Писатели и поэты
Новоселов А. Е.
- Обновлено 16.03.2022 10:03
Новоселов Александр Ефремович (1884 - 1918гг.) - писатель, ученый-этнограф, краевед, общественный деятель.
Родился в станице Железинской близ Павлодара (ныне c. Железинка Павлодарская обл.). Окончил пансион казачьего войска, Омский кадетский корпус. Во время учебы знакомится с классикой, трудами ученых-путешественников по истории, этнографии, географии, сближается с прогрессивной молодежью Омска, входит в Омский литературный кружок. Первый рассказ «Катька» опубликован в Омской газете «Степной край» (1903). В 1904 г. оставляет кадетский корпус, возвращается домой, экстерном сдает экзамены за учительскую семинарию, работает в казачьей школе близ Петропавловска, затем был переведен в станицу Больше-Нарымскую (ныне с. Улкен-Нарын Катон-Карагайский район Восточно-Казахстанской области), где и состоялся как писатель и ученый-этнограф. В 1907 г. поступает воспитателем в Омский войсковой пансион казачьего войска. Пишет зарисовки и очерки «Степные картинки», «Алтайские этюды», «Дорожный кинемо», пишет рассказы: «Легкая жизнь» (1909), «Экзамен» (1910), «В юрте» (1909), публикуется в «Омском вестнике», «Сибирских вопросах». В 1912 г. Новоселов, действительный член Западно-Сибирского отдела Императорского Русского Географического общества, едет на Алтай. Результаты путешествия на Алтай опубликованы в «Известиях Западно-Сибирского отдела РГО» под заглавием «У старообрядцев Алтая». Последнее путешествие на Алтай, в верховья Бухтармы, Новоселов совершает в 1914 г. Впоследствии появляются лучшие его произведения: «Жабья жизнь», «Санькин марал», повесть «Беловодье».
Результатами трех плодотворных этнографических путешествий явились научные статьи, а также доклады и лекции: «Из быта алтайских старообрядцев» (1914), «Старая Русь на Алтае» (1913), «Г. Потанин как этнограф» (1916), «Народная медицина у алтайских старообрядцев» (1916), «О жилище алтайских старообрядцев» (1917). Научные труды Новоселова широко используются в работе историков, географов, филологов, этнографов. Зимой 1917 г. Новоселов вступил в партию эсеров. Стремительной, но короткой была его карьера: в январе 1918 г. он - Министр внутренних дел правительства автономной Сибири. В ночь с 20 на 21 сентября был арестован. 23 сентября 1918 года был убит.
А. Е. Новоселов шығармалары
Произведения Новоселова А. Е.
Кітаптар - Книги
Новоселов, А. Е. Задачи Сибирской этнографии [Текст] : оттиск из записок Западно - Сибирского отдела И. Р. Географического общества / А. Е. Новоселов. - Омск : Электро-типография "Печатное искусство", 1916
Новоселов, А. Е. Санькин марал [Текст] : рассказы / А. Е. Новоселов. - Барнаул : Изд. культ.-просвет. отд. Алт. кооп-ов, 1917. - 15 с.
Новоселов, А. Е. Беловодье [Текст] : повести и рассказы / А. Е. Новоселов ; авт. предисл. Г. Раппопорт ; худож. В. Заборский. – Барнаул: Алтайское книжное издательство, 1957. - 200 с.
Новоселов, А. Е. Беловодье [Текст] : повести, рассказы, очерки / А. Е. Новоселов. - Алма - Ата: Казгослитиздат, 1960.- 236 с.
Новоселов, А. Е. Беловодье [Текст] : повести и рассказы / А. Е. Новоселов. - Иркутское Восточно-Сибирское книжное издательство, 1981г.
А. Е. Новоселовтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации А. Е. Новоселова в периодических изданиях и сборниках
Новоселов, А. Е. Иртышский казак [Текст] / Александр Новоселов // Тобольск и вся Сибирь : альманах / ред. Ю. С. Осипов. - Тобольск : Возрождение Тобольска, 2011. - № 14: Сибирское казачье войско. - С. 200-207 .
А. Е. Новоселовтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве А. Е. Новоселова
Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Новоселов Александр Ефремович : 371 с.
Новоселова, Г. Александр Ефремович Новоселов [Текст] : к годовщине смерти / Г. Новоселова // Сибирский рассвет, 1919, № 11-12.
