Қажыбаев А.

Жаңартылды 15.05.2025 10:25

Қажыбаев Аманкелді - Тарбағатай ауданының, Өскемен қаласының Құрметті азаматы (1943-2021)

1943 ж. Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы Комсомол ауылында туған. Қазақ политехникалық институтын бітірген. Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында 12 жыл, содан кейін - 10 жыл Зырян қ. жұмыс істеген. Алғашында партия қызметінде болады, ал 1987 - 1991 жж. аралығында – Зырян қалалық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып сайланады. 1991 ж. - «Крамдс-Цветмет» акционерлік қоғамының президенті болады.
1992 ж. - Шығыс Қазақтан облысы әкімінің орынбасары қызметіне тағайындалады. 1994 ж. Қазақстан Республикасы Жоғары Кеңесінің депутаты болып сайланды. Қорғаныс өнеркәсібі комитетінде жұмыс істеді. 2001-2002 жж. – Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарады.
2002 ж. қараша айында - Семей қаласынын әкімі болып тағайындалады. 2004 жылдың 15 қаңтары мен 2005 жылдың 17 қаңтары аралығында Өскемен қ. әкімі қызметін атқарды. А. Қажыбаевтың тұсында жолдарға және Ертіс арқылы өтетін көпірге жөндеу жүргізілді, тұрғын үй құрылысы бағдарламасын жүзеге асыру басталды, ауған соғысы әскерлерінің ескерткіші тұрғызылды.
2005 ж. қаңтарынан бастап «Жұмылдыру дайындығы және төтенше жағдайлар департаментінің» директоры болып қызмет атқарды.
А. Қажыбаев – Өскемен қаласының Құрметті азаматы. Өнертабысы үшін берілген 4 авторлық куәлігі және 1 монографиясы бар. 2003 жылы «Алтын Барыс» төске тағатын белгісімен марапатталған.
ҚР Тәуелсіздігінің 20 жылдығы құрметіне А. Қажыбаевқа «Өскемен қаласының әкімі» атаулы медалі тапсырылды. 2021 жылы 7 қаңтарда дүниеден өтті. 

 

 

А. Қажыбаевтың мерзімді басылымдардағы мақалалары

Статьи А. Кажыбаева опубликованные в периодических изданиях

 

Қажыбаев, А. Елдіктік, бірліктің белгісі [Мәтін] / А. Қажыбаев // Дидар. - 1992. - 26 қыркүйек. - Б.4.

Қажыбаев, А. Халықтың үніне құлақ асайық [Мәтін] : [Жоғарғы Кеңестің депутаты, парламенттің Бақылау палатасының төрағасы...Жоғарғы Кеңес мәжілісінде сөйлеген сөзінен] /А. Қажыбаев // Дидар. - 1994. - 15 қыркүйек. - Б. 4.

Қажыбаев, А. Атқарылған істер аз емес, ал атқарылар шаруа одан да көп. [Мәтін] / А. Қажыбаев // Семей таңы. - 2003. - №16. - Б.1-2.

Қажыбаев, А. Шығыстағы шырайлы шаһар [Мәтін] / А. Қажыбаев // Дидар. - 2004. - 24 тамыз.- Б.3

Қажыбаев, А. Атам мен әкемді мақтан тұтамын [Мәтін] / А. Қажыбаев // Дидар. - 2020. - 9 қаңтар. - Б.18.

***

Кажибаев, А. Делаем все возможное, чтобы наш край процветал [Текст] / А. Кажибаев // Семипалатинские вести. - 2003. - №29.- С. 1

Кажибаев, А. "Уважать нужно человека, а не должность" [Текст] : Интервью с акимом г. Семипалатинска / А. Кажибаев // Спектр. - 2003. - №30. - С.5.

Кажибаев,А."Вопрос вопросов - правильное распределение средств" [Текст] // Деловой Усть-Каменогорск һttp://www.aaa.kz. - 2004. - №3. - С. 10-11.

