Хабаров (Рерль) Ю. Г.
- Жаңартылды 25.11.2024 10:57
Хабаров (Рерль) Юрий Георгиевич (1930) – суретші, ақын, Қазақ ССР халық ағарту ісінің үздігі.
1930 жылы 6 (12) тамызда Украина ССР-і Луганск (Ворошиловград) облысы Ровеньки қаласында интеллигенттер отбасында дүниеге келген. 1941 жылы қарашада «тегі неміс болғандықтан» Қазақстанға жер аударылып, Аягөз ауданының Сталин колхозына көшіп келеді. Юрий №7 орта мектепті үздік аяқтайды.
Талантты 9 класс оқушысы балалардың бейнелеу өнері шығармашылығының республикалық көрмесіне қатысып, екінші жүлдені иеленеді. 15 жастан бастап өлең жаза бастайды.
Рерль 1950 жылдың 1 қыркүйегінде Н.К.Крупская атындағы Семей педагогикалық институтына оқуға түседі. 1952 жылы Бүкілодақтық Халық шығармашылығы Үйінің сурет және бейнелеу өнері бөлімінде сырттай оқиды. Жас суретшінің алғашқы композициясы «Рождение песни» деп аталады. Осы композициясы Мәскеудеге көрмеге қатысып, лауреат атағына ие болады.
Институттан кейін жолдамамен Лениногорск (Риддер) қаласына келіп, №4 орта мектепке мұғалім болып келеді. 1955 жылы 21 мамырда Хабарова Валентина Петровнаға үйленіп, әйелінің тегіне көшеді. Мұнда «Радуга», «Ковровщина» и композицию «Абай среди жатаков» композициясы, (соңғы екі жұмысы Канадада сақтаулы); өлеңдері – «Отцу», «У нас октябрь знаменит снегами», әндері «Фестивальная» (майдандағы достық әуендері), махаббат әуендері «Ой, весна».
1957 жылы Юрий Хабаров Бүкілодақтық көрмеге бірнеше картинасын әзірлеп, ұсынады. 1960 жылы қазанда қалалық көркемсурет Кеңесінің мүшесі болып бектіледі. 1962 жылы «Правда» газетінің 50-жылдығына арналған бірінші қалалық фотокөрмеге қатысады. Ю.Г.Хабаров «Думы о Рудном Алтае», «Мститель» (Кеңес Одағының батыры Төлеген Тоқтаров туралы), «Киров в Риддере», «В старом забое», «Незванные гости» тақырыбында картиналар салды. Суретші әсіресе Абай бейнесіне ерекше назар аударып, «Абай и Михаэлис», «Вдохновение» картиналарын салып, «Вечно живой Абай» атты буклет әзірледі.
1971-1990 жж. Юрий Георгиевич Лениногор қалалық кәсіби-техникалық училищеде жұмыс істеді. Оның жобасы бойынша Лениногорск (Риддер қ.) Даңқ обелискісі тұрғызылды. 1990 жылы зейнетке шықты.
Республикалық (7) және Бүкілодақтық өнер фестивалінің (2) лауреаты, Халық ағарту ісі және Қазақ ССР кәсіби-техникалық білім беру ісінің үздігі, еңбек ардагері. Ю.Г. Хабаров есімі 1991 жылы Қазақстанның Құрмет кітабына енгізілді. 1995 жылы Лениногорск қ. (Риддер) Құрметті азаматы атағын алды. 200 картина, 70 аса өлең, мысал, лирикалық әндердің авторы. 2008 жылы Лениногорск қ.(Риддер) Кеңес Одағының батырлары портреттер циклін аяқтады. Қалалық Ардагерлер Кеңесі Президиумының мүшесі. Қаланың қоғамдық өміріне белсенді түрде қатысады.
Хабаров Ю. шығармалары
Статьи Хабарова Ю.
Хабаров, Ю. Щедрость души [Текст] : [О Почетном гражданине г.Лениногорска В.В.Клинке] / Хабаров, Ю. // Лениногорская правда. - 1998. - 23 янв. - С.3.
Хабаров Ю. туралы әдебиеттер
Книги о Хабарове Ю.
Мой Риддер, мой Лениногорск [Текст] : антология стихотворений и песен о Лениногорске (Риддере), созданных в период с конца XIX в. до начала XXI в. / сост., ред., вступ. ст. М. С. Немцева. - Алматы : Полиграф-Сервис, 2001. - 284 с.
Немцев, М. "Лениногорск литературный" [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев - Лениногорск : Полиграф-Сервис, 2002. - 167 с.
Немцев, М. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / М. С.Немцев - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
Мақалалар-Статьи
Катаев, Ю. Палитра Юрия Хабарова [Текст] : [О творчестве лениногор.художника Ю.Хабарова] / Ю.Катаев // Лениногорская правда. - 1995. - 7 окт. - С. 6.
