Әскери қызметкерлер
Аккузинов Ә. Қ.
- Жаңартылды 29.04.2026 09:32
Аккузинов Әсет Қайролдаұлы – қазақстандық әскери қайраткер, ғалым, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің полковнигі, тарих ғылымдарының докторы, саяси ғылымдар кандидаты.
1976 жылы 22 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы, Самар ауданы, Самар ауылында дүниеге келген.
1998 жылы Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Әскери академиясында (бұдан әрі – ҚР ҚК ӘА) «жоғары әскери-арнайы білімі бар тәрбиеші-офицер» мамандығы бойынша толық оқу курсын аяқтап, «педагогика, тәрбиелік жұмыстың әдістемесі» біліктілігі және «лейтенант» әскери атағын алған.
ҚР ҚК Әскери академиясын аяқтағаннан кейін Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінде, Қазақстан Республикасы Республикалық ұланында (бұдан әрі – ҚР РҰ), сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінде әскери қызмет өткерді.
Академиялық және ғылыми дәрежелері:
– 2012 жылы Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Ұлттық қорғаныс университетін тәмамдады – 6M100300 «Әскери және әкімшілік басқару» мамандығы бойынша «Әскери іс және қауіпсіздік» магистрі академиялық дәрежесі берілді.
– 2019 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясының күндізгі адъюнктурасын тәмамдап, 20.01.02 «Стратегия. Мемлекет қауіпсіздігінің әскери аспектілері (әскери саясаттану)» мамандығы бойынша «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері үшін офицер кадрларды даярлау саласындағы саясаты және оны мемлекеттік әскери қауіпсіздікті қамтамасыз ету мүддесінде жетілдірудің негізгі бағыттары» тақырыбында диссертация қорғады. «Саяси ғылымдар кандидаты» ғылыми дәрежесі берілді.
– 2025 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясы жанындағы соғыс тарихы және әскери өнер кафедрасының күндізгі докторантурасын тәмамдап, 5.6.2 «Жалпы тарих» мамандығы бойынша «Қазақстанның Ұлы Отан соғысындағы (1941–1945 жж.) КСРО Жеңісіне қосқан үлесі: тәжірибе мен сабақтар» тақырыбында диссертация қорғады. «Тарих ғылымдарының докторы» ғылыми дәрежесі берілді.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы Қорғаныс ұлттық университетінің «Қарулы Күштердің Бас штабы академиясы» факультетінің жедел өнер және әскери тарих кафедрасының аға оқытушысы, әскери атағы – полковник.
А. К. Аккузиновтың шығармалары
Произведения Аккузинова А. К.
Кітаптар - Книги
Аккузинов, А. К. Плечом к плечу : вклад Казахстана в достижение победы СССР в Великой Отечественной войне (1941-1945 гг.): опыт и уроки / А. К. Аккузинов. - М. : Восточный экспресс : ИП Орлова Полина Георгиевна, 2025. - 432 с
Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы
Аккузинов А.К. Политика Республики Казахстан в области подготовки офицерских кадров Вооружённых Сил и основные направления её совершенствования в интересах обеспечения военной безопасности государства // Вестник Евразийского национального университета им. Л.Н. Гумилёва. - 2022. - № 2 (139). - С. 72-85. - Точка доступа: https://www.journalgmu.ru/index.php/journalgmu/article/view/139 (дата обращения: 28.04.2026).
Кабылбаев Ш. К
- Жаңартылды 26.05.2025 11:40
Кабылбаев Ширакбек Кабылбаевич (1908-1976 гг.) – государственный и общественный деятель, министр внутренних дел Казахской ССР, генерал-лейтенант (генерал внутренней службы ІІ ранга), заслуженный работник МВД.
Ширакбек Кабылбаевич Кабылбаев родился в 1908 году в ауле №2 Абыралинского района Семипалатинской области. До 1923 года он учился в сельской школе, окончив три класса. В 1924–1929 годах продолжил обучение в Семипалатинском педагогическом техникуме, где был принят лично директором учебного заведения Абикеем Сатпаевым.