Вяткин, Г. Памяти А. Е. Новоселова[Текст] / Г. Вяткин //«Культхроника», 1928.
Андреев, С. Горькая любовь [Текст] / С.Андреев // Знамя коммунизма. - 1962. - 24 апреля. - С. 2.
Оноприенко, П. Наш земляк: [О жизни и творчестве А.Новоселова] /П. Оноприенко // Ленинская смена.- 1966.- 4 нояб.
Иванов, Вс. Писатель большой мечты: [О жизни и творчестве А.Новоселова] / А. Иванов // Звезда Прииртышья.- 1966.- 11 нояб.
Изотов, А. Писатель, публицист, исследователь: [О жизни и творчестве А.Новоселова] /А. Изотов // Звезда Прииртышья.- 1966.- 20 нояб.
Черных, С. Е. Исследователь Беловодья [Текст] / С. Е.Черных // Рудный Алтай. - 1972. - 13 января. - С. 3.
Яновский, Н. Послесловие[Текст] / Н.Яновский //Новоселова А.Е. «Беловодье». - Иркутское Восточно-Сибирское книжное издательство, 1981.
Яновский, Н. Александр Новоселов[Текст] / Н. Яновский // Прииртышье мое. - Омск, Книжное изд-ство, 1988.
Мусина, Г. Он знал лицо своей Родины...: О писателе и исследователе А.Е.Новоселове (1884 - 1918) /Г. Мусина // Звезда Прииртышья.- 2003.- 4 окт.- С.8
Царегородцева, С. История обители на Убе [Текст] / С. Царегородцева // Семь дней. - 2004. - 27 февр.
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] : К 120-летию писателя, этнографа А. Е Новоселова / Тарлыкова О. // Нива. - 2004. - №12. - С. 134-145.
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] : (К 120-летию писателя, этнографа А. Е. Новоселова) / Тарлыкова О. // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2004. - №6. - С. 68-81
Царегородцева, С. Реабилитация памятью [Текст] : к 120-летию писателя Александра Ефремовича Новоселова / С. Царегородцева // Деловой Усть-Каменогорск һttp://www.aaa.kz. - 2004. - №1. - С. 28-29.
Царегородцева С. Реабилитация памятью [Текст] : К 120-летию писателя Александра Ефремовича Новоселова / С. Царегородцева // Деловой Усть-Каменогорск һttp://www.aaa.kz. - 2004. - №1. - С. 28-29
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] : К 120-летию писателя, этнографа А.Е Новоселова / О. Тарлыкова // Нива. - 2004. - №12. - С. 134-145
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] : (К 120-летию писателя, этнографа А.Е. Новоселова) /О.Тарлыкова // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2004. - №6. - С. 68-81
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] : [ 120-летию учителя, писателя, этнографа А. Е. Новоселова] / О. Тарлыкова // Педагогический вестник ВКО. - 2005. - №1. - С. 60.
Царегородцева, С. Обитель на Убе: поиски и находки [Текст] / С. Царегородцева // Деловой Усть-Каменогорск һttp://www.aaa.kz. - 2006. - №7. - С. 32-34.
Тарлыкова, О. Он громко славил жизнь и торопился жить... [Текст] / О.Тарлыкова// Деловой Усть-Каменогорск һttp://www.aaa.kz. - 2008. - №1. - С. 32-34.
Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
***
Отчет о поездке на Алтай. У старообрядцев Алтая. Известия Западно-Сибирского отдела Русского географического общества. 1913г., вып.2. Фонды ВКОМ.
Панкратьева Е. Дневник. Фонды ВКОМ.
Пашковская, Д. Письмо в ВКОМ от 20.02.04 (Восточно-Казахстанский областной музей)
Умирающая старина // Записки Семипалатинского подотдела ЗСОРГО, вып.10, 1915г.
Черных, С. Исследователь Беловодья. Рукопись. Фонды ВКОМ.
Черных, С. Письмо Н.Яновскому в Новосибирск от 23.05.82. Фонды ВКОМ.
Черных, С. Письмо С.Бабинцеву в Ленинград от 14.04.80. Фонды ВКОМ областной музей).
Барбашова, Е. Н. Традиции пейзажного бытописания и стиль рассказа начала XX века [Г.Д. Гребенщиков, А.Е. Новоселов, С.И. Исаков] [Электронный ресурс] : монография / Е. Н. Барбашова ; Федер. гос. бюджет. образоват. учреждение высш. образования Краснояр. гос. пед. ун-т им. В. П. Астафьева. - Красноярск : КГПУ, 2015.
Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы
Новоселов Александр Ефремович [Электронный ресурс] : [биография] //Литературная карта павлодарского прииртышья : сайт. – Режим доступа : http://map.pavlodarlibrary.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=77%3A2012-05-30-05-53-58&catid=6&Itemid=17&lang=ru (23.12.2018)
Новоселов Александр Ефремович [Электронный ресурс] : [биография] // Литературный клуб : сайт. – Режим доступа : http://litlife.co/a/?id=127399 (23.12.2048)
Новоселов Александр Ефремович [Электронный ресурс]: сайт. – Режим доступа : https://lektsii.org/16-19798.html (23.12.2018)
Ногайбай Сулейменулы
- Обновлено 27.11.2024 16:38
Ногайбай Сулейменулы родился в 1855 году в селе Манырак Зайсанского уезда Семипалатинской области (ныне Карабулакский сельский округ Зайсанского района Восточно-Казахстанской области). В детском он переболел оспой и потерял зрение.
В 1916 году Ногайбай, вместе с тысячами своих сородичей, бежал от голода и преследований в Китай. Значительную роль в сохранении его имени в истории казахской литературы сыграл известный русский этнограф А. Ивановский. В 1889 году Ивановский посетил Зайсанский регион и написал статью «Киргизский народный поэт-певец Ногайбай», опубликованную в том же году в журнале «Этнографическое обозрение», издаваемом Московским университетом.
Стихи Ногайбая в письменном виде не сохранились. Они передавались из уст в уста и до сегодняшнего времени дошли только 18 его стихотворений, одна поэма и два айтыса. Среди народа популярны песни Ногайбая «Асқар тауда асыл көп», «Шәкен болысқа», «Құдыретті күшім болса...».
В 1923 году, в возрасте 68 лет, Ногайбай Сулейменулы скончался в Бурылтайском районе Алтайского края. В 2011 году популяризатор творчества Ногайбая - Сырымбетов С. - издал сборник стихов поэта «Ногайбай».
Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын) шығармалары
Произведения Сулейменова Н.
Кітаптар - Книги
Сүлейменұлы, Н. Шығармалар жинағы: өлеңдер, айтыстар, ақын туралы мақалалар / Н. Сүлейменұлы. - Алматы: Ел-шежіре, 2007. - 168 б.
Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын)мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Н. Сулейменовав периодических изданиях и сборниках
Өлеңдері - Стихи
Ноғайбай ақын. Ноғайбай; Құдайым көзiмдi алды көрмесiн деп; Құдiреттi күшiм болса; Жұмбақ шай; Ноғайбай мен Айбаланың айтысы: өлеңдер / Ноғайбай ақын // Жас қазақ. - 1992. - 25 қараша.
Сүлейменұлы, Н. Кең далам: [халық ақыны Ноғайбайдың өлеңі] / Н. Сүлейменұлы // Ертіс өңірі. - 2011. - 4 мамыр. - Б. 17.
Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын)өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Сулейменова Н.
Кітаптар - Книги
Нұғманова, Ә. Қазақтың әншілік дәстүрі / Ә. Нұғманова. - Алматы: Қазақстан, 1975. - 48 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Жұбанов, А. Қ. Ән-күй сапары / А.Қ. Жұбанов. - Алматы: Ғылым, 1976. - 480 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Байбатыров, Ғ. Шығыс Қазақстан ақындары: көркем әдебиетті насихаттайтын лекторларға көмекші құрал / Ғ. Байбатыров. - Өскемен, 1981. - 22 б. - Ноғайбай ақын: Б. 22.
Сүйіншәлиев, Х.Ж. Қазақ әдебиетінің тарихы: оқулық / Х.Ж. Сүйіншәлиев. - Алматы: Санат, 1997. - 928 б. - Ноғайбай ақын: Б. 535-540.
Төреқұл, Н. Даланың дара ділмарлары / Н. Төреқұл. - Алматы: Қазақстан, 2001. - 592 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Жеңсеханов, М. Шежірелі Зайсан [Электрондық ресурс]: [Зайсан өңірінен шыққан батырлар мен балуандар, ғалымдар мен қоғам қайраткерлері, өнер иелері мен ақын - жазушылар туралы] / М. Жеңсеханов. - Семей: Азербаева К., 2004. - 158 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Қазақ әдебиеті: энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: Аруна, 2005. - 576 б. - Ноғайбай: Б. 396.
