Ақын жазушылар
Алтыбаев Қ.
- Жаңартылды 16.03.2026 13:51
Алтыбаев Қалибек Қизатұлы (1943 ж.) – журналист, жазушы, сөзжұмбақшы, өлке тарихын зерттеуші, Қазақстан Журналистер және Жазушылар одағының мүшесі, Зайсан ауданының құрметті азаматы.
1943 жылы 23 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Сталин колхозына қарасты Сайқан қыстағында, қойшы отбасында дүниеге келген. Ізденімпаздығы арқасында орта мектепті экстернмен аяқтап, кейін педагогикалық институтты да сырттай тәмамдайды. Кейінгі жылдары ауданда дәріс оқыған.
Аңыз-әңгімелерді көп жинап, өзі де жазуға тырысқан. Топонимика, ономастикамен шұғылданып, заманауи адамға жұмбақ әрі түсініксіз дүниелерді зерттеумен шұғылданған. Араб графикасы негізінде Ахмет Байтұрсыновтың әліпбиін меңгерген. Қолданбалы өнер, халық кәсібі тарихын зерттеп, Абай Құнанбаев, Мұхтар Әуезов әлеміне үңіледі. Ауыз әдебиетіне жататын түрлі жұмбақ, айтыстарға жаны жақын қаламгер оларды сөзжұмбақ үлгісінде жасырып жазумен де шұғылданған. Сөзжұмбақ құрастырумен 1960 жылдан бастап айналысқан. Сөзжұмбақ-тапсырма, чайнворд, криптограмма, анаграммаларының алғашқы танымдық жинағы 56 мың данамен 1993 жылы жарық көрген. Кейін «Абай» журналында М. О. Әуезовтың 100 жылдық мерейтойына арналған танымдық тапсырмалар әр нөмір сайын шығып отырған. Олар жазушының биографиялық, шығармашылық, дүниетанымдық қырларын қамтыған. Қазақ әдебиеті классигінің өшпес мұрасын насихаттау мақсатымен автор олардың біразын орыс тілінде де орындаған.
1990 жылы автор Мұхтар Әуезовтың шығармашылығын зерттеуге барынша көңіл бөледі. Оның жұмыстары «Мәдениет және тұрмыс» және «Қазақстан әйелдері» журналдарында жарияланады. 1993 жылы 55 мыңнан астам данамен «Сан сұраққа саяхат» («Путешествие в мир множества вопросов») алғашқы сөзжұмбақтар жинағы жарық көреді. Мұнда көптеген ақын-жазушылар туралы мәліметтер беріледі.
2001 жылы «Абайдың алып айдынынан» кітабы жарық көреді. Ол кітаптың алғысөзін белгілі абайтанушылар – Төкен Ибрагимов пен Қанипа Бітібаева жазған. Төкен Ибрагимов аталған еңбекті бір жыл көлемінде зерттеп, жоғары бағасын берген. Сондай-ақ, Семей қаласында өткен абайтанушылардың жиналысында Қалибек Қизатұлы жоғары бағаланып, жаңа бастамаларға бағыт алды.
Қалибек Алтыбаев 2011 жылы Абай, Шәкәрім, Мұхтар шығармашылығы негізінде «Үш кемелдің шалқарынан» сөзжұмбақ жинағын, бір жылдан кейін «Абайды оқы, ойлан, тап» кітабын, ал 2014 жылы – «Абай әлемі» кітабын шығарып, осы кітабы үшін автор Қазақстанның Рекордтар кітабына енген. Аталған жинақ екі мың сұрақтан құралған. Автор бұл сұрақтарға материалды М. Әуезовтың «Абай жолы» романынан және философтың өзінің шығармаларынан алған.
2019 ж. «Қазақ батыры Баймұрат Бәйімбетұлы» кітабының тұсаукесері өтеді. Авторы – Қалибек Алтыбаев пен Бекен Жапаров.
«Сан сұраққа саяхат» (1993), «Зайсан өрнектері» (2000), «Абайдың алып айдынынан» (2001), «Атамекен Зайсан» (2006), «Тегін білу – тектіліктің тірегі» (2009), «Үш кемелдің шалқарынан» (2011), «Ұстаз – елдің тірегі, мектептің жүрегі» (2011), «Абайды оқы, ойлан, тап» (2012), «Абай әлемі» (2014), «Абай» (2017), «Абай әлеміне саяхат» (2022) кітаптарының авторы. «Абай әлемі» кітабы 2018 жылы Қазақстан КИнЭС рекордтар кітабына енген.
Қ. Алтыбаевтың кітаптары
Книги Алтыбаева К.
Алтыбаев, Қ. Тегін білу - тектіліктің тірегі [Мәтін] / Қ. Алтыбаев. - Семей : Талант, 2009. - 300 б.
Алтыбаев, Қ. Атамекен Зайсан [Мәтін] / Қ. Алтыбаев. - Өскемен : Реклама-Дайджест, 2006. - 505 б.
Алтыбаев, Қ. Сан сұраққа саяхат [Мәтін] / Қ. Алтыбаев. - Алматы : Өнер, 1993. - 64 б.
Алтыбаев, Қ. Зайсан өрнектері [Мәтін] / Қ. Алтыбаев. - Семей : Интеллект, 2012. - 232 б.
Алтыбаев, Қ. Ұстаз-елдің тірегі, мектептің жүрегі [Мәтін] : [Зайсан ауданындағы оқу-ағарту саласының алыс - жақын тарихы, бүгінгі тыныс-тіршілігі мен жетістіктері сөз болады] / Қ. Алтыбаев. - Өскемен : Рекламный дайджест, 2011. - 404 б.
Алтыбаев, Қ. Абайды оқы, ойлан, тап [Мәтін] / Қ. Алтыбаев. - Семей : Интеллект, 2012. - 231 б.
Алтыбай, Қ. Абайдың айдынынан [Мәтін] : сөзжұмбақтар / Қ. Алтыбай. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2001. - 200 б.
Алтыбаев, Қ. Абай әлемі [Мәтін] : сөзжұмбақтар / Қ. Алтыбаев. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2014. - 292 б.
Электрондық ресурстар – Электронные ресурсы
Алтыбаев, Қ. Қарсалшақ [Электрондық ресурс] : шежіре-деректер / Қ. Алтыбаев. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2014. - 270 б.
Алтыбаев, Қ. Менің құрдастарым [Электрондық ресурс] / Қ. Алтыбаев. - Семей : Интеллект, 2012. - 259 б.
Алтыбаев, Қ. Үш кемелдің шалқарынан [Электрондық ресурс] : [Абай, Шәкәрім, Мұхтардың бай мұралары бойынша жасалған сөзжұмбақтар] / Қ. Алтыбаев. - Семей, 2011. - 274 б.
К. Алтыбаевтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Алтыбаева К. в периодических изданиях и сборниках
Алтыбаев, Қ. "Сөзжұмбаққа құмарлық көпжұмбақтың бетiн ашады" [Мәтін] / Қ. Алтыбаев; әңг. С. Төлеуов Асекең // Алтын орда. - 2012. - 9 ақпан. - Б. 30.
Алтыбаев, Қ. Ұрынарға қара таба алмағандай... [Мәтін] : [жазушы Әубәкiр Нiлiбаевтың "Неге асығыс әрi атүстi шығарылған?" атты мақаласына жауап] / Қ. Алтыбаев // Жас Алаш.- 2009. - 7 сәуiр. - Б. 5.
Алтыбаев, Қ. Заңғар тұлғалы Асекең [Мәтін] : [ақын А. Егеубаев туралы] / Қ. Алтыбаев // Дидар. - 2010. - 2 наурыз. - Б.5.
Алтыбаев, Қ. Арғынбек ақын [Мәтін] : [Арғынбек ақын туралы] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 1988. - 5 наурыз. - Б.4.
Алтыбаев, Қ. Керей Ер Жәнібек [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық . - 2007. - 26 ақпан. - Б.10.
Алтыбаев, Қ. Өркендеу жолында [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Дидар. - 2003. - 16 қыркүйек. - Б. 2.
Алтыбаев, Қ. Шоқан Уәлиханов дін туралы [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Арай. - 1987. - 3 сентябрь. - Б. 4.
Алтыбаев, Қ. Бөгенбай батыр [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Арай. - 1990. - 19 көкек. - Б. 4.
Алтыбаев, Қ. Ерасылға Қабанбай есімі Зайсан жерінде берілген [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2014. - 30 сәуір. - Б. 2.
