Деятели культуры и искусства Изобразительное искусство Художники На русском Писатели и поэтыЖангалиев Т.
- Обновлено 25.09.2024 16:38
Жангалиев Толеген (1950 г.) - поэт, журналист, общественный деятель, член Союза писателей Казахстана, член Союза журналистов Казахстана.
Родился 27 января в 1950 г. в с. Карауыл Абайского района Восточно-Казахстанской области. Окончил Семипалатинский педагогический институт (1973, ныне Семипалатинский государственный университет им. Шакарима), Алматинскую высшую партийную школу (1982). В 1982-1999 гг. - секретарь отдела идеологии Абайского районного партийного комитета, заместитель акима района по культуре.
В 1999 г. в с. Карауыл на базе гимназии Т. Жангалиев открыл поэтический класс «Ақсұнқар». В 2002 г. поэтическому классу было присвоено имя известного акына, драматурга, писателя, композитора Мергали Ибраева.
Цикл стихотворений Т. Жангалиева вошел в коллективный поэтический сборник "Қарлығаш" (1978), "Сыр сапар" (1980), "Тоғыз перне" (1981).Автор поэтических сборников "Шыңғыстау шындығы" («Чингистауская правда», 1992), «Оңалған ойдың сәулесі» (1996), «Жүрегім сөйлеп тұрғанда» («Когда говорит сердце», 1982), «Атом мен ақын» («Атом и человек», 1999), «Біз жұмаққа бармаймыз» («Мы не попадем в рай», 1988), «Баба жайлы балладалар» (2001), «Тілсіздің тілі» (2003), эссе «Матаев» (2008).
Печатается в республиканском журнале «Абай», газетах «Егемен Қазақстан», «Семей таңы» и «Ертіс өңірі».
Член Союза писателей Республики Казахстан, член Союза журналистов Республики Казахстан, член судейской коллегии республиканского конкурса поэтов «Шыгыс Шұғыласы» («Сияние Востока»), и конкурса поэтов республиканских Абайских чтений среди учащихся общеобразовательных учебных заведений Республики.
Почетный гражданин Абайского района.
Лауреат республиканского фестиваля молодых акынов "Жігер" (1978), Международной литературной премии им. Жамбыла (1996), премии акима Восточно-Казахстанской области. Обладатель главного приза областного конкурса поэтов Восточно-Казахстанской области, нагрудного знака им. И. Алтынсарина. Заслуженный деятель культуры Республики Казахстан. Обладатель ордена «Курмет».
Жанғалиев Т. шығармалары
Произведения Жанагалиева Т.
Кітаптар - Книги
Жанғалиев, Т. Тілсіздің тілі: (өлеңдер жинағы) / Т. Жанғалиев. -Өскемен, 1994. - 85 б.
Жанғалиев, Т. Шыңғыстау шындығы: (өлеңдер, балладалар, дастандар) / Т. Жанғалиев. - Алматы, 1992. - 128 б.
Жанғалиев, Т. Тілсіздің тілі: өлеңдер жинағы / Т. Жанғалиев. - Өскемен, 2003. - 85 б.
Жанғалиев, Т. Нұрлы ту / Т. Жанғалиев. - Семей, 2011. - 302 б.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалар - Публикации в периодических изданиях и сборниках
Мақалалар - Статьи
1990 - 1999
Жанғалиев, Т. Абайдың 100 жылдығы қалай өтiп едi? : [Семей облысы шежiресiне кiрген оқиға] // Семей таңы. - 1990. - 20 қазан.
Жанғалиев, Т. Ұлықбектің Кераты / Т. Жанғалиев // Абай. - № 7. - Алматы : Дәуір, 1993. - Б. 63-66.
Жанғалиев, Т. «Баба» деп қойдым атыңды / Т. Жанғалиев // Семей таңы. -1998. - 15 қазан.
Жанғалиев, Т. «Аңдар мен адамдар» атты кітаптан / Т. Жанғалиев // Сарыарқа. - 1998. - 22 сәуір.
Жанғалиев, Т. Ақын рухымен сырласу. Көр қазушыға күбір: (жыр дәптерінен) / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - 28 қазан.
Жанғалиев, Т. "Жоғалған өзен" жанашырлық тапты: [жуық арада жарық көрген семейлік ақын, жазушы, драматург М. Ибраевтың екі томдық романы жайында] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - 8 қыркүйек. - Б. 11.
2000 - 2009
Жанғалиев, Т. Ақындар жүр Ертістің жағасында.../ Т. Жанғалиев // Арна. - 2000. - 12 мамыр.
Жанғалиев, Т. Елі сыйлаған Ерекең: [Абай ауданындағы Қараауыл гимназиясының директоры Ерлан Молдағалиұлы Имаханов туралы] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2002. - №3. - Б. 3.
Жанғалиев, Т. Жақсы дәстүр жалғаса береді / Т. Жанғалиев // Педагогический мир. - 2002. - қаңтар. - Б. 8.
Жанғалиев, Т. Меценат Медғат / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2009. - 28 мамыр. - Б. 9.
Жанғалиев, Т. Менің мұғалімім: [Кәмен Оразалин туралы] / Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2009. - 18 наурыз. - Б. 12.
Жанғалиев, Т. Қайран менің қайраулы қызыл тілім.../ Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2009. - 22 сәуір. - Б. 11.
Жанғалиев, Т. Меллат / Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2009. - 13 мамыр. - Б. 10.
2010 - ...
Жанғалиев, Т. Апыр-ай, алпыс деген мына жас па? / Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2010. - 3 ақпан. - Б. 18.
Жанғалиев, Т. Шәкiрдей эпик ақын жоқ қазiр / Т. Жанғалиев, әңг. Ж. Жұмакүлбай // Алаш айнасы. - 2011. - 14 қыркүйек. – Б. 7. - Композитор, эпик ақын Ш.Әбенұлы туралы сұхбат.
Жанғалиев, Т. Елбасыға бата берген абыз ақынның ақиқаты әлі айтылған жоқ: [ақын Шәкір Әбеновтың туғанына 110 жыл толуына орай.] / Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2011. - 21 қыркүйек. - Б. 12.
Жанғалиев, Т. Шәкiр ақын мен Әзағаң / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2012. - 21 наурыз. – Б. 6. - Ақын Ш. Әбенов пен Ә. Нұршайықов туралы естелiк.
Жанғалиев, Т. Абай елiнiң әкiмi / Т. Жанғалиев // Алаш айнасы.- 2013. - 11 қыркүйек. – Б. 5.
Жанғалиев, Т. Абайды тану - Алланы тану / Т. Жанғалиев // Абай. - 2014. - № 2. - Б. 3-5
Жанғалиев, Т. Келiстi азаматтың кеңiстiгi. Халық қалаулысы: эссе / Т. Жанғалиев // Мәслихат = Маслихат. - 2015. - № 1/2. – Б. 55-61.
Жанғалиев, Т. Шәкір ақынның батасы: [халық ақыны Ш. Әбеновтың туғанына 115 жыл] / Т. Жанғалиев // Дидар. - 2016. - 6 мамыр. - Б. 21.
Өлеңдер - Стихи
1968 - 1985
Жанғалиев, Т. Ленин: өлең / Т. Жанғалиев // Қазақстан әйелдерi. - 1968. - № 10. – Б. 7.
Жанғалиев, Т. Гүлдер: өлең / Т. Жанғалиев // Қазақстан әйелдерi. - 1971. - № 7. – Б. 23.
Жанғалиев, Т. Алдымнан Алатау боп көрнедi: өлең / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1977. - 24 қараша.
Жанғалиев, Т. Ақынмен тiлдесу: өлең // Семей таңы. - 1985. - 10 тамыз.
