Абдрахманова Т.

Обновлено 15.07.2025 10:05

Абдрахманова Турсынхан (1921-2003) - поэтесса, народная писательница Казахской ССР, доктор филологических наук, литературовед.

Родилась 05 ноября в 1921 г. в поселке рудника «Боко» Жарминского района Семипалатинской области (ныне область Абай). Трудовую жизнь Т. Абдрахманова начала в 1941 г. учительницей, затем работала директором школы. В 1943-1949 гг. была первым секретарем Абайского, Аягозского райкомов комсомола, заведующей отделом Чарского райкома партии. 1950-1954 гг. – заведующая отделом редакции журнала «Казахстан айелдері», работала в Государственном комитете Совета Министров по печати, в президиуме АН КазССР. В 1963–1966 гг. старший редактор Казгослитиздата, в 1969-1986 гг. работала в Институте литературы и искусства им. М. О. Ауэзова АН КазССР. Окончила высшую партийную школу при ЦК Компартии Казахстана.
После окончания Казахский Государственный Университет им. С. М. Кирова (1959) (ныне Казахский национальный университет имени аль-Фараби) и аспирантуры она успешно защищает кандидатскую диссертацию по теме «Лирика Ильяса Джансугурова» и докторскую диссертацию по теме «Поэтика К. Аманжолова и ее преемственные связи с современной казахской лирикой» (1981).
В казахскую литературу Т. Абдрахманова пришла в середине 1950-х гг. Первая книга стихов «Песня» (1959). Впоследствии она опубликовала более двадцати сборников стихов на казахском и русском языках.
Т. Абдрахманова - автор двух крупных монографий «Ақын сыры» («Тайна поэта» о лирике И. Джансугурова, 1965), «Қасым Аманжоловтың поэтикасы» («Поэтика Касыма Аманжолова», 1976) и соавтор коллективных трудов в казахском литературоведении, увидевших свет в издательстве «Наука» АН КазССР.
Преуспела Т. Абдрахманова и в трудной сфере художественного перевода: на казахский язык ею переведены роман М. Стельмаха «Кровь людская – не водица», повесть Е. Юнги «Бессмертный корабль», сборник статей А. С. Макаренко «О коммунистическом воспитании».
Лучшие стихи и поэмы Т. Абдрахмановой переведены на русский, узбекский, туркменский, немецкий, китайский и другие языки.
За заслуги в развитии казахской литературы Т. Абдрахманова награждена орденом «Знак Почёта», медалями СССР, Почётными грамотами, медалями «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.» и «За трудовое отличие», грамотами Верховного Совета КазССР.
Лауреат премий им. Чокана Валиханова и Академии наук Казахстана.
Скончалась 11 октября в 2003 г. в г. Алматы.

 

Т. Әбдірахманованың көркем шығармалары
Художественные произведения Абдрахмановой Т.
Кітаптар - Книги

 

Әбдiрахманова, Т.Ән: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова.- Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1959.- 53 б.
Әбдiрахманова, Т. Әннен әнге: өлеңдер/ Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1962. - 103 б.
Әбдiрахманова, Т. Бiлесiң бе бұларды?: балаларға арн. өлеңдер/ Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1962.
Әбдiрахманова, Т. Үш аю: өлең / Т. Әбдiрахманова.- Алматы: Жазушы, 1966.- 5 б.
Әбдiрахманова, Т. Шырқау: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова.- Алматы: Жазушы, 1966.- 61 б.
Әбдiрахманова, Т. Көгершiн көңiл: өлеңдер мен поэмалар / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Жазушы, 1968. - 114 б.
Әбдiрахманова, Т. Кiлт: өлеңдер мен поэмалар / Т. Әбдiрахманова. - Алматы, 1972. - 96 б.
Әбдiрахманова, Т. Кемел : таңдамалы өлеңдер / Т. Әбдiрахманова. - Алматы, 1974. - 232б.
Әбдiрахманова, Т. Сыр сандық: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова. - Алматы, 1978. – 192 б.
Әбдiрахманова, Т. Мерей: таңдамалы өлеңдер мен поэмалар / Т. Әбдiрахманова. – Алматы : Жазушы, 1981. - 304 б.
Әбдiрахманова, Т. Наз көңiл: поэмалар, баллада, өлеңдер / Т. Әбдiрахманова. - Алматы, 1984. – 128 б.
Әбдiрахманова, Т. Сыр бөлiсемiн / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Жазушы, 1990. - 192 б.
Әбдiрахманова, Т. Екi томдық таңдамалы шығармалар / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Жазушы, 1992.
Әбдірахманқызы, Т. Замана сазы: өлеңдер, әдебиет туралы мақалалар, өмірбаяндық толғам / Т. Әбдірахманқызы.  - А. : Ана тілі, 2000. - 400 б.
Әбдірахманқызы, Т. Бес томдық шығармалар жинағы / Т. Әбдірахманқызы . - Алматы : Қазығұрт, 2003.

***

Абдрахманова, Т. Песня: лирика / Т. Абдрахманова; авториз. пер. с каз. В. Журавлева. - Алма-Ата: Жазушы, 1968. - 75 с.
Абдрахманова, Т. Белый луг:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. - М.: Сов. писатель, 1971. - 110 с.
Абдрахманова, Т. Нежность:  cтихи  / Т. Абдрахманова. - М.: Правда, 1975. - 29 с.
Абдрахманова, Т. Ключ / Т. Абдрахманова. - Алма-Ата, 1976. - 149 с.
Абдрахманова, Т. Степнячка / Т. Абдрахманова. - М., 1979. - 118 с.
Абдрахманова, Т. Озарение: стихи / Т. Абдрахманова. - М.: Худож. лит., 1981. - 190 с.
Абдрахманова, Т. Радость / Т. Абдрахманова. - Алма-Ата, 1985. - 231 с.
Абдрахманова, Т. Раздумья / Т. Абдрахманова. - Алма-Ата, 1981. - 78 с.
Абдрахманова, Т. Избранное / Т. Абдрахманова. - М., 1985. - 333 с.

 

Ғылыми және оқулық басылымдары
Научные и учебные издания

 

Әбдiрахманова, Т. Iлияс Жансүгiровтiң лирикасы / Т. Әбдiрахманова-  Алматы, 1964.
Әбдiрахманова, Т. Ақын сыры: Iлияс Жансүгiровтың лирикасы туралы / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Жазушы, 1965. - 156 б.
Әбдiрахманова, Т. Жаңа ғасыр көгiнде / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Жазушы, 1967. - 180 б.
Әбдiрахманова, Т. Қасым Аманжоловтың поэтикасы / Т. Әбдiрахманова.- Алматы: Ғылым, 1976. - 298 б.   
Әбдiрахманова, Т. Ана тiлi: 3-класқа арналған оқулық. он бесiншi басылымы / Т. Әбдiрахманова. - Алматы: Мектеп, 1987. - 318 б.

***

Абдрахманова, Т. Лирика Ильяса Джансугурова: автореф. дис. канд. филол. наук / Т. Абдрахманова; науч. рук. М.О. Ауэзов и Е.С. Исмаилов. - Алма-Ата, 1964. - 21 с.

 

  Т. Әбдірахманова аудармалары
Переводы Абдрахмановой Т.

 

Ларионов, Л. Бiздi кiм оятады: әңгiмелер / Л. Ларионов; ауд. Т. Абдрахманова. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1961. - 25 б.