Алтыбаев, Қ. "Шамшырақ "бойтұмарың болсын! [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2014. - 22ақпан. - Б. 8.
Алтыбаев, Қ. Ерасылға Қабанбай аты Зайсан жерiнде берiлген [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Дидар.- 2014.- 31 шiлде. - Б. 22.
Алтыбаев, Қ. Өмір өрісіндегі өрнектер [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2011. - 17 қыркүйек. - Б. 3.
Алтыбаев, Қ. Түркі әлеміне тұтас жайылған "Оян, қазақтың " туындыгері [Мәтін] : [М.Дулатов туралы] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2014. - 26 қараша.- Б. 3.
Алтыбаев, Қ. Қазақ-Жоңғар шайқасы [Мәтін] : [Қазақ хандығына 550 жыл] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2015. - 14 наурыз.- Б. 5.
Алтыбаев, Қ. Зайсанда ашылған алғашқы кітапхана [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2015. - 1 тамыз. - Б.3.
Алтыбаев, Қ. Өнегелі ғұмырдың үзігі [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2015. - 26 қыркүйек.- Б. 4-5.
Алтыбаев, Қ. Ауданның алғашқы құрметті азаматы [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2016. - 16 қаңтар. - Б. 3.
Алтыбаев, Қ. Абайтанудың алып білгірі [Мәтін] : [Қайым Мұхамедхановтың туғанына - 100 жыл] / Қ. Алтыбаев // Достық. - 2016. - 16 наурыз. - Б. 2.
Алтыбаев, Қ. Алып Айдыннан сусындапАбайтанудың абызы [Мәтін] : [Қ. Мұхамедхановқа -100 жыл] / Қ. Алтыбаев // Дидар. - 2016. - 22 сәуір. - Б. 18.
Алтыбаев, Қ. Аңызға айналған Байғазы балуан [Мәтін] / Қ. Алтыбаев // Қазақ спорты.- 2014. - 15 сәуiр. -Б. 4.
Алтыбаев, Қ. Асылдың сынығы-бұлақтың тұнығы: [Абайдың жиені Балташ Ерсәлімов туралы] / Қ. Алтыбаев. - Мәтін // Дидар. - 2023. - 6 шілде. - Б. 14.
Алтыбаев, Қ. Абай туралы сөзжұмбақ / Қ. Алтыбаев // Қазақ әдебиеті. - 2025. - 10 қаңтар (№1). - Б. 12.
Алтыбаев, Қ. Сан сөз : ақын Абайдың шығармашылығынан / Қ. Алтынбаев. - Мәтін // Қазақ әдебиеті. - 2025. - 7 наурыз (№9). - Б. 12.
Алтыбаев, Қ. Сан сөз : ақын Абайдың шығармашылығынан / Қ. Алтыбаев. - Мәтін (визуалды) // Қазақ әдебиеті. - 2025. - 4 сәуір (№13). - Б. 12.
Алтыбаев, Қ. Адамзаттың аламойын алыбы: балуан Бұланбай туралы / Қ. Алтыбаев // Дидар. - 2026. - 8 қаңтар (№2). - Б. 15.
К. Алтыбаевтың қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Алтыбаева К.
Дәріқұлов, Н. Шырағың мәңгі сөнбейді [Мәтін] : Зайсан ауданының құрылғанына 75 жыл толу құрметіне арналады / Н. Дәріқұлов, Қ. Алтыбаев. - Өскемен : Реклама-Дайджест, 2003. - 200 б.
К. Алтыбаевтың өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности Алтыбаева К.
Байбатыров, Ғ. Шежіре кеуде - сырсандық [Мәтін] : [Алтыбаев Қ. туралы] / Ғ. Байбатыров // Дидар. - 2003. - 22сәуір.- Б.4.
Байбатыров, Ғ. Алып Айдыннан сусындап [Мәтін] : [Қалибек Алтыбайдың "Абайдың алып айдынынан" атты кітабы туралы] / Ғ. Байбатыров // Дидар. - 2001. - 30 маусым.- Б.4.
Таудан аққан тас бұлақ [жыр жинақ] [Мәтін]: очерки, эссе. - Алматы : Palitra-Press, 2016. - 124 б. -Алтыбаев Қалибек: б. 36.
Бөлдекаева, А. Абай ескерткіші ашылып : жаңа кітаптың тұсауы кесілді [Мәтін]: [Қалибек Алтыбаевтың «Абай әлемі» кітабы туралы] / А. Бөлдекаева, Г. Иманқұлова // Достық. - 2015. - 5 желтоқсан. - Б. 5.
Елубай, О. Зайсанда Абайдың ескерткіші ашылып, хакім туралы кітаптың тұсауы кесілді [Мәтін] : [Қалибек Алтыбаевтың «Абай әлемі» кітабы туралы]/ О. Елубай // Дидар. - 2015. - 3 желтоқсан.- Б.14.
Құсанбаев, С. Көп кітапқа ұқсамайтын көк кітап [Мәтін] : [сөзжұмбақшы Қ. Алтыбаевтың жаңа кітабы жайлы] / С. Құсанбаев // Дидар. - 2016. - 8 сәуір. - Б. 23.
Самарханова, Р. Рекордтар кітабына ұсынуға лайық [Мәтін] : [сөзжұмбақшы Қ. Алтыбаевтың жаңа кітабы туралы] / Р. Самарханова // Достық. - 2016. - 9 сәуір.- Б.4.
Төлеуов, С. "Жұмбақ жан" әлемін сөзжұмбақпен кестелеген [Мәтін] : [сөзжұмбақшы Қ. Алтыбаевтың "Абай әлемі" атты жаңа кітабы туралы] / С. Төлеуов // Ертіс өңірі. - 2016. - 13 сәуір.- Б.13.
Омаров, А. Семейліктер үшін Қалекең - Зайсанның жайсаңы: [жазушы Қалибек Қизатұлы Алтыбаев туралы] / А. Омаров. - Мәтін // Достық. - 2023. - 7 сәуір. - Б. 2.
Сексеннің сеңгіріне сергек жеткен : [жазушы Қалибек Қизатұлы Алтыбаев туралы]. - Мәтін // Достық. - 2023. - 7 сәуір. - Б. 2.
Әбдешев, З. Бесаспап : [жазушы Қалибек Қизатұлы Алтыбаев туралы] / З Әбдешев. - Мәтін // Достық. - 2023. - 21 сәуір. - Б. 2-3.
Мухамедиұлы, М. Абай мұрасына адалдық танытқан : [жазушы Қалибек Қизатұлы Алтыбаев туралы] / М. Мухамедиұлы. - Мәтін // Достық. - 2023. - 25 сәуір. - Б. 2.
Омаров , А. Біздер үшін -Зайсанның жайсаңысыз: [зайсандық сөзжұмбақшы Қалибек Алтыбаев 80 жаста] / А. Омаров . - Мәтін // Дидар. - 2023. - 11 мамыр. - Б. 8.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай сөзін кестелеген Қалибек: жазушы Қалибек Алтыбаев туралы / А. Мұхаметқалиқызы. - Мәтін (визуалды) // Қазақ әдебиеті. - 2024. - 2 тамыз (N30). - Б. 2.
***
Азмухамбетов, М. Кроссвордист из Зайсана [Текст]: [об Алтыбаеве К.] / М. Азмухамбетов // Рудный Алтай. - 1997. - 2 августа.
Алтынбаев Қ.
- Жаңартылды 15.07.2025 15:24
Алтынбаев Қалихан Қалиасқарұлы (1927 - 2002) - суырып салма ақын.
1927 жылы 23 желтоқсанда Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы), Жарма ауданы, Қаратал ауылында дүниеге келген. Атасы немересінің есімін Әлихан деп қойғысы келген екен. Алайда, қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер, «Алаш» партиясының жетекшісі Әлихан Бөкейхановтың есімін балаға қою қауіпті көрінеді. Сөйтіп, немересіне Қалихан есімін береді. 1958 жылға дейін Қ. Алтынбаев Ақжал алтын кенінде жұмыс істейді. 1960 жылдардың басынан «Молшылық үшін», «Жұлдыз» газеттерінде журналист болып еңбек етеді.
1973-1985 жж. «Дала бесік», «Қиял қанатында» өлеңдер жинағы жарық көреді. Жинақтар тақырыбы мен жанры жағынан әртүрлі еді: айтыс, терме, шағын поэмалар.