 

А. Қажыбаев туралы әдебиет – Литература о А.Кажыбаева

Кітаптар – Книги

 

Пуссеп, Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск : [б. и.], 2008. - 133 с.

Кашляк, В. Н. Семипалатинск: от бургомистра до акима / В. Н. Кашляк. - Семей : [б. и.], 2007. - 400 с. - (История моего города).

 

Мақалалар – Статьи

 

Тағайындалды [Мәтін] : [Облыс әкімінің орынбасары Қажыбаев Амангельды Семей қаласының әкімі болып тағайындалды] // Дидар. - 2002. - 5 қараша.- Б.1.

Советова, Ә. Елбасының Шығыстағы замандастары [Мәтін] : белгілі қоғам қайраткері Амангелді Қажыбайұлымен кездесу / Ә. Советова // Дидар. - 2019. - 5 желтоқсан.- Б.10

***

Амангельды Кажибаев - новый аким Семипалатинска [Текст] // Голос народа. - 2002. - №45 (8 нояб). - С. 2

Сизова О. Новый аким Усть-Каменогорска [Текст] / О. Сизова // Устинка плюс. - 2004. - №4. - С. 6.

Шепель О. Водный Арбат [Текст] : Реальность или миф / О. Шепель // Вечерний Усть-Каменогорск. - 2004. - 22 апр. - С. 3.

Шепель О. Так и живем [Текст] / О.Шепель // Вечерний Усть-Каменогорск. - 2004. - 22 апр. - С. 1.

Стракатова И. Амангельды Кажибаев: о городе и о себе [Текст] / И.Стракатова // Устинка плюс. - 2005. - 21 янв. - С. 6.

Ушакова О. Вспомним все [Текст] : что обещали и что сделали предыдущие акимы областного центра / О.Ушакова // Устинка плюс. - 2008. - 28 авг. - С. 6.

Некролог Кажибаев Амангельды Кажибаевич [Текст] : Текст прилагается // Рудный Алтай. - 2021. - 7 января.- С.18.

Кашағанов Е.

Жаңартылды 09.12.2024 15:25

Қашағанов Екейбай (1920-1985) - кеңестік шаруашылық, мемлекет және саяси қайраткер, экономика ғылымдарының кандидаты

1920 жылы Ирсу ауылында (Түркістан облысының қазіргі Түлкібас ауданы) дүниеге келген. 1939 жылы Алматы педагогикалық училищесін бітірген. 1939 жылдан - шаруашылық, қоғамдық және саяси жұмыстарда. КОКП құрамында болды. Мектепті бітіргеннен кейін мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысының қатысушысы. 1946-1948 жылдары Қазақ КСР КП ОК партия мектебінде оқыды, оны бітіргеннен кейін Лугов және Чуй аудандық комитеттерінің (Жамбыл облысы) бөлімін басқарды, содан кейін Лугов аудандық комитетінің екінші және бірінші хатшысы болды. 1955-1958 жылдары жоғары партия мектебінде оқыды. 1958-1962 жылдары - Жамбыл облыстық комитетінің бөлім меңгерушісі, кейін хатшысы. 1962-1964 жылдары - Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің хатшысы, 1964-1980 жылдары - Семей облыстық комитетінің екінші хатшысы және Семей облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1980-1985 жылдары КСРО Литфондының қазақ бөлімшесін басқарды. VII, VIII және IX сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.

Марапаттары:

І және ІІ дәрежелі Отан соғысы ордендері, Еңбек Қызыл Ту ордені (үш рет), Халықтар Достығы ордені, Қызыл Жұлдыз ордені (екі рет), «Құрмет Белгісі» ордені, түрлі медальдар.

1985 жылы қайтыс болды.

 

Т. Кашаганов туралы әдебиеттер

Литература о Т. Кашаганове

Кашаганов, Екейбай // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. - Т. III.

Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. — Алма-Ата, 2008.