 

Т. Әбдірахманованың мерзімді басылымдардағы жарияланымдары
Публикации Абдрахмановой Т. в периодических изданиях
Өлеңдер - Стихи
1957 - 1959

 Жұбанов,  А. Ақша қар. "Қысты күнi таңертең": [Ноты] / А.  Жұбанов;  сөзi Т. Абдрахманованiкi // Ғизатов, Б. Ән-музыка сабағы. - Алматы, 1981. - Б. 93-94.
Әбдiрахманова, Т. Қырғыз жерiнде; Ыстық көл; Ұнаттым кең пейiлiн; Ән: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi.- 1958.- 20 июнь.
Әбдiрахманова, Т. Ана тiлегi; Қазақ қызы; Шолпанға; Әсем; Қыз сыры: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан әйелдерi. - 1958. - N 8. - Б. 13.
Әбдiрахманова, Т. Май күнi: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1958. - № 5.
Әбдiрахманова, Т. Ай тiктi отауын: өлең / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан әйелдерi. - 1959. - № 12.
Әбдiрахманова, Т. Мәншүк: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1959. - 6 март.
Әбдiрахманова, Т. Сыр: өлең / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1959. - № 2. - Б. 5.

 1960

Әбдiрахманова, Т. Ұстазым: өлең / Т. Әбдiрахманова// Соц. Қазақстан. - 1960. - 11 августа.
Әбдiрахманова, Т. Көктем жырлары: Көгал; Жайлауда; Бiргесiң: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1960. - 13 май.
Әбдiрахманова, Т. Күлшi күнiм: өлең / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан мұғалiмi. - 1960. - 2 июнь.

  1961

Әбдiрахманова, Т. Құрбыларға: өлең / Т. Әбдiрахманова// Соц. Қазақстан. - 1961. - 23 июль.
Әбдiрахманова, Т. Дала тынысы: өлең / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1965. - 1 май.
Әбдiрахманова, Т. Қарлығаш; Көгершiн; Түйе: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1961. - № 6. - Б. 21.
Әбдiрахманова, Т. Алғыс саған: өлең / Т. Әбдiрахманова// Соц. Қазақстан. - 1961. - 15 октября.
Әбдiрахманова, Т. Ана жанын тербеген; Есiмде; Бола алмайды көңiл күз; Құйын: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1961.- № 12. - Б. 61-33.
Әбдiрахманова, Т. Зульфия; Көктем көрiнiстерi; Қалпаққа: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1961. - 16 июнь.
Әбдiрахманова, Т. Несi айып; Замандасқа; Ақылшы: Сатир. жолдар / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1961. - 15 сент.

 1962

Әбдiрахманова, Т. Қара құмға: өлең / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1962. - № 2. - Б. 121.
Әбдiрахманова, Т. Бөбек жырлары; Бөке кенi: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1962. - 7 июнь.
Әбдiрахманова, Т. Достық лебiз; Өзiң бе дедiм жыр көзiн; Сүйiнiш жыры: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1962. - 12 января.
Әбдiрахманова, Т. Нақта; Азығым; Күндер: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1966. - № 2. - Б. 2.
Әбдiрахманова, Т. Мавзолейде: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1962. - № 4.- Б. 5.
Әбдiрахманова, Т. Тәй-тәй: Өлең : Бөбектер үшiн / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1962. - № 2. - Б. 27.

 1963

Әбдiрахманова, Т. Қырым көрiнiстерi: Қара теңiзге; Телмiредi ай Петр; Теңiздiң мiнезi: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1963. - 25 октября.

 1964

Әбдiрахманова, Т.  Ақын досым Зульфияға: өлең / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1966. - 4 март.
Әбдiрахманова, Т. Көңiл; Жақсы екен аяз қысқаны; Сен алыста: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1964. - 31 июль.
Әбдiрахманова, Т. Досқа; Дауыл; Көктем: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1964. - № 1. - Б. 44-47.
Әбдiрахманова, Т. Көктем: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1964. - 1 май.

 1965

Әбдiрахманова, Т. Өзiңсiң поэзия Гималайы: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Қазақ әдебиетi. - 1965. - 28 май.
Әбдiрахманова, Т. Журналым: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Қазақстан әйелдерi. - 1965. - № 8. - Б. 6.
Әбдiрахманова, Т. Сырласым; Жапырақ; Шумақтар: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Мәдениет және тұрмыс. - 1965. - № 9. - Б. 11.

 1966

Әбдiрахманова, Т. Адам: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Соц. Қазақстан. - 1966. - 27 февраль.
Әбдiрахманова, Т. Көңiлден ұшқан көгершiндер; Саяңда сенiң көктедiм; Өмiрге наз; Өзiңдi сүйем: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1966. - № 11. - Б. 78-79.
Әбдiрахманова, Т. Сұлулық; Ноқта; Достарым бар: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1966. - 17 июнь.

 1967

 Әбдiрахманова ,Т. Ұлы достық: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Қазақ әдебиетi. - 1967. - 17 ноябрь.
Әбдiрахманова, Т. Анар: поэма / Т. Әбдiрахманова// Жұлдыз. - 1967. - № 9. - Б. 57-60.

 1968

Әбдiрахманова, Т. Қазақ қызы: поэма / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1968. - 3 февраль.
Әбдiрахманова, Т. Ақ сәуле; Сағынып келемiн; Уақыт: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Қазақстан әйелдерi. - 1968. - № 6. - Б. 31.
Әбдiрахманова, Т. Армысың, ақын Сильваның елi: өлең / Т. Әбдiрахманова  // Қазақ әдебиетi. - 1968. - 5 окт.

 1969

 Әбдiрахманова, Т. Жаңалық; Уақыт өзi өңдейдi: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1969. - 9 март,
Әбдiрахманова, Т. Көк дөнен көңiл; Кавказ шыңы; Таң: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова  // Қазақ әдебиетi. - 1969. - 8 март.
Әбдiрахманова, Т. Тоғысу; Кавказ шыңы; Магнолия: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова  // Жұлдыз. - 1969. - № 8. - Б. 50-51.

 1970

Әбдiрахманова, Т. Қос шынар; Ән қанатында: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1970. - 8 март.
Әбдiрахманова Т. Кiлт: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1970. - 30 окттябрь.
Әбдiрахманова, Т. Мақтаныш; Кiм дедiң?; Наз: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1970. - № 3. – Б.13-14.
Әбдiрахманова, Т. Ой ағыны; Бiр ғана сәт; Сезiм: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1970. - 6 март.

 1971

Әбдiрахманова, Т. Ғылым: өлең / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1971. - 18 июнь
Әбдiрахманова, Т. Ғылым; Борыш; Алау: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова  // Қазақстан әйелдерi. - 1971. - № 6. - Б. 12.
Әбдiрахманова, Т. Жаңалық: өлең / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1971. - 17 январь.
Әбдiрахманова, Т. Мақтанам: өлең / Т. Әбдiрахманова // Соц. Қазақстан. - 1971. - 2 март.
Әбдiрахманова, Т. Семейге; Сувенир домбыра; Қысқы дала: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова  // Қазақ әдебиетi. - 1971.- 5 март.

 1972 - 20...