1994 жылы оның «Мамай батыр» атты поэмасы жеке кітап болып басылып шығады.
Қ. Алтынбаев отыздан астам айтысқа қатысқан. Оның айтыстары «Ақындар шықты айтысқа», «Ақындар жыры», «Жыр шашу» жинақтарында жарық көрген.
Қ. Алтынбаев шығармалары (айтыс пен әндері) өзбек, орыс, қырғыз, тілдеріне аударылған. Оның айтыстары, орындау мәнері мен шешендігін жазушылар мен Ғ. Мүсірепов, М. Қаратаев, Б. Ысқақов т. б. сынды ғалымдар жоғары бағалаған.
Қалихан Алтынбаев ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы, Семей топонимикасына арналған ғылыми мақалалардың авторы.
2002 жылы 07 қыркүйекте қайтыс болды.
Қ. Қ. Алтынбаев шығармалары
Произведения Алтынбаева К. К.
Кітаптар - Книги
Алтынбаев, Қ. Қалбатау [Мәтін] : Таңдамалы жырлары, айтыс-дастандары және зерттеу мақалалары / Алтынбаев Қ. - Алматы : Мерей, 1997. - 179 б.
Алтынбаев , Қ. Ақсуат [Мәтін] : (тарихи-деректі басылым) / Қ. Алтынбаев , Е. Жұмахан. - Алматы : Ер-Дәулет, 1998. - 288 б.
***
Ақтамберді Күлдір-күлдір кісінетіп [Мәтін] : жыр-толғаулар және ғылыми мақалалар, зерттеулер / Ақтамберді. - Астана : Фолиант, 2013. - 264 б. - Алтынбаев Қ. Қазақ тарихындағы көрнекті тұлға.
Тобықты Мамай батыр, би [Мәтін] / құраст.: Молдабек Жанболатұлы. - Алматы : [б. и.], 2015. - 340 б. - Алтынбаев Қ. Жер иесі.
Қ. Қ. Алтынбаевтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Алтынбаева К. К. в периодических изданиях и сборниках
Алтынбаев, Қ.Ақын талантына бас ию [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Семей таңы. - 1988. - 12 тамыз ; 24 тамыз.
Алтынбаев , Қ. Қазақтың Көкжал Барағы [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1991. - 30 қараша. - Б. 3.
Алтынбаев, Қ. Әди Шәріповке арнау [Мәтін] : [жерлесіміз, партизан-жазушы Әди Шәріповтың 80 жылдық мерейтойына арнау] / Қ. Алтынбаев // Рауан. - 1992. - 6 қараша. - Б. 4.
Алтынбаев, Қ. Ұлылық ордасында [Мәтін] : [жазушы М. Әуезовтің 70 жылдығында Абай ауданының орталығы Қарауыл селосында айтылған толғау] / Қ. Алтынбаев // Абай. - 1992. - № 3. - Б. 87-88.
Алтынбаев, Қ. Беташар-арнау [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Абай. - 1995. - № 4.
Алтынбаев, Қ. Данышпанға бір ғасыр [Мәтін] : [М. Әуезовтың мерейтойына арналған жаңа туындысы] / Қ. Алтынбаев // Семей таңы. - 1997. – 29 шілде.
Алтынбаев, Қ. Жетпісім,Біздің аудан,Кеңейтілген аудан [Мәтін] : [өлеңдер] / Қ. Алтынбаев // Жұлдыз. - 1997. - 29шілде.
Алтынбаев, Қ. Жетпісім,Тілек... [Мәтін] : [өлеңдер] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1997. - 13 қараша.
Алтынбаев, Қ. Ақын ана [Мәтін] : [Әшім Мырзашқызынның жыр қазынасынан] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1998. - 15 желтоқсан.
Алтынбаев, Қ. Алаш азаматтарының аты ұмытылмасын [Мәтін] : [1920 жылы қайтыс болған, Алаштың көрнекті азаматы Х.Тоқтамысов туралы дерек] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1998. - 19 мамыр.
Алтынбаев, Қ. Аңызға айналған онжеті [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Абай. – 1998. -№ 4.
Алтынбаев, Қ. Қазақ әні қазаққа жетіп жүр ме ? [Мәтін] : [халықтық музыка мұраларын жинау төңірегінде ой] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1998. - 5 мамыр.
Алтынбаев, Қ. Қалбаның күнгей жағында [Мәтін] : [Қалба Матай ұрпақтары туралы тарихи дерек] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1998. - 30 мамыр.
Алтынбаев, Қ. Аңызға айналған он жеті [Мәтін] : [Семей өңірінен шыққан суырып салма ақындар туралы айтылған] / Қ. Алтынбаев // Абай. - 1999. - № 4. - Б. 45-50.
Алтынбаев, Қ. Жеңіс туралы [Мәтін] : [Ұ. О. соғысының 54 жылдығына орай] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1999. - 8 мамыр.
Алтынбаев, Қ. Жердің де тілі бар [Мәтін] : жер атауларының сырынан / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 1999. - 12 қаңтар. - Б. .
Алтынбаев, Қ. Днепр суын дулығасымен сапырған [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Рауан - Восход. - 2003. - 17 қазан. - Б. 1-5.
Алтынбаев, Қ. Оралханның жері бұл [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Дидар. - 2003. - 8 шілде. - Б. 4.
Алтынбаев, Қ. Көркейген менің Көкпектім [Мәтін] : толғау / Қ. Қ. Алтынбаев // Бесқарағай тынысы. - 2009. - 17 қазан. - Б. 2.
Алтынбаев, Қалихан. Жер кіндігі Қарауыл : [Абайдың 150 жылдық тойының суреттемесі] / Қ Алтынбаев // Абай. - 2025. - №4. - Б. 30-43
Қ. Қ. Алтынбаев туралы әдебиеті
Литература об Алтыбаеве К. К.
Кітаптар - Книги
Жарма ақындары [Мәтін] : антологиялық жинақ. 1-ші кітап / құраст.: М. Иманжапаров, М. Зүкенұлы. - Семей : Үш биік, 2010. - 328 б.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - 96 б. – Алтынбаев Қалихан: б. 3-4.
Тулебаева, К. Т. Қалихан Алтынбаевтың әдеби мұрасы [Мәтін] : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / К. Т. Тулебаева. - Алматы, 2009. - 24 б.
Шығыс Қазақстанның мәдени мұралары (тарих, мәдениет, білім) [Мәтін]. - Өскемен : ШҚМУ, 2006. - 432 б.
***
Мусин, М. Ш. От Толагая до Сарыбеля [Текст] / М. Ш. Мусин. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2005. - 331 с. – Алтынбаев К.
Мақалалар - Статьи
Нұқайұлы, Т. Зерделі ойлар сандығы [Мәтін] : [Қ. Алтынбаевтың "Қалбатау" жинағы жайында] / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1997. - 6 қараша.
Серікбаев, Н. Кеудесі - жыр, зердесі - нұр [Мәтін] : [айтыскер ақын Қ. Алтынбаев 70 жаста] / Н. Серікбаев // Дидар. - 1997. - 28 маусым.
Төлеуов, М. Ақынымызды қашан ардақтаймыз? [Мәтін] : [cуырып салма айтыс ақыны Қ.Алтынбаев жайлы] / М. Төлеуов // Семей таңы. - 1997. - 1шілде.
Аханов, Б. Қарымды ақын [Мәтін] : [Семей өңірінің ақыны, тарихи шежірелерді жинақтап, дәріптеуші Қалихан Алтынбаев туралы] / Б. Аханов // Семей таңы. - 2002. - № 42. - Б. 10.
Аханов, Б. Үлгі едің жастарыңа [Мәтін] : [ақын Қалихан Алтынбаевтың рухына арналған өлең] / Б. Аханов // Дидар. - 2002. - 12 қараша. - Б. 4.
Ердембеков, Б. Алтынбаев мен едім, қай қазақтан кем едім ?! [Мәтін] : [шежіре - ақынды ақтық сапарға үн- түнсіз шығарып салғанымыз туралы автор сөз қозғайды] / Б. Ердембеков // Семей таңы. - 2002. - № 47. - Б. 9.
Мұхамадиұлы, М. Халқының Қалиханы, Қалбаның қара дауылы [Мәтін] / М. Мұхамадиұлы // Рауан - Восход. - 2003. - 10 қазан. - Б. 5.
