Ақын жазушылар
Байхонов С. М.
- Жаңартылды 18.07.2025 08:46
Байхонов Серік Мүсілімұлы (1953 ж.) – журналист, жазушы, публицист, қоғам қайраткері.
Қызылорда облысы, Шиелі ауданының Ақмая ауылында туған. Қазақ мемлекеттік университетін (1976), Алматы Жоғары партия мектебін (1980) аяқтаған соң, Республикалық газет редакцияларында, «Қазақфильм» киностудиясында жұмыс істеген. 1990-1998 жылдары Қазақ телерадио комитетінде бас редактор бола жүріп, «Жігіт сұлтаны», «Тайбурыл», «Сиқырлы қазан», «Қазақтың Қажымұқаны» республикалық конкурстық телебағдарламалардың авторы ретінде танылды.
Жазушының алғашқы повесі «Жалғасым менің – жалғасым» («Жалгас – мое продолжение») 1973 ж. «Жалын» журналында жарық көрген. Шығармалары орыс тіліне аударылған. «Сал үстіндегі маусым» («Сезон на плоту»), «Аралға – араша» («Арал гибнет»), «Өсімдіктер желісіне саяхат» («Экскурсия по растениям»), «Бетпақдала – шөл емес» («Бепакдала – не пустыня») т.б. кітаптары қазақ және орыс тілдерінде жарық көрді.
Қазақстан Жазушылар одағы сыйлығының лауреаты, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, ШҚ облыстық филиалының директоры, «Ертіс» әдеби-көркем журналы редакторларының бірі.
С. Байхоновтың шығармалары
Произведения С. Байхонова
Кітаптар –Книги
Байхонов, С. Жалғасым менің - жалғасым [Мәтін] : [повесть, әңгімелер] / С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1977. - 76 б.
Байхонов, С. Ең ыстық маусым [Мәтін] : повесть және әңгімелер / С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1979. - 150 б.
Байхонов, С. Қос шатырлы үй [Мәтін] : повестер мен әңгімелер / С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1984. - 167 б.
Байхонов, С. Сал үстіндегі маусым [Мәтін] / С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1988. - 288 б.
Байхонов, С. Табиғатым-тағдырым [Мәтін] / С. Байхонов.- Алматы : Қайнар, 1991. - 336 б.
Байхонов, С. Құйылыста [Мәтін] : хикаяттар мен әңгімелер / С. Байхонов. -Алматы : Жазушы, 2001. - 272 б.
Байхонов, С. Бетпақдала - шөл емес [Мәтін] : табиғат кітабы / С. Байхонов. - Астана : Фолиант, 2003. - 270 б.
Байхонов, С. Ғажапстанға саяхат [Мәтін] : табиғат кітабы / С. Байхонов. -Алматы : Жазушы, 2003. - 360 б.
Байхонов, С. Саяхат әліппесі [Мәтін] / С. Байхонов. - Алматы : Білім, 2003. - 47 б.
Байхонов, С. Хикаяттар [Мәтін] / С. Байхонов. - Алматы : Жазушы, 2007. - 288 б.
Байхонов, С. Саяхат әліппесі. Пржевальский жылқысы. Тастаған әуендер. Мейірбан шөптер. Қазақстан ғажайыптары [Мәтін] : деректі хикаяттар, ойтолғаулар / С. Байхонов. - Алматы : Білім, 2007. - 374 б.
Байхонов, С. Шығармалар жинағы [Мәтін] / С. Байхонов. - Алматы : ҚазАқпарат, 2008.
Т. 1: Хикаяттар мен әңгімелер. - Алматы : ҚазАқпарат, 2008. - 374 б.
Т. 2: Хикаяттар. - Алматы: ҚазАқпарат, 2008. - 340 б.
Т. 3: Ғажапстанға саяхат : деректі хикаяттар. - Алматы: Қазақпарат, 2008. - 335 б.
Т. 4: Саяхат әліппесі. Тастағы әуендер. Мейірбан шөптер. Қазақстан ғажайыптары : деректі хикаяттар. Ойтолғаулар . - Алматы: ҚазАқпарат, 2008. - 326 б.
Байхонов, С. Жұбату [Мәтін] : өлеңмен жазылған әңгімелер / С. Байхонов Өскемен : Шығыс Ақпарат, 2009. - 56 б.