 

 

Мақалалар – Статьи

 

Ерсәлімұлы, Б. Елім деген Екейбай: [Ұлы Отан соғысының ардагері Е. Қашағанов туралы ] / Б. Ерсәлімұлы // Семей таңы. - 2000. - 23,30 наурыз, 6 сәуір.
Ғалымбекқызы, Ш. Қашағанов қайраткерлігі ұмытылмауы тиіс: [Белгілі қоғам қайраткері, Семей өңірін басқарған Е. Қашағанов туралы] / Ш. Ғалымбекқызы // Ертіс өңірі. - 2010.- Б.3.
Аязбаева, Г. Мемлекет және қоғам қайраткері - Екебай Қашағановтың туғанына 90 жыл / Г. Аязбаева // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2010. - N 12.- Б.9-10.
Ерсәлімов, Б. Екейбай: [ҰОС-ның ардагері Қашағанов Екейбай жайлы] / Б. Ерсәлімов // Егемен Қазақстан. - 2012. - 10 мамыр.- Б.7.
Байқадиұлы, С. Елін сүйген Екейбай: [Белгілі қоғам қайраткері, ұзақ жылдар Семей өңірін басқарған білікті басшы Е. Қашағанов туралы.] / С. Байқадиұлы // Ертіс өңірі. - 2014. - 26 наурыз.- Б.10-11.
Құсайын, М. Азамат аты ардақталды / М. Құсайын // Семей таңы. - 2015. - 17 ақпан.- Б.2.

 

Интернет – ресурстар
Интернет – ресурсы

 

Шәмшіге пәтер бергізіп, өнер иелеріне қамқор болған азамат - https://qazaquni.kz/2015/06/14/36927.html
Қоғам қайраткері тұрған үйге тақта орнатылды- http://spectr.com.kz/category/semey/o-am-ayratker

 

Кәлетаев Д. А.

Жаңартылды 15.05.2026 15:12

Кәлетаев Дархан Аманұлы (1972) – мемлекет және қоғам қайраткері

1972 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданының Приозерное кентінде дүниеге келген.

Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін «тарих» мамандығы бойынша, Мемлекеттік басқару ұлттық жоғары мектебін «мемлекеттік басқару менеджері» мамандығы бойынша тәмамдаған. Саяси ғылымдарының докторы.

Еңбек жолын 1995 жылы ҚР Министрлер Кабинеті Тілдер комитетінің маманы ретінде бастаған. Әр жылдары Білім және мәдениет; ақпарат және қоғамдық келісім министрліктерінің құрылымында қызмет атқарды. 

1997-2001 жылдары – Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің Ішкі саясат департаменті Жастар саясаты бөлімінің бастығы, Астана қ. (қазіргі Нұр-Сұлтан қ.);

2001-2002 жылдары – Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің Ішкі саясат департаменті директорының орынбасары, Астана қаласы ( қазіргі Нұр-Сұлтан); Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім Министрлігінің жастар саясаты департаментінің директоры, Астана қаласы (қазіргі Нұр-Сұлтан);

2002-2004 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің сектор меңгерушісі, ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі, Астана қаласы (қазіргі Нұр-Сұлтан);

2004-2005 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Ішкі саясат басқармасы Әлеуметтік-саяси бөлімінің меңгерушісі, Астана қаласы (қазіргі Нұр-Сұлтан);

2005-2006 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-саяси бөлімінің меңгерушісі, Астана қаласы (қазіргі Нұр-Сұлтан);

2006-2007 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі, Астана қаласы (қазіргі Нұр-Сұлтан);

2007-2008 жылдары – ҚР Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары;

2008-2009 жылдары – «Нұр Отан» ХДП төрағасының орынбасары;

2009-2016 жылдары – «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ Басқарушы директоры;

2018 жылы – Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрі;

2018-2019 жылдары-Қазақстан Республикасының қоғамдық даму министрі.

2019 жылғы 1 наурыздан бастап 2019 жылғы 25 наурызға дейін – ҚР Премьер-Министрі Кеңсесінің Басшысы.

2019 жылғы 25 наурыздан бастап – ҚР Президенті Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары.

