Есімдер
Звание
"Герой Советского Союза"
Герой Советского Союза - высшая степень отличия СССР. Звание, которого удостаивали за личные или коллективные заслуги перед Советским государством и обществом, связанные с совершением геройского подвига или выдающихся заслуг во время боевых действий, а также, в виде исключения, и в мирное время.
Звание впервые установлено Постановлением ЦИК СССР от 16 апреля 1934 года, дополнительный знак отличия для Героя Советского Союза - медаль "Золотая Звезда" - учреждена Указом Президиума Верховного Совета СССР
от 1 августа 1939 года.
Ақын жазушылар
Ғафуров А. Қ.
- Жаңартылды 25.06.2025 13:20
Ғафуров Аслан Қабылбекұлы (1979) – айтыскер-ақын.
1979 жылы 3 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Қабанбай батыр ауылында дүниеге келген. Өскемен қаласындағы Жамбыл атындағы гимназия мектеп-интернатының түлегі. Шығыс Қазақстан Мемлекеттік университетінің филология факультетін тәмамдаған.
2004-2008 жж.– облыстық ақындар мектебінің маманы, жетекші маман;
2008-2009 жж. – облыстық халық шығармашылығы орталығынының мәдени шараларды ұйымдастыру бөлімінің бас маманы;
2009-2011 жж. – Сәрсен Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың жастар саясаты және мәдени демалыс орталығы директорының орынбасары;
2011-2013 жж. – Шығыс Қазақстан облысы, Шемонаиха ауданының және Глубокое ауданының мәдени-демалыс ұйымдастыру орталығының директоры;
2013 жылдың маусым айынан – Өскемен қаласы әкімдігінің «Өнер» мәдени демалыс ұйымдастыру орталығы директорының орынбасары;
2014-2018 жж. – Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан аудандық мәдениет үйінің директоры, Ұлан аудандық маслихатының депутаты;
2018-2020 жж. – Шығыс Қазақстан облыстық Алтай баспаханасының директоры;
2020 жылдың 8-қаңтарынан бастап Абай атындағы халықаралық мәдениет пен өнерді қолдау қорының атқарушы директоры (Астана қаласы).
Марапаттары:
ҚР Мәдениет қайраткері, Шығыс Қазақстан облысы әкімі сыйлығының лауреаты, Тарбағатай ауданының «Құрметті азаматы», ҚР Президентінің «Халық алғысы» медалінің иегері, Халықаралық айтыскер ақындар мен жыршы-термешілер одағының мүшесі.
Республикалық оқушылар арасында өткен ақындар айтысының 1-орын иегері.
Халықаралық «Шабыт» фестивалінің Айтыс номинациясы бойынша лауреаты.
Қырғызстанда, ҚХР-да өткен халықаралық ақындар айтысында 2-орын иеленген.
Моңғолиядағы Баян Өлгий қаласына 70 жыл толуына арналған ақындар айтысында жеңімпаз атанып, МДП-ның 20 жылдығына арналған «Достық» медалімен марапатталған. М. Мерәліұлының туғанына 165 жыл толуына арналған халықаралық айтыста 3-орын, Форт-Шевченко қаласының құрылғанына 160 жыл толуына арналған республикалық айтыста 2-орын иеленген. Қалихан Алтынбаевтың 80 жылдығына арналған республикалық айтыста 1-орынды жеңіп алған.
«Нұр-Отан» ХДП-ның 10 жылдығына орай өткізілген республикалық айтыста 3-орын, Ш.Құдайбердіұлының туғанына 150 жыл толуына арналған республикалық айтыста 1-орын жүлдегері. Нұр-Сұлтан қаласының 11 жылдығына арналған «Астана мыңжылдықтар тоғысында» атты республикалық ақындар айтысының бас жүлдегері атанған.
Өлеңдері «Жастықтың оты жалындап», «Туған ел – алтын бесігім», «Асқар – Алтай», «Шығыстың шайырлары» атты жыр-жинақтарына енген. Алғашқы кітабы 2010 жылы «Толағай» деген атпен жарық көрген. «Шорға шайқасы», «Ер жүрек батыр бабам – Ер Қабанбай», «Абай елі – 175» кітаптары мен «Тәуелсіздік толғауы», «Ту түсірген Тәуке батыр», «Бабадан батыр туған бес Сайболат», «Тарбағатайғатағзым», «Бабалар бақыт тұғыры» жыр-поэмаларының авторы.
А. Қ. Ғафуров шығармалары
Произведения А. К. Гафурова
Кітаптар-Книги
Ғафуров, А. Толағай : [Жинаққа автордың лирикалық жырлары мен бірнеше айтыстары енгізілген.] / А. Ғафуров . - Өскемен : [б. и.], 2010. - 200 б. с. - Б. ц. - Текст.