Байхонов, С. Жоқ іздеген жолаушы [Мәтін] : эссе, элегиялар / С. Байхонов Алматы : Баспалар үйі, 2015. - 328 б.
***
Байхонов, С. Самый жаркий сезон [Текст] : повести и рассказы / С. Байхонов; ред. У. Молдахметов ; перевод с казахского А. Досжанова. - Алма-Ата : Жалын, 1990. - 221 с.
Байхонов, С. Сезон на плату [Текст] : документальная повесть / С. Байхонов; ред. И. Хасенова; перевод с казахвкого Р. Гарипова. - Алма-Ата : Балауса, 1992. - 107 с.
С. Байхоновтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях и сборниках С. Байхонова
Мақалалар - Статьи
1995 - 1999
Байхонов, С. Қанатты қазақ [Мәтін] : [Қазақстандық марафоншы-спортшы М. Жыланбаев туралы эссе] / С. Байхонов // Жас Алаш. - 1995. - 22 наурыз.
Байхонов, С. Бір балуанға қарап [Мәтін] : [Қажымұқан туралы] / С. Байхонов // Егемен Қазақстан. - 1997. - 20, 21 ақпан.
Байхонов, С. Алып адам Ахтаев [Мәтін] : [қазақстандағы баскетбол спортының ардагерi У. Ахтаев туралы] / С. Байхонов // Заман-Қазақстан. - 1997. - 15 тамыз. - Б. 15.
Байхонов, С. Сәлемәлейкум, өсімдіктер әлемі! [Мәтін] : [саяхатшы П. С. Массагетовтың өсімдіктер туралы зерттеуі] / С. Байхонов // Жас алаш. - 1999. - 16,18, 24наурыз.
2000 - 2010
Байхонов, С. Бір кесененің тарихы [Мәтін] / С. Байхонов // Семей таңы. - 2000. - 20қазан. - Б. 3.
Байхонов, С. Өзімді іздеп жүрмін [Мәтін] : [журналист С. Байхоновпен шығармашылығы, алдағы істері, мақсаттары туралы сұқбаттасқан тілші М. Әміренов] / С. Байхонов // Дидар. - 2001. - 8 мамыр. - Б. 6.
Байхонов, С. "Өмiрден iз-түссiз кетуден қорқам..." [Мәтін] / С. Байхонов; әңг. Ә. Балқыбек // Қазақ әдебиетi. - 2002. - 4 қазан. - Б. 4.
Байхонов, С. Барсакелместегі уақыт машинасы [Мәтін] / С. Байхонов // Егемен Қазақстан. - 2003. - 30 сәуір. - Б. 6.
Байхонов, С. Ұлт тәуелсiздiгiне нұқсан келедi-ау деген тұста бiр сәт компромиске барғаннан төмендеп қалмайтын шығармыз [Мәтiн] / С. Байхонов, әңг. Ұ. Айтөлен // Айқын. - 2006. - 30 қараша. - Б. 8-9.
Байхонов, С. Саяхатшы болу үшін батылдық, ержүректік қажет [Мәтін] / С. Байхонов; әңг. Б. Тоқанұлы // Дидар. - 2010. - 27 тамыз. - Б. 7.
2011 - ...
Байхонов, С. Тұрағаң "Үш қоңырдың" үлкені еді : [ақын Т. Нұқай шығармашылығынан] / С. Байхонов // Дидар. - 2011. - 15 маусым (№68). - Б. 5
Байхонов, С. Жадымның жаңғырығы. Сейсеннің "Периэгисисі". Төре десе, төре еді... Өмекемнің "Сұқпаты" [Мәтін] : оқшау ой / С. Байхонов // Жалын. - 2011. - № 6. - Б. 50-56.
Байхонов, С. Сағатты сағыну [Мәтін] / С. Байхонов // Түркістан. - 2011. - 24 қараша. - Б. 9.
Байхонов, С. Желтоқсан "жаңғырығы" [Мәтін] : [М. Әубәкiров, Р. Бәйкенұлы, С. Әшiмбев туралы естелiктен] / С. Байхонов // Түркiстан. - 2011. - 17 қараша. - Б. 9.
Байхонов, С. Жоқ iздеген жолаушы [Мәтін] : [орыс жазушысы Г. Д. Гребенщиков туралы] / С. Байхонов // Қазақ әдебиетi. - 2011. - 22-28 сәуiр. - Б. 1, 9.
