Қасқабасов С. А.
- Жаңартылды 30.06.2022 12:07
Қасқабасов Сейіт Асқарұлы (1940-2021 жж.) – фольклоршы-ғалым, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА академигі, Халық шығармашылығын зерттеушілердің халықаралық қоғамының мүшесі, Шыңғыс хан (Моңғолия) және Халықаралық Айтматов академиясының академигі.
ШҚО, Семей қаласында дүниеге келген. ҚазПИ-ды, кейін ҚР ҰҒА-ның Әдебиет және өнер институты жанындағы аспирантураны аяқтап, докторлық диссертация қорғаған. Кіші ғылыми қызметкерден директорға дейін жеткен. Әр жылдары Қазақстан КП ОК Саяси үрдістердің идеология және социология бөлімінің кеңесшісі, Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанындағы мәдениет секторы меңгерушісі және ҚР Президенті Аппаратының қызметкері, ҚР Министрлер Кабинеті жанындағы Жоғары аттестация комиссиясының төрағасы қызметтерін атқарған.
1997-2001 жж. – ғылыми-зерттеу орталығының директоры, Еуразия ұлттық университетінің шығыстану факультетінің деканы, «Евразия» ғылыми-зерттеу орталығының жетекшісі болған. С. Қасқабасов алғаш рет елде ЖАК ұйымдастырып, ғылыми және ғылыми-педагогикалық білікті кадрлар даярлау сынды жаңашыл жұмыстардың негізін қалаған. ТМД аясында Халықаралық мемлекеттік органдарды аттестациялау ассоциациясын құрып, бірінші төрағасы болған.
ТМД көлемінде теңдесі жоқ баспа жобаларының авторы: «Қазақ әдебиетінің тарихы» (10 том), «Қазақ өнерінің тарихы» (3 том, қазақ және орыс тілдерінде), «Қазақ музыкасының антологиясы» (5 том), «Әдеби жәдігерлер» (20 том), «Мировая фольклористика» (3 том), «Мировое литературоведение» (3 том), М. Әуезовтың толық шығармалар жинағы (50 том).
300-ден астам ғылыми жарияланымның, соның ішінде монографияның авторы: «Казахская волшебная сказка»; «Қазақтың халық прозасы»; «Родники искусства»; «Казахская несказочная проза»; «Колыбель искусства»; «Абай және фольклор»; «Золотая жила»; «Жаназық»; «Любви безмерной памятник»; «ХV-ХVІІІ ғасырлардағы қазақ әдебиеті». В. Радлов жинаған ақын-импровизаторлары шығармаларын, фольклор жәдігерлерін, Ж. Жабаевтың таңдамалы шығармаларын «Алтын сандық» деген атпен басып шығарған.
Халықаралық фольклорлық проза зерттеушілері қоғамының мүшесі (Финляндия); ҚР Президенті жанындағы Ұлттық кеңестің және ҚР Мемлекеттік хатшысы жанындағы «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы жөніндегі Қоғамдық кеңес мүшесі. «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы бойынша «Фольклористика, әдебиеттану және өнертану» секциясының төрағасы.
С. А. Қасқабасов Ш. Уалиханов атындағы, Жамбыл атындағы, Махамбет атындағы сыйлықтардың, ҚР Мемлекеттік сыйлығының, ҚР БҒМ «Қазақстан ғылымын дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісінің иегері. М. Шолохов және Ұлы Петр атындағы ресейлік медальдармен марапатталған. Қазақ фольклорын сақтап, дамытуға қосқан зор үлесі үшін «Ғылым және білім» номинациясымен ТМД-ның мемлекетаралық «Достастық Жұлдыздары» сыйлығымен марапатталған (2011 ж.).
С. Қасқабасовтың ғылыми еңбектері
Научные труды С. Каскабасова
Кітаптар – Книги
Қасқабасов, С. Қазақтың халық прозасы [Мәтін] / С. Қасқабасов. - Алматы : Ғылым, 1984. - 272 б.
Қасқабасов, С. Абай және фольклор [Мәтін] / С. Қасқабасов. - Алматы : Білім, 1995. - 64 б.
Қасқабасов, С. Жаназық [Мәтін] : әр жылғы зерттеулер / С. Қасқабасов. - Астана : Аударма, 2002. - 584 б.
Қасқабасов, С. Ел зерде [Мәтін] : әр жылғы зерттеулер / С. Қасқабасов. - Алматы : Жібек жолы, 2008. - 501 б.
Қасқабасов, С. Ойөріс [Мәтін] : фольклор туралы / С. Қасқабасов. - Астана : Астана-полиграфия, 2009. - 320 б.