Кратенко, А. Запечатленное время [Текст] : [Биография и творчество лениногор.художника Ю.Г.Хабарова(Рерль)] / А.Кратенко // Рудный Алтай. - 1998. - 7 февр. - С. 5.
Черниговец, Н. Дверь в мир весны [Текст] : [О выставке работ проф. и самодеят.художников г.Лениногорска] / Н.Черниговец // Рудный Алтай. - 1998. - 16 апр. - С. 2.
Шварева, Е. Звонкая палитра Алтая [Текст] / Е.Шварева // Семь дней. - 2003. - 28 март. - С. 3
Герасимова, И. Две встречи [Текст] : [о художнике, Почетном гражданине г. Риддер Ю. Хабарове] / И. Герасимова // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2008. - №9. - С. 22-23.
Абитов, Е. Дом, где время течет медленно и мудро [Текст] : [о Риддерском историко-краеведческом музее (55 лет)] / Е. Абитов // Рудный Алтай. - 2016. - 21 апреля. - С. 13.
Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы
Хабаров Ю. Г. [Электронный ресурс]: [биография] //официальный ресурс Государственного архива ВКО и его филиалов : сайт. - Режим доступа : http://e-arhiv.vko.gov.kz/ru/Page/Index/1757/ridder (20.02.2019)
Хабаров Ю. Г. [Электронный ресурс]: [картины, посвященные Абаю ] : сайт, - Режим доступа :
Хасенов М.
- Жаңартылды 23.12.2021 09:05
Хасенов Мұхамметқали (1927-1987 жж.) – тілші, жазушы, драматург, сценарийші, ҚазССР Кинематографистер одағының мүшесі.
Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Үржар ауданы, Науалы ауылында дүниеге келген. Мектепті аяқтаған соң, 1953 жылға дейін облыстық «Қызыл Ту», «Прикаспийская Коммуна» (Гурьев қ., қазіргі Атырау) газетінде (Павлодар қ.) меншікті тілші, жауапты хатшы, Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша ТАСС және КазТаг тілшісі, Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында (қазіргі «Жазушы») бас редактор міндетін атқарған.
Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының (Мәскеу, 1959) сценарийшілер факультетін аяқтайды. Кейін Қазақстан Мәдениет министрлігінде аға және бас редактор, Қазақстан Жазушылар одағы драматургия бөлімінде әдеби кеңесші, Республикалық балалар мен жасөспірімдер театрында әдеби бөлім бастығы, Қазақстан Жазушылар одағының кеңесшісі қызметтерін атқарған.
"Сарыарқа" (1961), "Жоғалған күнделік" (1962), "Тағы да махаббат туралы" (1970), "Тергеуші" (1972), "Сырласу" (1973), "Пай, пай жас жұбайлар!" (1978), "Қайсар" (1980) пьесалар жинағының авторы. "Ботагөз" (А. Филипповпен бірге, 1957), "Біздің Күләш" (1967), "Шәкен Айманов" (1974) көркем және деректі фильмдеріне сценарий жазған.
Қазақстан Жоғары Кеңесі грамотасымен марапатталған.
М. Хасенов шығармалары
Произведения Хасенова М.
Кітаптар – Книги
Хасенов, М. Берлинді алған батырлар [Мәтін] : очерктер жинағы / М. Хасенов . - Алматы : Қазақстан, 1977. – 104 б.
Хасенов, М. Дәуір және жазушы [Мәтін] / М. Хасенов . - Алматы : Қазақстан, 1968. - 65 б.
Хасенов, М. Пай-пай жас жұбайлар-ай! [Мәтін] : пьесалар жинағы / М. Хасенов . - Алматы : Өнер, 1993. - 416 б.
Хасенов, М. Ұнамды образ және типтендіру [Мәтін] / М. Хасенов . - Алматы : Ғылым, 1966. - 279 б.
Хасенов, М. Дала тынысы [Мәтін] : повесть, очерк, әңгімелер / М. Хасенов . - Алматы : Жазушы, 1988. - 245 б.
Хасенов, М. Ғабиден Мұстафиннің шеберлігі [Мәтін] / М. Хасенов. - Алматы : Қазақ ССР-нің "Ғылым" баспасы, 1987. - 136 б
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях
Хасенов М. Бағыт-техникалық прогресс [Мәтін] : "Казмырыш акц. қоғамы Өскемен металлургиялық кешенінің даму бағдарламасы / М. Хасенов // Дидар. - 1997. - 26 шілде.
М. Хасенов туралы әдебиеттер
Литература о М. Хасенове
Кітаптар – Книги
Құндайбайұлы Б. Заман және театр өнері [Мәтін] / Б. Құндайбайұлы . - Алматы : Өнер, 2001. - 520 б. – Хасенов Мұхаметқали: б. 440
Қазақстан жазушылары ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. – Хасенов Мұхаметқали: б. 327.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - 96 б. – Хасенов Мұхаметқали: б. 89.
Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. -Хасенов Мұхаметқали: б. 414
Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Астана : Фолиант, 2011. - 304 б.
Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары. - Астана : Фолиант, 2011. - 304 б. – Хасенов М: б. 164
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. –Хасенов Мұхаметқали: б. 789
***
Литература Казахстана [Текст] : знциклопедический справочник . - Алматы : Казыгурт, 2010. - 528 с. – Хасенов Мухаметкали: с. 496
Писатели Казахстана [Текст] : справочник. - Алма-Ата : Жазушы, 1982. - 280 с. -Хасенов Мухаметкали: с. 256
Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - 82 с. - Хасенов Мухаметкали: с.75
Хорева О. Г.
- Жаңартылды 20.09.2024 12:51
Хорева Оксана Георгиевна (1974 г.) – поэт, член литературного объединения «Звено Алтая», член Союза писателей России.Пуссеп, Геннадий. Иртышские волны : [поэтические строки наших региональных авторов Г. Пуссепа, М. И. Чистякова, В. М. Левина, Н. Матвеевой, С. Габдуллина, О. Хоревой, Е. А. Титаева о легендарной реке Иртыш.] / Г. Пуссеп. - Текст (визуальный): непосредственный // Тәңіртау. - 2023. - № 2. - С. 84-87 : цв. ил.
Хасенов Н. Б.
- Жаңартылды 24.03.2022 15:02
Хасенов Нұркенже Базарбайұлы (1943 ж.) – ақын, аудармашы.
Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Аягөз ауданында дүниеге келген. С. М. Киров атындағы ҚазМУ-ды (қазіргі Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) аяқтаған. Алғашқы өлеңдер жинағы – «Сырлы толқын» 1969 жылы жарық көрген. «Туған топырақ», «Ақ түндер», «Дала сенің ұлыңмын», «Ай-Таңсық», «Күмбез», «Жарқын жастық», «Жасырынбақ», «Өрік», «Нұрлы шақ» туындыларының авторы. Н. Хасенов бірқатар орыс және шетел ақындары өлеңдерін қазақ тіліне аударған.
Н. Хасенов шығармалары
Произведения Н. Хасенова
Кітаптар – Книги
Хасенов, Н. Сырлы толқын [Мәтін]: өлеңдер / Н. Хасенов.- Алматы: Жазушы, 1969.- 54 б.
Хасенов, Н. Туған топырақ[Мәтін] / Н. Хасенов.- Алматы: Жазушы, 1971.- 72 бет
Хасенов, Н. Жасырынбақ [Мәтін] : өлеңдер / Н. Хасенов.- Алматы: Жазушы, 1973.- 80 б.
Хасенов, Н. Ай-Таңсық [Мәтін] : өлеңдер / Н. Хасенов. - Алма-Ата : Жалын, 1977. - 64 б.
Хасенов, Н. Күмбез [Мәтін] : өлеңдер / Н. Хасенов.- Алматы: Жазушы, 1980. - 48 б.
Хасенов, Н. Нұрлы кітап [Мәтін] : өлеңдер мен поэма / Н. Хасенов. - Алматы : Жазушы, 1982. - 47 б.
Хасенов, Н. Мен сенiң ұлыңмын [Мәтін] : өлеңдер мен поэмалар / Н. Хасенов.- Алматы: Жазушы, 1984. - 76 б.
Хасенов, Н. Ақ түндер [Мәтін] : өлеңдер мен поэма / Н. Хасенов. - Алматы : Жазушы, 1986. - 168 б.
Хасенов, Н. Өрiк [Мәтін] : өлидер / Н. Хасенов - Алматы: Жалын, 1991. - 44 б.
Хасенов, Н. Жарқын жастық [Мәтін] : өлеңдер мен поэмалар / Н. Хасенов.- Алматы: Жалын, 1991.- 200 б.