Байхонов, С. Жабайы адам [Мәтін] / С. Байхонов // Денсаулық. - 2012. - № 2. - Б. 30-31.
Байхонов, С. "Дала өрнектерi" [Мәтін] : [Г. Гребенщиков шығармалары жайында] / С. Байхонов // Жамбыл. - 2012. - № 3/4. - Б. 235-251.
Байхонов, С. Өсімдікте де түйсік бар [Мәтін] / С. Байхонов // Денсаулық. - 2012. - № 5. - Б.30-31.
Байхонов, С. Жадымның жаңғырығы [Мәтін] / С. Байхонов // Жұлдыз. - 2011. - № 4. - Б. 154-171.
Байхонов, С. Ақындар [Мәтін] : ["ақындар" атты өмiрбаяндық элегиялар кiтабынан үзiндiлер] / С. Байхонов // Ана тiлi.- 2012. - 1 - 7 наурыз. - Б. 9; 8 - 14 наурыз. - Б. 9.
Байхонов, С. "Мырзан - Қайғы"[Мәтін] : [ақын М. Кенжебай жайында] // Үш қоңыр. - 2012. - 14 қыркүйек . - Б. 4.
Байхонов, С. Алтай асу [Мәтін] / С. Байхонов // Жұлдыз. - 2013. - № 4. - Б. 3-51.
Байхонов, С. Мұзтаудан мұхитқа дейін : [О. Бөкей - 70 жыл] / С. Байхонов // Дидар. - 2013. - 5 қыркүйек (№106). - Б. 19 ; 12 қыркүйек (№109). - Б. 10
Байхонов, С. Алыптың портретi [Мәтін] : эссе [халық жазушысы Ә. Нұрпейiсов туралы ] / С. Байхонов // Жас Алаш. - 2014. - 21 қазан. - Б. 4-5.
Байхонов, С. Алып пен қалып [Мәтін] / С. Байхонов // Жалын. - 2014. - № 8. - Б. 24-39.
Байхонов, С. Алып пен қалып [Мәтін] : [Әбдіжәміл әлемі] / С. Байхонов // Жалын. - 2014. - № 9. - Б. 8-15.
Байхонов, С. "Мен ештеңе сұрамаймын..." [Мәтін] : [ақын Серiк Ғабдуллаұлы туралы] / С. Байхонов // Қазақ әдебиетi. - 2014. - 28 ақпан - 6 наурыз. - Б. 15.
Байхонов, С. Жоқ іздеген жолаушы [Мәтін] : [жазушы Г. Гребенщиков туралы] / С. Байхонов // Қазақ әдебиеті. - 2016. - 24 сәуір. - Б. 1, 9.
Проза
Байхонов, С. Бетпақдала- шөл емес [Мәтін] : деректi хикаят / С. Байхонов // Жас Алаш. - 2001. - 25 қазан. - Б. 5-6; 1 қараша. - Б. 5, 6.
Байхонов, С. Пржевальский жылқысы [Мәтін] : хикаят / С. Байхонов // Жұлдыз. - 2008. - № 9. - Б.18-46.
Байхонов, С. Ғажапстанға саяхат - тастағы әуендер: қобыз сарыны [Мәтін] : деректi хикаят / С. Байхонов // Турист. - 2009. - № 16/17. - Б. 12-21.
Байхонов, С. Алтай асу [Мәтін] : роман / С. Байхонов // Жамбыл.- 2010.- № 4.- Б. 3-60.
Байхонов, С. "Өлмеген құлға... келіп те қалар тағы жаз..." [Мәтін] : әңгіме / С. Байхонов // Түркістан. - 2011. - 7 сәуір. - Б. 4.
Байхонов, С. "Көңiл айту" [Мәтін] : [қаламгер Еркiн Жаппасұлы туралы әзiл әңгiме] / С. Байхонов // Үш қоңыр. - 2012. - 24 тамыз. - Б. 6.
Байхонов, С. Арекем "асқан асулар" [Мәтін] : [қаламгер Арасанбай Естен туралы әзiл әңгiме] / С. Байхонов // Үш қоңыр. - 2012. - 24 тамыз. - Б. 6.