Шығыс Қазақстанның мәдени мұралары (тарих, мәдениет, білім). - Өскемен: ШҚМУ, 2006. - 432 б. - Ноғайбай ақын: Б. 297-300.
Құранбайұлы, Б. Шежіре шерткен шер мен сыр / Б. Құранбайұлы, Е.Қ. Батталұлы. - Өскемен: Рекламный дайджест, 2007. - 332 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай туралы.
Құранбайұлы, Б. Шежіре шерткен шер мен сыр/ Б. Құранбайұлы, Е.Қ. Батталұлы. - Өскемен: Рекламный Дайджест, 2008. - 330 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай туралы.
Шығыс Қазақстан Облысы: энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай: Б. 713-714.
***
Литература Казахстана: энциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан; Комитет информации и архивов. - Алматы: Аруна; Қазығұрт, 2010. - 528 с. - Ногайбай: С. 367.
Мақалалар - Статьи
Ноғайбай соқыр: [ХІХ ғ. аяғында өмір сүрген зайсандық ақын туралы] // Жұлдыз. - 1996. - № 9-10. - Б. 133-139.
Раев, Қ. Алтайдың алып шынары: [ақын Ноғайбай Сүлейменұлы туралы] / Қ. Раев // Қазақ әдебиеті. - 2004. - 23 қаңтар. - Б. 6-7.
Жеңсеханов, М. Шығыстың Шөжесі: [халық ақыны Ноғайбай Сүлейменұлы туралы] / М. Жеңсеханов // Ертіс өңірі. - 2011. - 4 мамыр. - Б. 17.
Қарабасов, Ж. Ноғайбай шешеннің Абаймен кездесуі / Ж. Қарабасов // Ақиқат. - 2014. - № 9. - Б. 73-77.
Нуралин С.
- Обновлено 06.09.2022 22:25
Нуралин Сагидолла (1909 – 1981 жж.) – поэт
Родился в 1909 году в селе Сункар Зайсанского района Восточно-Казахстанской области. В раннем возрасте научился читать и писать по-арабски. 1926–1956 годах занимал административные и экономические должности в Алтайском крае Восточно-Туркестанской области (Китайская Народная Республика). Вначале своей творческой деятельности он изучает устное народное творчество казахских акынов, а позже начинает сам сочинять стихи. Нуралин Сагидолла собирает народные казахские песни, легенды. былины. В 1929 году публикует сборник рукописей «Мұра және толғау». В газетах «Ерікті Алтай», которая начала выходить во второй половине 30-х годов, в журналах «Таң Шолпан», «Бірлік» С. Нуралин начинает публиковать свои первые стихи. Выходят сборники народных песен, дастаны об исторических событиях, таких как «Түкібай – Шолпан», «Арқалық батыр», «Мырзаш батыр», «Көгедей төренің өлімі», «Ошаған бүлігі», «Мыңбайдың бұлды болуы» и другие. Вернувшись в 1956 году на родину, он расширил свои поэтические произведения. Наряду с дастанами, начал писать терме, такие как «Жоғалған шыны», «Зақымның көргені».
Умер в 1981 году.
С. Нұралин туралы әдебиет
Ақын-жыраулар [Мәтін]. - Алматы: Ғылым, 1979. - 184 б.
Шығыс Қазақстанның мәдени мұралары (тарих, мәдениет, білім) [Мәтін]. - Өскемен: ШҚМУ, 2006. - 432 б.
Нукаев Т.
- Обновлено 08.06.2026 10:15
Нукаев Тургазы (1937-2001 гг.) - акын, краевед, член Союза писателей Казахстана.
Родился 27 июня 1937 года в селе Туяк Уланского района Восточно-Казахстанской области. Окончил исторический факультет КазПИ им. Абая. Работал учителем, директором школы, журналистом областной газеты «Коммунизм туы» (ныне «Дидар»). Писал и публиковал стихи, баллады, очерки в областных, республиканских изданиях.
Первая книга стихов Тургазы Нукаева вышла в 1978 году в издательстве «Жалын». Он автор книг: «Брат мой, Азага» (1994), «Я - сын Великой степи» (1995), «Поклонись матери» (1995), «Две сверкающие звезды» (1999), «Ұлы даланың ұлымын» (2014).
Скончался 7 сентября 2001 года.