Оралов, М. Айтыстың ақиығын ұмытпайық [Мәтін] / М. Оралов // Дидар. - 2003. - 16 қыркүйек. - Б. 4.
Ғабдуллаұлы, С. Айтыстың алтын арқауы [Мәтін] : айтыскер Қалихан Алтынбаев жайлы қанағат сөз / С. Ғабдуллаұлы // Дидар. - 2006. - 16 желтоқсан. - Б. 6.
Тоқанұлы, Б. Кенді Алтай кенен жырға кенде емес-ау [Мәтін] / Б. Тоқанұлы // Дидар. - 2006. - 30 желтоқсан. - Б. 4.
Төлебаева, Қ. Қ. Алтынбаевтың "Ақырғы айқас" дастанының эпикалық табиғаты [Мәтін] / Қ. Төлебаева // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Серия филологическая. - 2006. - № 8-9. – Б. 205-206.- Библиогр.: 4 атау.
Төлебаев, А. Қара өлеңнің құдіретін таныған [Мәтін] / А. Төлебаев // Семей таңы. - 2008. - 17 қаңтар. - Б. 5.
Бердібек, Д. Қалиханның айтыскерлік қыры [Мәтін] : ақын Қалихан Алтынбаевтың туғанына 85 жыл / Д. Бердібек // Жұлдыз. - 2012. - 26 шілде. - Б. 4.
Қожаев , Қ. Абай әлемін танытқан [Мәтін] : Қалибек Алтыбай зиялы қауым ілтипатына бөленді / Қ. Қожаев // Семей таңы. - 2012. - 1 маусым. - Б. 2.
***
Жумабайулы, М. Полвека в творчестве [Текст] : [о творчестве акына К. Алтынбаева] / М. Жумабайулы // Рудный Алтай. - 1997. - 6 нояб.
Тупицын, В. Акын-импровизатор, поэт, журналист, писатель, человек [Текст] : [о К. Алтынбаеве] / В. Тупицын // Новая жизнь. - 2009. - 14 ноября. - С. 3.
Аканова, Л. Презентация книги "Кокпекты" [Текст] : [об Алтыбаеве К.] / Л. Аканова // Новая жизнь. - 2002. - 15 июня. - С. 1.
Электрондық ресурстар
Электронные ресурсы
Ақынның асқар тауы [Электрондық ресурс] : [ақын Қ. Алтынбаевтың 65 жылдық мерейтойына арналған бет] // Рауан. - 1992. - 6 қараша. - Б. 3.
Алтынбаев, Қ. Жауынгер, жазушы, журналист [Электрондық ресурс] : [халқы жазушысы Ә. Нұршайықовтың туғанына 70 жыл] / Қ. Алтынбаев // Семей таңы . - 1992. - 6 тамыз. - Б. 3.
Атажұртым - Көкпекті [Электрондық ресурс] : [Көкпекті ауданының 80 жылдығына арналған] / А. Тлеухан, Ә. Жайсан . - Семей, 2010 .
Т. 2. - 371 б. – Алтынбаев Қ. туралы.
Төлебаева, Қ. Шалқар шабытты ақын [Электрондық ресурс] : [халық ақыны Қалихан Алтынбаевтың шығармашылығы мен өмірі туралы] / Қ. Төлебаева. - Астана : Полиграфия, 2010. - 160 б.
Анисимов С. М.
- Жаңартылды 15.07.2025 16:31
Анисимов Семен Михайлович (1911-1970) – ақын, прозашы, журналист, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Ұлы Отан соғысына қатысушы.
1911 жылы 19 қыркүйекте Семей облысы, Өскемен уезінің Красноярск (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы, Предгорное) ауылындағы шаруа-атбегінің отбасында туған. Балалық шағы ауыр болады. Ата-анасынан ерте айырылып, жеті жасынан өзінің ауқатты атасына малшы болып жалданған. Жеті сыныптық мектепті бітірген соң Өскемен педагогикалық техникумында (қазіргі Шығыс Қазақстан гуманитарлық колледжі (ШҚГК) оқыған. Театр мен кино саласында да өзін сынап көреді. Мәскеуден оралған соң, Семей педагогикалық техникумында (қазіргі М.О.Әуезов атындағы педагогикалық колледж) білімін жалғастырған. Оқуын аяқтамастан-ақ, Анисимов «Прииртышская правда» газетінде еңбек жолын бастап кетеді. Осы кезден бастап өлең жаза бастайды. Алғашқы өлеңі 1928 жылы «Новая деревня» газетінде жарияланады. Оның туындыларының басты тақырыбы – Ертіс және ертістіктер.
1931-1933 жж. және 1936-1941 жж. облыстық «Прииртышская правда» газетінде сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған.
1933-1935 жж. С. Анисимов Қызыл Әскер қатарында бола жүріп, В. В. Воровской атындағы Ленинград мемлекеттік журналистика институтында сырттай оқып, 1941 жылы аяқтайды.
Семейде жүрген шағында соғыс басталып кетеді. С. Анисимов соғыста Брянскі майданында, Курскі доғасында, Полесьеде қатардағы жаяу әскер санатында соғысқан. 1944 жылдың мамыр айынан «В бой за Родину» және «Советский танкист» дивизиялық газеттерінде әскери тілші, хатшысы болған. Эльба жерінде соғысты аяқтайды.
1946-1970 жж. С. Анисимов «Прииртышская правда» облыстық газетінің әдеби қызметкері болды. Осы кезеңде С. Анисимов 50-70 жылдардағы жазушылар үшін ұстаз әрі тәлімгер болды.
Семен Анисимов - «Прииртышье», «Родничок», «Смородинка», «Окно в юность» атты жыр жинақтарының, сондай ақ «Тайна Парамона Крутихина», «Медная верстатка» прозалық шығармаларының авторы. Өлеңдері лирика мен сезімге толы.
Семен Михайлович Анисимов 1970 жылы қайтыс болды.
С. М. Анисимов шығармалары
Произведения Анисимова С. М.
Кітаптар - Книги
Анисимов, С. Прииртышье : стихи / С. Анисимов. - Алма-Ата, 1954. - 64 с.
Анисимов, С. Родничок : стихи / С. Анисимов. - Алма-Ата, 1956. - 80 с.
Анисимов, С. Смородинка : стихи / С. Анисимов. - Алма-Ата: Казгослитиздат, 1962. - 84 с.
Анисимов, С. Тайна Парамона Крутихина : повесть и рассказы / С. Анисимов. - Алма-Ата, 1969. - 110 с.
Анисимов, С. Медная верстатка : повести и рассказы / С. Анисимов - Алма-Ата: Жазушы, 1972. - 120 с.
Анисимов, С. Окно в юность : стихи. - Алма-Ата, 1975. - 48 с.
Анисимов, С. Избранное : стихи разных лет / С. Анисимов. - Алма-Ата, 1978. - 128 с.
Анисимов, С. Сентябрь : стихи разных лет / С. Анисимов. - Алма-Ата : Жазушы, 1980. - 126 с.
С. М. Анисимовтың мерзімді басылымдардағы жарияланымдары
Публикации Анисимова С. М. в периодических изданиях
Прозалық шығармалар
Прозаические произведения
Анисимов, С. На зимовке : рассказ / С. Анисимов // Прииртышская правда. - 1942. - 1 марта.
Анисимов, С. Вчерашняя тень : рассказ / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1961. - 9 марта.
Анисимов, С. Кукушка : повесть / С. Анисимов // Простор. - 1969. - № 6. - С. 3-20.
Анисимов, С. Соколенки : рассказ / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1969. - 17 декабря.
Анисимов, С. Медная верстка : повесть / С. Анисимов // Простор. - 1971. - № 8. - С. 45-72.
Поэзия
1955
Анисимов, С. В добрый путь : стихи о целине / С. Анисимов // Соц. Караганда. - 1955. - 16 января.
Анисимов, С. Друзья уезжают не целину : стихотворение / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1955. - 22 февраля.
Анисимов, С. Прошу послать на целину : стихотворение / С. Анисимов // Соц. Караганда. - 1955. - 13 февраля.
1960
Анисимов, С. Бориска; В рейс : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1960. - 27 июля.
Анисимов, С. Два моста : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1960. - 26 июня.
Анисимов, С. Сорок славных лет : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1960. - 12 октября.
Анисимов, С. Теплый ветер : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1960. - 17 мая.
Анисимов, С. У рыбачьего домика : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1960. - 13 декабря.
1961
Анисимов, С. Ветла ; Проводы : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1961. - 9 апреля.
