Суретшілер
Аштема Н.П.
- Жаңартылды 23.01.2026 16:17
Аштема Николай Павлович (1942 ж.) – суретші, Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі.
1942 жылы 5 желтоқсанда Украина ССР (қазір Украина Республикасы) Кировоград облысы Червонная долина селосында колхозшы отбасында дүниеге келген. Бес жасынан бастап сурет салуға қызыққан. Кейін Бехтер мелиорация техникумын бітірді.
Қарулы Күштер қатарындағы қызметі Кубада өтті, мұнда ол жиырма шақты пейзаж және бірнеше картина салды. Николай Павлович өзіне ұнайтын ісімен айналысқанға дейін, әртүрлі жұмыстар атқарды. Ол сылақшы-сырлаушы, Мемлекеттік сақтандыру инспекторы, құрылыс ұйымының жоспарлау бөлімінің бастығы жұмыстарын атқарды. Жоғарғы экономикалық білім алады. 1979 жылы Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін бітірді. Училищеден кейін Николай Павлович Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласына келді.
1979 жылдан Қазақ ССР Көркемсурет қорының көркемсурет-өндірістік шеберханасында жұмыс істеді. 1980 жылы әуесқой суретшілердің изостудиясын басқарды.
Николай Павлович көрме қызметімен белсенді айналысып, облыстық, республикалық, бүкілодақтық және халықаралық көмелерге қатысады.
Ол 1987 жылы КСРО Суретшілер Одағының мүшесі болады.
1999 жылдан Шығыс Гуманитарлық институтында сурет өнерінен сабақ береді.
«Озеро Маркоколь», «Утро на Бухтарме», «Белуха. Вечер…», «Вечность»…, пейзаждары, «Анара» портреті, тарихи «Поединок Кабанбая с джунгарскими нойанами», «Джунгары», «Война», «Нашествие», сондай-ақ, «Торжество победы. Батыры Казахстана» суреттерінің авторы.
Аштема өнері сан алуандығымен ерекшеленеді, сонымен бірге, драматизм мен лирикалық сезімдерге бай.
Еліміздің Президенті Николай Аштеманың жұмыстарын жоғары бағалады. Соның көпшілігі Астана қ. Президент Мәдени Орталығындағы тұрақты экспозициядан орын алған.
Алматы қ. Халықаралық өнер фестивалінің лауреаты (2000), облыс Әкімі сыйлығының иегері (2003).
Н. П. Аштема туралы әдебиеттер
Литература об Аштеме Н. П.
Кітаптар-книги
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Аштема Николай Павлович: б. 197.
Алексеева, Е. Из финансистов - в художники [Текст] / Е. Алексеева // Казахстанская правда. - 2003. - 22 нояб. - С. 2.
Мақалалар-Статьи
Қайнарұлы, Мерей. Шеберханадағы дарқан дала бейнесі : [суретші Николай Аштема туралы] / М. Қайнарұлы. - Мәтін // Егемен Қазақстан. - 2022. - 29 сәуір. - Б. 11.
Березовская, С. Двойной юбилей [Текст] : о персональной выставке Николая Аштемы / С. Березовская // Устинка плюс. - 2012. - 22 нояб. (№ 47). - С. 20.
Быкова, Т. Очарованный красотой [Текст] : [о творчестве усть- каменогорского художника Н. Аштемы] / Т. Быкова // Рудный Алтай. - 1997. - 30 дек.
Быкова, Т. По законам красоты [Текст] : [биография и творчество усть-каменогорского художника Н. Аштемы] / Т. Быкова // Семь дней. - 1998. - 8 янв.
Верченко, А. Талант открылся в 32 года [Текст] : [краткая биографическая справка о художнике из г. Усть-Каменогорска Н. П. Аштеме] / А. Верченко // Веха. - 1994. - 30 апр.
Вологодская , Г. Романтик, реалист - художник [Текст] : [персональная выставка художника Николая Аштемы] / Г. Вологодская // Казахстанская правда. - 2017. - 6 декабря. - С. 12.