Т. Нұқаев (Т. Нұқайұлы) шығармалары
Произведения Нукаева Т.
Кітаптар - Книги
Нұқаев, Т. Тұңғыш: өлеңдер / Т. Нұқаев - Алматы : Жалын, 1978. - 32 б.
Нұқайұлы, Т. Әз ағамыз-Әнекең / Т. Нұқайұлы - Өскемен : Полиграфия, 1994. - 52 б.
Нұқайұлы, Т. Ұлы даланың ұлымын : өлеңдер,баллада,толғаулар. / Т. Нұқайұлы. - Өскемен : Полиграфия, 1995.
Нұқаев, Т. Анаға тағзым: хикаят / Т. Нұқаев - Өскемен : Полиграфия, 1996. - 91 б.
Нұқайұлы, Т. Жарқыраған қос жұлдыз: ғұмырнама / Т.Нұқайұлы - Өскемен : Полиграфия, 1999. - 173 б.
Нұқайұлы, Т. Ұлы даланың ұлымын : өлеңдер, балладалар, толғау, дастандар / Т. Нұқайұлы. - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2014. - 260 б.
Т. Нұқаевтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Т. Нукаева в периодических изданиях и сборниках
Нұқайұлы, Т. Ақынның оралуы : өлең / Т. Нұқайұлы. - Мәтін // Нұрбаев А. Шығармалары : айтыстар, поэмалар, проза. арнаулар, естеліктер. - 2019. - Т. 2. - Б. 223-225.
1990 –
Нұқаев, Т. Батыр мерейі - халық мерейі: [Қаракерей Қабанбайдың 300 жылдық тойы] / Т. Нұқаев // Дидар. - 1991. - 10 шілде
Нұқаев, Т. Тегіне тартқан тарлан ер : [Қаракерей Қабанбай батырдың туғанына 300 жыл] / Т. Нұқаев // Дидар. - 1991. - 8 тамыз.
Нұқаев, Т. Қабанбай батыр / Т. Нұқаев // Арай. - 1991. - 24 тамыз.- Б.3
Нұқаев, Т. Қолдасын ата аруағың : [Қаракерей Қабанбай батырдың 300 жылдық мерейтойы] / Т. Нұқаев, Ә. Қайырбаев // Дидар. - 1991. - 25 қыркүйек.
Нұқаев, Т. Атадан жеткен асыл сөз : [өлкеміздегі жер аттары тарихына шолу ] / Нұқаев Т. // Дидар. - 1994. - 29 қараша. - Б.3.
Нұқайұлы, Т. Ғалым мұрасы - ғибратты қазына: [тіл білімінің білгірі С.Аманжолов жайында] / Нұқайұлы Т. // Дидар. - 1994. - 26 мамыр. - Б.2.
Нұқайұлы, Т. Қазақ жұртына тілеу: [Өлең] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1995. - 1 қаңтар. - Б.2.
Нұқайұлы, Т. Майдангер сөзі: [Өлең] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1995. - 18 ақпан. - Б.3.
Нұқайұлы, Т. Қалбадағы қаламгер тойы : [Өткір тілді сықақшы Ғ.Қабышевтің туған жері - Ұлан ауд. 60 жасқа толу мерейтойы тойланды] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1995. - 17 тамыз.- Б. 4.
Нұқайұлы, Т. Ақынның оралуы : [Катонқарағайлық ақын А.Нұрбаевтың "Сырымды айтам..." жинағы жайлы] / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1996. - 10 қыркүйек. - Б. 3.
Нұқаев, Т. Өткен өмір елестері: деректі повестен үзінді / Т. Нұқаев // Дидар. - 1995. - 19, 26 қыркүйек. - Б. 4.
Нұқайұлы,Т. Ақын мен уақыт / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1995. - 23 қараша. - Б. 4.
Нұқайұлы, Т. Ізгілік іздері: [жаңа шығармадан үзінді] / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1996. – 11, 13, 15 маусым. - Б. 4.
Нұқайұлы, Т. Зерделі ойлар сандығы : [Қ.Алтынбаевтың"Қалбатау"жинағы жайында] / Нұқайұлы Т. // Дидар. - 1997. - 6 қараша. - Б. 3.
Нұқайұлы, Т. Бір кесірлі мақаланың лаңы: [репрессия жылдары облыстық"Екпінді"газетінде жарияланған мақала туралы] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1997. - 27 қараша. - Б. 3.