Байхонов, С. Алтай – Рубикон : роман / С. Байхонов // Нива.- 2013. - № 7. - Б. 38-71.
Поэзия
Байхонов, С. Арылу [Мәтін] : өлең / С. Байхонов // Әдебиет айдыны.- 2008. - 23 қазан (№ 43).- Б.9.
Байхонов, С. Күйік отын немесе жеңешені сағыну [Мәтін] : өлеңдер / С. Байхонов // Жұлдыз. - 2010. - № 2. - Б. 34-37.
Байхонов, С. "Өлмеген құлға... келіп те қалар тағы жаз..." [Мәтін] : элегия / С. Байхонов // Ақ Ертіс. - 2011. - № 1. - Б. 46-54.
Байхонов, С. "Өлмеген құлға... келіп те қалар тағы жаз..." [Мәтін] : элегия / С. Байхонов // Ақ Ертіс-Иртыш. - 2011. - № 1. - Б. 46-54.
Байхонов, С."Бiр кем дүние..." [Мәтін] : элегия [жазушы-академик Зейнолла Қабдолов жайлы] / С. Байхонов // Түркiстан. - 2013. - 25 сәуiр. - Б. 10.
С. Байхоновтың аудармалары
Переводы С. Байхонова
Гребенщиков, Г. Батырбек хандығы [Мәтін] : хикаят / Г. Гребенщиков; ауд. С. Байхонов // Жамбыл. - 2012. - № 3/4. - Б. 252-297.
Гребенщиков, Г. Жұт [Мәтін] : хикаядан үзiндi / Г. Гребенщиков; ауд. С. Байхонов // Қазақ. - 2011. - 1-8 шiлде. - Б. 10.
С. Байхоновтың қатысуымен жарық көрген кітаптар
Книги вышедшие при участии С. Байхонова
Қазиев, Қ. Кемпірқосақ [Мәтін] : повестер мен әңгімелер / Қ. Қазиев; ред. С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1984. - 214 б.
Жанботаев, Д. Жер жылуы [Мәтін]: повестер мен әңгімелері / Д. Жанботаев; ред. С. Байхонов. - Алматы : Жалын, 1982. - 180 б.
Хасенов, Ж. А. Әлеми сақ [Мәтін] : шопан тіл білімін зерттейді / Ж. А. Хасенов; ред. С. Байхонов. - Алматы : Дауа, 1995. - 61 б.
Шығыс Қазақстан қаламгерлерінің кітапханасы = Библиотека литературы Восточного Казахстана [Мәтін]. 4-ші кітап / М. Құмарбекұлы. К. Сегізбаев. С. Байхонов. Т. Сәукетаев. - Алматы : ҚазАқпарат, 2008. - 358 б.
Қас қағым [Мәтін]: өлеңдер / С. Ғабдуллаұлы; ред. Ж. Әскербекқызы; жауапты ред. Қ. Құрмансейіт; алғыс сөздің авт. С. Байхонов; Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі. - Астана : Фолиант, 2013. - 335 б.
С. Байхоновтың әдебиеттер туралы
Литература о С. Байхонове
Кітаптар - Книги
Қазақстан жазушыларыХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. - Байхонов С.: б. 71.
Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. – Байхонов С.: Б.84.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Байхонов С.: Б.241.
Мақалалар-Статьи
Байбатыров, Ғ. Жерұйығын тапқан жазушы немесе қазақ даласына Асан қайғы саяхатынан кейiнгi сапар [Мәтін] : [С. Байхоновтың "Ғажапстанға саяхат" атты кiтабы жайында] / Ғ. Байбатыров // Қазақ әдебиетi. - 2002. - 16 тамыз. - Б. 8.
Байбатыров, Ғ. Жерұйығын тапқан жазушы немесе қазақ даласына Асанқайғы саяхатынан кейiнгi сапар [Мәтін] : [жазушы С. Байхоновтың шығармашылығы хақында] / Ғ. Байбатыров // Қазақ әдебиетi. - 2009. - 25 қыркүйек - 1 қазан. - Б. 11.
Жүре берсең, көре бересiң [Мәтін] : [жазушы-саяхатшы С. Байхоновпен сұхбат] // Түркiстан. - 2011. - 6 қаңтар. - Б. 7.