Вологодская , Г. Для силы и зоркости [Текст] : [в областном центре Восточного Казахстана открылся учебно-тренировочный центр для полицейских] / Г. Вологодская // Казахстанская правда. - 2017. - 8 декабря. - С. 9.
Воронова, В. Пять дней по "Шелковому пути" [Текст] : Своеобразное путешествие во времени совершили наши художники Аштема Н., Исин Б., Макаров Г., став участниками первого международного фестиваля искусств "Мастер класс Казахстан"/ В. Воронова // Рудный Алтай. - 2000. - 11 нояб. - С. 5.
Гаврилова, А. Солнечный свет и аромат [Текст] : [о выставке "Дарите женщинам цветы" в ВК АЛПЛ музей-заповедник] / А. Гаврилова // Рудный Алтай. - 2016. - 5 марта. - С. 5.
Зайцева, Л. По законам красоты и добра [Текст] : [ о персональной выставке в Лениногорске члена Союза художников Республики Казахстан Н. П. Аштемы] / Л. Зайцева // Лениногорская правда. - 2001. - 19 янв. - С. 3.
Кирдяпкина, К. Как математика, только точнее [Текст] : [о художнике Николае Аштеме и его студии] / К. Кирдяпкина // Рудный Алтай. - 2017. - 9 ноября. - С. 8.
Кумаргазы, Г. Волшебная кисть [Текст] : (о творчестве усть-каменогорского художника Н. П. Аштемы) / Г. Курмангазы // Рудный Алтай. - 1996. - 16 мая.
Кунгурцев, Э. Нурсултану - от Николая [Текст] : [об открытии персональной выставки Николая Аштемы: биографическая справка о художнике] / Э. Кунгурцев // Рудный Алтай. - 2017. - 5 декабря. - С. 4.
Михеева, Н. Памятник Пушкину. Рукотворный. [Текст] : [о работе усть-каменогорского художника Н. Аштемы над памятником Пушкину А.С. и проекте создания уголка поэта у ОБ им. А. С. Пушкина] / Н. Михеева // Рудный Алтай. - 1999. - 13 июля.
Оркушпаева, Н. Графический почерк мастера [Текст] : [персональная выставка Н. Аштемы] / Н. Оркушпаева // Рудный Алтай. - 2012. - 14 ноября. - С. 6.
Орлова, Т. Я люблю этот мир [Текст] : [Николай Павлович Аштема - яркий, разносторонне одаренный художник. Участие в международном фестивале искусств "Мастер-класс Казахстана-2000" принесло ему не только признание, но и успех] / Т. Орлова // Рудный Алтай. - 2001. - 25 окт. - С. 15.
Пуссеп, Г. На стыке веков [Текст] / Г. Пуссеп // 7 дней. - 2012. - 15 ноября. - С. 3 : фот.
С чем я приду к Богу? [Текст] // Рудный Алтай. - 2002. - 21 дек. - С. 23.
Савакова, Н. Т. Персональная юбилейная выставка А. П. Аштемы "Колдовские чары Беловодья" [Текст] / Н. Т. Савакова // Вестник культуры. - 2008. - №1. - С. 3.
Семенова, Л. Счастливые повороты судьбы [Текст] / Л. Семенова // Рудный Алтай. - 2004. - 7 февраля. - С. 8.
Шевченко, В. Остановись, мгновенье, ты прекрасно! [Текст] : [один из лучших пейзажистов Восточного Казахстана, член союза художников республики Николай Аштема пригласил земляков на свою персональную выставку, приуроченную к 60-летнему юбилею] / В. Шевченко // Казахстанская правда. - 2003. - 30 янв. - С. 8.
Шматова, Я. Николай Аштема [Текст] : "Я люблю этот мир!" / Я. Шматова // Деловой Усть-Каменогорск.- 2003. – № 9. - С. 50-51.
Юбилейный вернисаж [Текст] : [к открытию выставки восточноказахст.художника Н. Аштемы] // Рудный Алтай. - 1997. - 9 декабря.