 Әбдiрахманова, Т. Қадам; Машук; Өз көрдiм: өлеңдегi өрбiген ойлар / Т. Әбдiрахманова  // Мәдениет және тұрмыс. - 1972. - № 1. - Б. 9.
Әбдiрахманова, Т. Қыз-көл: аңыз-дастан / Т. Әбдiрахманова  // Жұлдыз. - 1972. - № 3. - Б. 61-64.
Әбдiрахманова, Т. Шiркiн-ай; Ақын дәптерi; Самал: өлеңдер / Т. Әбдiрахманова  // Қазақстан әйелдерi. - 1972. - № 3. - Б. 15.
Әбдiрахманова, Т. Семейге: Шығыс Қазақстан облысы ұстаздарының iс-тәжiрибесi мен шығармашылығына арналады / Т. Әбдiрахманова  // Қазақстан тарихы. - 2006. - № 2. - Б. 3.
Әбдiрахманова, Т. Намыс: өлең / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 2012. - 9 - 15 наурыз. - Б. 8.

 1960-1969

Абдрахманова, Т. Мой край:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Н. Ерофеев // Казахстанская правда. - 1960. - 7 ноябрь.
Абдрахманова, Т. Ночь на Джайляу:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. А. Николаев // Дружба народов. - 1961. - № 6.- С. 46.
Абдрахманова, Т. Весеннее; Я полюбила песню; Снежок:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Ф. Моргун // Простор. - 1962. - № 6. - С. 3-4.
Абдрахманова Т. Песня:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Ф. Моргун // Простор. - 1962. - № 4. - С. 3.
Абдрахманова, Т. Степь наряжается в зеленое..., Как будто караван ушел в далекий путь...:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Простор. - 1963. - № 9. - С. 45.
Абдрахманова, Т. Стихи  / Т. Абдрахманова // Простор. - 1963. - № 9.- С. 45.
Абдрахманова, Т. Этого из памяти не вычеркнешь; Труд; Грусть; Весна  / Т. Абдрахманова, пер. с  каз. А. Иванова // Простор. - 1965. - N 9.- С. 47.
Абдрахманова, Т. Песня; Весна; Степь:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. В. Журавлев // Казахстанская правда. - 1966. - 15 мая.
Абдрахманова, Т. Времени моему:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Простор. - 1967. - № 8. - С. 49.
Абдрахманова, Т. Сакену Сейфуллину:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская  правда. - 1967. - 18 июля.
Абдрахманова, Т. О красоте:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. В. Журавлев // Казахстанская правда. - 1968. - 8 марта.
Абдрахманова, Т. Человек:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. В. Журавлев // Казахстанская  правда. - 1968. - 19 мая.
Абдрахманова, Т. Лад; О жизни; Осень:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Дружба народов. - 1969. - № 3. - С. 178-179.
Абдрахманова Т. Песня:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. В. Журавлев // Работница. - 1969. - № 10. - С.16.

1971-1979

Абдрахманова, Т. Руки:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская правда. - 1971. - 7 марта.
Абдрахманова, Т. Мое озаренье:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Октябрь. - 1972. - № 9. - С.14.
Абдрахманова, Т. Дот:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Молодая гвардия. - 1972. - № 2. - С. 227.
Абдрахманова Т. Бородинское поле:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Казахстанская правда. - 1972. - 23 январь.
Абдрахманова, Т. Единственный миг; Шаги; Тростник начинает твердеть...; Чувство; Сумрачно за окнами, в сердце и кругом...; Долг; Человек; Нежность; Очи:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Простор. - 1972. - № 3. - С. 2-3.
Абдрахманова, Т. Я люблю это небо без края...:  cтихи  / Т. Абдрахманова  // Литературная газета. - 1974. - 19 июня. - С. 7.
Абдрахманова, Т. Жизнь; Твои глаза; О, весна моя!:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская правда. - 1974. - 30 июня.
Абдрахманова, Т. Нежность:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Огонек. - 1974. - № 38. - С. 18-19.
Абдрахманова , Т. Жизнь; Твои глаза; О, весна моя!:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская правда. - 1974. - 30 июня.
Абдрахманова, Т. Ключ; А завтра...; Вокзал; Искра; Зачем?; Поздний свет:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Простор. - 1975. - № 11. - С. 76.
Абдрахманова, Т. Крепкая дружба; Новости; Заря над Джайляу; Поэзии; Время смотрит в глаза:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Литературная газета. - 1975. - 12 ноября.
Абдрахманова, Т. Ключ; А завтра...; Вокзал; Искра; Зачем?; Поздний свет:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Простор. - 1975. - № 11. - С. 76.
Абдрахманова, Т. Бессмертье дел земных:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Огонек. - 1977. - № 35. - С. 9.
Абдрахманова, Т. О юность; "Если я запою...:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Нева. - 1977. - № 6. - С. 144.
Абдрахманова, Т. Руки; Я связываю...; Утренняя заря; Джайляу; Эхо; О юность...; В бессмертье...; Влекут меня мечты; О мир!:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. Т. Кузовлева // Огонек. - 1977. - № 35. - С. 9.
Абдрахманова, Т. Труд; Гражданин; Мой край родной: cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская правда. - 1977. - 20 февр.

 1986-20….

Абдрахманова, Т. Песня Татьяны / Т. Абдрахманова; пер. Т. Кузовлевой // Степное солнце : сборник стихов рус. и каз. поэтов. - М., 1986. - С. 76-177. - (Дерево дружбы). - Стихотворение, посвященное переведенной Абаем "Песне Татьяны" из романа А.С. Пушкина "Евгений Онегин".
Абдрахманова, Т. Памяти Ильяса Джансугурова:  cтихи  / Т. Абдрахманова;  пер. А.Жовтиса // Простор. - 1988. - № 1. - С. 44.
Абдрахманова, Т. Шаги; Раздумье; Весна:  cтихи  / Т. Абдрахманова // Казахстанская правда. - 1997. - 20 июня.
Абдрахманова, Т. Мой вопрос; Гриф и соловей; Я удивляюсь; опасный человек; Кукушка; Да мало ли тех, кто под серым костюмом; Говорун:  cтихи  / Т. Абдрахманова; пер. с каз. И. Волобуева // Простор. - 2001. - № 11. - С. 42.
Абдрахманова, Т. Тревога матери; Грусть; О жизни; Поэзия; Просто человек; Облака; Характеры:  cтихи  / Т. Абдрахманова // АРУ ЖАН. - 2013. - № 3. - C. 15-17.

 

 Әңгiмелер - Рассказы

 

Әбдiрахманова, Т. ''Өзiкей''; ''Жазғы сол...'': шағын екi әңгiме // Қазақстан әйелдерi. - 1958. - № 3. -  Б.16-17.
Әбдiрахманова, Т. Өгей шеше: әңгiме  / Т. Әбдiрахманова // Мәдениет және тұрмыс. - 1960. - № 5. - Б. 9-11.
Әбдiрахманова, Т. Ананың әңгiмесi. Болған оқиға желiсiмен: әңгiме  / Т. Әбдiрахманова // Қазақстан әйелдерi. - 1960. - № 10. - Б. 18-19.
Әбдiрахманова, Т. Инабат: әңгiме  / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1961. - № 3. - Б. 70-77.