Анисимов, С. Дружинники : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1961. - 16 мая.
Анисимов, С. Глубокое : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1961. - 16 мая.
Анисимов, С. Кузнец и поет; 22 июня; Молодому другу; Невеста; На заре; "В детстве было праздного дня..." : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1961. - № 9. - С. 34-35.
Анисимов, С. Мой друг кузнец : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1961. - 17 июня.
Анисимов, С. Ручей : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1961. - 8 апреля.
Анисимов, С. Четыре тополя : стихи / С. Анисимова // Казахстанская правда. - 1961. - 2 июня.
Анисимов, С. Чудак : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1961. - 17 июня.
Анисимов, С. Твои руки; Кухарка : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1961. - 29 августа.
1962
Анисимов, С. Другу; Оптимистическое; Берега : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1962. - № 12. - С. 49.
Анисимов, С. Кайрат : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1962. - 7 августа.
Анисимов, С. Лесенка : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1962. - 19 марта.
Анисимов, С. Песнь о первых отрядах : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1962. - 19 мая.
Анисимов, С. Проспект Ленина : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1962. - 10 ноября.
Анисимов С. Репортерский привет : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1962. - 20 февраля.
Анисимов, С. Сердце; Тропа : стихи / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1962. - 21 февраля.
1963 - 1960
Анисимов, С. Девчонка с чубиком; Ода драмкружку : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1963. - № 8. - С. 41.
Анисимов, С. Огнем своих поэм : стихи о Т. Г. Шевченко / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1964. - 8 марта.
Анисимов, С. Прощание с пароходом; Мальчишки; Под дождем : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1965. - № 7. - С. 2.
Анисимов, С. Семипалатинск - город Абая : фрагменты из поэмы / С. Анисимов // Иртыш. - 1965. - 10 августа.
Анисимов, С. Начало : стихи / С. Анисимов // Иртыш. - 1967. - 27 сентября. – Посвящение М. Ауэзову.
Анисимов, С. Пчелка; Как лошади плыли; Ну сколько жить мне?; Острая сопка : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1968. - № 1. - С. 3.
Анисимов, С. Библиотека моего села : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1969. - 2 ноября.
***
Анисимов, С. Шамшырақ : өлең / С. Анисимов // Соц. Қазақстан.- 1963.- 17 февраль.
1970 – 20…
Анисимов, С. Мой город : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1970. - 19 сентября.
Анисимов, С. Первый тракторист : стихи / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1970. - 2 августа.
Анисимов, С. Половодье; Раздумье; Где росла осина...; Капитан; Воробей; Воспоминание; После грозы / С. Анисимов // Простор. - 1973. - № 9. - С. 2-3.
Анисимов, С. Ночь на джайляу; Мед; Пасечник; Сказка из были; Чайка; Даль; Акын : стихи / С. Анисимов // Простор. - 1974. - № 10. - С. 92-93.
Анисимов, С. Соколенки : из солдатских рассказов, записанных на биваках / С. Анисимов // Казахстанская правда. - 1975. - 19 апреля.
Анисимов, С. Незабываемое / С. Анисимов // Иртыш. - 1977. - 24 сентября. - Воспоминание.
Анисимов, С. Гармонь; Песня о песне : стихи / С. Анисимов // Простор. - 2005. - № 5. - С. 4-5.
Анисимов С. Поля войны : стихи / С. Анисимов // Простор. - 2008. - № 5. - С.121-126.
Анисимов, С. Лес; Мед : стихи / С. Анисимов // Простор. - 2012. - № 7. - С. 55.
Анисимов, С. Солдатская дума; Облака; Лошади; Сентябрь; Мой друг в Тарбагатае; На Ульбинском мосту; Быстрянка; Сказки бабушки Зере; Лес : стихи / С. Анисимов // Пишущий Восток : сборник статей. Часть I. - Усть-Каменогорск, 2014. – Режим доступа: http://en.calameo.com/read/002950357f5c30f4e0b45
Анисимов, С. Солдатская дума : стихотворение / С. Анисимов // Простор. - 2015. - № 5. - С. 3-4.
Публицистика
Анисимов, С. Живопись Прииртышья / С. Анисимов // Прииртышская правда. - 1960. - 15 ноября.
Анисимов, С. Слово к поэту / С. Анисимов // Ленинская смена. - 1962. - 27 марта.
Анисимов, С. Дивные струны времени / С. Анисимов // Иртыш. - 1967. - 1 ноября.
Анисимов, С. Мухтаровы книги / С. Анисимов // Иртыш. - 1967. - 10 декабря.
Анисимов, С. Слово к поэту : открытое письмо Олжасу Сулейменову / С. Анисимов // Феномен Олжаса / сост., отв. ред. С. Абдулло. - Алматы: Дайк - Пресс, 2006. - С. 38-42.
С. М. Анисимовтың қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Анисимова С. М.
Семипалатинску - 250 лет / сост.: С. Анисимов, К. Мухаметханов, Г. Буглер и др. - Алма-Ата: Казахстан, 1968. - 155 с.
С. М. Анисимов туралы әдебиет
Литература об Анисимове С. М.
Очерки истории русской советской литературы Казахстана. - Алма-Ата : Наука Казахской ССР, 1985. - 327 с.
Ровенский, Н. Совпадение : литературные портреты, статьи, рецензии / Н. Ровенский - Алма-Ата : Жазушы, 1986. - 343 с.
Тыцких, М. "Ямшицкая" песня поэта / М. Тыцких // Рудный Алтай. - 1988. - 16 ноября.
Писатели и поэты Восточного Казахстана : (рекомендательный указатель литературы). - Усть-Каменогорск, 1989. - 57 с.
Тарлыкова, О. "Биографии пишем трудом" / О. Тарлыкова // Рудный Алтай. - 1996. - 1 октября.
Карнаухова, Г. И. Певец Прииртышья / Г. И. Карнаухова, Б. Накипова // Иртыш сегодня. - 2003. - 25 сентября. - С. 7.
Тарлыкова, О. "Что забыть мне и что сберечь..." / О. Тарлыкова // Нива. - 2006. - № 8. - С. 143-157.
Тарлыкова, О. "Что забыть мне и что сберечь... " / О. Тарлыкова // А за строкой мне видится судьба. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2006. – С. 8-26.
Дурново, И. "Беру лопату и иду на субботник" / И. Дурново // Рудный Алтай. - 2006. - 30 дек. - С. 6.
Писатели Семипалатинского региона : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - 82 с.
Памятные места русской литературы в Усть-Каменогорске : набор из 32 буклетов / автор предисл. П. Д. Поминов. - Усть-Каменогорск : изд-во ВКГУ, 2007.
Звено Алтая : литературно-художественный альманах. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2008. - 222 с.
Поминов, П. "Я поднимаю солнечную ношу..." / П. Поминов // Простор. - 2008. - № 5. - С. 115-126.
Поэты, писатели - участники Великой Отечественной войны. - Алматы : ҚазАқпарат, 2009. - 467 с.
Тарлыкова, О. "Что забыть мне и что сберечь... " / О. Тарлыкова // Поэты, писатели - участники Великой Отечественной войны. - Алматы : ҚазАқпарат, 2009. - 467 с. – С.8-38.
Темирбаева, С. Иртыш в жизни и творчестве поэта Семена Анисимова / С. Темирбаева, И. Артамонова, А. Ваганова // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2011. - № 10. - С. 19-22.
Звено Алтая : история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения / Т. Сидихменова . - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 472 с.
Дурново, И. Эпистолярное наследие Семена Михайловича Анисимова в документах государственного архива Восточно-Казахстанской области / И. Дурново // Государственный архив Восточно-Казахстанской области и его филиалы: сайт. - 2011. - Режим доступа: http://www.e-arhiv.vko.gov.kz/ru/Page/Index/1525
Сарсембинова, В. Не с тоски пролилась седина на виски : [об открытии мемориальной доски на доме, где жил писатель-фронтовик С. М. Анисимов] / В. Сарсембинова // Рудный Алтай. - 2012. - 7 декабря. - С. 10.
100 лет со дня рождения поэта, журналиста, писателя Семена Михайловича Анисимова (1911 - 1970) // КГУ "Центр документации новейшей истории" управления культуры, архивов и документации ВКО: сайт. - 2012. - Режим доступа: http://www.cdni-arhiv.vko.gov.kz/ru/date_03.htm
Галкина, Т. В. Художественно-стилистические особенности поэзии Семена Анисимова / Т. В. Галкина // Я поднимаю солнечную ношу - охапку отзвеневших сентябрей : материалы Анисимовских чтений. - Усть-Каменогорск, 2013. – С. 70-77.