Кирдяпкина, К. Алтайская легенда : [всего один раз в жизни усть-каменогорский художник Николай Аштема побывал у подножия одного из главных символов Алтая - величественный горы Белухи. Было это в 1983 году. Однако магическая вершина настолько завладела вниманием и чувствами живописца, что с тех пор Белуху он не забывает никогда. Николай Павлович посвятил этому чуду природы 50 своих работ] / К. Кирдяпкина. - Текст // Рудный Алтай. - 2020. - 22 февраля. - С. 4.
Естаева, Г. Алтайский натюрморт : [в Восточно-Казахстанском музее искусств открылась выставка "Алтайский натюрморт" члена Союза художников РК Николая Аштемы и учеников художественной студии "Белый квадрат"] / Г. Естаева. - Текст // Рудный Алтай. - 2022. - 25 июня. - С. 4.
Дроздова, Лилия. Достичь высоты : [персональная выставка члена Союза художников Казахстана Николая Аштемы "Достичь высоты" открылась в областном Музее искусств] / Л. Дроздова // Рудный Алтай. - 2022. - 10 декабря.- С.8.
Вологодская, Галина. Стремление к высоте : [романтизмом, возвышенностью и одновременно реализмом наполнены произведения восточноказахстанского художника Николая Аштемы] / Г. Вологодская // Казахстанская правда. - 2022. - 23 декабря.- С.11.
Польская, И. Вехи истории : [в Риддере прошла выставка картин Николая Аштемы] / И. Польская, И. Польская. - Текст (визуальный) : непосредственный // Мой город Риддер. - 2025. - 26 сентября № 39.
Токобаев, Меир. Сила живого искусства в творчестве Николая Аштемы : [персональная выставка художника и открытие вернисажа работ учеников его студии в Усть-Каменогорске] / М. Токобаев // Рудный Алтай. - 2025. - 25 декабря (№52).- С.9.
Интернет-сілтемелер
Интернет-сылки
Аштема Николай Павлович [Электронный ресурс] : [биография] // Искусство ВосточногоКазахстана : сайт. - Режим доступа : http://hearth.kz/ashtema.php (06.02.2018)
Әлиакпаров М. Т.
- Жаңартылды 23.06.2018 11:44
Әлиакпаров Мақаш Тыныштықбайұлы (1937 ж.) – суретші, ҰҒА академигі, медицина ғылымдарының докторы, Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі.
1937 жылы 10 қазанда Семей облысы Жарма ауданы Жарма станциясында дүниеге келген. 1966 жылы Семей мемлекеттік медицина университетін (қазір Семей қ. Мемлекеттік медицина университеті) бітірді. 1966-1968 жж. Шығыс Қазақстан облыстық туберкулез диспансерінде дәрігер-рентгенолог, СССР денсаулық сақтау министрлігінің Орталық рентген-радиология институтында (1968-1973, 1979-1982) ординатор, аспирант, аға ғылыми қызметкер, институтта кафедра меңгерушісі (1973-1979, 1982-1984), Семей мемлекеттік медицина институтында проректор (1984-1989) қызметтерін атқарды. 1989-2001 жж. – Қарағанды мемлекеттік медицина академиясының ректоры, 2001-2007 жж. – Қазақстан фрамацевтика институтының ректоры, 2007-2009 жж. – Қарағандының «Болашақ» университетінің вице-президенті. 2009 ж. Қарағанды мемлекеттік медицина университетінің кафедра меңгерушісі.
Ғылыми Рентгенология мектебін құрушы.
Шамамен 300-ден аса еңбек, соның ішінде 14 монография авторы.
«Ахат», «Прикосновение», «По местам Абая» кітаптарының авторы.
Бейнелеу өнеріне 1960 жылы келді. Алиакпаров картиналары Қазақстан музейлерінде сақтаулы. Астана қаласындағы «Защитник Отечества», Теміртаудағы «Металлургтар», Қарағандыдағы «Тәуелсіздік» және «Абай» монументтерінің авторы және бірлескен авторы.
Т. М. Әлиакпаровтың еңбектері
Труды Алиакпарова М. Т.
Диагностика абсцессов брюшной полости [Текст] / М. Т. Алиакпаров и др. - , Алматы, 1994.
Алиакпаров, М. Т. Диагностика и лечение спонтанного пневмоторакса [Текст] / М. Т. Алиакпаров. - Караганда, 1996; Yш би, Караганды, 1998.