После окончания техникума работал учителем математики в школе колхозной молодежи (ШКМ) при Семипалатинском мясокомбинате, затем, инструктором в городском отделе образования, а позднее директором Новосемейской ШКМ.
С 1932 по 1938 год проходил службу в Национальном кавалерийском полку в Алматы.
9 августа 1954 года постановлением ЦК КПСС Ш. Кабылбаев был назначен министром внутренних дел Казахской СС. Он стал первым представителем местных национальных кадров, возглавившим органы внутренних дел республики.
В 1959 году, в связи с событиями в Темиртау, был освобождён от должности министра. Однако в суде он сумел доказать необоснованность выдвинутых против него обвинений и был полностью реабилитирован.
С 1960 по 1966 год Ширакбек Кабылбаев служил в системе местной противовоздушной обороны в Управлении внутренних дел Алматинской области. В 1967 году он был повторно назначен министром внутренних дел Казахской ССР — что стало редким случаем в кадровой политике советского времени.
По его инициативе в республике началась системная подготовка национальных кадров для органов внутренних дел. В июне 1956 года в Алматы была открыта специальная средняя школа милиции МВД (ныне — Алматинская академия МВД РК). А 10 октября 1969 года в Караганде, благодаря настойчивости Ш. Кабылбаева и его четырём поездкам в Москву, была основана Высшая школа МВД СССР (сегодня — Карагандинская академия МВД РК имени Б. Бейсенова). Это учебное заведение готовило кадры для правоохранительных органов Казахстана и Киргизии.
Позднее межобластные школы милиции были открыты в Павлодаре, Темиртау, Шымкенте и Костанае. На базе одной из них возникла современная Костанайская академия МВД РК, также ориентированная на подготовку национальных кадров.
За выдающиеся заслуги перед государством и народом генерал-лейтенант Ширакбек Кабылбаев был награжден орденами Ленина, Красной Звезды, двумя орденами Трудового Красного Знамени, Почетной грамотой МВД СССР, а также медалями «За безупречную службу» III, II и I степени и многими другими.
Автор сборников очерков о деятельности милиции Казахстана: «Расследование продолжается» (1965), «Синие шинели» (1969), «Преступления могло не быть!» (1970), «Особое назначение» (1972), «Бессонный патруль» (1974).
Ш. Кабылбаев скончался 5 июля 1976 года в возрасте 68 лет.
9 декабря 2014 года постановлением Правительства Республики Казахстан №1287 Костанайской академии МВД РК было присвоено имя Ширакбека Кабылбаева. Торжественное открытие памятника генералу состоялось 6 июня 2015 года перед зданием академии. Автором памятника стал профессор Казахской головной архитектурно-строительной академии, племянник генерала — Галым Исабаев.
В микрорайоне "Калкаман-2" города Алматы одна из улиц носит имя Ширакбека Кабылбаева. Ее протяженность составляет 1600 метров.
Ш. Қ. Қабылбаев туралы әдебиеттер
Литература о Кабылбаеве Ш. К.
Жалмұханбетов А. Шырақбек Қабылбаев - белгілі қоғам қайраткері / А. Жалмұханбетов // Дидар. - 2008. - 6 мамыр. - Б.2.