Омарбаев, Сағатбек. Өмір нұры [Мәтін] : жыр жинағы / С. Омарбаев, Б. Баязитов, Н. Хасенов. - Алматы : Жазушы, 1989. - 224 б.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях
Хасенов, Н. Тобылғылар; Күз кешi; Далам менiң; Дуэльде [Мәтін] : өлеңдер [Мәтін] // Лениншiл жас. - 1968. - 24 октябрь. – Б. 4
Хасенов, Н. Хабарсыз кеткен аға; Жесiр [Мәтін] : өлеңдер / Н. Хасенов // Лениншiл жас.- 1969. - 22 февраль. – Б. 4
Хасенов, Н. Бата [Мәтін] : өлең / Н. Хасенов// Қазақ әдебиетi.- 1969.- 16 августь. – Б. 2
Хасенов, Н. Елудегі бақыт [Мәтін] : өлең / Н. Хасенов // Жалын . - 1970. - № 4. - Б. 30
Хасенов, Н. Мен жастық [Мәтін] : өлең /Н. Хасенов // Лениншiл жас. - 1970. - 5 май. – Б. 5
Хасенов, Н. Беу, жұмыр жер; Қырмызы нұрға боялған; Майдангер т. б.: өлеңдер / Н. Хасенов // Жалын. - 1970. - N 6. - Б. 61-65
Хасенов, Н. Елудегi бақыт [Мәтін] : өлең / Н. Хасенов // Жалын. - 1970. - N 4. – Б. 30
Хасенов, Н. Мен даланың ұлымын; Жалғыз аққу; Анама т. б. : өлеңдер // Лениншiл жас. - 1971. - 6 февраль. – Б. 2
Хасенов, Н. Күмiс көмей, жез таңдай: [К.Әзiрбаевтың 90 жасқа арналған тойына халық ақындарының тартуы] Н. Хасенов // Қазақ әдебиетi. - 1974. - 5 июль. – Б. 6
Хасенов, Н. Ойласайық, ағайындар[Мәтін]: [қайырымдылық, iзеттiлiк жайында] Н. Хасенов // Еңбек таңы. - 1991. - № 10. – Б. 12-13
Н. Хасенов туралы әдебиеттер
Литература о Н. Хасенове
Кітаптар – Книги
Қазақстан жазушылары ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. – Хасенов Нұркенже. : б. 327.
Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. - Хасенов Нұркенже. : б. 414
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Хасенов Нұркенже : б. 789
***
Писатели Казахстана [Текст] : справочник. - Алма-Ата : Жазушы, 1982. - 280 с.- Хасенов Нуркенже: с. 256.
Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - 82 с. – Хасенов Нуркенже: с. 76
Литература Казахстана [Текст] : знциклопедический справочник . - Алматы : Казыгурт, 2010. - 528 с. – Хасенов Нуркенже: с. 496
Немцев М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / Немцев М. С. - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.- Хасенов Нуркенже: с. 160.
Худяков Е. Л.
- Жаңартылды 06.01.2026 14:05
Худяков Евгений Лазаревич (1906-1964 жж.) – журналист, КСРО Журналистер одағының мүшесі, жазушы, қоғам қайраткері.
1906 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Секисовка ауылында, қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Училище, Ленинград Коммунистік жоғары оқу орнын, Мәскеу коммунистік журналистика институтын, соғыстан кейін – КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін аяқтайды. Шығыс Қазақстан облыстық жергілікті газеттермен бірлесіп жұмыс істеген, «Звено Алтая» әдеби бірлестігінің мүшесі болған. Революциялық Коммунистік Жастар одағы уездік комитетінің нұсқаушысы, Гурьев облыстық «Рабочая правда» газетінде редактор, кейін семейлік «Прииртышская правда» газетінде, «Пищевая индустрия» газетінде бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы және редактор, кейінірек «Рыбная промышленность» газетінде, «Известия» газетінде экономикалық бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары қызметтерін атқарған. М. В. Ломоносов атындағы Мәскеу Мемлекеттік университетінде – доцент, партиялық кеңестік баспаның тарих, теория және практика кафедрасының меңгерушісі, партиялық кеңестік баспаның теория және практика кафедрасының меңгерушісі, Мәскеу Мемлекеттік университеті журналистика факультетінің бірінші деканы қызметтерін атқарған.
Алғашқы очерктері мен әңгімелері («Поляна», «Страницы былого», «В боях за рыбу» т. б.) 1920 жылдардың соңында «Советская степь» өлкелік газетінде жарияланып, Шығыс Қазақстанның табиғаты мен мәдениетіне арналды. Публицист М. И. Калинин туралы кітаптың авторы. 1950 жылдардың соңында баспа теориясы мен практикасы бойынша дәрістер курсын, сырттай бөлім студенттері үшін бірнеше әдістемелік құрал шығарған.
Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған.
Е. Л. Худяков (Смородин) шығармалары
Произведения Е. Л. Худякова (Смородин)
Кітаптар – Книги
Худяков, Е. Л. Поляна[Текст] / Е. Л. Худяков // Звено Алтая: история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения / Т. Сидихменова . - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 472 с. – С. 20-31.
Е. Л. Худяков (Смородин) туралы әдебиеттер
Литература о Е. Л. Худякова (Смородин)
Кітаптар – Книги
Худяков, Е. Л. // Государственный архив Восточно-Казахстанской области и его филиалы. - Усть-Каменогорск, 2005. – 160 с. – С. 94.
Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник /М. С. Немцев . - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с. – Худяков Евгений. – С. 167.