Ғафуров, А. Ержүрек, батыр бабам-Ер Қабанбай : тарихи поэма / А. Ғафуров. - Алматы: Полиграфкомбинат, 2019. - 176 б.
А. Қ. Ғафуровтың мерзімді басылымдардағы мақалалары
Публикации в периодических изданиях А. К. Гафурова
Ғафуров, А. Жаңа мекеме жаңаша жұмыс жасайтын болады [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан облыстық халық шығармашылығы үйі] / А. Ғафуров // Мәдениет жаршысы /Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2010. - N 1.- Б.32.
Ғафуров, А. Есіміңіз есте тұрар жаңғырып [Мәтін] : [Ақын Фариза Оңғарсыноваға арналған өлең] / А. Ғафуров // Дидар. - 2014. - 3 ақпан.- б.5.
Ғафуров, А. Ту түсірген Тәуке батыр [Мәтін] / А Ғафуров // Семей таңы. - 2019. - 17 қыркүйек.- Б.4
Ғафуров, А. Туған жердің тау тұлғалы текті ұлы [Мәтін] : Қазақтың бас балуаны, марқұм С. Рамазановтың рухына / А. Ғафуров // Рауан - Заря. - 2021. - 18 маусым.- Б.3.
Ғафуров, А. Хамит ақын халықтың жүрегінде! : ақын Хамит Балшабекұлының туғанына 70 жыл / А. Ғафуров. - Мәтін // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2009. - N 12. - Б. 22-24.
Ғафуров, А.Әбділдәбек Төгісұлы Шаянбайтегі: (Қазақ пен Қытайға даңқы шыққан болыс палуан) / А. Ғафуров // Тұғырлы Тарбағатай. - 2025. - 21 наурыз (№12). - Б. 5
А. Қ. Ғафуров туралы мақала
Статья о А. К. Гафурове
Мырзахметов А. Аслан Ғафуров : сен аянбасаң, ел аянбас... [Мәтін] / А. Мырзахметов // Алдаспан. - 2016. - 19 қаңтар.- Б.16.
Бақдәулетұлы, Д.Ұлтының ұлықты ұлы: сан қырлы өнер иесі Аслан Ғафуровтың азаматтық болмысы және шығармашылық әлемі жайында бірер сөз / Д. Бақдәулетұлы // Тұғырлы Тарбағатай. - 2025. - 17 қаңтар (№3). - Б. 4-5
Герасимов Н. П.
- Жаңартылды 09.12.2025 14:02
Герасимов Николай Петрович (1941) - ақын, Ресей Жазушылар одағының және Шығыс Қазақстан облыстық «Звено Алтая» әдеби бірлестігінің мүшесі
21 мамыр 1941 жылы Шығыс Қазақстан облысы Зимовье ауылында дүниеге келген. Сегіз сыныпты бітірген. Тынық мұхиты флотында қызмет еткен, Риддерде қызмет еткеннен кейін ЖЭО-да жұмыс істеген. Жұмысшы жастар мектебінде орта білім алған. Өскеменге көшіп, Шығыс машина жасау зауытында ұста болып жұмыс істейді.
Өлеңдерін он жеті жасында жаза бастаған. Өлеңдері «Рудный Алтай», «Огни Прииртышья», «Иртыш», «Нива» аудандық газеттерінде жарияланады. «Веление души» (2006), «Звёздный конь» (2008), «Всё остаётся людям» (2010) өлеңдер жинағы жарық көрген. Риддерге жиі келіп, «Писатель Рудного Алтая» қалалық әдеби бірлестігінің отырыстарына қатысады. Зимовье ауылында тұрады.
Н. П. Герасимовтың шығармалары
Произведения Герасимова Н. П.
Герасимов, Н. П. Веление души / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : Рудный Алтай, 2006.
Герасимов, Н. П. Всё остаётся людям / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : Шыгыс-Полиграф, 2010.
Герасимов, Н. П. Звёздный конь / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : Шыгыс-Полиграф, 2011.
Герасимов, N. П. О чём молчит Лизвоиха / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : Восток-Печать, 2011.
Герасимов, Н. П. Сказка сказок / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ИП Аникин Б. П., 2012.
Герасимов, Н. П. Неразгаданный пароль / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ИП Аникин Б. П., 2014.
Герасимов, Н. П. Беседа с тишиной / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : Восток-Печать, 2014.
Герасимов, Н. П. Я не прощаюсь / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ИП Аникин Б. П., 2016.