1995 - 1999
Жанғалиев, Т. Абаймен сырласу: "Жамантайдың баласы Көжек деген"...; "Қайран сөзiм қор болды-ау"...; "Болыс болдым мiнеки"...; "Күңгiрт көңiлiм сырласар"...; "Көптiң аузын күзетсең "...; "Сап": өлеңдер / Т. Жанғалиев // Жұлдыз. - 1995. - № 5-6. – Б. 26-30.
Жанғалиев, Т. Оңалған ойдың сәулесi заң және билiк тақырыбы: өлеңдер / Т. Жанғалиев // Абай. - 1996. - № 2. – Б. 93-94.
Жанғалиев, Т. Біз жұмаққа бармаймыз-ау, бармаймыз: (толғау) / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1997. - 5 сәуір.
Жанғалиев, Т. "Ойлы адамға қызық жоқ": Байлық та берме, бақ берме; Қасапханадағы сәйгүлiк; Қысым келсе; Соқыр: өлеңдер / Т. Жанғалиев // Қазақ әдебиетi. - 1997. - 25 қараша. – Б. 10-11.
Жанғалиев, Т. Өмірмен өңдес өлеңдер: [жерлес ақын М. Оспановтың "Сандықтас" атты кітабы жайында] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1997. - 1 қараша. - Б. 8.
Жанғалиев, Т. "Баба" деп қойдым атыңды: [жыр дәптерден] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1998. - 22 қазан. - Б. 9.
Жанғалиев, Т. Үшінші нәубет. Атом мен ақын: (өлеңдер) / Т. Жанғалиев // Семей таңы. -1999. - 15 шілде.
Жанғалиев, Т. Ағаға ақталу; Мерғали; Еліме: жаңа жырлар / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - № 20-26 мамыр. - Б. 3.
Жанғалиев, Т. Астағфирулла: [баллада. Ақын өмірінен мағлұмат бар] / Т. Жанғалиев // Дидар. - 1999. - 9 қараша. - Б. 4.
Жанғалиев, Т. Атом мен ақын: [Семей полигоны жайлы өлең] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - 21 шілде. - Б. 11.
Жанғалиев, Т. Жел мінез. Қалтақбасқа хат: өлеңдер / Т. Жанғалиев // Дидар. - 1999. - 2 наурыз. - Б. 4.
Жанғалиев, Т. Күдік. Біз. Ағайынға арыз: [өлеңдер] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - 17 қараша. - Б. 9.
2000 - 2009
Жанғалиев, Т. Баба жайлы баллада: [Ақын Ш.Әбеновке арналады] / Т. Жанғалиев // Абай. - 2000. - № 4. – Б. 71-73.
Жанғалиев, Т. Шәкір-баба жайлы балладалар: [баллада] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2000. – 21 шілде. - Б. 9.
Жанғалиев, Т. Семейлiктер сертi: өлең / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2002. - 26 сәуiр. – Б. 1.
Жанғалиев, Т. Жанталас: өлең / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2006. - 7 қыркүйек. – Б. 12.
Жанғалиев, Т. Көктем сайын күркiреп қозғаламын: Қала ақыны мен дала ақыны; Шам: өлеңдер / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2006. - 11 мамыр. – Б. 12.
Жанғалиев, Т. Меценат Медғат: лирикалық дастан / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2009. - 28 мамыр. – Б. 9.
Жанғалиев, Т. Менің мұғалімім: [жазушы К. Оразалин туралы] / Т. Жанғалиев // Ертіс өңірі. - 2009. - 18 наурыз. - Б. 12.
2011 - ...
Жанғалиев, Т. Нұрлы ту: өлең / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2011. - 5 сәуiр. – Б. 1.
Жанғалиев, Т. Жұмбақ жолаушы: ақын, сазгер, драматург марқұм Мерғали Ибрашев туралы / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2012. - 13 маусым. – Б. 5.
Жанғалиев, Т. Толғауы тоқсан - Астанам: "Байтақ елім - бақытым" деген атпен 1 желтоқсан - Тұңғыш Президент күні құрметіне арналған жыр доасында бірінші бәйге алған өлең / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2012. - 1 желтоқсан. - Б. 19.
Жанғалиев, Т. Толғауы тоқсан – Астанам: өлең / Т. Жанғалиев // Жұлдыз. - 2012. - № 12. – Б. 4-5.
Жанғалиев, Т. Жұмбақ жолаушы: поэма / Т. Жанғалиев // Ыбыраев, М. Шығармалары. - Астана : Фолиант, 2013-... . - 312 б. - (Алтай-Ертіс кітапханасы).
Т. 1 : Жұмбақ жолаушы : өлеңдер мен толғаулар, поэмалар, пьесалар. - Б. 189-202.
Жанғалиев, Т. Ең қиынға жұмсайтын Жуковындай / Т. Жанғалиев // Бердібектің берекелі белестері. - Алматы : Қаламгер, 2013. - Б. 203-205.
Жанғалиев, Т. Маңдайға жазбағанның бәрi жалған...: өлең / Т. Жанғалиев // Педагогика және оқушы психологиясы. - 2013. - № 4. – Б. 31-32.
Жанғалиев, Т. Сыр : Қарқуар ; Қасапханадағы сәйгүлiк ; Тәубе ; Қала ақыны мен дала ақыны ; Күлкiңдi, қалқам, сыйлай сал !: өлеңдер / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2013. - 28 наурыз. – Б. 5.
Жанғалиев, Т. Тойға – толғау: өлең / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2014. - 2 желтоқсан. – Б. 1.
Жанғалиев, Т. Абайды тану - алланы тану / Т. Жанғалиев // Абай. - № 2. - Семей : PRІNTMASTER, 2014. - Б. 93-95 б.
Жанғалиев, Т. Мұқым Алаш жұртының мұрасындай...: Мұқағалидiң бәкiсi ; "Пленник шал": өлеңдер / Т. Жанғалиев // Қазақ әдебиетi. - 2015. - 25 қыркүйек. - 1 қазан. – Б. 8.
Жанғалиев, Төлеген. Естен кетпес үш кездесу : эссе / Т. Жанғалиев. // Семей таңы. - 2024. - 14 қыркүйек (№111). - Б. 3.
Эссе
Жанғалиев, Т. Келбет кеңiстiгi: эссе / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2014. - 30 қыркүйек. – Б. 6.
Очерк
Жанғалиев, Т. Капитан Ақыбаев [Мәтін] : очерк / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 2015. - 27 қазан. - Б. 6.
Жанғалиев Т. туралы әдебиеттер
Литература о Жанагалиеве Т.
Кітаптар - Книги
Семей өңірінің ақын-жазушылары: био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Жанғалиев Төлеген: б. 32-33.
Қазақстан жазушылары: анықтамалық / құраст. С. Қамшыгер; Қ. Жұмашева. - Алматы : Ан Арыс, 2009. – Жанғалиев Төлеген: б. 159.
Шығыс Қазақстан облысы: энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Жанғалиев Төлеген: б. 140.
***
Гайнуллина, Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья: учебное пособие / Ф. А. Гайнуллина. - Семипалатинск, 2002. - Жангалиев Толеген:с. 136.
Литература Казахстана: энциклопедический справочник. - Алматы: Аруна, 2010. - Жангалиев Толеген:с. 183.
Мақалалар - Статьи
Оспанов, Т. Талғампаз ақын: («Шыңғыстау шындығы» Жанғалиев Төлегеннің кітабы туралы) / Т. Оспанов // Семей таңы. - 1992. - 25 тамыз.
Жүніс, Қ. Ақынның жыр кеші: [ақиық ақын Жазушылар одағының мүшесі Т. Жанғалиевтің шығармашылық кешінен] / Қ. Жүніс // Дидар. - 1999. - 4 желтоқсан. - Б. 4.