Өзге де лауазымдар: Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық кеңестің хатшысы, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы бұқаралық ақпарат құралдары (ақпараттық саясат) жөніндегі Қоғамдық кеңестің хатшысы (2004-2005); Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі (17.04.2017 жылдан бастап); Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (10.2016, 09.2017 жылдан бастап қайта тағайындалды), Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі (14.09.2017-04.2018 «"Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесі (15.05.2009); «Нұр Отан» Халықтық-Демократиялық партиясы төрағасының орынбасары (13.10.2008-19.11.2009). Қазақстан Республикасының Украинадағы, Молдова Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы (02.2020 бастап);

Марапаттары: «Құрмет» ордені (2005); медальдар, оның ішінде «Астанаға 10 жыл» мерейтойлық медалі (01.07.2008).

Ғылыми, әдеби еңбектері мен жарияланымдары:  «Молодёжь Казахстана на пороге 21 века» (2000, бірлескен), «Возьмёмся за руки друзья!» (2001, бірлескен), «Государственная молодежная политика Республики Казахстан (2001, бірлескен), «Молодёжь и военно-патриотическое воспитание» (2001, бірлескен), «Организация работы центров молодёжных инициатив во внутренних войсках МВД РК» (2003, бірлескен), «Молодёжь Казахстана в условиях демократизации общественных и демократических отношений» (2004, бірлескен), «Формирование единства казахстанского народа как важнейшая проблема политической науки» (2007), «Социально-политическая консолидация казахстанского народа: особенности и проблемы» (2007), «Казахстан-страна, устремлённая в будущее. Фактор национального лидера» (2009), «Модернизация на постсоветском пространстве: фактор национального лидерства» (2010)

Кенгирбай би

Жаңартылды 28.10.2021 17:33

Кенгирбай Жандосулы (Кеңгірбай би) (1735 -1825) - казахский би (судья), предок поэта Абая Кунанбаева.

Выходец из племени аргын рода тобыкты Среднего жуза. Внук казахского государственного деятеля и правоведа Анет Баба Кишикулы (1626 -1723). Был известен своей благосклонностью к исламу, выступил инициатором переселения в среду своего народа представителей рода кожа; в частности, Абди (предка писателя Мухтара Ауэзова).

Кенгирбай был храбрым воином, который подарил своему народу землю, защищал ее вместе с Абылай ханом. Перед смертью, Кенгирбай би, передал управление деду Абая - Оскембаю.  Мазар аулие, в переводе с казахского - святого Кенгирбая, построен на небольшом холме, которое находится в 143 метрах на восток от домиков для посетителей.
22 августа 1996 года в Абайском районе прошли празднования в честь Кенгирбая. В том же году аул Олжабай переименован в Кенгирбай би, а также обновлён построенный в 1825 году Кунанбаем Оскенбаевым (правнуком Кенгирбая и отцом Абая) мавзолей в заповеднике Жидебай на берегу Ши. На месте старого купола возведён новый высотой 8 м, шириной 4 м.

Мавзолей Кенгирбая би (в народе Бий ата) находится в Абайском районе Восточно-Казахстанской области в 8 километрах на северо-запад от урочища Жидебай. Согласно легенде Кенгирбай при жизни выбрал место себе для захоронения. С холма открывается панорама на окружающие ковыльные степи просторов Восточного Казахстана.Жизнь Кенгирбая описана в дастанах «Кенгирбай би» Байкокше и «Абылай-хан». Его имя упоминается в произведениях Шакарима, М. Ауэзова, А. Кудайбердиева, С. Муканова, А. Алимжанова, М. Магауина и других поэтов и писателей.

 

К. Жандосұлының өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве К. Жандосулы

Кенгирбай Жандосулы // Казахстан. Национальная энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. - Т. III.

Шығыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. /Бас ред. Б. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2014.- 848 б:. - Б. 391.

Мың бір мақал, жиырма үш жоқтау [Мәтін], 1993. - 96 б.