"Тосын" адам [Мәтін] : [С. Байхоновтың "Жадымның жаңғырығы" атты кiтабындағы А. Сейдiмбеков туралы естелiк жайында] // Үш қоңыр. - 2011. - 24 тамыз. - Б. 10.
Жазарманнан қалар iз... [Мәтін] : [жазушы С. Байхонов туралы]/ дайынд. А. Әлменбет // Қазақ әдебиетi. - 2011. - 9 - 15 желтоқсан. - Б. 4.
Құмарбекұлы, М. Серiктiң сексеуiлi [Мәтін] : [жазушы С. Байхонов туралы] / М. Құмарбекұлы // Егемен Қазақстан. - 2013. - 18 сәуiр. - Б. 4.
Тұрлыбек, Д. "Жаман жазуға ұяламын" [Мәтін] : [жазушы С. Байхонов туралы] / Д. Тұрлыбек // Қазақ әдебиетi. - 2013. - 3 - 16 мамыр. - Б. 10.
Жоқ iздеген - жолаушы [Мәтін] : [жазушы С. Байхоновтың "Жоқ iздеген жолаушы" тақырыбында жарық көрген жаңа туындысы жайында] // Түркiстан. - 2016. - 10 наурыз. - Б. 12; Қазақ әдебиетi. - 2016. - 8-14 сәуiр. - Б. 11.
Балғынбайұлы Б.
- Жаңартылды 18.07.2025 08:53
Байкөкше Балғынбайұлы (1813-1892) – ақын, шежіреші.
1813 жылы Семей уезі, Қызыладыр болысы, Арқат, Ащысу өңірінде дүниеге келген. Қабас батырдың ұрпағы. Сөзге шешен, тапқыр да тура айтатын Байкөкшені Абай құрмет тұтып, уытты өлеңдерін жоғары бағалаған. Абай оның есімін атамай Байкөке дейді екен. Байкөкше де жастайынан ісі орнықты, сөзі салмақты Абайды ерекше құрметтеген. Сондықтан да ол Құнанбайдың бата оқырында дүйім жұрттың көзінше: «Құнан кетті - алдынан жарылқасын, Артында алтын қалды ат басындай...» деп, Абайға сенім арта сөйлейді. Байкөкшенің «Әнет баба», «Мамай батыр», «Тоқтамыс батыр», «Кеңгірбай би», «Қараменде би», «Көбей би» т.б. тарихи жырлары мен өлеңдері бар.
Б.Балғынбайұлының өмірі мен шығармашылығы
Литература о жизни и творчестве Б.Балгынбайулы
Абай [Мәтін]: энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 1995. -Ақылбай Абайұлы: Б. 137-138.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. – Байкөкше Балғынбайұлы: б. 238.
***
Абай мен Байкөкше ақын / Ел аузынан жинаған С.Қарамендин [Мәтін] // Жұлдыз . - 1984. - № 8. - Б. 207-208.
Байкөкше ақын [Мәтін] : [Байкөкшенің Абайға айтқан арызы және шешендік тапқырлық сөздері.] // Жұлдыз . - 1985. - № 6. - Б.201-203.
Қарамендин, С. Абай мен Байкөкше ақын [Мәтін] / С. Қарамендин // Жұлдыз . - 1984. - № 3. - Б.3.
Қарамендин, С. Байкөкше ақын [Мәтін] / С.Қарамендин // Жұлдыз . - 1985. - № 6. - Б.6.
Балшабеков Х.
- Жаңартылды 18.07.2025 09:35
Балшабеков Хамит (1939 - 2007) – ақын.
Қытай Халық Республикасы, Тарбағатай ауданы, Үшқарасу ауылында дүниеге келген. Үрімшідегі көлік - қатынас техникумын, кейін Семей педагогикалық институтын тәмамдайды. 1962 жылы Балшабековтар отбасы Қазақстанға, Қарағанды облысының Жезқазған өңіріне қоныс аударады. «Жетіқоңыр» совхозына келіп, әкесі мен анасының қасына малшы болып орналасады. 1970 жылы отбасы Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Шілікті совхозына көшеді. Хамит ұзақ жылдар бойы мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі қызметін атқарған.
Хамит Балшабеков «Жылқышы әні» (1969), «Қантамыр» (2003), «Таңдамалылар» (2017), «Таулар ұйықтамайды» (2019), «Өмір, саған ғашықпын...» (2023), «Балтамыр» т.б. жыр жинақтарының авторы.