Қабиденұлы, М. Өмірі өлеңмен өрнектелген: [ақын Т. Жанғалиев - 50 жаста] / М. Қабиденұлы // Семей таңы. - 1999. - 18 қараша. - Б. 9.
Мұқанова, Г. Ақындық пен әкімдіктің жүгін қатар арқалаған: [ақын, Абай ауданы әкімінің орынбасары Т. Жанғалиевпен өткен кездесу кешінен] / Г. ұқанова // Семей таңы. - 1999. - 17 наурыз. - Б. 2.
Серікқалиұлы, 3. Төлеген Жанғалиев - 50 жаста / З. Серікқалиұлы // Семей таңы. - 1999. - 1 қараша.
Қаңтарбаев, Ә. Бабаларынан бата алған ақын: [Төлеген Жанғалиевтің "Баба жайлы балладалар" атты жыр жинағы туралы] / Ә. Қаңтарбаев // Дидар. - 2001. - 19 маусым. - Б. 4.
Қасымжанұлы, С. Жас жүрек жайып саусағым: немесе абайлық жас ақындардың "Алқызыл желкені" / С. Қасымжанұлы // Ертіс өңірі. - 2004. - 12 ақпан. - Б. 17. - Жанғалиев Төлеген туралы.
Бәшей, К. "Ойланшы сыртын қойып, сөздің ішін...": [Жанғалиев Төлеген туралы] / Бәшей К. // Ертіс өңірі. - 2005. - 20 қазан. - Б. 5.
Сарсембайқызы, Ғ. Күн түспеген көңілден күнгей көшер: [Жанғалиев Төлеген туралы] / Ғ. Сарсембайқызы // Дидар. - 2006. - 29 сәуір. - Б. 6.
Махметов, С. Ақын: [Жанғалиев Төлеген туралы] / С. Махметов // Ертіс өңірі. - 2010. - 27 қаңтар. - Б. 12.
Мұратбекқызы, А. Ақынмен кездесу: [Жанғалиев Төлеген туралы] / А. Мұратбекқызы // Ертіс өңірі. - 2010. - 13 қаңтар. – Б. 2.
Рахметова, Ж. Ақындар елінде: [Жанғалиев Төлеген туралы] / Ж. Рахметова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2013. - № 7. - Б. 88-92.
Сейсенұлы, Д. Ауылдағы ақындық мектеп: [Жанғалиев Төлеген туралы] / Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2013. - 12 қаңтар. - Б. 6.
Мәкенова, Б. Төлеген ақынның жыр кеші өтті: [ақын Т. Жанғалиевтің жыр кеші өтті] / Б. Мәкенова // Дидар. - 2015. - 13 наурыз. - Б. 20.
"Алпыс бестің асуы" - ақын жыры асылы !: [Жанғалиев Төлеген туралы] // Абай елі. - 2015. - 25-31 қаңтар. - Б. 5 .
Жангельдин Т.
- Обновлено 16.06.2017 16:33
Жангельдин Токтагали (1916-1973) – писатель, ученый, участник Великой Отечественной войны.
Родился 25 ноября в 1916 г. в Айгизском ауле Аягузского района в Семипалатинской области (ныне Восточно-Казахстанская область). После окончания Казахского педагогического Института в 1938 г. приступил к преподавательской деятельности. В феврале 1940 г. был призван в ряды Советской армии, с первых дней Великой Отечественной Войны принял участие в борьбе с фашистскими захватчиками, являясь командиром артиллеристского взвода. После тяжелых боев и ранения Т. Жангельдин включился в ряды партизанского движения Белоруссии. До 1944 г. находился в рядах защитников Белоруссии в бригаде «дяди Коли» в лесах под г. Борисовом. Партизаны избрали его заместителем комиссара бригады. За отвагу и проявленный героизм был награжден орденами и медалями. Невзгоды и тяготы военной жизни не сломили дух Т. Жангельдина.
После окончания войны Т. Жангельдин был направлен в распоряжение ЦК ЛКСМ Казахстана и был назначен секретарем Алма-Атинского обкома комсомола, работал заведующим отделом центрального комитета ЛКСМ Казахстана, секретарем ЦК ЛКСМ Казахстана.
По решению ЦК ЛКСМ Казахстана был направлен на учебу в Москву в Высшую партийную школу ЦК КПСС, по окончании которой он преподавал в ВПШ ЦКП Казахстана.
В 1954 г. он окончил Академию общественных наук при ЦК КПСС в г. Москве и защитил кандидатскую диссертацию по философии, в дальнейшем работал на ответственных должностях в партийном руководстве республики, являясь заведующим отделом ЦК Компартии Казахстана, директором Института истории партии. Дважды избирался депутатом Верховного Совета Казахской ССР, председателем комитета по науке и культуре.
В последние годы жизни Т. Жангельдин возглавлял институт философии и права Академии наук Казахской ССР. Его монография «Диктатура пролетариата и становление социалистических отношений в Казахстане» была удостоена премии им. Чокана Валиханова Академии наук Казахской ССР. Также он являлся автором книг, повестей и рассказов о партизанском движении в Белоруссии.
За заслуги перед Родиной Т. Жангельдин был дважды награжден орденом «Трудового Красного знамени», орденом «Знак Почета», многими медалями Республики Казахстан. Также был награжден чехословацким орденом «Партизанская Звезда».
После тяжелой болезни Т. Жангельдин умер в 1973 г. и был похоронен в г. Алматы с воинскими почестями.
В настоящее время в центральном музее Казахстана экспонируется стенд с материалами о жизни фронтовика, в Белоруссии в музее Великой Отечественной войны экспонируется его фотография, как активного участника партизанского движения. В доме, где жил писатель в г. Алматы, установлена мемориальная доска.
В 2004 году был награжден посмертно памятной медалью Белоруссии в честь 60-летия освобождения от фашистских захватчиков.
28 апреля 2016 года Институтом истории и этнологии им. Чокана Валиханова в рамках научного проекта «Казахстан в годы Великой Отечественной войны» была проведена Международная научно-практическая конференция «Токтагали Жангельдин: государственный деятель, ученый, фронтовик-партизан». На ней в честь 100-летия Т. Жангельдина в Алматы прошла презентация документального фильма о фронтовике.
Т. Жанкелдин (Жангелдин) шығармалары
Произведения Жангельдина Т.
Кітаптар - Книги
Жанкелдин, Т. Социалистiк еңбектiң тәрбиелiк маңызы [Мәтін] / Т. Жанкелдин. - Алматы : Қазақстан мемлекеттік баспасы, 1960. - 93 б.
Жанкелдин, Т. Партизан күнделiгi [Мәтін] / Т. Жанкелдин. - Алматы : Қаз. мемл. көркем әдеб. баспасы, 1961. - 170 б.
Жанкелдин, Т. Еңбек - коммунистiк тәрбиенiң негiзi [Мәтін] / Т. Жанкелдин. - Алматы : Жазушы, 1962. - 102 б.
Жанкелдин, Т. Сәкен Сейфуллин [Мәтін] : ақынның революциялық,қоғамдық және мемлекеттiк қызметi жайлы / Т. Жанкелдин. - Алматы : Қазақстан, 1966. - 92 б.
Жанкелдин, Т. Партизан жорықтары [Мәтін] : деректі повесть / Т. Жанкелдин. - Алматы : Жазушы, 1967. - 298 б.
Жанкелдин, Т. Жолданбаған хаттар [Мәтін] : майдан дәптерiнен : повесть / Т. Жанкелдин. - Алматы : Жазушы, 1968. - 144 б.
Жанкелдин, Т. Сын сағатында [Мәтін] : повесть / Т. Жанкелдин. - Алматы: Жазушы, 1975. - 92б.