Қызылов, М. Шырақбек Қабылбаев ол - кім? / М. Қызылов // Заң. - 2015. - № 5.- Б. 20-23
Мұсайынұлы, Ғ. Қазақтың мақтанышы - Қабылбаев: [Қазақтан шыққан тұңғыш генерал Ш. Қабылбаев туралы] / Ғ. Мұсайынұлы // Ертіс өңірі. - 2015.- шілде. - Б.8
Зәңгіров Е. Генерал Шырақбек Қабылбаев / Зәңгіров Е. // Түркістан http://www.turkestan.kz. - 2002. - 23 мамыр.- Б.7
Қызылов, М. Генерал Қабылбаев / М. Қызылов, Д. Сейсенұлы// Жұлдыз. - 2023. - N9. - Б. 135-143
***
Галкина Г. Легендарный министр: [о жизни государственного деятеля Ш. К. Кабылбаева.] / Г. Галкина // Новое поколение. - 2008. - 21 марта (№ 11). – С.12
Интернет ресурстар
Интернетресурсы
Кабылбаев Шракбек Кабылбаевич: Биография // История: сайт. – Режим доступа: https://qpa.edu.kz/pages/history (04.05.02025)
Легендарный министр: новое поколение: сайт. - Режим доступа: https://archive.np.kz/people/665-legendarnyjj_ministr.html (04.05.2025)
Рақышев О. Қ.
- Жаңартылды 20.04.2022 16:07
Рақышев Ораз Қалиоллаұлы (1943) - Генерал-майор
1938 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Чернова (қазіргі Аққайнар) ауылында туған. Ол Чернова мен Шыңғыстай мектептерінде оқып, білім алған. Сонымен қатар, Ярославль әскери училищесінің, Ленинград жоғары әскери Академиясының түлегі. Әуелгіде бірер жыл Германия Демократиялық Республикасында, одан кейін Ресейдің Мәскеу, Ленинград, Горький, Нижегородск сияқты ең басты қалаларында жауапты қызметтер атқарды.
Ораз Қалиолдаұлы жоғары командалық деңгейлердегі қызметтерге тартылып, әскери бригадалардың, дивизия командирлерінің орынбасары міндеттерін атқарды. Әскери өмірінің басым бөлігін шет жерлерде өткізген генерал запасқа да Венгриядан шықты.
Еліміз егемендігін алар алдында ғана оралған Ораз Қалиолдаұлы мол әскери тәжірибесі өзіміздің әскери күшімізді жасақтауға, өз армиямызды құруға аса қажет болды.
1994 жылы Қазақстан Республикасы Материалдық құндылықтар жөніндегі министрлігінің бас маманы болып жүрген жерінен қайтадан әскери қызметке шақырылады. Семейдегі армия корпусы командирінің тыл жөніндегі орынбасары, одан кейін құрлық әскерлері командирінің орынбасары, Республика Қорғаныс Министрінің орынбасары болып қызмет істеді.
Катонқарағай ауданынан шыққан тұңғыш қазақ генералы Ораз Қалиолдаұлының еліміздің қорғаныс қуатын арттыруға қосқан ұзақ жылғы мінсіз еңбегі еліміздің жоғары марапаттарымен бағаланған. Екінші дәрежелі Даңқ, «Құрмет белгісі» ордендері мен он шақты медальдардың иегері.
О. Қ. Рақышев туралы әдебиет
Литература об О. Ракышеве
Генералы Казахстана [Текст] : биографический справочник. - Алматы : Арыс, 2006. - 400 с.
Жер жаннаты - Қатонқарағай [Мәтін] / құраст. Ж. Қызыр. - Алматы : Орхон, 2008. - 368 б.
Назырбаев, Қайырды. Катонқарағай [Мәтін] / Қ. Назырбаев. - Астана : Фолиант, 2011. - 280 б.
Салханов Д.
- Жаңартылды 14.05.2025 10:09
Салханов Дәулет - Генерал (1949)
Дәулет Қамарұлы Салханов 1949 жылы 4 сәуірде Семей қаласында дүниеге келген. Әскери қайраткер, генерал-майор (1993). Ішкі әскерлердің Саратов әскери училищесін 1969 жылы, Мәскеудегі әскери академияны 1979 жылы бітірген. 1969-1992 жылдары Қазақ КСР-і және Қырғыз КСР-і ІІМ-нде взвод, рота, полк командирі болды, әскерлерді басқару штабында қызмет істеді. Орта Азия және Қазақстан бойынша оперативті әскери бөлім штабын, әскерлердің шұғыл әскери тобын, дивизияны басқарды.