Х. Балшабековтың шығармалары
Произведения Х. Балшабекова
Кітаптар - Книги
Балшабеков, Х. Жылқышы әні [Мәтін] : өлеңдер / Х. Балшабеков. - Алматы : Жазушы, 1969. - 72 б.
Балшабеков, Х. Өмір,саған ғашықпын [Мәтін] : өлеңдер, толғаулар, дастан / Х. Балшабеков. - Өскемен, 1993. - 115 б.
Балшабеков, Х. Қантамыр [Мәтін] : өлеңдер, поэмалар, балладалар / Х. Балшабеков. - Өскемен , 2003. - 120 б.
Х. Балшабековтың қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Х. Балшабекова
Шығыс Қазақстан қаламгерлерінің кітапханасы = Библиотека литературы Восточного Казахстана [Мәтін]. [2-ші кітап] : С. Ғабдуллаұлы, Х. Балшабеков, Ғ. Байбатыров, К. Ерқасов. - Алматы : ҚазАқпарат, 2008. - 326 б.
Х. Балшабековтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Х. Балшабекова в периодических изданиях и сборниках
Мақалалар - Статьи
1994-1995
Балшабеков, Х. Жұлдыздарда жылу бар [Мәтін] : [тарбағатайлық жас өнерпаздар жайында] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1995. - 26 сәуір.
1997
Балшабеков, Х. Аралбайдың түсі [Мәтін] : [сықақ әңгіме] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1997. - 6 наурыз.
Балшабеков Х. 'Айнакөлге'' алғыс мол [Мәтін] : [Зайсан ауданы көркемөнерпаздары туралы ] / Х. Балшабеков // Достық. - 1997. - 21 шілде.
Балшабеков, Х. Ұмытылмас тұлға [Мәтін] : [қилы заманның қиыншылығын көрген зайсандық Ә. Төгісов жайлы] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1997. - 22 қараша.
1998-2002
Балшабеков, Х. Есімде қалған бір есім [Мәтін] : [ұлағатты ұстаз Х.Құдайбергенов жайында] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1998. - 4 тамыз.
Балшабеков Х. Төрге шық,амандық [Мәтін] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1998. - 4 қыркүйек.
Балшабеков, Х. Тілек [Мәтін] : [Тарбағатай ауданының 70 жылдық мерейтойына орай] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1998. - 2 қазан.
Балшабеков Х. Шындықты айттым жасқанбай [Мәтін] : [ақын С. Ғабдуллинге жауап] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1998. - 22 желтоқсан.
Балшабеков, Х. Тораңғының шарт сынған бұтағындай. [Мәтін] : [жыр дәптерінен] / Х. Балшабеков // Семей таңы. - 1999. - 15 қыркүйек. - Б. 9.
Балшабеков, Х. Көкдауыл [Мәтін] / Х. Балшабеков // Семей таңы. - 1999. - 2 желтоқсан. - Б. 11.
Балшабеков, Х. Тағылық тағдыр [Мәтін] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1999. - 21желтоқсан.
Балшабеков, Х. Жер жылайды : [поэма] / Х. Балшабеков // Дидар. - 2002. - 8 қаңтар (№3). - Б. 4.
2005-2011
Балшабеков, Х. Жұлдыздар алыстан жарқырайды [Мәтін] / Х. Балшабеков // Дидар. - 2005. - 5 наурыз. - Б. 2.
Өлеңдер – Стихи
Балшабеков, Х. Қыз жүрегіндегі тамшылар [Мәтін] : [өлең] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1997. - 16 мамыр.
Балшабеков, Х. Қара көз [Мәтін] : [өлең] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1997. - 24 қаңтар.
Балшабеков, Х. Бәйтерек [Мәтін] : [Тарбағатай ауданының танымал азаматы И. Нұразхановқа арналған өлең] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1997. - 25 сәуір.
Балшабеков, Х. Теңіздердің толқынын соңыма ертіп. Қыран монологі [Мәтін] : [өлеңдер] / Х. Балшабеков// Дидар. - 1997. - 15шілде.
Балшабеков, Х. Әрінбекке, ақынды танығысы келмеген әкімге [Мәтін] : [өлеңдер] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1998. - 28 наурыз.