Қасқабасов, С. Абай [Мәтін] / С. Қасқабасов; Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі ғылым комитеті, М. О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты. - Алматы : Баспа үйі, 2010. - 112 б.
Қасқабасов, С. Алтын жылға [Мәтін] : зерттеулер мен мақалалар / С. Қасқабасов. - Алматы : Жібек жолы, 2010. - 575 б.
Қасқабасов, С. Президент және мәдени мұра [Мәтін] / С. Қасқабасов. - Алматы : Алматы баспа үйі, 2010. - 127 б.
Қасқабасов, С. Шығармалары [Мәтін]. Т. 1 : Жаназық : әр жылғы зерттеулер. - Астана : Фолиант, 2011. - 568 б.
Қасқабасов, С. Алтын жылға [Мәтін] : зерттеулер мен мақалалар / С. Қасқабасов; Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі ғылым комитеті, М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты. - Алматы : Жібек жолы, 2013. - 520 б.
Қасқабасов, С. Таңдамалы [Мәтін] / С. Қасқабасов. - Астана : Фолиант, 2014.
Т. 1: Қазақтың халық прозасы. - 320 б.
Т. 2: Мифология. Фольклор. Әдебиет. - 344 б.
Т. 3: Фольклорная проза казахов. - 424 б.
***
Каскабасов, С. Казахская волшебная сказка [Текст] : [монография] / С. Каскабасов. - Алма-Ата : Наука Казахской ССР, 1972. - 258 с.
Каскабасов, С. Родники искусства [Текст] : фольклористические этюды / С. Каскабасов - Алма-Ата : Өнер, 1986. - 123 с.
Каскабасов, С. Казахская несказочная проза [Текст] / С. Каскабасов. - Алма-Ата : Наука, 1990. - 239 с.
Каскабасов, С. Колыбель искусства [Текст] / С. Каскабасов. - Алма-Ата : Өнер, 1992. - 368 с.
Каскабасов, С. Золотая жила [Текст] : очерки о фольклоре и духовной культуре Казахстана / С. Каскабасов. - М. : Художественная литература, 2010. -688 с.
С. Қасқабасовтың қатысуымен шыққан кітаптар
Книги, вышедшие при участии С. Каскабасова
Базарбаев, М. Таңдамалы [Мәтін]. Т. 1 : Әдебиет және дәуір / ред. С. Қасқабасов; құраст. Г. Байтоғаева. - Астана : Нұра-Астана, 2009. - 392 б.
Жабаев, Ж. Избранные произведения [Текст] : пер. с каз. / Ж. Жабаев; сост., авт. предисл. и коммент. С. Каскабасов. - Астана : Аударма, 2010. - 463 с.
Мұхтар Әуезов [Мәтін] : энциклопедия / ред. С. Қасқабасов. - Алматы : Атамұра, 2011. - 687 б.
Қалдыбаев, Ә. Шығармалары [Мәтін]. Т. 3 / ред. С. Қасқабасов. - Алматы : Таймас, 2015. - 240 б.
***
Литературно-художественный диалог [Текст] / Министерство образования и науки, Институт литературы и искусства им. М. О. Ауэзова, Российская академия наук, Институт мировой литературы им. А. М. Горького ; предисл. С. А. Каскабасова. – Алматы, 2008. - 214 с.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Қасқабасов, С. Фольклорлық мұра жайында [Мәтін] / С. Қасқабасов // Жұлдыз. - 1973. - № 2. - Б. 188-191.
Қасқабасов, С. Қазақтың халық утопиясы [Мәтін] : [қазақ фольклорындағы халықтың әлеуметтік утопиясының түрлері] / С.Қасқабасов // Жұлдыз. - 1990. - № 6. - Б. 184-192.
Қасқабасов, С. Абай және қазақ фольклоры [Мәтін] / С. Қасқабасов // Абай. - 1993. - №6. - Б. 36-45.
Қасқабасов, С. Эпос мұхитының Айсбергі [Мәтін] : [Ж.Жабаевтың туғанына 150 жыл] / С. Қасқабасов // Ақиқат. - 1996. - №8. - Б.7-14.
Қасқабасов, С. Қазақ мифі және әлемдік мифология [Мәтін] : [қазақ мифінің әлемдік мифологиямен араласы ] / С. Қасқабасов // Жұлдыз. - 1998. - №11.- Б.163-177 ; № 12. - Б.150-163.
Қасқабасов, С. Ажалмен айқасқан адам [Мәтін] / С. Қасқабасов // Қорқыт Ата = Коркут Ата. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 1999.
Қасқабасов, С. "Еуразия" Одағы мүмкін бе? [Мәтін] : [Л.Н.Гуимлев атындағы Еуразия университеті туралы] / С. Қасқабасов // Зерде. - 1999. - №4. - Б. 8 - 9.