Абай [Мәтін] : Республикалық тәуелсіз фольклорлық-этнографиялық әдеби-көркем журнал. №4(32), 1996. - 96 б.

Төреқұл, Н. Даланың дара ділмарлары [Мәтін] / Н.Төреқұл, 2001. - 592 б.

Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы [Мәтін]. Т. 4 : XV-XVIII ғғ. билер мен ақын-жыраулар тағылымы, 2007. - 464 б.

Жанболатұлы, М. Би ата [Мәтін] : (Кеңгірбай би Жандосұлы) / М. Жанболатұлы, 2008. - 342 б.

Макин, Қ. Тобықты-Ырғызбай, Есболат шежіресі [Мәтін] / Қ. Макин, 2009. - 87 б.

Макин, Қ. Шежіре [Мәтін] / Қ. Макин, 2013. - 44 б

Щербаков, Б. Жидебайдың жұлдызды даласы [Мәтін] / Б. Щербаков, 2017. - 342 б.

 

Мақалалар - Статьи

 

Қарамендина, Ә. Кеңгірбай би [Мәтін] / Ә. Қарамендина // Жұлдыз . - 1997. - № 3. - Б. 204-205.

Ахметбекова, А. Өсер елдің баласы өткенін қастерлейді. [Мәтін] : [Кеңгірбай Жандосұлы Олжайтегі(1735-1825) жылдар аралығында Шыңғыстау өңірінде өмір сүрген. Аруақты адам болғандықтан Би ата деп атап кеткен] / А. Ахметбекова // Семей таңы. - 1999. - №20-26 мамыр.- Б.4.

Бұланбаева, Х. Кеңгірбай би [Мәтін] : [1735 жылдар шамасында Ұлытаудағы Кеңгір өзенінің бойында туған] / Х. Бұланбаева // Дидар. - 1999. - 21 тамыз.- Б.

Сейсенұлы, Д. Шежірелі Шыңғыстау [Мәтін] : [Ұлылар елі Семей өңіріндегі бабалар тарихынан дерек]. /Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2002. - 28 тамыз.- Б.12

Орынғожина, Л. Кеңгірбай бидің өмірі, өскен ортасы [Мәтін] / Л. Орынғожина. // Ертіс өңірі. - 2004. - 11 наурыз.- Б.31.

Кратенко, А. Волшебная шапка Кенгербая : Репортаж из центра Евразии / А. Кратенко - Текст // Flash!. - 2003. - 1 ноября. - С. 16.

Шабданұлы, С. Кеңгірбай би [Мәтін] /С. Шабданұлы // Ертіс өңірі. - 2004. - 19 ақпан.- Б.28

Нұрланов, Ә.Н. Тарихи шындықтың көркемдік ғұмыры [Мәтін] / Ә.Н. Нұрланова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. филологическая . - 2009. - № 5/6. - С. 233-236 б.- Библиогр.: 16 атау.

Рақышев, М.. Кемеңгер Кеңгірбай би [Мәтін] : [Орта жүзге аты әйгілі Кеңгірбай би туралы.] / М. Рақышев // Ертіс өңірі . - 2013. - 8 мамыр.- б.13.

Анаш, Д. Дала даналары: Кеңгірбай би мен Шәкәрімге ескерткіш қойылды [Мәтін] / Д. Анаш // Егемен Қазақстан. - 2013. - 23 тамыз.- Б.10.

Жұртбай, Т. Құнанбай өз иығымен көтеріп, Абайды биікке шығарып тұр [Мәтін] / Ж. Тұрсын // Аңыз адам. - 2015. - № 13.- Б.16 -19

Әуезханов, Ә. Қилы заманның куәгері [Мәтін] : [Кеңгірбай бидің шөбересі Хауа Бұланбаева туралы.] / Ә. Әуезханов // Дидар. - 2018. - 27 қазан.- Б.4.

Интернет- ресурс

https://www.6alash.kz/kz/article/qunanbaydin-kengirbay-byden-bata-alui.html