Поминов, П. "Я поднимаю солнечную ношу..." : воин и поэт Семен Анисимов / Поминов П // Пишущий Восток : сборник статей. Часть I. - Усть-Каменогорск, 2014. - Режим доступа: http://en.calameo.com/read/002950357f5c30f4e0b45
Павлов, И. Звенящее слово поэта-воина / И. Павлов // 7 дней. - 2014. - 6 ноября. - С. 5.
Темирбаева, С. Иртыш в жизни поэта Семена Анисимова / С. Темирбаева, И. Артамонова, А. Ваганова // Пишущий Восток : Сборник статей. Часть I. - Усть-Каменогорск, 2014. - Режим доступа: http://en.calameo.com/read/002950357f5c30f4e0b45
Перцева, Н. Певец родной земли / Н. Перцева // Наше дело. - 2015. - 13 августа. - С. 10.
Ершова, Н. Здравствуй, Сёмка! : [в Предгорном прошли очередные Анисимовские чтения] / Н. Ершова // Огни Прииртышья - Aq BuIaq. - 2021. - 12 ноября. - С. 8
Сарсембаева, Б. Там, за далями потаенными... : [анисимовские чтения, традиционно проводимые в селе Предгорном, вновь объединили любителей поэзии] / Б. Сарсембаева // Рудный Алтай. - 2022. - 15 ноября. - С. 4.
Каланчина, И. Листая жизнь-страницу за страницей... / И. Каланчина. - Т. 13. - Усть-Каменогорск : ВКПК Арго, 2023. - 300 с.
Аникин Б. П.
- Жаңартылды 23.09.2026 13:39
Аникин Борис Петрович (1964 ж.) – ақын, бард.
1964 жылы 30 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласында дүниеге келген. Өскемен педагогикалық институттың (қазаргі С. Аманжолов атындағы ШҚМУі) филология факультетін тәмамдайды (1984). Әскер қатарынан келген соң № 3 қалалық мектепте орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі болған. 1995 жылы Иркутскіге кетіп, бес жылдан кейін Қазақстанға оралады. «Papier mache” (1995), «Ненастоящее время» (1999), «Странник» (2010) жыр жинақтарының авторы. «Странник» өлеңдер жинағына ақынның отыз жылдық таңдамалы туындылары енген. Ақын, әндердің авторы әрі орындаушысы Б. П. Аникин – Шығыс Қазақстан мәдениетті қолдау қорының және «Звено Алтая» әдеби бірлестігінің мүшесі, «Иртыш» және «Вестник культуры» облыстық журналдары редакторының орынбасары болған. Ақын-жыршы елуден астам өз мәтініне сонымен бірге, М. Волошин, Ю. Плеслов, П. Васильев, Ю. Савченко, Д. Ф. Черепанов т. б. сөзіне ән жазған. Ақындар сайысының, бард әндері фестивальдарының қазылар алқасында және «Эрудит» балалар ойын бағдарламасының дизайнері болған. Жарық көрген әндер циклі негізінде режиссер Е. В. Воробьева «Снежная королева» спектаклін қойған. Ақын әрі музыкант Борис Аникин шығармашылығы – адам құндылықтары мен рухани дәстүр маңыздылығын айқындай түседі.
Б. П. Аникин шығармалары
Произведения Аникина Б. П.
Кітаптар - Книги
[Аникин, Б.П. Papiermache [Текст] / Б.П. Аникин. - 1995.]
[Аникин, Б.П. Ненастоящее время [Текст] / Б.П. Аникин. - 1999.]
Аникин, Б.П. Странник [Текст] : стихотворения, верлибры / Б. Аникин. - Усть-Каменогорск : [б. и.], 2010. - 184 с.
Б. П. Аникиннің мерзімді басылымдардағы жарияланымдары
Публикации Аникина Б. П. в периодических изданиях
Звено Алтая [Текст] : история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения / Т. Сидихменова . - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 472 с. – Борис Аникин: с. 371-377.
Окна в сад [Текст] : [поэтическая антология]. - Усть-Каменогорск : [б. и.], 2013. - - 344 с. – Б. Аникин: с. 120-126.
Аникин Б. Сокровенное [Текст] : Стихи / Б. Аникин // Рудный Алтай. - 1995. - 7 сентября.
Аникин Б. Несказанный дождь [Текст] / Б. Аникин // Ак Ертіс - (Иртыш). - 2006. - № 1. - С. 59-62.
Аникин Б. 626.008 [Текст] : верлибры / Б. Аникин // Ак Ертіс (Иртыш). - 2007. - № 4. - С. 84-89.
Аникин, Б. Благовест: стихотворение [Текст] / Б. Аникин // Простор. - 2014. - № 1. - С. 86.
Мақалалар - Статьи
Нашедшие свой стиль [Текст] : [о музыкальной группе ''Diana-stule'] / Б. Аникин // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2009. - № 9. - С. 30-32.
Б. П. Аникин туралы әдебиет
Литература об Аникине Б. П.
Егоров, А. Звездный час поэтов [Текст] / Егоров А. // Рудный Алтай. - 2006. - 15 июля. - С. 8.
Орсаева, А. Образ лирического героя поэзии Бориса Аникина [Текст] : модель художественного мира / А. Орсаева // Медениет жаршысы (Вестник культуры). - 2009. - № 12. - С. 34-37.
Смирнова, З.И. Созвездие Лиры [Текст] : [о творческом вечере, посвященном поэту, редактору журнала «Вестник культуры» Б. Аникину] / З. И. Смирнова // Медениет жаршысы (Вестник культуры). - 2011. - №11. - С.35.
Абдуллина, Л.И. Аникин Борис Петрович [Электронный ресурс] / Л.И. Абдуллина // Краеведение ВКО: сайт. – 2016. - Режим доступа:http://www.kray.pushkinlibrary.kz/index.php/kz/%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B-%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83/9-uncategorised/1435-boris-petrovich-anikin (Дата обращения 24.05.2016)
Рекомендации к изучению поэзии Восточного Казахстана [Текст] : из опыта работы учителя литературы лицея N 34 Титаевой Л.С. - Усть-Каменогорск : Б.и., 2000. - 31 с.
Фотографии, предоставленные Абдуллиной Л.И.
 |
 |
 |
Анов Н. И.
- Жаңартылды 08.01.2026 16:45
Анов (Иванов) Николай Иванович (1891-1980) – жазушы.
Н. И. Анов (нағыз тегі Иванов) – 1891 жылы 30 желтоқсанда Петроградта жұмысшы отбасында дүниеге келген. Ұлы кезеңдегі тарихи оқиғалардың куәгері: бірінші дүниежүзілік соғыс майданына, 1917 жылғы Петроградтағы қысқы шабуылға, азамат соғысына қатысушы. Лениндік «Правдада» басылған Н. Ановтың «Кормилец» әңгімесі (1914) М. Горькийдің назарын аударады. 1920 жылдары Өскемен және Семей газеттерінде жұмыс істеп, Е. Пермитин, П. Бажов, И. Байзақовпен танысады. Анов - «Звено Алтая» әдеби бірлестігін құруға ат салысқандардың бірі. 1920 жылдардың соңында «Сибирские огни» журналы редакциясында қызмет атқарады. «Награда» повесі мен «Азия» романы жарияланған соң, жазушы Горькийдің шақыруымен Мәскеуге келіп, кеңестік «Красная Новь» журналы редакциясында жауапты хатшы болады.
1941 жылы «Пропавший брат» романы шығады. Аталған роман Қазақстандағы орыс әдебиетінен өзіндік орын алды. Соғыстан кейін Н. Анов біржола Қазақстанға келіп, Алматы қаласына тұрақтанады. Қаламгердің «Ак-Мечеть» атты барынша маңызды тарихи романы Қазақстанға арналған. Онда өлкенің Ресейге қосылу кезеңі, екі ел арасындағы достық қатынас суреттелген. «Выборгская сторона» романы мен «Каширская легенда» деректі повесі үшін Н. Анов 1970 жылы Абай атындағы Мемлекеттік сыйлыққа ие болады. 1950 жылдары жазушы тың жерді игеруге арналған «По велению сердца» (Я. Штейнмен бірлесе отырып) және «Наследники» пьесаларын жарыққа шығарады. «На литературных перекрестках. Воспоминания» (1974) кітабында жазушы - М. Горький, П. Бажов, А. Фадеев, М. Әуезов, С. Қожамқұлов т.б. бейнесін сомдайды. Н. Анов қазақ халық ертегілері мен М. Әуезовтың «Абай жолы» роман-эпопеясының төртінші кітабын орыс тіліне аударған.