 

 Мақалалар - Статьи
 1959 -1968

Әбдiрахманова, Т. Бейiмбет Майлин жөнiнде жаңа дерек / Т. Әбдiрахманова // Лениншiл жас. - 1959. - 6 сентябрь.
Әбдiрахманова, Т. Бейiмбет Майлин - журналист / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1960. - № 5. - Б. 148-152.
Әбдiрахманова, Т. Iлияс лирикаларындағы әйел тақырыбы / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан әйелдерi. - 1961. - № 11. - Б. 20-21.
Әбдiрахманова, Т. Iлияс лирикасындағы революция тақырыбы / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1962. - 1 июнь.
Әбдiрахманова, Т. Өлең өзегi - еңбек / Т. Әбдiрахманова// Жұлдыз. - 1963. - № 1. - Б. 127-135. - Iлияс лирикасындағы жасампаз еңбек тақырыбы.
Әбдiрахманова, Т. Iлиястың өлең құрылысындағы жаңалығы / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан мектебi. - 1964. - № 6. - Б. 83-87.
Әбдiрахманова, Т. Ақын шеберлiгi туралы бiрер сөз / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1964. - 13 март. - I. Жансүгiровтың 70 жасқа толуына.
Әбдiрахманова, Т. Iлияс лирикасындағы жастар тақырыбы / Т. Әбдiрахманова// Лениншiл жас. - 1965. - 13 май.
Әбдiрахманова, Т. Ақын сыры: I. Жансүгiров творчествосы жайында / Т. Әбдiрахманова// Тiл және әдебиет мәселелерi. - 1965. - Шығ. 2. - Б. 87-95.
Әбдiрахманова, Т. Мәриям ақын / Т. Әбдiрахманова // Жұлдыз. - 1966. - № 12. - Б. 151-153. - М. Хакiмжанованың 60 жасқа толуына.
Әбдiрахманова, Т. Нұрғали ақын / Т. Әбдiрахманова // Қазақ әдебиетi. - 1966. - 2 декабрь. - Н. Тұңғатарұлының творчествосы жайында.
Әбдiрахманова, Т. Жыр - жүректiң лүпiлi / Т. Әбдiрахманова// Қазақ әдебиетi. - 1968. - 7 сентябрь. - Қазақтың ақын қыздарының творчестволары туралы.
Әбдiрахманова,Т. Көңiл көгершiндерi / Т. Әбдiрахманова// Қазақстан әйелдерi. - 1968. - № 1. - Б. 9. - Ақын Т. Әбдiрахманова өз творчествосы туралы

***

Абдрахманова, Т. Юбилей великого казахского писателя / Т. Абдрахманова // Изв.АН КазССР.Сер.обществ.наук. - 1968. - № 1. - С. 78-81. - К 70-летию со дня рождения М.О. Ауэзова.

 1971-20…

Әбдiрахманова, Т. Қадiрлi қаламдас / Т. Әбдiрахманова// Соц. Қазақстан. - 1971. - 25 сентября. - Ғ. Шарипованың туғанына 70 жыл.
Әбдірахманқызы Т. Қазақ поэзиясындағы І.Жансүгіров дәстүрі  / Әбдірахманқызы Т. // Ақиқат. - 1994. - № 6.- Б.68-71
Әбдiрахманова, Т. Мұхтар аға туралы сөз / Т. Әбдiрахманова // Атамұра. - 1997. - 13 маусым. - Б. 12-13. - М. Әуезов туралы естелiк.
Әбдірахманқызы Т. Қазақ поэзиясындағы І.Жансүгіров дәстүрі / Әбдірахманқызы Т. // Ақиқат. - 1994. - №6.- Б.68-71
Әбдiрахманова, Т. Елiм деп өткен аға едi / Т. Әбдiрахманова// Ғабиден Мұстафин туралы естелiктер. - 2 - бас.- Алматы : Бiлiм, 2007. - Б. 40-47. -  Жазушы  Ғ.Мұстафин жайлы естелiк.
Әбдiрахманова, Т. Қасымның поэтикасы / Т. Әбдiрахманова// Аманжолов, Қ. Өлеңдер. Поэмалар. - Алматы: "Өлке" баспасы, 2013. - Б. 227-238.

***

Абдрахманова, Т. Голос поэта-гражданина  / Т. Абдрахманова // Литературная газета. - 1984.- 6 июня. - С.7 - К 90-летию И. Джансугурова.

 

 Т. Әбдірахманова туралы әдебиет
Литература об Абдрахмановой Т.

 

Байтанаева, Ж. Шалқый берсiн әсем ән / Ж.  Байтанаева // Қазақстан әйелдерi. - 1960. - № 3. - Б. 26. - Т. Абдрахманованың өлеңдерiне шолу.
Қайырбеков,  Ғ. Жыр арқауы – азаматтық / Ғ.  Қайырбеков  // Соц. Қазақстан. - 1981. - 27 нояб. - Ақын Т. Абдрахманова 60 жаста.
Бекқасимова Л. Сыр бөлісемін / Л. Бекқасимова // Мектептегі сыныптан тыс жұмыстар. - Алматы, 2009. - N 2.- Б.36-39.
Сәкенова, Р. Қазақтың бір қызымын-Тұрсынханмын : [ақын Тұрсынхан Әбдірахманова туралы] / Р. Сәкенова  // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 12 қараша. - Б. 8-9.
Бекетова, Б. Құшақ-құшақ күн нұрын сыйлаған : [менің жадымдағы Тұрсынхан апайым] / Б. Бекетова // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 12 қараша. 
Абдрахманова, Т. // Работница. - 1969. - № 10. - С. 16. - Краткая справка о жизни и творчестве поэтессы.
Туниянц, Н. "В мир пришла, чтоб поющею птицей по жизни лететь / Н. Туниянц // Казахстанская правда. - 1997. - 20 июня.
Жидекова, К.  Судьба моя - в судьбе народа / К. Жидекова // Веч. Астана. - 2002. - 14 сент. - С. 5.
Ойшибаева, Ж. Миром правит слово. А Словом правит поэт  / Ж. Ойшибаева // Казахстанская правда. - 2002. - 20 сент. - С. 6. - 80-летний юбилей отмечает  казахст. поэтесса Турсынхан Абдрахманова
Турсынхан Абдрахманова: некролог // Казахстанская правда. - 2003. - 14 окт. - С. 6.
Досанов, С. Мы понимали друг друга с полуслова... / С. Досанов // Казахстанская  правда. - 2003. - 14 окт. - С. 6

 Т. Әбдірахманова шығармаларына рецензиялар
Рецензии на произведения Абдрахмановой Т.

 

Камысов, Р. Стихи казахской поэтессы  / Р. Кымысов // Веч. Алма-Ата. - 1971. - 22 июня.
Земеров, Б. День, омытый светом  / Б. Замеров // Веч. Алма-Ата. - 1975. - 1 сентябрь.
Плашевский, Ю. Мужественно о нежности / Б. Плашкевский //Простор. - 1976. - № 1. - С. 108-110.

 

Абенов Ш.

Обновлено 15.07.2025 10:44

Абенов Шакер (Мухаммедшакхур) (1901-1994) – писатель, поэт, акын, фольклорист, композитор, член Союза писателей СССР (1939), участник Великой Отечественной войны.