Балшабеков, Х. Мұзтауға бардым [Мәтін] : [Оралхан Бөкеевке арнау] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1999. - 27 наурыз.
Балшабеков, Х. Алпысымның ауылын іздеп келем. [Мәтін] : [өлең] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1999. - 23 қараша.
Балшабеков, Х. Өлеңдер [Мәтін] / Х. Балшабеков // Сырласым [Мәтін] : Зайсан ауданы ақын-талапкерлерінің өлеңдері. - Өскемен : Рудный Алтай, 2008. - Б. 30-35.
Поэмалар – Поэмы
Балшабеков, Х. Көкдауыл [Мәтін] : [поэма] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1994. - 27 желтоқсан.
Балшабеков, Х. Поэзия [Мәтін] : [поэма] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1995. - 16 наурыз.
Балшабеков, Х. Жыланның уы [Мәтін] : [поэма] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1995. - 25 қараша.
Балшабеков, Х. Шыңғыс және торғай [Мәтін] : [баллада] / Х. Балшабеков // Тарбағатай нұры. - 1997. - 24 қаңтар.
Балшабеков, Х. Ертіске кеткен екі арман [Мәтін] : [поэма] / Х. Балшабеков// Дидар. - 1997. - 6 желтоқсан.
Балшабеков, Х. Құдай жолы [Мәтін] : [поэма] / Х. Балшабеков // Дидар. - 1998. - 20 қараша.
Балшабеков, Х. Пенделерге хат [Мәтін] : поэма / Х. Балшабеков // Ақ Ертіс. - 2011. - № 2. - Б. 33-43.
Х. Балшабеков туралы әдебиеттер
Литература о Х. Балшабекове
Кітаптар – Книги
Қорабай, А. А. Шілікті [Мәтін] : баяндамалар, өмірдеректер, әңгімелер, өлеңдер / А. А. Қорабай, Қ. А. Ануарбекұлы. - Өскемен : [б. и.], 2012. – Балшабеков Х.:Б. 39.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Балшабеков Х.: Б.248.
Мақалалар - Статьи
Қайратұлы, Б. Шын ақынның толғағы [Мәтін] : [тарбағатайлық ақын Х. Балшабековке арналған өлең] / Б. Қайратұлы // Дидар. - 1995. - 28 қаңтар.
Нұқайұлы, Т. Ақын мен уақыт [Мәтін] / Т. Нұқайұлы // Дидар. - 1995. - 23 қараша.
Байбатыров, Ғ. Талантқа тағзым [Мәтін] : [Тарбағатай ауданы ақын Х. Балшабековтың шығармашылық тойы өтті] / Ғ. Байбатыров // Дидар. - 1995. - 30 қараша.- Б.
Қайырбаев, Ә. Мен де бір күн айналамын көшкінге [Мәтін] : [тарбағатайлық ақын Х. Балшабеков жайлы үзік сыр] / Ә. Қайырбаев // Қазақстан әйелдері. - 1995. - № 2.- Б. 24.
Тоқпатаев, У. "Санамда сәулесі мол жыр-таңым бар..." [Мәтін] : [облысымызға танымал тарбағатайлық ақын Х. Балшабеков туралы] / У. Тоқпатаев // Дидар. - 2001. - 2 қазан. - Б. 3.
Көпшікбаева, Ш. Хамаңның "Қантамырын" оқығанда [Мәтін] / Ш. Көпшікбаева // Тарбағатай нұры. - 2003. - 20 қыркүйек. - Б. 3.
Ғафуров, А. Хамит ақын халықтың жүрегінде! [Мәтін] : ақын Хамит Балшабекұлыныңтуғанына 70 - жыл / А. Ғафуров // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2009. - № 12. - Б. 22-24.
Жұмат, С. Ақ тілек арқалаған ақын еді [Мәтін] / С. Жұмат // Дидар. - 2010. - 25 қыркүйек. - Б. 5.
Дәулет, А. Хамит Балшабековке арналған жыр мүшәйрасы [Мәтін] / А. Дәулет // Достық. - 2011. - 21 желтоқсан. - Б. 2.
Ахыт, А. Ақын жаққан бір шырақ сөнбесін деп... [Мәтін] / А. Ахыт // Достық. - 2015. - 1 қаңтар. - Б. 4.