Қасқабасов, С. Парық және мәдениет [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2001. - 15 тамыз. - Б. 2, 4.
Қасқабасов, С. Халыққа қарсы жасалған қылмыс кешірілмейді [Мәтін] : [31 мамыр - Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2001. - 30 мамыр. - Б. 5.
Қасқабасов, С. Қадымнан жеткен асыл сөз [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2003. - 17 сәуір. - Б. 4.
Қасқабасов, С. Махамбеттің мәңгілік мұңы [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2003. - 19 тамыз. - Б. 3.
Қасқабасов, С. Ғұлама [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2004. - 1 маусым. - Б. 4.
Қасқабасов, С. Абай және ұлттық идея [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2005. - 25 мамыр. - Б. 4.
Қасқабасов, С. Жаһандану және қазақтар [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2005. - 13 желтоқсан. - Б. 4.
Қасқабасов, С. Дін мен ғылымды үйлестірген [Мәтін] / С. Қасқабасов // ҚазҰУ хабаршысы. Шығыстану сериясы = Вестник КазНУ. Серия востоковедения. - 2007. - № 2. - Б. 22-24.
Қасқабасов, С. XX ғасырдың ұлы жырауы [Мәтін] : [Ж. Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2007. - 28 ақпан. - Б. 7.
Қасқабасов, С. Бәйтерек [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2008. - 20 маусым. - Б. 5.
Қасқабасов, С. Нағыз ғұлама еді [Мәтін] / С. Қасқабасов // Дидар. - 2008. - 1 мамыр. - Б. 3.
Қасқабасов, С. Махаббат гимні [Мәтін] : [Қыз Жібек жырына - 500 жыл] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2009. - 29 шілде. - Б. 9.
Қасқабасов, С. ХХ ғасырдың ұлы жырауы [Мәтін] : [Ж. Жабаев туралы] / С. Қасқабасов // Қазақ әдебиеті. - 2010. - 5 наурыз. - Б. 4.
Қасқабасов, С. ХХ ғасыр даналары Семейден шыққан [Мәтін] / С. Қасқабасов // Ертіс өңірі. - 2010. - 14 шілде. - Б. 1, 10.
Қасқабасов, С. Ұлттық рухтың тірегі [Мәтін] / С. Қасқабасов // Мәдени мұра = Культурное наследие. - 2010. - № 2. - Б. 4-9.
Қасқабасов, С. Алтай және қазақ руханияты [Мәтін] / С. Қасқабасов // Алтай - түркі әлемінің алтын бесігі : халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары : 26-27 тамыз. - Өскемен, 2011. - Б. 45-50.
Қасқабасов, С. Біздің Қорқыт ата - мифтік кейіпкер [Мәтін] / С. Қасқабасов // Аңыз адам. - 2011. - № 6. - Б. 22.
Қасқабасов, С. Жамбылға жаңаша көзқарас керек [Мәтін] / С. Қасқабасов // Аңыз адам. - 2011. - № 8. - Б. 28.
Қасқабасов, С. Махамбет - тәуелсіздік жаршысы [Мәтін] / С. Қасқабасов // Аңыз адам. - 2011. - № 9. - Б. 33.
Қасқабасов, С. Төрт елу [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2011. - 27 қыркүйек. - Б. 8.
Қасқабасов, С. Қазақ ғалымының мемлекетаралық мерейі [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2012. - 17 сәуір. - Б. 10.
Қасқабасов, С. Қазақ сөз өнерінің дәстүрлі өлең өрнектерін өзінше құбылтқан [Мәтін ] / С. Қасқабасов // Аңыз адам. - 2012. - № 4. - Б. 32-34.
Қасқабасов, С. Қазақтың бір бәйтерегі [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2012. - 4 сәуір. - Б. 6.
Қасқабасов, С. Ішкі еркіндігі мен сабырлы рухы Қожанасырды сүйікті етті [Мәтін] / С. Қасқабасов // Аңыз адам. - 2012. - № 7. - Б. 23.
Қасқабасов, С. Ескендір поэмасы [Мәтін] / С. Қасқабасов // Абай. - 2012. - № 1-4. - Б. 8-15.
Қасқабасов, С. Тағлымды тағдыр [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2012. - 26 желтоқсан. - Б. 8.
Қасқабасов, С. Жыраулар поэзиясы - классикалық ауыз әдебиеті[Мәтін] / С. Қасқабасов // Ақтамберді Күлдір-күлдір кісінетіп: жыр-толғаулар және ғылыми мақалалар, зерттеулер. - Астана : Фолиант, 2013. -264 б .
Қасқабасов, С. Музеология мен этнология білгірі [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2014. - 18 қараша. - Б. 8.