Герасимов, Н. П. Вещее сердце / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ВКПК АРГО, 2020.
Герасимов, Н. П. О том замолвлю слово / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ИП Аникин Б. П., 2020.
Герасимов, Н. П. Жизнь в наследство / Н. П. Герасимов. – Усть-Каменогорск : ИП Аникин Б. П., 2021.
Н. П. Герасимов туралы әдебиет
Литература о Герасимове Н. П.
Чистяковские чтения : материалы регионального семинара (12 апреля 2008 года). - Усть-Каменогорск: [б. и.], 2008. - 291 с.
Немцев М. С. Литературный Риддер : биографический справочник / Немцев М. С. - Усть-Каменогорск: Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
Головатая Е. Е.
- Жаңартылды 02.02.2026 15:17
Головатая (Вайцеховская) Екатерина Емельяновна – поэтесса, писсатель
Родилась 2 июня 1951 года в городе Орша, Витебская область, Республика Беларусь. Окончила Могилевский педагогический институт, по распределению переехала в Казахстан. Проживает в г. Алтай, который стал ей родным. С 1976 года занимается поэзией. Много лет работала учителем начальных классов и воспитателем в детском саду. Член поэтического клуба «Бухтарминские радуги»
За годы работы создала большое количество стихотворений, преимущественно для детей. В 2017 году вышел первый авторский сборник «Яблочко на двоих». В 2018 году опубликована новая книга «Нарисую жизнь цветную». В 2019 году её стихи вошли в сборник «Солнечный круг: писатели Восточного Казахстана - детям».
Её произведения публиковались в газете «Заря Востока», альманахе «Звено Алтая», а также в поэтических сборниках «Бухтарминские радуги» и «Окна в сад». Екатерина Емельяновна неоднократно становилась призёром и лауреатом Международного фестиваля искусств «Золотой Тургусун».
А. Е. Головатая шығармалары
Произведения Головатой Е. Е.
Головатая, Е. Е. Яблочко на двоих [Текст] : стихи для детей и о детях / Е. Е. Головатая. - Усть-Каменогорск : Шыгыс полиграф, 2017. - 92 с. : ил.
Головатая, Е. Е. Нарисую жизнь цветную [Текст] : стихи / Е. Е. Головатая. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2018. - 135 с.
А. Е. Головатаяның мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Головатой Е. Е. в периодических изданиях и сборниках
Солнечный круг: писатели Восточного Казахстана - детям / сост.: Н. С. Матвеева, рисунки Т. Ф. Орловой. - Усть-Каменогорск : ВКПК АРГО,
Бухтарминские радуги : сборник стихов поэтов города Зыряновска. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2010. - 328 с. - С. 206 - 242.
Окна в сад : [поэтическая антология]. - Усть-Каменогорск, 2013. - 344 с. - С. 152-158.
2019. - 400 с. - С. 114-120.
А. Е. Головатаяның өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Головатой Е. Е.
Биобиблиографический словарь писатели и поэты района Алтай. - Алтай, 2023. - 54 с. - С. 12-14.
Германов В. Г.
- Жаңартылды 10.05.2024 11:33
Германов Виктор Григорьевич (1936) – ақын.
1936 жылы 27 қаңтарда Қорған облысы, Чашинский (Қазіргі Белозерский) ауданы, Кіші Камаған ауылында дүниеге келген. Бес жыл Кеңес Армиясында қызмет етеді. Қызметтен кейін: жүргізуші, механизатор, электрослесарь, электромеханик, зертханалық жабдықты жөндеу инженері, электромонтер, кезекші электрик болып жұмыс істейді.
1964 жылдан 1980 жылға дейін Забайкальеде, Читте тұрып, жұмыс істейді.
1981 жылы Қазақстанға келеді, Өскеменде тұрады, зейнеткер. 2003 жылдан бастап облыстық «Ақ Ертіс» журналында өзінің ертегілері мен өлеңдерін мерзімді түрде жариялап тұрған.
В. Г. Германовтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Германова В. Г. в периодических изданиях и сборниках
Германов В. Друзья; Дружеский совет; Взгляд назад: Басни// Иртыш. - 2003. - N 4. - С. 85-88
Германов В. Бирюзовая мечта; Шарик и Бобик; Баклажан и осетр: Стихи // Ертiс - Иртыш.- 2005. - N 2-3. - С. 180-188
Германов, В.Очищение; Назад в будущее; Жених по интернету / Германов В. // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2005. - №6. - С. 94-97
Горбачев Н. А.
- Жаңартылды 05.12.2023 15:09
Горбачев Николай Андреевич (1923-2000) - жазушы.