Родился 10 января в 1901 г. в Абайском районе Семипалатинской облатси (ныне область Абай). Обучился грамоте у аульного муллы; окончил приходскую русскую школу в Семипалатинске (ныне г. Семей), впоследствии занимался самообразованием. В 1916 г. на страницах журнала «Айкап» появились первые стихотворения, тогда же начинающий поэт знакомится с известным казахским поэтом Султанмахмутом Торайгыровым.
В Чингисских горах организовывал колхозы, состоял в аульном Совете. Одновременно с общественной работой увлеченно занимался поэзией, отдавая предпочтение острым стихам, сатирическим куплетам.
В 30-е годы Ш. Абенов некоторое время работал литературным секретарем Жамбыла Жабаева.
Был репресирован в 1937 году. С начала ВОВ служит в штрафном батальоне После тяжелого ранения к концу войны Шакер Абенов возвращается на родную землю.
Признание пришло только в конце 20-го века, в 90-летие поэта. Какой бы тяжелой ни была судьба Шакера Абенова, литературная жизнь, творческий мир оставались яркими и насыщенными, хотя многое из его творчества не дошло до нас, а ряд произведений сохранился в рукописном варианте.
Ш. Абенов – участник и призер многих айтысов. Продолжая искусство импровизации Ж. Жабаева, Д. Нурпеисовой, Нартая, Шашубая, Исы, Нурхана, Толеу, Ш. Абенов нашел свою индивидуальную манеру, основанную на знании устного народного творчества. Читал, декламировал произведения классиков мировой литературы - Байрона, Гете, Пушкина, Лермонтова, Шевченко, Фета, Блока, Есенина.
Это он донес до нынешнего поколения вместе с песенными мотивами поэму Шакарима «Калкаман-Мамыр». Отдельного разговора заслуживают сатирические сочинения Шакера Абенова: удачные сравнения, меткие определения поэта передавались из уст в уста, делали его имя известным.
Среди произведений Шакера Абенова особую художественную ценность представляет поэма «Козы Корпеш – Баян Сулу». Для ученых-филологов, исследователей творчество Шакера Абенова – пока нераскрытый клад.
Труд поэта был отмечен орденом «Дружбы народов», медалями и другими наградами. Шакер Абенов выдержал все муки, тяжкие удары судьбы, но до конца своей жизни остался верным поэзии, не изменил своему главному делу.
Ш. Абенов скончался 23 октября в 1994 г.

 

Ш. Әбенов шығармалары
Произведения Абенова Ш.
 Кітаптар - Книги

 

Әбенов, Ш. Кейпiн-Батыр: поэма / Ш. Әбенов.- Алматы: Қазмемлкөрәдеббас, 1962.- 191 бет
Әбенов, Ш.Қозы Көрпеш-Баян сұлу: поэма / Ш. Әбенов; сур. Ю. Мингазитинов. - Алматы: Жазушы, 1965. - 115 б.
Әбенов, Ш. Ортақарал: поэма / Ш. Әбенов. - Алматы, 1968.- 88 б.
Әбенов, Ш. Шыңғыстау: дастандар/ Ш. Әбенов. - Алматы, 1980. - 288 б.
Әбенов, Ш. Шыңғыстаусазы: дастандар/ Ш. Әбенов. - Алматы, 1985. – 112 б.
Әбенов, Ш. Дастандар / Ш. Әбенов. - Алматы: Жазушы, 1991.- 336 б.
Әбенов, Ш. Шыңғыстау: толғау-термелер, өлең-дастандар, аңыздар, мысалдар мен әңгiмелер / Шығыс Қазақстан обл. әкiмдiгi.- Астана: Фолиант, 2011. - 504 б.- (Алтай - Ертiс кiтапханасы)

Ш. Әбенов жарияланымдары
Публикации Абенова Ш.

 

 Әбенов, Ш. Мұхтар сөзi: өлең / Ш. Әбенов // Абай.- 1997.- № 1.- Б. 92.
Әбенов, Ш. Тарбағатай: өлең / Ш. Әбенов // Мәдениет және тұрмыс.- 1961 - № 5.
Әбенов, Ш. Тоқтамыс: дастан // Абай. - 2000. - № 2. - Б. 22 - 35.
Шәкiрдiң шымшымалары: өлең // Қазақ әдебиетi. - 2010. - 12 - 18 қараша. - Б. 12.

 

 Ш. Әбенов мақалалары
Статьи Абенова Ш.

 

Әбенов, Ш. Әдiлдiк: Абайдың 125 жылдығына арналған // Семей таңы.- 1971. - 23 март.
Әбенов, Ш. Абайдың 125 жылдығына арналған / Ш. Әбенов // Семей таңы. - 1971. - 16 апрель.
Әбенов, Ш. Көңiл күйi мен ел мүддесi / Ш. Әбенов // Семей таңы. - 1971. - 9 апрель. - Абайдың 125 жылдығына арналған.
Әбенов, Ш. Сөзiнiң iшi музей,сырты мүсiн / Ш. Әбенов // Семей таңы. - 1971. - 9 июнь - Абай ақын туралы жыр.
Әбенов, Ш. Бұл шындық көзім көрді: [Бұрын жарияланбаған өлеңдері] / Ш. Әбенов // Қазақ әдебиеті. - 1997. - 8 көкек. - Б. 10-11.
Әбенов, Ш. Сары май мен солдаттың айтысы: [Жарық көрмей жатып қалған өлеңдер топтамасы.] / Ш. Әбенов // Абай. - 1999. - №1. - б. 43-51.
Әбенов, Ш. Көкбай ақын / Ш. Әбенов // Семей таңы. - 2011. - 13 қыркүйек. - Б. 4.
Әбенов, Ш. Маскүнем шебер / Ш. Әбенов // Абай. - 2014. - №6. - Б. 88-94.
Әбенов, Ш. Мусаннифтің зайыбы  / Ш. Әбенов // Абай. - 2015. - №1. - Б. 80-85.

 

Ш. Әбеновке арналған өлеңдер
Стихи, посвященные Абенову Ш.

 

Жанғалиев, Т. Баба жайлы баллада / Т. Жанғалиев // Абай. - 2000. - № 4. - Б. 71-73.
Айтұлы, Н. Шәкiрге соңғы сауал: өлең / Н. Айтұлы // Қазақ әдебиетi.- 2001.- 2 ақпан.- Б. 5.

Рецензиялар
Рецензии

 

Ибраев, М. Екi дастан / М. Ибраев  // Ертiс. - 1963. - 15 май.
Кiрбетов, Б. Ортақ арал / Б. Кiрбетов // Семей таңы. - 1968. - 8 декабря.

 

Ш. Әбенов туралы әдебиет
Литература об Абенове Ш.

 