1980 жылы 18 шілдеде қайтыс болды.
Н. И. Ановтың шығармалары
Произведения Анова Н. И.
Кітаптар –Книги
Анов, Н. И. Ертіснұры [Мәтін] / Н. И. Анов, Г. Молотков. - Алматы : Қазақмемлекет баспасы, 1954. - 168 б.
Анов, Н. И. Әнқанаты [Мәтін] : роман / Н. И. Анов. - Алматы : Жалын, 1979. - 429 б.
Анов, Н. И. Ақмешіт [Мәтін] : тарихи роман / Н. И. Анов. - [Б. м.] :Көркем әдебиет баспасы, 1960. - 357 б.
***
Анов, Н. И. Ядовитое жало : [Текст] : рассказ / Н. И. Анов. – Новосибирск : Сибирский союз писателей, 1928. - 16 с.
Анов, Н. И. Сайрам [Текст]: жизнеописание чекиста Кудрина / Н. И. Анов. - Новосибирск : типография С.К.С., 1929. - 31 с.
Анов, Н. И. Награда : [Текст] : рассказы / Н. И. Анов. – М. : Федерация, 1931. - 256 с.
Анов, Н. И. Филателист : [Текст]: рассказ / Н И. Анов. – М. : Журнально-газетное объединение, 1931. - 56 с.
Анов, Н. И. Днепрострой: [Текст] : очерки / Н. И. Анов. – М. ; Ленинград : ОГИЗ - Гос. изд-во художественной литратуры, 1931. - 104 с.
Анов, Н. И. Пропавший брат [Текст] : роман / Н. И. Анова. – М. : Советский писатель, 1941. - 312 с.
Анов, Н. И. Ак - Мечеть [Текст] : исторический роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Каз ОГИЗ, 1948. - 264 с.
Анов, Н. И. Агаш Аяк [Текст] : рассказ / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Казах. гос. изд-во худож. лит., 1950. - 20 с.
Анов, Н. И. Огни на Иртыше [Текст] / Н. И. Анов, Г. Молотков. - Алма-Ата : Гостипография, 1953. - 155 с.
Анов, Н. И. Ак - Мечеть [Текст] : исторический роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Казгослитиздат, 1954. - 343 с.
Анов, Н. И. По велению сердца [Текст] : пьеса в 4-х действиях, 8-ми картинах / Н. И. Анов, Я. Штейн. - Алма-Ата : Казгослитиздат, 1955. - 118 с.
Анов, Н. И. Крылья песни [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата :Гослитиздат КазССР, 1956. - 420 с.
Анов, Н. И. Ак - Мечеть [Текст] : исторический роман / Н. И. Анов.- Алма-Ата : Казгослитиздат, 1957. - 367 с.
Анов, Н. И. Ак - Мечеть [Текст] : исторический роман / Н. И. Анов. - Оренбург : Книжное изд-во, 1958. - 342 с.
Анов, Н. И. Крылья песни [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Москва : Сов.писатель, 1958. - 420 с.
Анов, Н. И. Наследники [Текст] : пьеса в 3 действиях / Н. И. Анов ; отв. ред. Р. Афанасьев. – М. : Отд. распространения драм. произведений ВУОАП, 1959. - 86 с.
Анов, Н. И. Пропавший брат [Текст] : приключенческий роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Худож. лит., 1960. - 443 с.
Анов, Н. И. Гибель Светлейшего [Текст] : повесть. - Алма-Ата : Казгослитиздат, 1961. - 262 с.
Анов, Н. И. Юность моя [Текст] : трилогия / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Казгосиздат, 1964. - 287 с.
Анов, Н. И. Полуостров сокровищ [Текст] : повесть / Н. И. Анов ; худ. И. Щукин. - Алма-Ата : Жазуши, 1965. - 208 с.
Анов, Н. И. Ак - Мечеть [Текст] : исторический роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Казгослитиздат, 1965. - 335 с.
Анов, Н. И. Каширская легенда. Достоверное повествование [Текст] : / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Казахстан,1968. - 190 с.
Анов, Н. И. Выборгская сторона [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1970. - 356 с.
Анов, Н. И. Интервенция в Омске [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1973. - 158 с.
Анов, Н. И. На литературных перекрестках [Текст] : воспоминания / Н. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1974. - 192 с.
Анов, Н. И. Избранное [Текст] : в 2-х т. - Алма-Ата : Жазушы, 1975.
Т. 1: Крылья песни : роман. - Алма-Ата : Жазушы, 1975. - 381 с.
Т. 2 : Пропавший брат : приключенческий роман. - Алма-Ата : Жазушы, 1975. - 384 с.
Анов, Н. И. Каширская легенда. Достоверное повествование [Текст] / Н. И. Анов. - 2-е изд., перераб. и доп. - Алма-Ата : Казахстан, 1977. - 197 с.
Анов, Н. И. Интервенция в Омске [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1978. - 160 с.
Анов, Н. И. Интервенция в Омске [Текст] : роман / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1979. - 159 с.
Анов, Н. И. Юность моя [Текст] : трилогия / Н. И. Анов. - Алма-Ата : Жазушы, 1981. - 280 с.
Кн. 1 : Юность моя : роман. - Алма-Ата : Жазушы, 1981. - 278 с.
Кн. 2 : Выборгская сторона. Интервенция в Омске : романы. - Алма-Ата : Жазушы, 1981. - 509 с.
Н. И. Ановтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Н. И. Анова в периодических изданиях и сборниках
Анов, Н. И. У истоков [Текст] / Н. И. Анов // Рудный Алтай. - 1970. - 19 декабря.
Анов, Н. И. На литературных перекрестках [Текст] / Н. И. Анов // Мухтар Ауэзов в воспоминаниях современников. - Алма-Ата : Жазушы, 1972. - 359 с.
Анов, Н. И. Спектакль в абаевском ауле [Текст] / Н. И Анов // История Восточного Казахстана с начала XX века до современности : хрестоматия для 9 класса общеобразовательных школ ВКО / сост. Д. И. Бралинова [и др.]. - Семей : Тенгри, 2013. – С. 402 – 405.
Н. И. Ановтың қатысуыменшыққанбасылымдар
Издания, вышедшие при участии Анова Н. И.
Казахские народные сказки [Текст] : пер. с каз / под ред. М. Ауэзова и Н. Анова. – М. : Гослитиздат, 1952. - 315 с.
Н. И. Ановтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Анова Н. И.
Кітаптар-Книги
Қазақстанның көркем әдебиеті [Мәтін] / құраст. Е. Айтбаев . - А., 1958. - 18 б.
Қазақстанның көркем әдебиеті = Художественная литература Казахстана. [Мәтін] : библиографиялық көрсеткіш = Библиографический указатель. - Алматы, 1958. - 688 б.
***
Сборник статей о казахской литературе [Текст]. - Алма-Ата : Каз. гос. изд-во худ. литературы, 1958. - 387 с. – Николай Анов (о нем).
Писатели Казахстана [Текст] : биографические справки. - Алма-Ата : Каз. гос. изд-во худ. литературы, 1958. - 219 с. – Николай Анов (о нем).
Ровенский, Н. День и песня [Текст] : литературные портреты, очерки, рецензии / Н. Ровенский. - Алма-Ата : Каз. гос. изд-во худ.литературы, 1961. - 266 с. – Николай Анов (о нем).
Художественная литература о Восточном Казахстане [Текст] :рекомендательный указатель литературы. - Усть-Каменогорск, 1968. - 61 с. – Николай Анов (о нем).
Писатели Казахстана [Текст] : справочник. - Алма-Ата : Жазушы, 1969. - 368 с. – Николай Анов (о нем).
Каратаев, М. Свет русской культуры [Текст] / М. Каратаев. - Алма-Ата : Казахстан, 1975. - 277 с. – Николай Анов: с. 131 – 135.
Владимиров, В. Революцией призванный [Текст] :очерки историко - революционного романа Казахстана / В. Владимиров. - М. : Сов.писатель, 1976. - 256 с. – Николай Анов: с. 57.