Қасқабасов, С. Әдеби өлкетану кеншісі [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2015. - 4 наурыз. - Б. 8.
Қасқабасов, С. Жәнібек хан халық жырында [Мәтін] / С. Қасқабасов // Егемен Қазақстан. - 2015. - 29 мамыр. - Б. 9.
***
Каскабасов, С. Его время и поэзия [Текст] : к 150 летию со дня рождения Джамбула) / С. Каскабасов // Мысль. - 1996. - №6. - С. 66-71.
Каскабасов, С.Часть мировой цивилизации [Текст] : интервью с директором Института литературы и искусства РК / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2003. - 12 сентября. - С. 2.
Каскабасов, С. "Умеющий зорко предвидеть судьбу..." [Текст] / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2006. - 28 февраля. - С. 6.
Каскабасов, С. Слово о литературоведе Абдрахманове [Текст] / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2011. - 5 ноября. - С. 10.
Каскабасов, С. Прощай, незабвенный Рахманкул-ага! [Текст] / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2012. - 4 апреля. - С. 6.
Каскабасов, С. Новая модель финансирования спорта - залог стабильности и успеха [Текст] / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2015. - 27 ноября. - С. 18.
Каскабасов, С. Жамбыл - классик казахской устной литературы [Текст] / С. Каскабасов // Казахстанская правда. - 2016. - 2 марта. - С. 9.
Авторларымен бірігп шыққан мақалалар
Статьи, вышедшие в соавторстве
Қасқабасов, С. Әуезов - халық мұрасының шырақшысы [Мәтін] : Мұхтар Әуезов туралы бір үзік сыр / С. Қасқабасов, А. Тойшанұлы // Жұлдыз. - 2015. - №10. - Б. 147-153.
Каскабасов, С. "Люблю его за солнце..." [Текст] / С. Каскабасов, Р.Ергалиева // Казахстанская правда. - 2004. - 10 апреля. - С. 4.
С. Қасқабасовтың өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности С. Каскабасова
Қирабаев, С. Ғылымның адамы [Мәтін] : [Сейіт Қасқабасов туралы] // Тәуелсіздік рухымен : зерттеулер, мақалалар, естеліктер / С. Қирабаев. - Астана : Фолиант, 2002. - Б. 355-359.
Сейіт Асқарұлы Қасқабасов [Мәтін] : библиографиялық көрсеткіш / Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, М. О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты. - Алматы, 2010. - 245 б.
Ысқақұлы, Д. Қазақ әдебиеттанушылары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Д. Ысқақұлы. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. - Қасқабасов Сейіт Асқарұлы: б. 273-274.
Айтбайұлы, Ө. Достықтың құдіреті [Мәтін] : С.А.Қасқабасов 70-те / Ө. Айтбайұлы // Тілғұмырлар : қазақ лингвистері мен тіл жанашырлары. Т. 4. - Алматы : Абзал-Ай, 2014. - Б. 330-338.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қасқабасов Сейіт Асқарұлы: б. 456-457.
***
1990 - 2000 ...
Қазақ мифологиясы [Мәтін] : албасты, жын-шайтан, дию-перілердің пайда болуы // Жұлдыз. - 1991. - № 9. - Б. 199-202; № 10. - Б. 173-183.
Қирабаев, С. Ғылымның адамы [Мәтін] : [С.Қасқабасов туралы] / С. Қирабаев, Д. Қамзабекұлы // Егемен Қазақстан. - 2000. - 23 маусым. - Б. 3.
Әбдезұлы, Қ. Таным мен талғам биігі [Мәтін] : [ғалым С. Қасқабасовтың әдебиеттану ғылымына қосқан қомақты үлесі туралы] / Қ. Әбдезұлы // Қазақ әдебиеті. - 2010. - 9 сәуір. - Б. 4-5.
Әуесбаева, П. Алтын сандықтың күміс кілті [Мәтін] / П. Әуесбаева // Түркістан. - 2010. - 5 тамыз. - Б. 4.
Ергөбек, Қ. Абырой болар шын ғалым аты... [Мәтін] / Қ. Ергөбек // Түркістан. - 2010. - 30 қыркүйек. - Б. 11.
Еспенбетов, А. Ірі оқымысты [Мәтін] / А. Еспенбетов // Жұлдыз. - 2010. - № 8. - Б. 159-162.
Қирабаев, С. Ғұлама [Мәтін] : [ғалым С. Қасқабасовтың әдебиеттану ғылымына қосқан үлесі туралы] / С. Қирабаев // Егемен Қазақстан. - 2010. - 23 маусым. - Б. 5.
Қирабаев, С. Үлкен ғалым, іскер басшы [Мәтін] : [ғалым С. Қасқабасов туралы] / С. Қирабаев // Әдебиетті қайта оқыту. - Алматы : Балауса, 2010. - Б. 250- 257.