Шәкiр Әбенов  // Қазақ әдебиетi. - 1994. - 4 қараша. - Б. 15. - Халық ақыны қазанама.
Әбенов, Ш. Некролог // Қазақ әдебиеті. - 1994. - 4 қараша.
Сейсенұлы, Д. Халық ақыны  / Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 1995. - 29 қараша. - Ақын Ш. Әбенов туралы.
Кәрiпжанәулетi, А. Талант қырлары / А. Кәрiпжанәулетi // Сұхбат. - 1996. - 6 ақпан.- 4 б. Ақын Ш.Әбенов туралы.
Қадыров, А. Шәкір Әбеновтың әдеби мұрасы: автореферат / А. Қадыров. - Семей : Б.ж., 1999. - 30 б.
Қадыров, А. Азаттық аңсаған ақын/ А. Қадыров // Семей таңы. - 2001. - 7-15 наурыз. - Шәкiр Әбеновтың 100 жылдығы қарсаңында.
Қадыров, А. Абай үлгiсiндегi эпик ақын // Ұлт тағылымы = Достояние нации. - 2010. - № 4. - Б. 306-311.
Қайратұлы, Б. Ел басының өзiне бата берген ақын Шәкiр Әбенов туралы толғау / Б. Қайратұлы // Астана ақшамы. - 2001. - 29 қараша. - Б. 3.
Сейсенұлы, Д. Жыр дүлдүлiнiң жүз жылдығы / Д. Сейсенұлы  // Егемен Қазақстан. - 2001.- 9 қазан. - Ақын Ш. Әбенов туралы.
Бельгер, Г. Шынашақтай Шәкiр шал / Г. Бельгер; ауд. З. Асабаев // Парасат. - 2002. - № 2. - Б. 7. - Шәкiр Әбенов туралы эссе.
Бiржанқызы, М. Қайсар ақынға мұражай ашылды: абыз ақын Шәкiр Әбеновтiң өмiр жолына қысқаша шолу / М. Бiржанқызы // Семей таңы. - 2003. - 31 қазан. - Б. 6.
Нұрғали, Р. Кең тынысты ақын // Жетi томдық шығармалар жинағы.- Астана : Фолиант, 2005. - Т.3. - Б. 559-562. - Ақын Шәкiр Әбенов жайлы.
Мағауина, З. Шәкiр Әбенов: халық ақыны Шәкiр Әбеновтiң өмiрi мен поэзиясы жайында / З. Мағауина // Семей таңы. - 2005. - 11 наурыз. - Б. 3.
Серiкбайұлы, Ш. Тайпалмас сөздiң жорғасы / Ш.  Серiкбайұлы // Сыр бойы. - 2006. - 11 қараша. - Б. 3. - Халық ақыны Шәкiр Әбенов, Ержан жырау және ақын Жамал Қонақбаев туралы.
Кеңесбаева, Ш. Шәкiр Әбенов - айтыстағы дара тұлға / Ш.  Кеңесбаева // Қазақ тiлi мен әдебиетi. - 2006. - № 6. - Б. 69-72.
Жарылғап, М. Шәкiр ата Ақтоғайда: халық ақыны Ш. Әбеновтiң туғанына - 105 жыл / М. Жарылғап // Орталық Қазақстан. - 2006. - 11 мамыр. - Б. 7.
Кемелбаева, А. Шәкiр Әбеновтың "Қозы Көрпеш - Баян сұлу" дастаны / А.  Кемелбаева // Жұлдыз. - 2008. - № 11. - Б. 175-172.
Байдәулетова, Қ. Абақтыдан жеткен сағыныш / Қ. Байдәулетова // Айқын. – 2009. - 28 қазан. - Б. 8.
Сұлтанов, Ө. Халық ақыны Шәкiр Әбеновтiң 1971 жылғы Абайдың 125 жылдық тойында ақындар мүшайрасындағы беташары: беташар / Ө.  Сұлтанов // Абай.- 2010.- № 2.- 9-14 б.
Тоққарин, Д. Намыс оты жалындаған жырау ата / Д. Тоққарин // Семей таңы. - 2011. - 11 қаңтар. - Б. 3. - Шәкер Әбеновтiң туғанына 110 жыл толуы қарсаңында.
Қадыров, А. Шәкiр ақын / А. Қадыров // Әбенов, Ш. Шыңғыстау: толғау-термелер, өлең-дастандар, аңыздар, мысалдар мен әңгiмелер / Шығыс Қазақстан обл. әкiмдiгi.- Астана: Фолиант, 2011. - Б. 5-26.
Жанғалиев, Т. Шәкiр ақын мен Әзағаң / Т. Жанғалиев // Егемен Қазақстан. - 2012 . - 21 наурыз. - Б. 6. - Ақын Ш. Әбенов пен Ә. Нұршайықов туралы естелiк.
Иманғали, М Шәкiр Әбеновтiң емшiлiк, көрiпкелдiк қасиетi де болыпты  // Дидар. - 2014. - 30 мамыр. - 23 б. - Ақын Ш. Әбенов жайлы деректерден.
Сәрсенбина, А Шыңғыстаудың бір шыңы-Шәкір ақын : ақын Шәкір Әбеновтің туғанына 120 жыл толуына орай / А. Сәрсенбина // Ертіс өңірі. - 2021. - 6 қазан. - Б. 8.

 

***

Писатели Семипалатинского региона: био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - 82 с.

Абилкасимов А.

Обновлено 15.07.2025 10:51

Абилкасимов Айжарык (1961) – поэт, член Союза писателей РК.

Родился 10 октября 1961 года в селе Кабанбай (бывший Жарбулак) Урджарского (бывший Маканчинский) района области Абай в многодетной семье.
Отец Абилкасимова Кубаш был специалистом по генеалогии, рассказывал сказки, древние легенды, играл на домбре и пел. Выросший в такой семье Айжарык рано увлекся литературой. В детстве хорошо рисовал, писал статьи и отправлял в газету «Пионеры Казахстана». Вероятно, именно в это время началось его знакомство с главным редактором издания Фаризой Унгарсыновой. Первые стихи Айжарыка публиковались в районной газете. Будущий поэт окончил Жарбулакскую среднюю школу в 1979 году. С 1979 по 1981 год проходил службув Германии. В 1984 году окончил Талдыкорганский юридический колледж, работал старшим инспектором по делам несовершеннолетних вновь образованного Таскескенского района. Через год получил офицерское звание и стал лейтенантом. Айжарык является обладателем значка «Лучший полицейский». Но поэт-Айжарык не забывает о литературе, его стихи стали появляться в районных газетах «Семей таны», «Лениншил жас». В республиканском конкурсе «Одно стихотворение - один мир» поэт занимает первое место. В конкурсе участвовали около 700 поэтов. Стихи поэта вошли в учебник по предмету «Поэты и писатели Родины» Семипалатинского педагогического института. Его стихи публикуются в республиканских изданиях. Имя Абилкасимова Айжарыка включено в сборник «Казахские советские поэты и писатели», в энциклопедию «Восточные поэты и писатели». Абилкасимов является автором сборников стихов и песен.

 

Статьи опубликованные на страницах периодической печати о
А. Абилкасимове

Әбілқасымов , А. "Мен әлі өмір кешем!": [үржарлық ақын А. Әбілқасымов туралы.] / А. Әбілқасымов ; сұхбат: Тайжігіт Б. // Алдаспан. - 2014. - 13 қараша. - Б. 12.

Абишев С. А.

Обновлено 11.03.2026 14:21

Абишев Самарбек Абишевич (1950 г.) – педагог, поэт-акын, общественный деятель, специалист в области языковой политики.