Каратаев, М. Вершины впереди [Текст] : современная литература Казахстана : статьи / М. Каратаев. - М. : Советский писатель, 1977. - 375 с. – Николай Анов: с. 152-180.
Ахметов, З.А. Современное развитие и традиции казахской литературы [Текст] / З. А. Ахметов. - Алма-Ата : Наука, 1978. - 328 с. – Николай Анов: с. 180.
Габдиров, И. Писатель и действительность [Текст] :статьи о советской литературе / И.Габдиров. - Алма-Ата :Жазушы, 1984. - 216 с. – Николай Анов (о нем).
Очерки истории русской советской литературы Казахстана [Текст]. - Алма-Ата : Наука Казахской ССР, 1985. - 327 с. – Николай Анов: с. 128 – 132.
Ровенский, Н. Совпадение [Текст] : литературные портреты, статьи, рецензии / Н. Ровенский. - Алма-Ата :Жазушы, 1986. - 343 с.– Николай Анов: с. 136 -142.
Каратаев, М. Собрание сочинений : в 3 т. [Текст]/ М. Каратаев. - Алма-Ата :Жазушы, 1987.
Т. 3. : статьи, очерки. - Алма-Ата :Жазушы, 1987. - 430 с. – Николай Анов: с. 44 - 71.
Черных, С. Е. Под небом Алтая [Текст] : литературная критика / С. Е. Черных. - Алма-Ата :Жазушы, 1988 - 282 с.
Кн. 1 : Статьи. - Алма-Ата :Жазушы, 1988. - 282 с. - Николай Анов (о нем).
Розанов, А. Первороссийские мальчишки [Текст] / А. Розанов. - Алма-Ата :Жалын, 1988. - Своей работой доказать... [о Николае Анове] - С. 37.
Певец земли иртышской. - Усть-Каменогорск, 1995. - 370 с. – Николай Анов : с. 276 - 284.
Завещано Горьким. Воспоминания Николая Анова // Мацкевич, О. Самые светлые ночи / О. Мацкевич. – Алматы : Жибек жолы, 2003. – С. 66–73
Писатели Семипалатинского региона: биобиблиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - 82 с. – Николай Анов (о нем).
Деев, В. И. Писатели Георгий Гребенщиков, Александр Волков, Николай Анов и Ефим Пермитин на Рудном Алтае / В. И. Деев. - Усть-Каменогорск : Издательство ВКГУ им. С. Аманжолова, 2006. - 146 с. – Николай Анов (о нем).
Памятные места русской литературы в Усть-Каменогорске: набор из 32 буклетов / авт. предисл. П. Д. Поминов. - Усть-Каменогорск : изд-во ВКГУ, 2007. - Николай Анов. – Буклет № 19.
Джолдасбекова, Б. Русские писатели Казахстана: биографический справочник / Б. Джолдасбекова, Э. Какильбаева. - Алматы : Қазақуниверситеті, 2011. - 203 б. - Николай Анов (о нем).
Немцев, М. С. Литературный Риддер: биографический справочник / М. С. Немцев. - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с. - Николай Анов. - С. 42- 43.
Анов, Н. Спектакль в абаевском ауле / Н. Анов // История Восточного Казахстана с начала XX века до современности : хрестоматия для 9 класса общеобразовательных школ ВКО / сост. Д. И. Бралинова [и др.]. - Семей : Тенгри, 2013. - С. 402- 405.
Джолдасбекова, Б. Русские писатели Казахстана: биографический справочник / Б. Джолдасбекова, Э. Какильбаева. - Алматы : Қазақуниверситеті, 2023. - 203 б.
У Н. И. Анова / Н. С. Рахвалов // Бахеев – Бажов. Страницы жизни П. П. Бажова в Усть-Каменогорске / Н. С. Рахвалов. - Усть-Каменогорск : ВКПК АРГО, 2024. - 156 с.
Мақалалар - Статьи
Вагайцев, Д. Қазақстандыққартжазушы [Мәтін] : [жазушы Н. Ановтуралы] / Д. Вагайцев // Арай. - 1972. - 4 январь.- Б.4
Анов, Н. Естеліктерден [Мәтін] : [жазушы Н. Ановтуралы] / Н. Анов // Арай. - 1972. - 7 декабрь.- Б.4
Черных, С. Дарқандарыниесі [Мәтін] : [жазушы Н. И. Ановтуралы] / С. Черных // Арай. - 1977. - 1 январь.- Б.4.
Ақтаев, С. Ұстаз аманаты [Мәтін] / С. Ақтаев // СоциалистікҚазақстан. - 1980. - 17 июнь.
Аблакова, Р. Николай Ановқазақтысүйгенқаламгер [Мәтін] / Р. Аблакова. // Ақжелкен. - 2002. - №12.- Б.30.
Анов, Н. Абай атынасқақтатқан [Мәтін] : [Әуезовәлемі] / Н. Анов // Жұлдыз . - 2016. - №12.- Б. 176-188.
Сатыбалдин, С. Жылыжүректіжан [Мәтін] / С. Сатыбалдин, А. Лепесова // Мәдениет. - 2017. - №1.- Б.56-58.
***
Рогов, М. Приключенческий в лучшем смысле [Текст] : [о писателе Н. И. Анове] / М. Рогов // Рудный Алтай. - 1960. - 11 дек.
Рубинова, Е. Романтика документальности [Текст] : [о писателе Н. И. Анове] / Е. Рубинова // Простор. - 1960. - №9. - C.136-138.
Брагин, А. Николай Анов [Текст] / А. Брагин // Простор. - 1964. - №1. - С. 95-98.
Брагин, А. Николай Анов и его книги [Текст] / А. Брагин // Казахстанская правда. - 1964. - 18 января.
Брагин, А. Николай Анов [Текст] / А. Брагин // Простор. - 1964. - №1. - С. 95-98.
Брагин, А. Николай Анов и его книги [Текст] / А. Брагин // Казахстанскаяправда. - 1964. - 18 января.
Ровенский, Н. Полвека творчества [Текст] : [о писателе Н. И. Анове] / Н. Ровенский // Рудный Алтай. - 1964. - 6 марта.
Изотов, А. Преданность теме [Текст] : [о творчестве писателя Н. И. Анова] / А. Изотов // Рудный Алтай. - 1976. - 12 марта. - С. 3.
Черных, С. Грани таланта [Текст] : [о творческом пути писателя Н. И. Анова] / С. Черных // Казахстанская правда. - 1976. - 30 декабря.
Черных, С. Николаю Анову - 85 лет [Текст] / С. Черных // Луч. - 1976. - 28 декабря.
Николай Анов. Избранное [Текст] : [биография писателя и рецензии на книги] // Луч. - 1976. - 3 апреля.
Иванов, П. Старший брат [Текст] / П. Иванов // Простор. - 1981. - №12. - С. 199-204.
Таратута, Е. С неизменной любовью [Текст] : [к 90-летию писателя Н. И. Анова] / Е. Таратута // Простор. - 1981. - №12. - C.194-199.
Каратаев, М. По велению времени и сердца [Текст] : [к 90-летию со дня рождения писателя Н. И. Анова] / М. Каратаев // Рудный Алтай. - 1981. - 29 декабря.
Черных, С. У истоков: страничка истории [Текст] : [о пребывании в 1920-1925 гг. в Усть-Каменогорске писателя Н. И. Анова] / С. Черных // Рудный Алтай. - 1984. - 5 мая.
Георгиади, С. Наш друг Н. Анов [Текст] / С. Георгиади // Рудный Алтай. - 1990. - 2 августа.
Таратута, Е. Судеб связующая нить [Текст] : [к 100-летию писателя Н. И. Анова] / Е. Таратута // Казахстанская правда. - 1991. - 28 декабря.
Бакенов, С. Вспоминая Николая Анова [Текст] / С. Бакенов // Простор. - 2003 - № 10.- С. 177.
Егоров, А. Будить светлые чувства [Текст] / А. Егоров // Рудный Алтай. - 2006. - 5 декабря. - С. 8.
Деев, В. Писатель Николай Анов [Текст] / В. Деев // Вестник культуры. - 2007. - №12. - С. 28-33.
Перцева, Н. Свидетель века [Текст] / Н. Перцева // Наше дело. - 2016. - 4 февраля. - С. 9.
Пащенко, И. Он был родным в большой семье / И. Пащенко. - Текст // Казахстанская правда. - 2023. - 17 марта (№ 52). - С. 11