1923 ж. 13 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Балғын ауылында, қоныс аударушы отбасында дүниеге келген. Болашақ жазушы біздің өлкемізде жеті жыл ғана тұрса да, қазақтың тыныс-тіршілігі мен кең даласы оның балалық зердесінен еш ажыраған емес.
Жетіжылдықты Кавказда, кейін Ростовскі теңіз техникумын тәмамдайды. 1942-1948 жж. қазан айында Кеңес Армиясы қатарына шақырылып, Ұлы Отан соғысына қатысқан.
1960 жылдары «Москва», «Октябрь» журналдары редакциясында әңгіме, очерктері жарияланған. Алғашқы кітабы – «Возвращение» (1961). «Дайте точку опоры», «Ударная сила», «Битва», «Перед концом света» (2000) кітаптары әскери өмір оқиғаларын баяндайды.
1975 ж. Шығыс Қазақстанға келіп, Кенді Алтайдың тыл еңбекшілері жайлы «Белые воды» (1984) романын жазады. Аталған романы үшін Кәсіподақтардың Бүкілодақтық Орталық Кеңесі және КСРО Жазушылар одағы сыйлығын иеленеді.«Белые воды» («Ақсу») трилогиясы ("Бергалы", "Свинец", "Смертные" романдары) Кенді Алтай еңбекшілерінің Ұлы Отан соғысы жылдарындағы еңбегіне арналған. Бұл еңбек жазушының – «шағын отанына деген перзенттік парызы».
1982 жылы осы эпопеяның «Бергалы» атты бірінші кітабы М. Горький атындағы РСФСР Мемлекеттік сыйлығы және А. Фадеев атындағы әдеби сыйлыққа лайық деп танылады. Жұмысшы табы туралы жазған көркем шығармасы үшін Бүкілодақтық байқауда алған жүлдесін жазушы туған ауылы Балғынның мектеп құрылысы қорына табыстаған.
Н. Горбачев СССР Жазушылар Одағының хатшысы болып сайланып, Әдебиет қорға жетекшілік етті, М. Горький атындағы Әдеби институттың Жоғарғы курстарына басшылық жасады.
Марапаттары: - «Битва» романы үшін РСФСР-дің М. Горький атындағы Мемлекеттік сыйлығы (1981); Еңбек Қызыл Ту ордені; II дәрежелі Отан соғысы ордені; Қызыл Жұлдыз» ордені; Достық ордені; «Ерлігі үшін» медалі; «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалі; «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.» медалі.
Шығыс Қазақстан облысының Лениногорск қ. (қазір Риддер қ.) және Катонқарағай ауданының Құрметті азаматы.
2000 ж. 30 қыркүйекте Мәскеуде қайтыс болды.
Н. А. Горбачевтың шығармалары
Произведения Горбачева Н. А.
Кітаптар - Книги
Горбачев, Н.А. Дайте точку опоры ; Ударная сила [Текст] : романы / Н. А. Горбачев. - Москва : Современник, 1973. - 592 с. - Советский военный роман.
Горбачев, Н.А. Дайте точку опоры ; Ударная сила [Текст] : романы / Н. А. Горбачев. - Москва : Современник, 1979. - 592 с.
Горбачев, Н.А. Белые воды [Текст] : роман / Н. А. Горбачев. - М. : Советский писатель, 1983. - 392 с.
Горбачев, Н.А. Звездное тяготение [Текст] : повести / Н. А. Горбачев. - М. : Молодая гвардия, 1985. - 395 с.
Горбачев, Н.А. Белые воды [Текст] : роман / Н. А. Горбачев. - М. : Советский писатель, 1985. - 728 с.
Горбачев, Н.А. Белые воды [Текст] : роман / Н. А. Горбачев. - М. : Воениздат, 1986. - 816 с.
Горбачев, Н.А. Время ураганов [Текст] : романы / Н. А. Горбачев. - М. : Современник, 1989. - 750 с.
Горбачев, Н.А. Смертные [Текст] : роман / Н. А. Горбачев. - М. : Советский писатель, 1990. - 480 с.
Горбачев, Н.А. Смертные [Текст] : роман / Н. А. Горбачев. - М. : Советский писатель, 1991. - 480 с.
Горбачев, Н.А. Белые воды [Текст] : трилогия / Н. А. Горбачев. - М. : Советский писатель, 1991. - 736 с.
Н. А. Горбачевтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Горбачева Н. А. в периодических изданиях и сборниках
Горбачев, Н. А. "Для меня Родина - камертон..." [Текст] / Н. А. Горбачев // Рудный Алтай. - 1990. - 2 июня. - С. 4.