Қорабай, С. Нағыз ғылым адамы [Мәтін] : [академик С. Қасқабасовтың ғылыми жолы жайында] / С. Қорабай // Қазақстан - Заман. - 2010. - 30 қыркүйек. - Б. 6.
Баяхметова, Ш. Мектептегі мәнді кездесу [Мәтін] / Ш. Баяхметова // Қазақстан мектебі. - 2014. - № 8. - Б. 38-39.
Құсайын, М. Ұлы мұрат - ортақ пікір алаңында [Мәтін] : ҚазИГЗУ-де "Мәңгілік ел" идеясы талқыланды / М. Құсайын // Семей таңы. - 2014. - 14 наурыз. - Б. 4.
Абдрахманов, С. Академик Қасқабасов мәдениеттануы [Мәтін] : мерейтойдан кейінгі толғаныс / С. Абдрахманов // Егемен Қазақстан. - 2015. - 28 қазан. - Б. 14.
Сығай, Ә. Жансарай [Мәтін] : сыр-сұхбаттар / Ә. Сығай. - Алматы : Ана тілі, 2015. - Сейіт Қасқабасов: б. 127-139.
Тойшанұлы, А. Қасқабасовтікі қасқа жол, басқалардікі басқа жол немесе ұстаз ұлағаты [Мәтін] / А. Тойшанұлы // Отүкен. - 2015. - № 3. - Б. 140-147.
***
Курпякова, Н. Слово и дело Сеита Каскабасова [Текст] / Н. Курпякова // Казахстанская правда. - 2012. - 28 июня. - С. 4.
Неизвестный Лермонтов [Текст] : круглый стол / подготовила Л. Шашкова // Простор. - 2012. - № 1. - С. 165-178.
Шашкова, Л. Золотоискатель в мире фольклора [Текст] / Л. Шашкова // Казахстанская правда. - 2012. - 21 февраля. - С. 10.
Уюкбаева, М. Золото народного слова [Текст] / М. Уюкбаева // Простор. - 2012. - № 4. - С. 127-130.
Рысакова,Ш. Воспитать достойных граждан своей страны [Текст] / Ш. Рысакова // Вести Семей. - 2014. - 14 марта. - С. 3.
Ананьева, С. Фольклорист мирового масштаба [Текст] : [о С. Каскабасове] / С. Ананьева // Казахстанская правда. - 2015. - 3 октября. - С. 12.
Қайыпов А. Қ.
- Жаңартылды 02.12.2024 16:38
Қайыпов Арықтай Қайыпұлы (1914-1993 жж.) – геолог-ғалым, Қазақстан ҒА академигі(1972), геология-минералдық ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Павлодар облысы (қазіргі Қарағанды), Баянауыл ауданы, Қарақұдық жерінде дүниеге келген. Қазақ тау-кен металлургиялық институтын (қазіргі Қ. Сәтпаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті) аяқтаған соң, Шұбартау геологиялық партиясын басқарған. Қазақ тау-кен металлургиялық институтының аспирантурасын тәмамдағаннан кейін, ҚазССР ҒА-ның Геологиялық ғылымдар институтында кіші ғылыми қызметкер, сектор жетекшісі, директордың орынбасары, бөлім жетекшісі қызметтерін атқарған.
Металл саласының маманы А. Қайыпов Орталық Қазақстанда Ақмая сирек металл кен орнын ашқан. Ол Қаратау, Кенді Алтай, Шыңғыс-Тарбағатай құрылымдық-металлогениялық аймақтарына және Жоңғарияның барлық кеңестік бөліктеріне геология және металлогения бойынша ғылыми зерттеулер жүргізген.
Қазақстан мен Орта Азияның металлогениялық картасын құрастыру жұмыстарына жетекшілік еткен, Зырян кен орны геологиясының өзекті мәселелерін зерттеген және алғаш рет Кенді Алтай тарихында ірі масштабты Зырян-Бұқтырма ауданының металлогениялық болжау картасын құрастырған.
А. Қайыпов алғашқылардың бірі болып Кенді Алтайдағы ірі Малеев кен орнының ашылуына ат салысқан. Солтүстік Қазақстан мен Сарыарқа аудандарында жүргізген зерттеулерінің нәтижесінде алтынның, мыстың, полиметалдың өндірістік кендерінің палеозойдағы жанартаулық жыныстармен байланыстылығы Қазақстан аумағында алғаш рет анықталды. Әлемдік тәжірибеде алғаш рет А. Қайыповтың жетекшілігімен «Металлогения Казахстана» 11 томдық монографиясы жарық көрген.