1992 жылдан ҚР Ішкі әскерлер қолбасшысының бірінші орынбасары - ішкі әскерлер штабының бастығы болды.
Екінші дәрежелі “Айбын” орденімен, көптеген медальмен марапатталған.
Д. К. Салханов туралы әдебиеттер
Литература о Салханове Д. К.
Генералы Казахстана: биографический справочник. - Алматы: Арыс, 2006. - 400 с.
Интернет ресурстар
Интернет ресурсы
Тех, кто посвятил жизнь ратной службе, мы называем патриотами // Казахстанская правда: сайт. – Режим доступа: https://kazpravda.kz/n/teh-kto-posvyatil-zhizn-ratnoy-sluzhbe-my-nazyvaem-patriotami/ (04.05.2025)
Офицер долга, чести и совести // dknews: сайт. - Режим доступа: https://dknews.kz/ru/v-strane/321708-oficer-dolga-chesti-i-sovesti (04.05.02025)
Асылов Н. Ж.
- Жаңартылды 30.03.2022 12:00
Асылов Нұрғали Жұмажанұлы (1951) – Әскери ғылымдар Академиясының Вице-президенті, әскери ғылымдар докторы, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, ҚҒА-ның толық мүшесі, запастағы генерал-майор.
1951 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келген. 1969 жылы Кеңес Әскері қатарына шақырылды. Сол жылы КСРО МҚК Жоғары шекаралық командалық училищесіне түсіп, 1973 жылы бітірді. 7 жыл бойы КСРО МҚК Шығыс шекара округінің әскерлерінде қызмет етті, шекара бөлімшелерінде және шекара отрядының штабында офицерлік қызметтен өтті. 1983 жылы Фрунзе атындағы Әскери академияны бітірген. Академияны бітіргеннен кейін мемлекеттік шекарадағы Шығыс шекара округінде қызмет етті. 1985-1986 жылдары Ауғанстан Демократиялық Республикасында қызметтік іссапарда болды. 1989 жылы Н. Ж. Асылов қазақтардың алғашқысы КСРО МҚК Жоғары шекаралық командалық курстары жанындағы күндізгі адъюнктураны бітіріп, әскери ғылымдар кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғады. 1989 жылдан бастап Мәскеу қаласындағы әскери-оқу орындарында: КСРО МҚК Жоғары шекаралық әскери-саяси училищесінде және Фрунзе атындағы Әскери академияда қызмет атқарды. 1992 жылдан бастап Қазақстан Республикасы ҰҚК Дзержинский атындағы Жоғары шекаралық командалық училищесінің, Алматы Жоғары шекаралық командалық училищесінің, Қазақстан Республикасы ҰҚК Әскери институтының, Қазақстан Республикасы Шекара әскерлері Әскери институтының бастығы болды. 1997 жылдан 1998 жылға дейін Қазақстан Республикасының "Барлау" қызметінде қызмет етті, арнайы барлау Оқу орнын құрды. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы ҰҚК Шекара қызметі академиясының жедел-тактикалық факультетінің тактика және жедел өнер кафедрасының профессоры. Қызмет еткен жылдары қатардағы қызметкерден генерал-майорға дейін өсті. Н. Ж. Асыловтың Қазақстан Республикасындағы әскери қызметі негізінен әскери жоғары оқу орындарындағы педагогикалық қызметпен және ұйымдастырушылық жұмыспен тығыз байланысты болды.
Интернет-ресурсы
Интернет-ресурстар
Вице-президент АВН (по направлению ПС КНБ РК) [Электронный ресурс]:[биография] : //Академия наук Республики Казахстан : сайт. – Режим доступа: https://avn.kz/component/k2/content/2.html?start=28