Жанкелдин, Т. Сын сағатында [Мәтін] : повестер мен әңгімелер / Т. Жанкелдин; құраст. Б. Қазыханова; ред. К. Узақбаева; суретші М. Искаков. - Алматы : Жазушы, 1981. - 552 б.
***
Жангельдин, Т. Сакен Сейфуллин [Текст] : революционная и общественно- государственная деятельность поэта / Т. Жанкельдин. - Алма-Ата : Казахстан, 1965. - 92 с.
Жангельдин, Т. Дневник партизана [Текст] / Т. Жангельдин. - Алма-Ата : Жазушы, 1965. - 208 с.
Жангельдин, Т. Партизанские походы [Текст] : записки партизана / Т. Жангельдин ; перевод с казахского Е. Еланчик и Н. Умерова. - Алма-Ата : Жазушы, 1969. - 268 с.
Жангельдин, Т. Диктатура пролетариата и становление социалистических общественных отношений [Текст] / Т. Жангельдин. - Алма-Ата : Наука, 1973. - 439 с.
Жангельдин, Т. Час испытаний [Текст] : записки партизана / Т. Жангельдин; сост. Б. Р. Казыханова. - Алма-Ата : Жазушы, 1984. - 448 с.
Т. Жанкелдиннің (Жангелдин) мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Т. Жангельдина в периодических изданиях и сборниках
Жанкелдин, Т. Жалынды большевик, көрнектi қайраткер [Мәтін] : С. Сейфуллиннiң туғанына 70 жыл толуына / Т. Жанкелдин // Қазақстан коммунисi. - 1964. - № 5. - Б. 50-55.
Жанкелдин, Т. Өнерлi өрге жүзер [Мәтін] : Қазақстан жазушыларының V съезi қарсаңында / Т. Жанкелдин // Жұлдыз. - 1965. - № 8. - Б. 3-8.
Жанкелдин, Т. Творчестволық интеллигенцияның абыройлы борышы [Мәтін] / Т. Жанкелдин // Қазақстан коммунисi. - 1965. - № 6. - Б. 10-14.
Жанкелдин, Т. Революция солдаты [Мәтін] : [С. Сейфулиннiң дүниетанымының қалыптасуы] / Т. Жанкелдин // Қазақстан коммунисi. - 1967. - № 6. - Б. 30-34.
Жанкелдин, Т. Идеология майданының жалынды жауынгерi [Мәтін] : Сәкен Сейфуллиннiң қоғамдық қызметi / Т. Жанкелдин // Қазақстан мектебi. - 1969. - № 7. - Б. 90-95.
Жанкелдин, Т. Лениндiк идея шыңдалған әдебиет [Мәтін] : [Қазақ әдебиетi мен өнерiнiң қалыптасу кезеңiндегi күресте ұлы Лениннiң теорияларының атқарған ролi жайында] / Т. Жанкелдин // Жұлдыз. - 1969. - № 7. - Б. 29-36.
Жангелдин (Жанкелдин), Т. Саяхатшы - сардар - қайраткер [Мәтін] : Әлiби Тоғжанұлы Жангелдин туралы / Т. Жангелдин (Жанкелдин) // Жас өркен-Қостанай. - 2005. - № 5. - Б. 10-12.
Жангелдин (Жанкелдин), Т. Әлiби Тоғжанұлы [Мәтін] : ірi мемлекет қайраткерi Әліби Тоғжанұлы Жангелдин туралы / Т. Жангелдин (Жанкелдин) // Қазақ. - 2006. - 23-30 маусым. - Б. 3.
Жангелдин (Жанкелдин), Т. Әуезовпен кездесу [Мәтін] : автордың жазушы М. О. Әуезов жайлы жазған естелiгiнен / Т. Жангелдин (Жанкелдин) // Қазақ әдебиетi. - 2013. - 7-13 маусым. - Б. 7.
***
Жангельдин, Т. Коммунист, поэт, государственный деятель[Текст] : к 70-летию со дня рождения С. Сейфуллина / Т. Жангельдин // Вопросы Компартии Казахстана.- Выпуск 2. - 1964. - С.140-183.
Т. Жанкелдиннің (Жангелдин) өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Т. Жангельдина
Жексенбин, А. Сәкен туралы кiтапша [Мәтін] : Т. Жанкелдиннің шығармасы жайында /А. Жексенбин // Қазақ әдебиетi. - 1965. - 12 қараша.
Мырзахметов, Е. Бағалы еңбек [Мәтін] : Т. Жанкелдиннің шығармашылығы жайында / Е. Мырзахметов // Көкшетау правдасы. - 1966. - 20 наурыз.
Көпжасаров, Х. Ерлiк пен достық [Мәтін] / Х. Көпжасаров // Қазақ әдебиетi. - 1967. - 24 қараша. - Б. 3.
Асылбеков, А. Жорық iзi [Мәтін] / А. Асылбеков // Қазақ әдебиетi. - 1967. - 25 қазан.
Молдағалиев, Ж. Партизан жорықтары [Мәтін] / Ж. Молдағалиев // Социалистік Қазақстан. - 1967. - 8 қыркүйек. - Б. 4.
Жақып, М. Партизандар [Мәтін] : жауынгер партизан Тоқтағали Жангелдин туралы / М. Жақып // Егемен Қазақстан. - 2005. - 5 сәуір. - Б. 3.
Әбжанов, Х. Адам болмысының білгірі [Мәтін] / Х. Әбжанов // Айқын. - 2016. - 26 сәуір. - Б. 4.
Мұхтарханқызы, З. Тоқтағали Жангелдинді білеміз бе? [Мәтін] : [жерлесіміз партизан-жазушы, қоғам қайраткері Т. Жангелдин туралы] / З. Мұхтарханқызы // Ертіс өңірі . - 2016. - 11 мамыр. - Б. 12.
***
Сулейменова, А. Храбрый партизан из бригады «Дяди Коли» [Текст] / А. Сулейменова // Казахстанская правда. - 2016. - 24 июня. - С. 24.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ресурсы
Соғыс ардагері : Жангелдин Тоқтағали [Электрондық ресурс] // Massaget.kz : сайт. – Пайдалану орны : http://massaget.kz/arnayyi_jobalar/9_mamyir_2015/32372/ (05.04.2017)
Тоқтағали Жангелдин : мемлекет қайраткері, ғалым, майдангер-жазушы [Электрондық ресурс] // Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты : сайт. – Пайдалану орны : http://iie.kz/?p=5431 (05.04.2017)
Нарымбек, Ұ. Минскіде «Жеңіс ортақ. Қазақстан-Беларусь» кітабы шықты [Электрондық ресурс] : [Т. Жангелдин туралы бейнежазба] / Ұ. Нарынбек, Г. Омарбекова, Б. Нүсіпбеков // Хабар : сайт. – Пайдалану орны : http://khabar.kz/archive/kz/lemde/item/22914-minskide-zhenis-ortak-kazakstan-belarus-kitaby-shykty (05.04.2017)
Т. Жангелдиннің 100 жылдығына орай ескерткіш монеталар айналымға шығады [Электрондық ресурс] // Атамекен : сайт. – Пайдалану орны : http://abctv.kz/kz/last/13979 (05.04.2017)
Сулейменова, А. Храбрый партизан из бригады "Дяди Коли" [Электронный ресурс] : [о Т. Жангельдине] / А. Сулейменова // Nomad-Кочевник : сайт. – Режим доступа : http://www.nomad.su/?a=15-201606240005 (05.04.2017)
Сулейменова, А. Храбрый партизан из бригады "Дяди Коли" [Электронный ресурс] : [о Т. Жангельдине] / А. Сулейменова // Казахстанская правда : сайт. – Режим доступа : http://www.kazpravda.kz/fresh/view/hrabrii-partizan-iz-brigadi-dyadi-koli/?print=yes (05.04.2017)
Нацбанк выпустил монету в честь 100-летия ученого Токтагали Жангельдина [Электронный ресурс] // Хабар : сайт. – Режим доступа : http://khabar.kz/ru/news/obshchestvo/item/68720-natsbank-vypustil-monetu-v-chest-100-letiya-uchenogo-toktagali-zhangeldina (05.04.2017)
Токтагали Жангельдин: государственный деятель, ученый, фронтовик-партизан[Электронный ресурс] // Институт истории и этнологии им. Ч. Ч. Валиханова : сайт. – Режим доступа : http://iie.kz/?p=5431&lang=ru (05.04.2017)
Документальный фильм о Токтагали Жангельдине презентовали в НАН РК [Электронный ресурс] / Информационно-аналитический портал BNews.kz : сайт. – Режим доступа : http://bnews.kz/ru/news/obshchestvo/dokumentalnii_film_pro_toktagali_zhangeldina_prezentovali_v_nan_rk-2016_04_28-1269109 (05.04.2017)
Жангельдин, Е. Токтагали Жангельдин [Электронный ресурс] / Е. Жангельдин // Белорусский портал в Казахстане : сайт. – Режим доступа : http://www.belarus.kz/kultura/zhankeldin_vov (05.04.2017)
Гранов, В. Воспоминания о Т. Жангельдине [Электронный ресурс] / В. Гранов // Беларускі портал в Казахстане : сайт. - Режим доступа: http://www.belarus.kz/kultura/zhankeldin_vov_uspaminy (05.04.2017)
Жиреншин А. M.