Ғалымның қатысуымен кен өндірісі, өңірлік металлогения, кен аудандары, орталықтары мен орындары жайлы 300-ден астам ғылыми жұмыс жазылып, 40 ғылым кандидаты мен төрт ғылым докторы дайындалған.
Халықтар достығы орденімен, медальдармен марапатталған. Алматы геологиялық ғылымдар институты ғимаратында мемориалды тақта орнатылған. Зырян қаласында академиктің құрметіне мемориалды тақта орнатылып, бір көшеге есімі берілген.
А. Қ. Қайыповтың ғылыми еңбектері
Научные труды А. К. Каюпова
Кітаптар – Книги
Каюпов, А. К. Геология Зыряновского полиметаллического месторождения[Текст] / А. К. Каюпов. - Алма-Ата, 1956.
Каюпов, А. К. Основные черты геологии и металлогении Зыряновского района и некоторых его рудных полей (Рудноалтайский полиметаллический пояс) [Текст] : доклад по сумме работ в качестве дис. на соискание учен. степени доктора геол.- минералогич. наук / АН КазССР. Ин-т геол. наук. - Алма-Ата, 1964. - 71 с.
Каюпов, А. К. Геология и металлогения Джунгарского Алатау. - Алма-
Ата: Наука, 1966. - 255 с.
Каюпов, А. К. О природе порфировых образований Рудного Алтая в свете генезиса Алтайских полиметаллических месторождений[Текст] / А. К. Каюпов. -Алма-Ата, 1977.
А. Қ. Қайыповтың қатысуымен шыққан кітаптар
Книги, вышедшие при участии А. К. Каюпова
Геология и минералогия полиметаллических и медных месторождений Южного Казахстана[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата: Наука, 1968. - 248 с.
Особенности тектоники ирудо-локализации на Снегиревском и Греховском месторождениях[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата, 1975. - С.88-90.
Проблемы генезиса колчеданно-поли металлических месторождений Рудного Алтая[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата, 1977. - С. 129-141.
Проблемы магматической геологии Зайсанской складчатой области [Текст] сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата,1981. - С. 155-164.
Металлогения Казахстана[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата : Наука, 1982.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Каюпов, А. К. ГеологияЗыряновскогополиметаллического месторождения [Текст] / А. К. Каюпов // Полиметаллические месторождения Рудного Алтая. - М., 1957. - С. 213-360.
Каюпов, А. К. Металлогения месторождений цветных металлов Казахстана [Текст] / А. К. Каюпов // Проблемы геологии Казахстана. - 1968. - С. 163.
Каюпов, А. К. Основные гипотезы о генезисе колчеданно-полиметаллических месторождений Рудного Алтая[Текст] / А. К. Каюпов // Проблемыгенезиса колчеданно-полиметаллических месторождений Рудного Алтая. - Алма-Ата,1977. - С. 25-39.
Өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности
Қазақ жерінің зиялы азаматтары = Почитаемые люди земли Казахской [Мәтін] : серия биографических сборников. Кн. 1. - Алматы : Дәуір, 1999. - Арыктай Каюпович Каюпов: с. 233-234.
Қазақстан ғылымы [Мәтін] : энциклопедия. Т. 2 : Қ -Я. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2010. - Қайыпов Арықтай: б. 62.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қайыпов Арықтай: б. 430.
***
Нурлыбаев, А. Н. Академик А. К. Каюпов и развитие минерально-сырьевой базы цветной металлургии Республики Казахстан [Текст] / А. Н. Нурлыбаев, НАН РК, Министерство геологии и охраны недр РК, ИГН им. К. И. Сатпаева. - Алматы, 1994. - 20 с.
Каюпов Арыктай Каюпович[Текст] :биобиблиографический указатель. - Алматы : Научная библиотека РГП «Ғылым ордасы», 2014. - 106 с.
Қоңыров Т.
- Жаңартылды 13.12.2023 12:17
Қоңыров Тұрағұл (1935-1995 жж.) – филология ғылымдарының докторы, профессор.
Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы, Қарқаралы ауылында дүниеге келген. ҚазПИ-ды (қазіргі ҚазҰПУ), кейін аспирантураны аяқтайды. Еңбек жолы толығымен оқытушылық қызметпен байланысты болған: Алматы шет тілдері институтында кафедра меңгерушісі, доцент қызметтерін атқарған (қазіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті).
Т. Қоңыровтың ғылыми еңбектері
Научные труды Т. Конырова
Кітаптар – Книги
Қоңыров Т. Қазақ теңеулері / Қоңыров Т. - Алматы : Мектеп, 1978. - 193 б.
Коныров Т. К. Структурно-семантическая природа сравнения в казахском языке : компаративные конструкции : учебное пособие для студентов филологических факультетов / Коныров Т. К. - Алма-Ата : Мектеп, 1985. - 215 с.