Родился 21 февраля 1950 года в селе Кабырга Катон-Карагайского района Восточно-Казахстанской области. В 1972 году окончил факультет истории, географии и биологии Усть-Каменогорского педагогического института (ныне Восточно-Казахстанский университет имени Сарсена Аманжолова). В 1988 году окончил Саратовский сельскохозяйственный колледж Восточно-Казахстанской области.
После окончания института Самарбек Абишевич начал трудовую деятельность учителем географии и биологии в Шынгыстайской средней школе. Впоследствии был назначен заведующим учебной частью школы, а позже занимал должность директора Аршатинской средней школы Катон-Карагайского района.
В 1990 году был избран секретарем партийного комитета совхоза «Чернова», где работал до 1993 года. После этого возглавлял Катон-Карагайскую районную детско-юношескую спортивную школу. Позднее работал учителем истории в Саратовской средней школе Таврического района (ныне Уланского района), а затем был назначен директором этой школы.
С 2003 года Самарбек Абишевич работал в сфере развития государственного языка. В 2003–2013 годах занимал должность главного специалиста отдела развития и координации языка управления по развитию языков Восточно-Казахстанской области.
Стихи Самарбека Абишевича известны читателям с 80-х годов XX века. Он активно участвовал в региональных айтысах акынов и был тепло принят любителями поэзии. В сборнике стихов «Көңіл толғаулары» (2000) отражена его искренняя любовь к родной земле и духовной среде, в которой он вырос. В своих произведениях автор воспевает родную природу, народные традиции и духовные ценности. Его стихи отличаются искренностью, мелодичностью и глубиной чувств.
В 2013 году, по достижении пенсионного возраста, он вышел на заслуженный отдых. С 2013 по 2021 год, уже находясь на пенсии, Самарбек Абишевич продолжал трудовую деятельность в качестве специалиста по государственному языку в Восточно-Казахстанском научно-исследовательском институте сельского хозяйства.
В знак признания его вклада в развитие родного языка в регионе в 2010 году Министерством культуры Республики Казахстан ему было присвоено звание «Работник культуры», в 2011 году Указом Президента Республики Казахстан он был награждён юбилейной медалью «20 лет независимости Республики Казахстан».
В настоящее время проживает в городе Алматы и находится на заслуженном отдыхе.

С. Ә. Әбішевтің мерзімді басылымдағы мақалалары
Публикации С. А. Абишева в периодической печати

Әбішев, С. Шығардым тұлпар сөзді шын сайысқа...: [Катонқарағай ауданы Черняховский атындағы совхоздың ақыны Ә. Қаңтарбаевқа "Чернова" совхозының ақыны С. Әбішевтің жауап айтысы] / С. Әбішев // Арай. - 1989. - 29 июль (№91). - Б. 4.
Әбішев, С. Ақтанға : [ақын А. Нұрбаевқа арналған өлең] / С. Әбішев // Арай. - 1996. - 4 қазан (№40). - Б. 4.
Әбішев, С. Депуттаттар ел арасында : [ҚР Парламенті мәжіліс депутаттары облыста іссапарда] / С. Әбішев // Дидар. - 1998. - 27 қазан (№109). - Б. 1.
Әбішев, С. Басты міндет : [Облыстық тіл комитетінің жұмысы жайында] / С. Әбішев // Дидар. - 1999. - 22 наурыз. – Б. 2.
Әбішев, С. О,қазағым, не өтпеді басыңнан. : [өлең] / С. Әбішев // Дидар. - 1999. - 21 қыркүйек (№73). - Б. 2.
Әбішев, С. ХХІ ғасырға - үкілі үмітпен : [Облыста "Жаңа ғасырға - үкілі үмітпен" тақырыбында өткізілген оқушылардың шығарма байқауының қортындылары туралы ] / С. Әбішев // Дидар. - 2000. - 16 желтоқсан (№99) . - Б. 3.
Әбішев, С. Бағдарлама басшылыққа алынды : [жалпы облыс көлемінде мақсатты жұмыс атқару үшін тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы жыл басында жасалып, ол облыстық газеттердің беттерінде жарық көрді. Осы бағдарлама негізінде жыл көлемінде атқарылған жұмыстар туралы] / С. Әбішев // Үш анық. - 2002. – 11-17 ақпан (№7). - Б. 2.

 

Абугалиев М.

Обновлено 30.04.2026 10:28

Абугалиев Мукан (1932 - 2008) - журналист, переводчик, поэт.

Родился 27 марта 1927 г. в г. Семей в семье рабочего. В 16 лет начинает работать курьером Восточно-Казахстанской областной газеты «Большевик Алтая», в это же время пробует сам писать статьи. Прошел путь от курьера, корректора до литературного сотрудника и начальника отдела. Будучи журналистом, Абугалиев занимал должности ответственного секретаря, заместителя редактора, редактора областной газеты «Коммунизм туы».
В 1952-1955 гг. закончил Высшую партийную школу ЦК КП Казахстана, в 1961 г. Высшую партийную школу ЦК КПСС. В 1964-1974 гг. - редактор областной газеты «Коммунизм туы», 1976-1990 гг. - собственный корреспондент газеты «Социалистік Қазақстан» по Восточному Казахстану.
М. Абугалиев – один из соавторов сборника очерков об известных людях Алтая, руководителях производства «Алтайдың егіз алыбы» (1968). Его книга «Жизнь, победившая смерть» («Өлімді жеңген өмір», 1984) об известном учителе Кумаше Нургалиеве быстро разошлась среди читателей. Произведения азербайджанского писателя Эльчина заговорили на казахском, благодаря переводческой деятельности М. Абугалиева.
Заслуженный деятель культуры СССР, кавалер ордена «Знак почета». После выхода на пенсию М. Абугалиев продолжал заниматься переводческой деятельностью при областном акимате.
Скончался 26 июля в 2009 г. в г. Усть-Каменогорск.

М. Әбуғалиев шығармалары
Произведения Абугалиева М.
Кітаптар - Книги

Әбуғалиев, М. Алтайда туған алып / М. Әбуғалиев. - Алматы, 1968. - 26 б.
Әбуғалиев, М.Алтайдың егіз алыбы / М. Әбуғалиев, Т. Шәріпжанов. - Алматы : Қазақстан, 1968.
Әбуғалиев, М.Өлімді жеңген өмір / М. Әбуғалиев - Алматы : Мектеп, 1984. - 78 б.

М. Әбуғалиев аудармалары
Переводы Абугалиева М.

 Эльчин. Күміс түсті фургон: повестер мен әңгімелер / Эльчин ; ауд. М. Әбуғалиев. - Алматы : Жазушы, 1986. - 220 б. - (Достық кітапханасы).

М. Әбуғалиевжарияланымдары
Публикации Абугалиева М.

Әбуғалиев, М. Көп жыл өткен соң: әңгiме/ М. Әбуғалиев // Қазақстан әйелдерi.- 1968.- N 4.- Б. 10-11.
Әбуғалиев, М. Асыл әжімдер: очерк / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы. - 1972. -  8 июль.
Әбуғалиев, М. Ынтымақ жемісі: очерк / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1977. - 27 январь.
Әбуғалиев, М. Шахта шамшырағы: очерк / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1981. - 21 январь.
Әбуғалиев, М. Бас жүлде алғанымда сасып қалдым / М. Әбуғалиев; әңг. С. Әдiгенқызы // Жұлдыздар отбасы. - 2012. - № 17. - Б 50. - Халықаралық ән байқауының жеңiмпазымен сұхбат.

М. Әбуғалиев мақалалары
Статьи Абугалиева М.