- Обновлено 28.02.2022 17:27
Жиреншин (Жиренчин) Абусагит (Абиш) Мусулманкулулы (1913-1975) - журналист, переводчик, писатель, ученый-абаевед.
Родился 13 декабря в 1913 г. в Абайском районе Восточно-Казахстанской области. Отец Мусулманкул (Бокок) (1879-1953) знал арабский, для своего времени был человеком образованным и справедливым. Был по деду в родстве с Абаем, за справедливость в своей среде считался бием и острословом. Мать Умыттык Шукиманкызы (1884-1983) была известной в роду Жигитек бескорыстной и щедрой женщиной. В детстве Абиш учился по-арабски у муллы. Заметив способности ребенка брат Кулсулеймен отдает его в русскую школу г. Семипалатинска (ныне г. Семей). В 1924 г. в 11 лет Абиш поступает в русскую школу и заканчивает ее с отличием. В 1928 г. начал обучаться в Семипалатинском сельскохозяйственном техникуме.
Печальные последствия голодомора, начавшегося 1931-1932 гг. в Казахстане, вынудили его вместе с родителями, братьями и сестрами переехать в Среднюю Азию. В начале 1933 г., пережив невероятные трудности в дороге, они добираются до Ташкента. Ждесь он учится в Среднеазиатском университете, который заканчивает в 1935 г. В 1936-1938 гг. в Ташкенте занимается научно-педагогической деятельностью. В 1938-1942 гг. Советом народных комиссаров Казахстана А. Жиреншин приглашен на должность научного сотрудника в родной Казахстан. В эти годы работает заместителем по научной работе в Республиканском научно-исследовательском обществе. В 1942-1951 гг. наряду с должностью директора Центрального музея Казахстана, исполнял обязанности заведующего Краеведческой комиссией Академии наук Казахской ССР и доцента КазГУ.
В 1951-1954 гг. казахская интеллигенция подвергается гонению. Доктор исторических наук, профессор Е. Бекмаханов был обвинен в том, что документы о движении Кенесары Касымова он неправильно вводит в историю казахского народа. А. Жиреншин оказался единственным ученым, который поднял голос в защиту Е. Бекмаханова. Именно из-за этого он был сослан в Джамбул. Там преподавал в техникуме. Только в 1954 г. ему было разрешено возвратиться в Алма-Ату (ныне Алматы). В том же году А. Жиреншин назначается директором Публичной библиотеки города.
В 1959-1961 гг. Абиш Жиреншин работал первым заместителем председателя Главного управления издательств, полиграфии и книжной торговли. В 1961-1962 гг. был в должности председателя объединения книжной торговли. С 1962 г. и до конца своей жизни А. Жиреншин находился на преподавательской работе в Казахском Государственном женском педагогическом институте. В 1947 и 1949 гг. А. Жиреншин возглавлял экспедицию, проводивших археологические раскопки курганов Калмактас в урочище Чингистау, окрестностях Сарыколь, Текебулак Семипалатинской области (ныне Восточно-Казахстанская область).
В 1961 г. писатель подготовил и выпустил книгу «Полное собрание сочинений Абая в одном томе». А. Жиреншин – автор монографий «Абай и его русские друзья» (1949), «Абай – великий мыслитель казахского народа» (1950), «Абай и великие русские демократы» (1959), «Из истории казахских книг» (1971). Специалист книговедческих наук. Всего опубликовано 150 научных и литературных работ, в том числе 8 монографий. Написал двухтомную историю Средней Азии и Казахстана с древней эпохи до письменной литературы 1917 г. В 1968 г. занял третье место на кинофестивале стран Азии и Африки в Ташкенте. В 2003 г. издательством «Алматы» был выпущен сборник «Избранные труды А. М. Жиреншина».
Умер 18 июля в 1975 г. в г. Алматы.
Ә. Жиреншиннің шығармалары
Произведения Жиреншина (Жиренчин) А.
Кітаптар - Книги
Жиреншин, Ә. Дiн және Әзiрет Сұлтан (Қожа Ахмет Иассауи) [Мәтін] : қолжазба / Ә. Жиреншин. - Алматы, 1940. - 23 б.
Жиреншин, Ә. Абай және орыстың ұлы революцияшыл демократтары [Мәтін] / Ә. Жиреншин. - Алматы : Қаз. мемл.баспасы, 1959. - 268 б.
Жиреншин, Ә. Кiтапханашы Шолпан Арықова [Мәтін] : село кiтапханашысының өмiрiнен әдеби очерк / Ә. Жиреншин, И. Нечипуренко; Алматы облыстық кiтапханасы. - Алматы : Облыстық баспа, 1959. - 35 б.
Жиреншин, Ә. Кiшкене айна [Мәтін] : новеллалар / Ә. Жиреншин. - Алматы : Қаз. мемл. көркем әдебиет баспасы, 1961. - 104 б.
Жиреншин, Ә. Сараң байдың сазасы [Мәтін] : ертегi / Ә. Жиреншин; сур. салған В.Антощенко-Оленев. - Алматы : Қаз. мемл. көркем әдебиет баспасы, 1961. - 12 б.
Жиреншин, Ә. Қазақ кітаптары тарихынан [Мәтін] / Ә. Жиреншин. - Алматы : Қазақстан, 1971. - 178 б.
***
Жиренчин, А.Абай и его русские друзья [Текст] / А. Жиренчин.- Алма-Ата: Изд-во АН КазССР, 1949.- 126 с.
Жиреншин (Жиренчин), А.Беймбет Майлин [Текст] : биобиблиографический очерк / А. Жиреншин (Жиренчин); Министерство культуры Каз. ССР.- Алма-Ата, 1958.- 16 с.
Жиренчин, А. Библиотекарь Шолпан Арыкова [Текст] / А. Жиренчин.- Алма-Ата, 1958.- 35 с.
Жиренчин, А. М. Ибрай Алтынсарин [Текст] / А. Жиренчин.- Алма-Ата, 1958.- 18с.
Жиренчин, А. Ильяс Джансугуров [Текст] : биобиблиографический очерк / А. Жиренчин.- Алма-Ата, 1958.- 22 с.
Жиренчин, А. Г. М. Мусрепов [Текст] : биобиблиографический очерк / А. Жиренчин.- Алма-Ата, 1958.- 23 с.