Қоңыров, Т. Қазақ тілінің тұрақты теңеулері сөздігі [Мәтін] / Т. Қоңыров. - Алматы : Ғылым, 1990. - 320 б.
Қоңыров Т. Тұрақты теңеулер сөздігі [Мәтін] / Қоңыров Т. - Алматы : Арыс, 2007. - 480 б.
Қоңыров, Т. Тұрақты теңеулер сөздiгi [Мәтін] / Т. Қоңыров. - Алматы : Арыс, 2007.
Т. Қоңыров туралы әдебиеттер
Литература о Конырове Т.
Қазақстан ғалымдары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 2 : Қ-Я. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. – Б. 62.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қоңыров Тұрағұл: б. 468.
У школ новые имена [Текст] // Рудный Алтай. - 2006. - 12 октября. - С. 2.
Тіл үшін өмір сүріп, қызмет еткен... [Мәтін] : [ғалым, профессор Т.Қоңырұлы туралы] // Айқын. - 2015. - 22 мамыр. -Б. 5.
Қозбағаров А. А.
- Жаңартылды 26.10.2022 16:51
Қозбағаров Алаш Ахметжанұлы (1917-1996) - ҚР еңбек сіңірген дәрігері, медицина ғылымдарының докторы, Семей облыстық акушерлер мен гинекологтар ғылыми қоғамының негізін салушы.
Семейдің көші-қон ауруханасы аумағында, аурухана фельдшері Ахметжан Қозбағаров отбасында дүниеге келген. ҚазМИ-ды бітірген соң, емдеуші-дәрігер дипломымен Ақмола облыстық денсаулық сақтау бөліміне жолдама алады. А. Қозбағаров еңбек жолын Шортанды ауданында КазЦИК атындағы астық совхозында учаскелік аурухана меңгерушісі болып бастайды. Кейінірек, Жоламбет кенішінде медициналық учаске меңгерушісі, соғыс жылдары әрекеттегі әскерде дәрігер болған. Әртүрлі майдан бөлімдерініңэвакогоспитальдарында ординатор-дәрігер, хирургиялық бөлім бастығы, туберкулез бөлімінің бастығы қызметтерін атқарған. Жауынгерлердің өмірін құтқару кезінде көрсеткен жанкешті ерлігі үшін екінші Қызыл Ту орденімен, «Германияны жеңгені үшін» медалімен марапатталды. Әскерден оралған соң ұзақ уақыт Талдықорған және Семей қаласы ауруханаларында емделеді. 1948 жылдан акушер-гинеколог, кейін Семей қаласы Затон ауданында емдеу бірлестігінің бас дәрігері, перзентхананың бас дәрігері болған. Семей медициналық институтында акушерлік және гинекология кафедрасын басқарып, сонда 20 жыл еңбек етеді. Еңбектене жүріп, кандидаттық диссертация қорғайды. Зейнеткерлікке шыққан соң, Алаш Ахметжанұлы етконсервілер комбинаты медициналық санитарлық бөлімінің гинекологиялық бөлімшесін басқарды.
70-ке жуық ғылыми жұмыс пен көптеген мақаланың авторы. Ғалымға құрмет ретінде Семей қаласындағы бір көшеге Алаш Қозбағаров есімі берілген.
А. Қозыбағаровтың өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности А. Козбагарова
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қозыбағаров Алаш: б. 463-464.
Саған өмір сыйлаймын... [Мәтін] : [А. Қозбағаровтың туғанына 90 жыл толуына орай] // Ертіс өңірі. - 2007. - 24 қазан. - Б. 2.
***
Куттыбаева , С. Памяти врача Алаша Козбагарова [Текст] / С. Куттыбаева // Вести Семей.- 2010. - 1 апреля. - С. 3.
Силина, Э. А. Козбагаров :жизнь, отданная матерям [Текст] / Э. А. Силина // Рудный Алтай. - 2007. - 4 декабря. - С. 2.
Смирнова, Д. Алаш Козбагаров: врач, даривший людям счастье [Текст] / Д. Смирнова // Вести Семей. - 2007. - 6 декабря. - С. 3.
Гуляева, Е. Полвека счастья [Текст] : [о Козбагарове А.]/ Е. Гуляева // Наше дело. - 2014. - 4 декабря. - С. 2.
Дарю тебе жизнь…[Электронный ресурс] // КГУ "Центр документации новейшей истории ВКО" Управление архивов и документации ВКО: сайт. - Режим доступа: http://www.cdni-arhiv.vko.gov.kz/ru/publications2_22.htm (дата обращения 15.10.2016)
Кафедра акушерства и гинекологии [Электронный ресурс] // Государственный медицинский университет г. Семей: сайт. - Режим доступа: http://ssmu.kz/ru/pages/default/view?id=kaf-akush-ginek (дата обращения 15.10.2016)
Конюхов Л. Ф.
