатора [Текст] / А.Биданова // Казахстанская правда. - 2012. - 16 ноября. - С. 31.
Левина, Ф. Великому композитору посвящается [Текст] / Ф. Левина // Вести Семей. - 2012. - 13 нояб. - С. 2.
Шакабаев, Р. Песни как жемчуг [Текст] / Р. Шакабаев // Наше дело. - 2012. - 15 нояб. - С. 10.
Ибраева, У.Поэтическое окружение Абая [Текст] / У.Ибраева // Вести Семей. - 2016. - 9 февраля. - С. 4.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Әсет Найманбаевтың өмірі мен шығармашылығы [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // massaget.kz – Жастар порталы : сайт. – Пайдалану орны : https://massaget.kz/okushyilarga/uy_tapsyirmasyi/26037/ (23.02.2017)
Әсет Найманбаев өлеңдері [Электрондық ресурс] : [өлеңдер] // bilim-all.kz_Білім алл - ақпараттық агентігі : сайт. – Пайдалану орны : http://bilim-all.kz/tag/olen?tag=Әсет%20Найманбаев%20өлеңдері (23.02.2017)
Әсет Найманбаев өмірбаяны, шығармашылығы [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // Сұрақ – Жауап сайты : сайт. – Пайдалану орны : https://surak.szh.kz/574707/әсет-найманбаев-өмірбаяны-шығармашылығы (23.02.2017)
Едилбаева, Г. Б. Ә. Найманбайұлының қисса – дастандары [Электрондық ресурс] / Г. Б. Едилбаева // Вестник КАСУ : сайт. – Пайдалану орны : http://www.vestnik-kafu.info/journal/6/221/ (23.02.2017)
Әсет Найманбайұлы (1867-1923) [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // Uniface қазақстандық ашық база қоры : сайт. - Пайдалану орны : http://www.uniface.kz/index.php?post=article§ion=1&id=407 (23.02.2017)
Асет Найманбайұлы [Электронный ресурс] : [биография] // Историко-краеведческий сайт Шуак : сайт. – Режим доступа : http://shuak.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=100&catid=52&Itemid=136&lang=ru (23.02.2017)
***
Асет Найманбайулы [Электронный ресурс] : [биография] // kazinform.kz – Международное информационное агенство : сайт. – Режим доступа : http://www.inform.kz/ru/aset-naymanbayuly_a2205654 (23.02.2017)
Найманбайулы Асет (1867-1922) [Электронный ресурс] : [биография] // Централизованная библиотечная система города Семей : сайт. – Режим доступа : http://www.cbssemey.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=547&lang=ru (23.02.2017)
Кожагулов, С. К. Литературное наследие А. Найманбайулы (проблемы жанра, художественной структуры, текстологии) [Электронный ресурс] : [реферат] / С. К. Кожагулов // Национальный научный портал республики Казахстан : диссертации : сайт. – Режим доступа : http://www.nauka.kz/page.php/upload/images/upload/files/prezentation_16092016_3.pptx?page_id=107&lang=1&month_to=12&year_to=2016&page=579 (23.02.2017)
Мыржықбай К.Т.
- Жаңартылды 04.04.2023 11:42
Мыржықбай Кенжеғали Тұрсынбекұлы (1953 ж.) – опера және камералық концерт әншісі, Қазақстан Республикасының еңбегі сіңген әртісі.
1953 жылы 3 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Аягөз қаласында дүниеге келген. 1970 ж. орта мектепті бітірген соң Семейдегі М. Төлебаев атындағы музыкалық училищеге, ал, 1972 жылы Алматы консерваториясына (қазір Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы) оқуға түседі.
1976 жылы Ленинград консерваториясына (қазір Санкт-Петербургтегі Н.А.Римский-Корсаков атындағы мемлекеттік консерватория) ауысып, «опера әншісі», «камералық концерт әншісі» және «педагог» мамандығы бойынша диплом алады.
1996 жылы Т.Жүргенов атындағы өнер академиясын «музыкалық театр режиссері» мамандығы бойынша аяқтайды.
1981-1996 жж. – Абай атындағы Академиялық опера және балет театрының әншісі,
1996-1997 жж. – атындағы Евразия университетінің доценті,
1997-1998 жж. – Ақмола облыстық филармониясының директоры,
1998-2007 гг. – ҚҰМА (Қазақ ұлттық музыка академиясы) жеке ән салу кафедрасының меңгерушісі
2007 жылы Шығыс Қазақстан облысы Мәдениет басқармасының басшысы болып тағайындалды. 2009 ж. сәуір айынан бастап Шығыс Қазақстан облыстық мемлекеттік филармониясының директоры. 2012 ж. - Л. Н. Гумилев атындағы «Кәусар» ЕНУ мәдени-ағарту бірлестігінің басшысы болды.
1991 ж. – Қазақстан Республикасы Президентінің бұйрығымен «Қазақстан Республикасының еңбегі сіңген әртісі» атағы берілген. Көптеген республикалық, халықараық конкурстардың жюри мүшесі болып табылады.
Ноғайбаева Г.
- Жаңартылды 11.07.2019 09:46
Ноғайбаева Гүлдана (1979) - әнші, домбырашы.