Жиренчин, А. Абай и великие русские революционные демократы [Текст] / А. Жиренчин.- Алма-Ата: Казгосиздат, 1959. - 267 с.
Жиренчин, А. Алма-Ата [Текст] : краткий справочник / А. Жиренчин. - Алма-Ата : Казгосиздат, 1961. - 144 с.
Жиренчин, А. Из истории казахской книги [Текст] / А. Жиренчин. - Алма-Ата : Казахстан, 1987. - 143 с.
А. Жиреншиннің мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Жиреншина (Жиренчин) А. в периодических изданиях и сборниках
Жинақтар - Сборники
Жиреншин, Ә. Шыңғыстауынан әлем биiгiне шыққан Абай [Мәтін] : М. Әуезовтiң "Абай жолы" романы туралы / Ә. Жиреншин // Абай Құнанбаев. Шығармаларының бiр томдық толық жинағы. - Алматы, 1961. - Б. 540-549.
Мақалалар - Статьи
Жиреншин, Ә. Қазақ тарихын ешкiмге де бұрмалатпаймыз [Мәтін] : С. Асфендияров туралы / Ә. Жиреншин // Социалистік Қазақстан. - 1937. - 28 августа.
Жиреншин, Ә. Батыр Сырым [Мәтін] / Ә. Жиреншин // Социалистік Қазақстан. - 1948. - 25 июль.
Жиреншин, Ә. Панасыз [Мәтін] : әңгiме / Ә. Жиреншин // Қазақ әдебиетi. - 1960. - 2 декабрь.
Жиреншин, Ә. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] : педагог жазушы / Ә. Жиреншин // Қазақстан мұғалiмi. - 1964. - 20 февраль.
Жиреншин, Ә. Абай шығармаларын тұңғыш бастырушы [Мәтін] : Кәкiтай Ысқақұлы Құнанбаевтың қайтыс болғанына 50 жыл / Ә. Жиреншин // Қазақ әдебиетi. - 1965. - 19 февраль.
Жиреншин, Ә. Абайдың ақын ұрпағы [Мәтін] : Ә. К. Ысқақов туралы / Ә. Жиреншин // Лениншiл жас. - 1965. - 26 декабрь.
Жиреншин, Ә. Абайдың тергелуi,сотты болуы жайында жаңа деректер [Мәтін] / Ә. Жиреншин // Қазақ әдебиетi. - 1966. - 11 февраль.
Жиреншин, Ә. Журналист жолы [Мәтін] : Ш. Тоқжiгiтов туралы / Ә. Жиреншин // Социалистік Қазақстан. - 1969. - 26 октябрь.
Жиреншин, Ә. Ұлы ақынның ұрпақтары [Мәтін] : Абайдың 125 жылдығына арналған : балалары Ақылбай, Әбдрахман, Мағауия туралы / Ә. Жиреншин // Лениншiл жас. - 1971. - 15 май.
Жиреншин, А. Жүсiпбек Аймауытов [Мәтін] / Ә. Жиреншин // Қазақстан мектебi. - 1989. - № 5. - Б. 65.
Жиреншин, Ә. Абайдың патшалық сотына тартылуы [Мәтін] : ұлы ақын Абайдың сотты болғаны туралы дерек : «Жұлдыздың» архивінен / Ә. Жиреншин // Жұлдыз. - 2000. - № 3. - Б.150-157.
***
Жиреншин (Жиренчин), А.Об историзме эпопеи "Путь Абая" [Текст] : рецензия на монографию Л. М. Ауэзовой "Исторические основы эпопеи "Путь Абая" / А. Жиреншин (Жиренчин) // Вечерняя Алма-Ата.- 1970.- 4 декабря.
Жиренчин (Жиреншин), А. Ильяс Джансугуров [Текст] : к 100-летию со дня рождения: о жизни и литературном. наследии поэта / А. Жиренчин (Жиреншин) // Новь Турксиба.- 1994.- 30 июня.
Жиренчин (Жиреншин), А. Отношение Абая к религии [Текст] : глава из научного труда Абусагита Жиренчина "Абай и его русские друзья", вышедшего в свет в 1949 году в Издательстве АН Казахской ССР/ А. Жиренчин / (Жиреншин) // Простор. - 2004. - № 11. - С. 173-175.
Жиренчин (Жиреншин), А. Абай и его русские друзья [Текст] / А. Жиренчин / (Жиреншин)// 7 дней. - 2015. - 11 июня. - С. 5.
Ә. Жиреншиннің өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Жиреншина А.
Кітаптар - Книги
Қазақ әдебиеті [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы : Аруна, 2005. - 576 б. - Жиреншин Әбусағит: б. 220.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - 96 б. - Жиреншин Абусағит: б. 41-43.
Ысқақұлы, Д. Сын талқы [Мәтін] : Жиреншин Әбусағит туралы / Д. Ысқақұлы. - Алматы : Сөздік-Словарь, 2005. - 416 б.
Ысқақұлы, Д. Қазақ әдебиеттанушылары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Д. Ысқақұлы. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. - 496 б. - Жиреншин Әбусағит: б. 193.
Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Жиреншин Әбусағит : б. 353.
***
Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан ; Комитет информации и архивов. - Алматы : Аруна; Қазығұрт, 2010. - 528 с. - Жиреншин Абусагит: с. 194.
Мақалалар - Статьи
Сүйiншәлиев, Х. Жемiстi жолда [Мәтін] : Ә. Жиреншиннің шығармашылығы туралы / Х. Сүйіншәлиев // Социалистік Қазақстан. - 1960. - 30 январь.
Кәрiбаев, Ш. Мiнiн көрсету - құнын түсiру емес [Мәтін] : Әбусағит Жиреншин туралы / Ш. Кәрібаев // Қазақ әдебиетi. - 1960. - 1 апрель.
Әбжанов, Т. Бетiң қисық болса айнаға өкпелеме [Мәтін] : Ә. Жиреншиннің новеллалары жайында / Т. Әбжанов // Советтiк Қарағанды. - 1961. - 31 август.
Қанахин, Ө. Кiтап туралы кiтап [Мәтін] : Ә. Жиреншиннің «Қазақ кітаптары тарихынан» шығармасы жайлы / Ө. Қанахин // Қазақстан мұғалiмi. - 1973. - 23 февраль.
Абайтанушы [Мәтін] : Әбіш Жиреншин ақын мұраларын ғылыми зерттеудің негізін салушылардың бірі // Семей таңы. - 2003. - 6-12 маусым. - Б. 4, 15.
Матаев, Х. Абайтану ғылымының білгірі [Мәтін] / Х. Матаев // Абай. - 2003. - № 3. - Б. 37-41.
Асылбек, М. Библиограф [Мәтін] / М. Асылбек // Егемен Қазақстан. - 2004. - 3 наурыз. - Б. 6.
Қазбалинов, Т. Шаһарымыздың атақты географы [Мәтін] / Т. Қазбалинов // Семей таңы. - 2005. - 7 қаңтар. - Б. 13.
Тоққарин, Д. Географиялық қоғамның бағыты [Мәтін] / Д. Тоққарин // Ертіс өңірі. - 2008. - 30 сәуір. - Б. 12.
Омаров, А. Абайтанушы [Мәтін] / А. Омаров // Егемен Қазақстан. - 2013. - 11 сәуір. - Б. 5.
Көшеге шығып, көп мағлұмат алып қайтты [Мәтін] : [Семей қаласы Абай атындағы кітапхана қала көшелеріне библио-керуен ұйымдастырды : Жиреншин Әбусағит туралы] // Дидар. - 2013. - 28 қыркүйек. - Б. 8.