Нұқайұлы, Т. Ғалымның бағалы зерттеуі : ШҚМУ доценті Ұ.С. Әлімбетовтың "Рынокке өту кезеңінде Қазақстан түсті металлургиясында үнемдеу мен қайталама ресурстарды пайдалану проблемалары" атты ғылыми зерттеу еңбегі туралы / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1997. - 29 қараша. - Б. 3.
Нұқайұлы, Т. Ат тұяғын тай басар : [Ұландық репрессия құрбаны болған К.Асылбаев жайлы] / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1997. - 6 желтоқсан. – Б. 2.
Нұқайұлы,Т. Пендемін деп күн кешесің: [жаңа өлеңдер] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 1999. - 6 ақпан. - Б. 2.
Нұқаев, Т. Алтайым- ардағым менің : [Толғау] / Т.Нұқаев // Дидар. - 1998. - 24 қараша. - Б. 2.
Нұқаев, Т. Өзіңе сенбе, жас ойшыл,тіл өнері дертпен тең : [«Тарбағатай ақындары жырлайды» атты кітапқа пікір ] / Т.Нұқаев // Дидар. - 1999. - 16 желтоқсан. - Б. 4.
2000 -
Нұқаев, Т. Әзілхан мен Әділхан немесе қос майдангер дос туралы хикая : [жазушы Ә. Нұршайықовтың кейіпкері Әділхан туралы] / Т. Нұқаев, С. Төлеуов // Семей таңы. - 2000. - 26 мамыр.- Б.3. ; Семей таңы . - 2000.; 9 маусым. - Б.
Нұқайұлы ,Т. Алтайдың ардақ тұтар түлегі : [Зарықбай Ыбыраев ағамыз Кенді Алтайдан өмірге қанат жайған журналистер, ақындар үшін орны бөлек, ерекше қымбат тұлға. Әріптестерінің ақынның туғанына 80 жыл толуына орай ой толғаулары] / Т.Нұқайұлы // Дидар. - 2001. - 5 мамыр.- Б. 4.
Нұқайұлы, Т. Арманың аяласын Тілеубек ! : ["Қазмырыш" ААҚ-на қарасты Өскемен өндірістік алаңының озат жұмысшыларының бірі, белгілі тәжірибелі анадшы Т.Заманбеков туралы] / Нұқайұлы Т. // Дидар. - 2001. - 2 маусым.- Б.2
Нұқайұлы, Т. Олар ерлікпен өткен жол : [Ұлы Отан соғысының ардагерлері Әубәкір және Қайырбану Байбатшиндер туралы ] / Т. Нұқайұлы // "Казцинк" ААҚ жаршысы. - 2001. - №20.- Б.3-4; N21.-3-4.
Нұқаев, Т. Сәрсен аға / Т.Нұқаев // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 26 желтоқсан. - Б. 6-7.
Т. Нұқаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Нукаева Т.
Шығыс Қазақстан облысы : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014.- Нұқай Тұрғазы: б. 573.
***
Байбатыров, Ғ. Жүрек сөзі, жан сыры : [Т.Нұқаевтың "Ұлы даланың ұлымын" атты кітабының жарық көруіне орай] / Ғ.Байбатыров // Дидар. - 1995. - 12 тамыз. - Б. 3.
Қаңтарбаев, Ә. Ғұмырлы болыңыз аға : [ақын Т.Нұқаев туралы] / Ә.Қаңтарбаев // Дидар. - 1997. - 26 маусым. - Б. 2.
Алтай, Ө. Жұлдыздар жайлы сыр: [Т. Нұқайұлының "Жарқыраған қос жұлдыз" атты ғұмырнамалық кітабының тұсаукесер рәсімінен] / Ө.Алтай // Дидар. - 1999. - 8 мамыр. - Б. 3.
Тұрғазы Нұқайұлы : [некролог] // Қазақ әдебиетi.- 2001.- 21 қыркүйек.- 12 б.
Сәрсенбайқызы, Ғ. Сауыттан оқ өтпеген, сөз өткізген: [Т.Нұқайға арналған мүшәйра] / Ғ.Сәрсенбайқызы // Дидар. - 2002. - 7 желтоқсан. - Б.1.
Уалханова, Р. Ақын аға, сізді іздеп жүрміз: [жергілікті ақын Тұрғазы Нұқай туралы] / Р.Уалханова // Дидар. - 2002. - 30 қараша. - Б.6.