Гүлдана Ноғайбаева 1979 жылы бұрынғы Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы), Ақсуат ауданы, Ақсуат ауылында өнерлі отбасында дүниеге келген. Әкесі Рахымбек пен анасы Ғайша үш қыз тәрбиелеп, өсірген. Ата-аналарынан дарыған өнер үш қызын киелі сахнаға жетелеп, олардың өнер жолында абыройлы қызмет атқаруына үлкен септігін тигізді. Бүгінде тұңғыштары Гүлназ Алматы қаласында "Сазген сазы" фольклорлық-этнографиялық ансамблінде қобызшы, ал екінші қыздары Гүлмира "Шығыс" өңірлік әскери қолбасшылық ансамблінде баян аспабында ойнайды. Ал Гүлдана - үйінің кенжесі. Кішкентайынан Ноғайбаевтар отбасылық ансамблінде өнер көрсетіп, домбыра, шаңқобыз сынды аспаптардың құлағында ойнаған Гүлдананың бала арманы күйші болу еді. Десе де, бойжете келе бағыты өзгерсе де, оның арманы өзгермеді. Себебі, Гүлдана күйші болмаса да, өнер-сүйер қауымның құлақ құрышын қандырып жүрген белгілі әнші. Гүлдана Рахымбекқызы 1996 жылы Шәкәрім атындағы №5 мектеп-гимназиясын тәмамдап, сол жылы Семейдің Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетіне экономист-қаржыгер мамандығы бойынша оқуға түседі. Білім ордасын 2000 жылы үздік бітіріп, алғашқы еңбек жолын өзі білім алған университте ұстаздық етуден бастайды. Одан кейін қалалық Мәдениет сарайында есепші болып қызмет етеді. Дегенмен, бала күнінен өнерге жақын өскен Гүлдана киелі сахнасын сағынып, біржола өнер жолына оралуды жөн көреді. Сөйтіп, музыкалық білімін шыңдау үшін Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетке музыкалық білім беру мамандығы бойынша оқуға түсіп, еңбек жолын Шығыс Қазақстан облыстық Ә. Қашаубаев атындағы Семей мемлекеттік филармониясында әнші ретінде жалғастырады. Осы уақытқа дейін көптеген жетістікке жеткен. Мысалы, 2002 жылы Астана қаласындағы халықаралық "Шабыт" фестивалінің лауреаты атанған, 2005 жылы Алматыда өткен Республикалық "Жас ұлан" сарбаздар байқауында I орынды иеленген. Сондай-ақ, 2007 жылы Павлодар қаласындағы Майра Уәлиқызы әндеріне арналған І Республикалық байқаудан жүлделі I орынды қанжығасына байлаған. Өнер жолындағы ерен еңбегі ескеріліп, 2013 жылы Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің шешімімен "Мәдениет саласының үздігі" төсбелгісімен марапатталған. Тек әншілік өнерін ғана емес, күйшілік өнерін де халыққа паш етіп жүрген ол Ресей, Қытай, Моңғолия және Түркия сынды алып елдердің сахнасында да ән шырқап, күй шерткен. Жолдасы Бағдат екеуінде Арман және Әлинұр есімді екі ұлы бар. Әншінің қос құлыны да өнерге етене жақын. Екеуі де домбыраның құлағында ойнап, сәті келгенде сахналарға шығып ән де айтады.
Гүлдана Ноғайбаеваның сазгерлік өнері де жоқ емес, мәселен Ұлы Абайдың "Аттың сыны" және Алмахан Мұхаметқалиқызының "Ақбөкен" атты өлеңдеріне ән жазғанын біріміз білсек, біріміз біле бермейміз. Сонымен қатар, "Бейбітшілік", "Би күйі" сынды авторлық күйлері де бар. Бала күнінен домбыраның құлағында ойнап, шаңқобыз тартқан әнші кейінірек жетіген аспабын үйреніп, оның сүйемелдеуімен қазақтың халық әндерін тамылжыта орындап жүр. Алдағы уақытта сазсырнай аспабын меңгеруді қолға алмақ. Гүлдананың бір ерекшелігі, ол - қазақылығы. Әндерінің бойында қазақы дәстүр жатады. Тіпті, сахналық көйлектері де дәстүрден, қазақылықтан алыс кетпейді. Оны өнерсүйер қауым жақсы біледі. Оның репертуарында эстрадалық бағыттағы әндерден гөрі халық әндері көбірек кездеседі.
Мақалалар-Статьи
Елін әнімен әлдилеп, күй күмбіріне еліткен [Текст] : [Әнші Гүлдана Ноғайбаева туралы.] / А. Мағжан // Ертіс өңірі . - 2016. - 3 ақпан. - Б. 9.
Ән әлемінің Гүлданасы [мәтін] / Н. Кәкішев // Семей таңы . - 2014. - 22 шілде. - Б. 6.
Интернет-ресурсы
Интернет-ресурстар
Ногайбаева Гульдана Махаббат Багы[Электронный ресурс] [казахские песни] : сайт,- Режим доступа https://z1.fm/artist/3007342
Ногайбаева Гульдана Маркаколь 2018 [Электронный ресурс] [казахские песни] : сайт,- Режим доступа : https://muzmir.kz/kazahskie-pesni-2017/2970-guldana-nogaybaeva-markakol-2018.html