Әбуғалиев, М. Бір мың күн, бір мың түн / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы . - 1966. - 10 март.
Әбуғалиев, М. Алтайдың бір байлығы / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы. - 1969. -  22 октябрь.
Әбуғалиев, М. Өмірі оның өнеге / М. Әбуғалиев // Қазақстан ауыл шаруашылығы. - 1971. - № 10.- Б.52-54.
Әбуғалиев, М. Партия солдаты / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы . - 1971. - 14 апрель.
Әбуғалиев М. Өмірі оның өнеге / М. Әбуғалиев // Қазақстан ауыл шаруашылығы. - 1971. - №10. - Б.52-54
Әбуғалиев,, М. Ұмытылмас кездесу / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы. - 1972. - 22 март. -  Ғ. Мүсiрепов туралы естелiк.
Әбуғалиев, М. Рахман қайнары :  [шипажай тарихынан] / М. Әбуғалиев // Мәдениет және тұрмыс. - 1972. - № 2.- Б.10-11.
Әбуғалиев, М. Қисыны қашқан іс: [Шығыс Қазақстан облысында су қорларын пайдалану мәселелері] / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1976. - 4 қараша.
Әбуғалиев, М. Қисыны қашқан іс  / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1976. -  4 ноябрь.
Әбуғалиев, М. Еміне ел риза: [гинеколог Қ. Бақтыбаева жайлы] / М. Әбуғалиев // Қазақстан әйелдері. - 1976. - № 10.- Б.22-23.
Әбуғалиев, М. Жемісі мол кезең / Әбуғалиев М. // Социалистік Қазақстан. - 1977. -  13 январь.- Б.
Әбуғалиев, М. Алты қыз / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1979. -  26 декабрь.
Әбуғалиев, М. Балық қорын қорғаушы / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы. - 1979. -  12 январь.
Әбуғалиев М. Жастар жүрген жер думан / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1981. -  8 январь.
Әбуғалиев, М. Алғысқа бөленген үшеу:  [Шығыс Қазақстан облыстық ауруханасынаң бас хирургі Б. Э. Рейш жайлы] / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1980. - 12 март
Әбуғалиев, М. Құлпырған, көркейген Лениногор / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1983. -  20 март.
Әбуғалиев, М. Өркені өскен Өскемен / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1984. -  4 июнь.- Б.
Әбуғалиев, М. Бұғы бағу оңай ма ? / М. Әбуғалиев // Социалистік Қазақстан. - 1987. -  9 декабрь.
Әбуғалиев, М. Ұмытылмас үш күн / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1991. - 25 желтоқсан. - Ғ.Мүсiрепов туралы естелiк.
Әбуғалиев, М. Жол үстінде : [кезіндегі обл. басшыларының бірі А.К. Протозановтың 80 жасқа толуына орай естелік] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1994. - 13 тамыз.
Әбуғалиев, М. Антына адал дәрігер : [Катонқарағай ауд. түлегі, облыстың бас терапевті Ш.Дүсіпұлы жайлы] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1996. - 11 шілде.
Әбуғалиев, М. Ұстаз туралы ой : [Облыстық "Дидар" газетінің шыға бастағанына 65 жыл толуына орай авт. өзінің ұстазы Б. Исабеков жайында] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1996. -  9 мамыр.
Әбуғалиев, М. Ұзақ жол / М. Әбуғалиев // Егемен Қазақстан. - 1998. - 3 сәуiр. - Ұлы Отан соғысының ардагерi Төлеухан Қоғабаев туралы.
Әбуғалиев, М. Димекеңнен алғыс алған қаламгер: [қарымды қаламгер Шығысқазақстандық Т. Кенжебаев туралы бір үзік сыр ] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1999. – 25 желтоқсан.
Әбуғалиев, М. Тұғыры биік тұлға.: [А.К. Протазановтың туғанына 85 жыл] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 1999. -  14 тамыз.
Әбуғалиев, М. Асыл азамат еді: [Зәріпхан Дәукеевтің туғанына -70 жыл толуына орай] / М. Әбуғалиев // Дидар. - 2002. - 20 тамыз. - Б. 2.

***

Абугалиев, М. Высота / М. Абугалиев // Рудный Алтай. - 1984. - 11 февраля.
Абугалиев, М. Человек познается в пути : [Очерк о бывшем секретаре Вост.-Казахст.обкома КП Каз.ССР А.К.Протозанове] / М. Абугалиев // Рудный Алтай. - 1994. - 13 августа.
Абугалиев, М. Верный клятве Гиппократа : [О гл.враче Катон-Карагайс.район.больницы Ш.Дюсупове] / М. Абугалиев // Луч. - 1996. - 13 августа.
Абугалиев, М. Главное направление : [О редакторе обл.газ."Дидар" Ж.А.Адилбаеве] / М. Абугалиев // Рудный Алтай. - 1996. - 18 апреля.
Абугалиев, М. Как мы выпускали газеты : [Из истории обл.газет "Рудный Алтай" и "Дидар"] / М. Абугалиев // Рудный Алтай. - 1998. - 19 февраля.

М. Әбуғалиев туралы әдебиет
Литература об Абугалиеве М. 

Елубай, О. Алтайым, алтын тамырым: деректі әңгіме, очерк, публицистика,толғау / О. Елубай. - Алматы : Әл-Фараби, 2000. - 181 б. - Әріптесім, әз ағам...: тұңғыш ұсазым Мұқан Әбуғалив туралы бір үзік сыр: б. 25-28.
Қасымов, А. Тарихи жол / Қасымов А. - Өскемен : [б. и.], 2006. – Б. 82-127.

Әміренов, Мұрат. Адамдар. Жылдар. Тағдырлар / М. Әміренова. - Өскемен: Шығыс-Полиграф, 2010. - 264 б.
Қасымов, Айтмұхамбет. Тарихи жол : Шығыс Қазақстан облыстық "Дидар"  газетінің даму жолдары / А. Қасымов. - Өскемен: Шығыс Ақпарат, 2011. - 232 б.

Мақалалар-Статьи

Қасымұлы, А. Курьерліктен бас редакторлыққа дейінгі жол / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 2 тамыз. - Б. 2.
Елубай, О.Қаламгер қасиетi: [журналист М.Әбуғалиев туралы] / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 1997. - 27 наурыз.
Әміренов, М. Қаламы Мұқалмаған Мұқан аға: [Облыс журналистерінің көшбасшысы Мұқан Әбуғалиұлы туралы] / Әміренов М. // Дидар. - 2002. - 26 наурыз. - Б. 2.
Мұхамадиев, А. Өмірі өнеге еді / А. Мұхамадиев // Дидар. - 2008. - 6 мамыр. - Б. 4.
Басылым басшылары  // Дидар. - 2006. - 26 желтоқсан. - Б. 1-4.

Мұхамадиев А. Өмірі өнеге еді / А. Мұхамадиев  // Дидар. - 2008. -  6 мамыр.- Б.4.
Құмарбекұлы, Мүсілім. Менің қаламдастарым осындай еді : ["Дидар" газетіне 80 жыл] / М. Құмарбекұлы // Дидар. - 2011. - 12 шілде (№79).- Б.5.; 14 шілде (№80).- Б7
Қабышев  Ғ. Орны бөлек он жыл : [Шығыс Қазақстан облыстық "Дидар" газетіндегі қызметі туралы.] / Ғ. Қабышев  // Дидар. - 2016. - 22 қазан.- Б.20-21.
Әміренов , Мұрат. Қарымды журналист, сыршыл ақын еді / М. Әміренов  // Дидар. - 2017. - 10 тамыз.- Б27
Сегізбайұлы, Кәдірбек. Бейсекең мен Мұқаңнан бата алғанмын : [облыстық "Дидар" газетіне 90 жыл] / К. Сегізбайұлы // Дидар. - 2021. - 21 қазан.- Б.5.

***

Кудайбергенов, К. Беспокойные хлопоты эти...: [Об одном из старейших журналистов области] / Кудайбергенов К. // Рудный Алтай. - 2002. - 26 марта. - С. 4.