***
Суюншалиев, Х. Новая книга об Абае [Текст] : о творчестве А. Жиренчина / Х. Суюншалиев // Простор.- 1960.- № 1.- С.145-147.
Аяган, Б. Чем темнее ночь, тем ярче костер [Текст] : о жизни и научной деятельности крупного исследователя духовной культуры казахского народа Абусагита Жиренчина / Б. Аяган // Казахстанская правда. - 2004. - 29 января. - С. 6.
Султанбеков, М. Творческая мастерская Абиша Жиренчина [Текст] / М. Султанбеков // Вести Семей. - 2013. - 23 апреля. - С. 4.
Материал, вышедший после 2017 года, смотрите в электронном каталоге Восточно-Казахстанской областной библиотеке имени А.С. Пушкина http://irbis.pushkinlibrary.kz
Жеребнев А. А.
- Обновлено 24.02.2022 10:45
Жеребнев Андрей Алексеевич (1967 г.) – писатель.
Родился в 1967 г. в г. Усть-Каменогорск Восточно-Казахстанской области. Окончил Опытнопольскую среднюю школу. После службы в армии в г. Отаре поехал в г. Калининград РФ. Здесь работал моряком на рыболовных судах. Печатался в периодических изданиях
Автор рассказов, сборник морских рассказов «Крутой ченч» (2006), романа «Пожар Латинского проспекта» (2015).
Награжден дипломом в номинации на российскую национальную премию «Писатель года» 2017.
А. А. Жеребневтың шығармалары
Произведения Жеребнева А. А.
Жеребнев, А. А. Крутой ченч [Текст] : сборник рассказов / А.А. Жеребнев ; ред. С.А. Горбунова. - Калининград : ИП Мишуткина И.В., 2006. - 99 с.
Жеребнев, А. А. Пожар Латинского проспекта [Текст] : рыцарский роман на производственную тему в двух с лишним частях : [16+] / Андрей Жеребнев. - Калининград : Аксиос, 2015.
Ч. 1. - 2015. - 122 с.
Ч. 2. - 2015. - 122 с.
Ч. 3. - 2015. - 110 с.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Жеребнев Андрей [Электронный ресурс] : [рассказы] / А. Жеребнев // lit-era.com : сайт. – Режим доступа : https://lit-era.com/andrei-zherebnev-u281891/stories (06.12.2017)
Жеребнев Андрей [Электронный ресурс] : [рассказы] / А. Жеребнев // ruizdat.ru : сайт. – Режим доступа : https://ruizdat.ru/alist.php?aid=2619 (06.12.2017)
Жомартбаев Т.
- Обновлено 24.02.2022 11:02
Жомартбаев Таир ( настоящее имя Тайлакбай, 1884-1937) - журналист, писатель, драматург, педагог, переводчик.
Родился в 1884 г. в с. Мукур Чингистауской волости (ныне Абайский район) в Семипалатинской области (ныне Восточно-Казахстанская область). Начальное образование Т. Жомартбаев получил в медресе поэта Кокбая Жанатаева - современника и друга Абая. Окончил Уфимское медресе «Галия» (1911). В 1911-1915 гг. преподавал вместе с супругой Адыгией Ормановой в школе Жакии кажи близ г. Семипалатинска (ныне г. Семей). В 1915-1928 гг. работал учителем школы в г. Зайсан Маныракской волости. В 1928-1930 гг. - директор школы №14 г. Семипалатинска (ныне г. Семей), в 1930-37 гг. - преподаватель Семипалатинского педагогического техникума. В школах и казахском педагогическом техникуме вел уроки казахского языка и литературы, математики, организовывал литературно-драматические и музыкальные кружки и внес весомый вклад в развитие в нашем крае сценического искусства. Интересно, что народный артист СССР, известный режиссер Шакен Айманов, народной артист Казахской ССР Шахан Мусин - воспитанники Таира Жомартбаева. В 1937 г. арестован по ложному политическому обвинению, расстрелян. В 1956 г. оправдан посмертно.
Занимался журналистикой и литературной деятельностью: писал статьи, фельетоны в журналы «Айқап», «Жаңа мектеп» («Новая школа») и газеты «Қазақ» («Казах»), «Алаш». Автор романа «Қыз көрелік» («Смотрины» или «Поглядим на девушку» (1912) - одно из самых первых произведений зарождавшейся казахской художественной прозы, в котором подняты злободневные проблемы жизни и быта трудового народа, сборника стихов «Балаларға жеміс» («Подарок детям» (1912). Сборник «Балаларға жеміс» («Подарок детям») носит хрестоматийный характер. В него вошли стихи, написанные Жомартбаевым под влиянием лучших произведений Крылова, Л. Толстого, Абая, утверждавших гуманизм, идеи просветительства, стремление к знаниям. В сборник были включены стихотворения «Воспитанный мальчик», «Наставление детям», «Печаль сироты», «Добрые друзья» и другие. Одно из стихотворений является вольным переводом произведения К. Д. Ушинского («Приглашение в школу»). В сборник вошло несколько рассказов Л. Н. Толстого, а также стихи, написанные в ключе великих предшественников Таира - Абая и Алтынсарина (некоторые произведения Т. Жомартбаева были переизданы в 1982 г., вошли в сборник «Казахская поэзия начала ХХ в.»).
Т. Жомартбаев автор стихотворений «Зайсан», «Чингистау», «Родной язык», «Кто он?» (о В. И. Ленине) и др.; пьес «Сары сүйек құда» («Сват рыжей кости»), «Осы ма, қазақ, өмірің?» («Вот она твоя жизнь, казах?»), которые были поставлены на сценах театров Семипалатинска (ныне Семей) и Зайсана.
Т. Жомартбаев шығармалары
Произведения Жомартбаева Т.
Кітаптар – Книги
Жомартбаев, Т. Жемiс [Мәтін] : (өлеңдер) / Т. Жомартбаев. – Алматы : Жалын, 1985. - 30 б.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Жомартбаев, Т. Балаларға насихат. Жалқау бала. [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 87-92.
Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 92-115.
Жомартбаев, Т. [Өлеңдер] [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Б. 93-94.
Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет [Мәтін] : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Б. 94-114.
Жомартбаев, Т. Туған жердi сағыну [Мәтін] : өлең / Т. Жомартбаев // Қазақ әдебиетi. - 1996. - 23 қаңтар. - Б. 12-13.
Жомартбаев, Т. Балаларға жеміс [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 25-44.
Жомартбаев, Т. Өлеңдер [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 45-61; Б. 90-91.
Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : роман / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 62-88.
Жомартбаев, Т. Абай қандай [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абай. - 2003. - № 3. - Б. 85-87.
Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : роман / Т. Жомартбаев // Дулатов, М. Бақытсыз Жамал / М. Дулатов. - Алматы : Жазушы, 2009. - 320 б. - (Қазақтың 100 романы).
Т. Жомартбаев туралы әдебиеттер
Литература о Жомартбаеве Т.
Кітаптар – Книги
Кенжебаев, Б. XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті [Мәтін] : жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық / Б. Кенжебаев. - Алматы : Мектеп, 1976. - 266 б. - Ағартушы демократ ақын-жазушылар Спандияр Көбеев, Бекет Өтетілеуов, Тайыр Жомартбаев, Әкірам Ғалиев: б. 153-178.
Ғасыр басында [Мәтін] : [әдебиет саласына XX ғасырбасында келген білімді мәдени қайраткер, тәжірибелі ұстаз Т. Жомартбаевтың өмірі мен қызметі жайында] // XX ғасыр басындағы қазақ ақын жазушылары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 41-45.
Жомартбаев, Т. Балаларға насихат. Жалқау бала. [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары. - Алматы., 1982.
Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет [Мәтін] : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 92-93.
Абайдың ақын шәкірттері [Мәтін] / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - Алматы : Дәуір, 1993-1997. - 239 б.