Әлиакпаров, М. Т. Қазақстан ғалымдарының библиографиясына қатысты материалдар = Материалы к биобилиографии ученых Казахстана / М. Т. Әлиакпаров // Ғылым министрлігі, Қазақстан Республикасының ғылым академиясы; ред. З. М. Молдахметов. - Караганда : КГМА, 1997. - 86 с.
Алиакпаров, М. Т. Прикосновение - A point of contact [Текст] : [воспоминания художника о создании серии живописных и графических работ, посвященных жизни и творчеству А. Кунанбаева и Ш. Кудайбердиева] / М. Т. Алиякпаров. –. Калининград: Янтарный сказ, 1997. - 96 с.
Алиакпаров, М. Т. Абай Шәкәрiм : [альбом] / М. Т. Алиакпаров. - [Караганда] : [МОФ "Шакарим"], 2008. - 160. : ил.
М. Т. Әлиакпаров туралы әдебиеттер
Литература об Алиакпарове М. Т.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Алиакпаров Мақаш Тыныштықбайұлы: б. 216.
Алиакпаров, Макаш Тыныштыкбаевич // Казахстан. Национальная энциклопедия. – Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2004. - Т. I.
Алиакпаров, М. Т. "Больше не думаю, кто я" [Текст] : беседа с М. Т. Алиакпаровым / беседу вела Т. Константинова // Взгляд на события. - 2005 . - 15 июня. (N23). - С. 13.
Гуляева, Е. Картины рисует... ректор вуза [Текст] : [история гос. историко-культурного и литературно-мемориального заповедника-музея Абая в г.Семей] / Е. Гуляева // Рудный Алтай. - 2010. - 18 дек. - С. 4.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Алиякпаров Макаш Тыныштыкбаевич [Текст] : [биографическая справка] // Википедия – открытая энциклопедия : сайт. – Режим доступа : https://ru.wikipedia.org/wiki/Алиякпаров,_Макаш_Тыныштыкбаевич (07.02.2018)
Алиякпаров Макаш Тыныштыкбаевич [Текст] : [биографическая справка] // Восточно-Казахстанская областная универсальная библиотека им. Абая : сайт. – Режим доступа : http://semeylib.kz/?page_id=10771&lang=ru (07.02.2018)
Байғалиев Б. Т.
- Жаңартылды 28.02.2019 21:59
Байғалиев Төлеуғазы Баяндинович (1963 ж.) – суретші-кескіндемеші, педагог, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі, Қазақстанның мәдениет қайраткері.
1963 жылы 20 тамызда Шығыс Қазақстанда дүниеге келді. 1985 жылы Крупская атындағы сурет және графика педагогикалық институттың сурет және графика факультетін бітірді. Институттың «ИЗО и черчения» кафедрасында, М.Төлебаев атындағы Музыкалық колледждің көкемсурет бөлімінде жұмыс істеді.
1988 жылдан бастап қалалық, облыстық және республикалық көрмелері мен жобаларына қатысты. Семей қаласында «Суретші Байғалиев» атындағы мемлекеттік архив қоры ашылған.
Қазақстан, Ресей (Мәскеу, Санкт-Петербург) және шет елдерде өткен көрмелерге, Қытай (Шанхай, Пекин), Ресей т.б. елдерінде өткен семинарларға қатысқан.
Суретшінің картиналары Невзоровтар музейі, Абай атындағы музейі (Семей қаласы), «Бақшасарай» (Қырым)қорық-мұражайында сақтаулы. Сондай-ақ, Қазақстан, Ресей, АҚШ, Германия, Корея, Қытай, Украина елдерінің жеке коллекцияларында кездеседі.
Т.Б.Байғалиев жұмыстары республикалық көркем-фольклорлық-этнографиялық «Абай» журналына енген.
2003 жылдан бері ҚР Білім және ғылым министрлігінің аттестациялық комиссиясының мүшесі.
Астанадағы «Қазақстан халықтарының достығы» ескерткіші, «Астана-Дарыны» кубогі мен төсбелгісінің авторы.
2005 жылдан бері Астана қаласында жұмыс істейді.