Қасенов,С. Аға рухын аңсау / Қасенов С. // Дидар. - 2003. - 5 сәуір .- Б. 6.
Сәрсенбайқызы, Ғ. Нағыз дарын көмескіде қалмайды немесе ІІ облыстық мүшәйрадан соңғы ой / Ғ. Сәрсенбайқызы // Дидар. - 2004. - 3 шілде. - Б. 5.
Сәрсенбайқызы, Ғ. Нағыз дарын көмескіде қалмайды немесе ІІ облыстық мүшәйрадан соңғы ой / Ғ. Сәрсенбайқызы // Дидар. - 2004. - 3 шілде. - Б. 5.
Мәнәпқызы, А. Ұлы даланың ұлы / А.Мәнәпқызы // Ұлан таңы. - 2007. - 21 шілде. - Б. 2.
Сәрсенбайқызы, Ғ. Өзіңе келді тәу етіп артыңда қалған жұрнағың... / Ғ.Сәрсенбайқызы // Дидар. - 2008. - 20 қараша. - Б. 4.
Байхонов , С. Тұр-ағаң "Үш қоңырдың" бірі еді.: [ақын Т. Нұқаев туралы] / С. Байхонов // Дидар. - 2011. - 13 маусым. - Б. 5.
Сәрсенбайқызы, Ғ. "Ұлы даланың ұлының" айтары көп: [ақын Т. Нұқайұлының жыр жинағы жарық көрді] / Ғ. Сәрсенбайқызы // Дидар. - 2014. - 7 тамыз.- Б. 22.
Құмарбекұлы , М. Айыртаудың қос шыңындай асқақ болатын : [ақындар С. Ғабдуллаұлы мен Т. Нұқайұлы туралы естелік] / М. Құмарбекұлы // Дидар. - 2015. - 14 қаңтар. - Б. 5.
Сәдібеков, Б. Кішіпейілділігінен әсте кішіреймеген жан еді : [Ақын Т. Нұқаев туралы естелік] / Б. Сәдібеков // Дидар. - 2016. - 22 қазан. - Б. 18.
***
Новая книга Тургазы Нукаева: о Т. Нукаеве // Рудный Алтай. - 1999. - 11 мая. - С. 2.
Поздравляем вас, Турага!: [журналист газ. "Рудный Алтай", первый зам. редактора обл. газ. "Дидар" Т. Нукаев принят в Союз писателей Казахстана] // Рудный Алтай. - 1996. - 25 мая. - С. 4.
Нурбаев А.
- Обновлено 23.06.2026 15:55
Нурбаев Актан (1926-1988) – акын, поэт.
Родился 27 мая 1926 года в селе Берель Катон-Карагайского района Восточно-Казахстанской области.
В 1939 году окончил 8-й класс Чингистайской школы.
В годы Великой Отечественной войны был мобилизован в Трудовую армию и работал на предприятии по производству вольфрама на Коккольском руднике.
В 1930–1940-е годы его стихи публиковались в областных и районных газетах, а также он принимал участие в айтысах с местными поэтами.
В 1960-е годы его произведения стали появляться на страницах республиканских газет.
В 1995 году был издан первый сборник стихов «Сырымды айтам», «Ағажай, Алтайдай жер қайда» (1999), в 2003 году вышла книга «Айтып өткен ақында арман бар ма?».
В 2019 году опубликовали двухтомный сборник «Ақтанымын Алтайдың екі томдық». В 2024 году в рамках проекта книжной серии «Абай әлемі» был выпущен сборник стихов «Таңдамалы».
Актан Нурбаев внёс значительный вклад в развитие искусства айтыса в советский период. В начале 1980-х годов под его руководством восточноказахстанские акыны-импровизаторы принимали участие в айтысе акынов в Жезказганской области.
На стихи Актана Нурбаева было написано около двадцати песен. Усть-Каменогорский композитор Маржангуль Маниярова издала сборник песен на его стихи под названием «Туған елім».
В 1995 году в его родном селе Берель одна из улиц была названа в честь поэта.
Актан Нурбаев скончался в 1988 году.
Ақтан Нұрбаевтың шығармалары
Произведения А. Нурбаева
Публикации в периодической печати
Уалханова, Р. Ақтан ақынның шығармалары жарық көрді: ақын Ақтан Нұрбаевтың "Таңдамалы" өлеңдер жинағы туралы / Р. Уалханова. // Арайлы Катонқарағай. - 2024. - 11 қазан (41). - Б. 4