Горбачев, Н. А. "Я исполнил свой сыновний долг" [Текст] : интервью с писателем / Н. А. Горбачев // Знамя труда. - 1990. - 16 июня. - С. 4.
Н. А. Горбачевтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Горбачева Н. А.
Черных, С. Дарынды қаламгер [Мәтін] : [Н. А. Горбачев туралы] / С. Черных // Коммунизм туы. - 1983. - 10 сентябрь. - Б. 4.
Тоқтарова, В. Тағы да туған жерде [Мәтін] : [Н. А. Горбачев туралы] / В. Тоқтарова // Еңбек туы. - 1982. - 5 июнь.- Б. 4.
Владимиров, В. Жаны жайсаң жерлесіміз [Мәтін] : [жерлес жазушы Н. А. Горбачевтің жетпіс жасқа толуына орай] / В. Владимиров // Қазақ әдебиеті. - 1993. - 10 қыркүйек. - Б. 11.
Назырбаев, Қ. Катонқарағай [Мәтін] / Қ. Назырбаев. - Астана : Фолиант, 2011. - 280 б. - (Менің Отаным - Қазақстан). - Горбачев Н. А. (ол туралы).
Серьянов, Н. Балғыннан басталған баянды ғұмыр: [көрнекті жазушы Николай Горбачев туралы] / Н. Серьянов // Дидар. - 2025. - 10 сәуір (№15). - Б. 21
***
Черных, С. Отсчет жизни [Текст] : [о Н. А. Горбачеве] / С. Черных // Рудный Алтай. - 1975. - 7 августа. - С. 4.
Сагатов, Е. На родной земле [Текст] : [о Н. А. Горбачеве] / Е. Сагатов // Рудный Алтай. - 1981. - 17 января. - С. 4.
Сакун, Г. Г. Родному краю посвящается [Текст] : о романе Н. А. Горбачева "Белые воды" / Г. Г. Сакун // Рудный Алтай. - 1982. - 19 марта. - С. 4.
Сагатов, Е. Наш гость - писатель Н. А. Горбачев [Текст] / Е. Сагатов // Рудный Алтай. - 1983. - 20 апреля. - С. 4.
Гончарук, Н. На белых водах [Текст] : [о Н. А. Горбачеве] / Н. Гончарук // Знамя труда. - 1984. - 10 июля. - С. 4.
Черных, С. "Белые воды" [Текст] : [о романе Н. А. Горбачева] / С. Черных // Рудный Алтай. - 1986. - 19 февраля. - С. 4.
Катпаева, З. От чистого сердца [Текст] : [о Н. А. Горбачеве] / З. Катпаева // Знамя труда. - 1986. - 26 июля. - С. 4.
Черных, С. На стремнине[Текст] : [о Н. А. Горбачеве] // Под небом Алтая : статьи / С. Черных. - Алма-Ата : Жазушы, 1988. - С. 261-283.
Горбачев Николай Андреевич [Текст] // Писатели и поэты Восточного Казахстана : рекомендательный указатель литературы / Восточно-Казахстанская областная универсальная научная библиотека имени А. С. Пушкина. - Усть-Каменогорск : Б. и., 1989. - 57 с.
Михайлова, С. Ю. Так ковалась победа [Текст] / С. Ю. Михайлова // Рудный Алтай. - 1990. - 10 апреля. - С. 4. - Горбачев Н. А. (о нем).
Шаньшин, Г. Встреча с писателем Н. А. Горбачевым [Текст] /Г. Шаньшин // Знамя труда. - 1990. - 7 июня. - С. 4.
Долгопятова, Р. "Я исполнил свой сыновний долг" [Текст] : [о Н. А. Горбачеве] / Р. Долгопятова // Советы Казахстана. - 1993. - 14 сентября. - С. 4.
Самойлова, Т. Родина чествует юбиляра [Текст] : [Н. А. Горбачеву – 70 лет] / Т. Самойлова, А. Мартынов // Знамя труда. - 1993. - 25 сентября. - С. 4.
Тихоновская, П. "Я исполнил свой сыновний долг" [Текст] : [к 75-летию со дня рождения Н. А. Горбачева] / П. Тихоновская // Лениногорская правда. - 1998. - 28 августа. - С. 4.
Джолдасбекова, Б. Русские писатели Казахстана [Текст] : биографический справочник / Б. Джолдасбекова, Э. Какильбаева. - Алматы : Қазақ университеті, 2011. - 203 с. – Горбачев Н. А. (о нем).
Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2012. - 245 с. - Горбачев Николай Андреевич: с. 64-65.