Халықаралық «Артэкспо Нью-Йорк-2011» конкурсында Нью-Йорк Бианаллесының алтын және күміс медальдарымен марапатталды, «Қазақстан Республикасының өнері» (2009) номинациясы бойынша «Жыл патриоты» конкурсының лауреаты.
2014 жылы Астана қаласындағы заманауи өнер музейінде Т. Б. Байғалиев және шәкірттерінің көрмесі өткізілді. Павлодар облыстық музейінде «Жидебай-Бөрілі» тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық мұражай-қорық коллекциясынан «Абай. Шыңғыстау. Семей» көрме-вернисажы ұйымдастырылып, көрмеден суретшінің картиналары да орын алды.
Т. Б. Байғалиев туралы әдебиеттер
Литература о Байгалиеве Т. Б.
Омарова, Ж. От Кубрина до наших дней [Текст] : [о художнике Байгалиеве Т. Б.] / Ж. Омарова// Казахстанская правда. — 2011. — 30 июня.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Байгалиев Толеугазы Баяндинович [Электронный ресурс] // Восточно-Казахстанская областная универсальная библиотеа им. Абая : сайт. – Режим доступа : http://semeylib.kz/?page_id=10773&lang=ru (07.02.2018)
Байгалиев Толеугазы Баяндинович [Электронный ресурс] // Управление архивами Восточно-Казахстанской области Центр документации новейшей истории Восточно-Казахстанской области Фонды личного происхождения Путеводитель Семипалатинск: сайт. – Режим доступа : http://dereksiz.org/upravlenie-arhivami-vostochno-kazahstanskoj-oblasti-centr-doku.html?page=2 (07.02.2018)
Бажакупов Т. Т.
- Жаңартылды 11.05.2020 10:52
Бажакупов Талғат Төкенұлы (1960 ж.) – суретші, Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі.
1960 жылы 1 маусымда Семей облысында (қазір Шығыс Қазақстан облысы) дүниеге келген.
1993 жылы Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы педагогикалық институтын «Сурет және бейнелеу өнері» мамандығы бойынша бітірді. 1984 жылы Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркемөнер училищесін (Алматыдағы Орал Таңсықбаев атындағы сәндік-қолданбалы өнер» колледжі) «Ағаш өңдеу» мамандығы бойынша бітірген.
ҚР Суретшілер Одағының мүшесі.
Астана қаласында тұрады және жұмыс істейді.
Әкімнің «Бейнелеу өнері» (2003) номинациясы бойынша сыйлығының иегері.
Бірнеше мәрте республикалық конкурстардың жүлдегері, республикалық «Жігер» фестивалінің лауреаты.
Деректер
Источники
Бажакупов Талгат Токенович [Электронный ресурс] // Қазақстан Республикасы Суретшілер Одағы : сайты. – Пайдалану орны : http://artist-union.kz/katalog-xudozhnikov/bazhakupov-talgat/ (14.02.2018)
Безобразов Д. Г.
- Жаңартылды 28.02.2019 21:57
Безобразов Дмитрий Георгиевич (1933-1990)– суретші, график.
1933 жылы Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласында дүниеге келген. Бейнелеу өнерін 1954 жылы Франц Феликсович Иванчуктен үйренді. 1966-1990 жж. Лениногор полиметалл комбинатының (қазір Казцинк құрамында) Мәдениет Үйінде изостудия жетекшісі болды.
Акварельді бояу, монохром графика, гуашьпен сурет салды.
Қырым, Орта Азия, Алтай (Мұзтау, Алтай ботаника бағы) суреттерінің авторы.
Д. Г. Безобразов изостудиясының тәрбиеленушілері кәсіби суретшілер, реставратор, сәулетші өнерін жете меңгерді.
Бүкілодақтық көркемөнерпаздар байқауы медалімен марапатталды (1985).
1990 жылы қайтыс болды.
Деректер
Источники
Немцев, М. Литературный Риддер [Текст] : биографический спарвочник / М. Немцев. – Усть-Каменогорск : Изд-во «Медиа-Альянс», 2012. – Безобразов Дмитрий Георгиевич: с. 192.