4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - 240 б. - Тайыр Жомартбайұлы: б. 7-23.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш. - Семей : Талант, 2005. - Тайыр Жомартбаев: б. 33-34.
Мұхамедханов, Қ. Көп томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Қ. Мұхамедханов. - Алматы : Алаш : Ел-Шежіре, 2005 - 2012.
Т. 4 : Абай мұрагерлері. Естеліктер. [Мәтін]. - Алаш, 2005. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 160-174.
Қабышев, Т. Б. XX ғасыр басындағы ағартушылық ағым және Тайыр Жомартбаев шығармашылығы [Мәтін] : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Т. Б. Қабышев. - Алматы, 2005. - 26 б.
Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы [Мәтін] : 10 томдық. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009-2010.
Т. 6 : Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан : 1920-2000 жылдар. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009. - 400 б. - Түсініктемелер: 375-388 б. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 48-50.
Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Жомартбаев Тайыр: б. 354.
***
Калижанов, У. Жомартбаев Таир [Текст] / У. Калижанов // Казахская ССР: 4-хтомная краткая энциклопедия. Т.4. - Алма-Ата, 1991. - С. 244.
Гайнуллина, Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья[Текст]: учебное пособие. - Семипалатинск, 2002. -Таир Жомартбаев: с. 39-43.
Писатели Семипалатинского региона[Текст]: био-библиографический указатель / сост. Мальцева О. - Семипалатинск: Талант, 2006. -Таир Жомартбаев: с.24.
Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический справочник. - Алматы : Аруна : Қазығұрт, 2010. - Жомартбаев Таир: с. 195-196.
История Восточного Казахстана с начала XX века до современности [Текст] : хрестоматия для 9 класса общеобразовательных школ ВКО / сост. Д. И. Бралинова [и др.]. - Семей : Тенгри, 2013. - 452 с. - Гайнуллина, Ф. Таир Жомартбаев (1884-1937): с. 418-420.
Мақалалар – Статьи
Бердин, Е. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] : естелiк / Е. Бердин // Жұлдыз. - 1963. - № 10. - Б. 152-153.
Жиреншин, Ә. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] : [педагог, жазушы] / Ә. Жиреншин // Қазақстан мұғалiмi. - 1964. - 20 ақпан.
Мұхаметханов, Қ. Ақын, жазушы, педагог [Мәтін] : [педагог-жазушы Т. Жомартбаев туралы] / Қ. Мұхамедханов // Қазақ әдебиетi. - 1996. - 23 қаңтар. - Б. 12-13.
Құлбарақов, С. "Қыз көрелік" - қазақ прозасының қарлығашы [Мәтін] / С. Құлбарақов // Абай. - 2002. - №1.- Б.54 – 56.
Жомартбаев, Т. Абай қандай [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абай. - 2003. - №3.- Б.1
Қабышев, Т. Абайдың поэзия дәстүрін дамытушы [Мәтін] / Т. Қабышев // Семей таңы. - 2004. - 26 қараша.- Б. 4
Қабышев, Т. Т.Жомартбаев өмірбаянына қатысты тың деректер. [Мәтін] / Т. Қабышев // Ұлт тағылымы. - 2004. - №2.- Б.178-183
Әбдешев, М. "Осы ма, қазақ, өмiрiң?" [Мәтiн] : Тайыр Жомартбаевтың өмiрi мен шығармашылығы / М. Әбдешев // Айқын. - 2006. - 7 қараша. - Б. 6.
Әбдешев, М. Ұлт жанашырының талайым тағдыры [Мәтін] / М. Әбдешев // Құқықтық Қазақстан. - 2007. - 30 мамыр. - Б. 2. - 20 ғасыр басындағы әдебиетке өзiндiк үлес қосқан, ақын-жазушы, педагог-ағартушы Т. Жомартбаев туралы.
Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтiн] / Т. Қабышев // Шәкәрiм. - 2009. - № 1. - Б. 100-105. - Ақын, жазушы Т. Жомартбаевтың туғанына 125 жыл толуына орай.
Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] / Т. Қабышев // Шәкәрім. - 2009. - № 1. - Б. 100-105.
Зұлхаров, Ғ. Қазағым-қандасымда еркелеттім [Мәтін] : [жазушы Т. Жомартбаевтың шығармашылығы туралы] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2010. - 24 наурыз. - Б. 12-13.
Зұлқаров Ғ. "Қазағым - қандасымды еркелеттiм" [Мәтін] / Ғ. Зұлқаров // Түркiстан. - 2012. - 22 қараша. - Б. 6. - Тайыр Жомартбаевтың шығармашылығы туралы.
Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] / Т. Қабышев // Абай. - 2017. - №3.- Б.64 – 70.
***
Мухамедханов, К. Педагог , просветитель, поэт [Текст] / К. Мухамедханов // Иртыш. - 1984. - 22 декабря. - О жизни и деятельности Таира Жомартбаева, годах его учебы в медресе "Галия".
Шевченко, В. Колыбель казахской интеллигенции [Текст] / В. Шевченко // Казахстанская правда. - 2003. - 20 июня. - С. 6. - О Таире Жомартбаеве.
Перцева, Н.Учить не уставая [Текст] / Н. Перцева // Наше дело. - 2016. - 28 июля. - С. 6.
Т. Жомартбаевтың «Қыз көрелiк» романы туралы
О романе Жомартбаева Т. «Қыз көрелiк»
Құлбарақов, С. "Қыз көрелiк" - қазақ прозасының қарлығашы [Мәтiн] : Т. Жомартбаевтың "Қыз көрелiк" атты шығармасы жайлы / С. Құлбарақов // Абай. - 2002. - № 1. - Б. 54-56.
Ергөбек, Қ. Арыстар мен ағыстар [Мәтiн] / Қ. Ергөбек. - Астана: Таным, 2003. - Жаңа жанр бастауы: Әйел теңсiздiгi туралы "Қамар сұлу", "Қалың мал", "Қыз көрелiк" романдары туралы: б. 174-181.
Бисенғали, З. Қыз көрелiк [Мәтін] / З. Бисенғали // Нұрғали Р. Жетi томдық шығармалар жинағы. - Астана : Фолиант, 2005. - Т. 6. – Б. 334-342. - Тайыр Жомартбаевтың романы жайлы.
Бисенғали З. Қазақ филологиясы [Мәтін] : егiз негiз. Ғылыми мақалалар жинағы / З. Бисенғали, Ж. Манкеева. - Алматы, 2010. - "Қыз көрелiк" романындағы жаңа идеялар үндестiгi: б. 26-37.
Зұлхаров, Ғ. Қазағым - қандасымды еркелеттім [Мәтін] : алғашқы қазақ романдарының бірі - "Қыз көреліктің" жарық көргеніне 100 жыл. / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2013. - 15 қаңтар. - Б. 6.
***
Елеукенов, Ш. От фольклора до романа-эпопеи [Текст] : идейно-эстетическое и жанровое своеобразие казахского романа / Ш. Елеукенов. - Алматы : Жазушы, 1987. - На подступах к роману социалистического реализма : о романе Таира Жомартбаева «Смотрины»: с. 117-135.
Елеукенов, Ш. От фольклора до романа-эпопеи [Текст] : идейно-эстетическое и жанровое своеобразие казахского романа / Ш. Елеукенов. - Алматы : Жазушы, 1987. - Рождение казахского эпоса нового времени : исследование становления жанра романа в каз. лит. на примере произведений Т. Жомартбаева, С. Кубеева, С. Торайгырова, Б. Майлина: с. 96-116.
Материал, вышедший после 2018 года, смотрите в электронном каталоге Восточно-Казахстанской областной библиотеке имени А.С. Пушкина http://irbis.pushkinlibrary.kz