- Жаңартылды 08.09.2022 10:08
Конюхов Леонид Федорович (1929 - 2018 жж.) – Әбу-Нәсір- әл-Фарабидің өмірі мен қызметін зерттеуші, мәдениет ардагері, тыл еңбеккері.
1929 жылы Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы (қазір Күршім ауданы) Боран ауылында дүниеге келген.
Еңбек жолын 12 жасында бастаған. Соғыс жылдары Боран мектебінің 4-класын бітірген соң, колхоз жұмысына араласты. Бес жыл бойы егістык пен мал шаруашылығында жұмыс істеді.
1946 жылы колхоз комсомол ұйымының хатшысы Л. Ф. Конюхов егіс бригадасына бригадир болып сайланды.
1952 жылы Семей қаласында есепші курсын бітіріп, еңбек жолын Марқакөл ауданы (қазір Күршім ауданы) Алексеевка ауылында жалғастырды.
Аудан орталығында кешкі мектептен 7 жылдық білім алады. Кейін 1959 жылы Алматыға кооператив техникумында оқып, оны жақсы аяқтайды.
Оқудан кейін Марқакөл аудандық тұтыну одағында бас есепші, бір жылдан кейін Боран совхоз жұмысшы кооперативі басқармасында бастық болады. Екі жылдан соң Марқакөл Еңбекшілер депутаттары аудандық кеңесіне депутат болып сайланады. 1966 жылы Мәскеудегі КПСС ОК Жоғарғы партия мектебін бітіреді. Жоғары партия мектебін бітірген соң облыстық атқару комитеті бастығының көмекшісі қызметін атқарды.
1970 жылы Қазақстан Компартиясы Шығыс Қазақстан обкомының әкімшілік және қаржы-сауда органдары бөлімінің нұсқаушысы болып бекітіліп, осы қызметін 20 жыл атқарды.
1970-жылдары Әбу-Нәсір-әл-Фарабидің өмірі және қызметімен танысқан соң, ғалым мұрасын толық зерттеуге шешім қабылдап, әл-Фараби еңбектері жөнінде зерттеу жазды.
2003 жылы қолжазба баспаға әзір болды. Нәтижесінде «Аль-Фараби и современный мир» кітабы 2,5 данамен жарыққа шықты.
Л. Ф. Конюховтың еңбектері
Труды Конюхова Л. Ф.
Конюхов, Л. Әл-Фараби және қазіргі әлем [Мәтін] : әл-Фарабидің философиялық хиссаларына шолу және түсініктеме : ғылыми-көпшілік шығарылым / Л. Ф. Конюхов. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2005. - 114 б.
***
Конюхов, Л. Ф. Аль-Фараби и современный мир (обзор и комментарий трактатов по философским воззрениям аль-Фараби) [Текст] / Л.Ф. Конюхов. - Усть-Каменогорск, 2003. - 112 с.
Конюхов, Л. Ф. Аль-Фараби и современный мир [Текст] : обзор и комментарии трактатов по философским воззрениям аль-Фараби / Л.Ф. Конюхов. - 2-е изд., доп. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2003. - 120 с.
Конюхов, Л. Ф. Аль-Фараби и современный мир [Текст] : обзор и комментарии трактатов по философским воззрениям аль-Фараби / Л. Ф. Конюхов. - 3-е изд., доп. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2005. - 124 с.
Конюхов, Л. Ф. Аль-Фараби и современный мир [Текст] : обзор и комментарии трактатов по философским воззрениям аль-Фараби / Л. Ф. Конюхов. - 4-е изд., доп. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2015. - 136 с.
Ғылыми мақалалар
Научные статьи
Конюхов, Л. Ф. Әл-Фараби және қазіргі әлем [Мәтін] / Л. Ф. Конюхов // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2010. - № 12. - С. 8.
***
Конюхов, Л. Аль-Фараби и современный мир [Текст] / Л. Конюхов // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2003. - №1. - С. 109-119.
Конюхов, Л. Подвиг сержанта [Текст] / Л. Конюхов // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2004. - №4-5. - С. 143-146.
Л. Ф. Конюхов туралы әдебиет
Литература о Конюхове Л. Ф.
Крыкпаев, М. Аль-Фараби и современный мир [Текст] / М. Крыкпаев // Рудный Алтай. - 2003. - 29 марта. - С. 9.
Никифоров, В. Леониду Конюхову - 75 [Текст] / В. Никифоров // Рудный Алтай. - 2004. - 20 июля. - С. 3.