Құсанбаев, Серік. Тарбағатай тарланы - Хамит ақын / С. Құсанбаев. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2024. - 17 қазан (N40). - Б. 21.
***
Азмухамбетов, Ш. Под звуки домбры [Текст] : [об акынах-импровизаторах ВКО С. Токтарбаеве и Х. Балшабекове] // Рудный Алтай. - 1984. - 7 ноября.
Балмочных В. А.
- Жаңартылды 18.07.2025 09:11
Балмочных Валентин Алексеевич (1949 ж.) - ақын, прозаик.
Шығыс Қазақстан облысының Өскемен қаласында 1949 ж. 27 қарашада теміржолшылар әулетінде дүниеге келген. Әкесі Балмочных Алексей Николаевич Ұлы Отан соғысына қатысқан, запастағы капитан, 1971 жылы қайтыс болған. Анасы Балмочных Клавдия Павловна 14 жасынан бастап Защита стансасында паровоз депосында жұмыс істеген, бүгінгі күні зейнеткерлік демалыста.
№ 32 мектептің 8 сыныбын аяқтаған соң, ауыл шаруашылық техникумында оқиды. Жамбыл атындағы облыстық драма театрында сахна жұмысшысы, кейін Үлбі металлургиялық зауытында темір ұстасы болып жұмыс істеген. Әдеби қызметі 1961 жылдан бастау алған. 1968-1971 жж. Солтүстік Қызыл Ту флоты қайығында қызмет еткен. Әскери-теңіз флоты қатарынан оралған соң, Өскемен қорғасын-мырыш зауытында жұмыс істеп (қазіргі Казцинк), № 6 жұмысшы жастар мектебінде оқиды. 1975 ж. қалалық кәсіби-техникалық училищені үздік аяқтайды. Кейін Өскемен педагогикалық институтында (қазіргі С. Аманжолов атындағы ШҚМУ) орыс тілі мен әдебиеті мамандығын сырттай аяқтайды.
Защита стансасында ату-өрт сөндіру командасында өрт сөндіруші және кейінірек өртті алдын-алу жөнінде нұсқаушы қызметін атқарған.
1977 ж. Алтайсвинецстрой трестінің «Спецстрой» құрылыс басқармасында суретші, 1979 жылдан АТП-1 ШҚ жүк көлігі басқармасында қызмет атқарған.
1983 ж. Шығыс Қазақстан облыстық туристік кеңес жанындағы жаяу жүру туризмі нұсқаушысы курсын аяқтап, «Алтайская бухта» туристік базасында жұмыс істейді. Кейінірек туристік бақылау-құтқару қызметінде нұсқаушы болған.
Өлкеміздің таулы зоналарындағы іздеу-құтқару жұмыстарына араласқан. Біліктілік арттыру курстарына, жоғары санаттағы күрделі сапарларға (батыс Саян), Мәскеу, Шымкент, Алматы, Красноярскі қалаларында өткен оқу-жаттығу жиындарына қатысқан.
1989 ж. республикалық жас жазушылар кеңесіне қатысып, семинар (поэзия) нәтижесі бойынша авторлық өлеңдер кітабын шығаруға ұсынылады. 1989 ж. (мамыр) – Мәскеуде өткен 9-Бүкілодақтық жас жазушылар кеңесіне қатысқан. Нәтижесінде КСРО ЖО Әдеби қорының жылдық шәкіртақысы тағайындалып, авторлық өлеңдер, поэмалар мен балладалар кітабын шығаруға ұсынылады. (О. Тарлыкованың «Я не сыграл своей роли» мақаласы бойынша: Балмочных В. шәкіртақы алмаған).
1985-1988 жж. ведомстводан тыс күзетте қарауылшы болып жұмыс істеген. 1988 жылдан «Устье» Өскемен поэзия студиясында әкімші, 1992 жылдан «ТАрКУС» жас ақындар, бардтар мен композиторлардың шығармашылық бірлестігінде орындаушы автор болған.
«Легенда о гималайском медведе», «Жетон тревоги», «Североморская баловница» повестері мен «Людская россыпь», «Родины малой места» – Кенді Алтай туралы «Таежный гость», «Ныний год» поэмаларының авторы (В. Балмочных өмірбаянынан).
Кейбір жекелеген мәліметтер бойынша ол қазір Ресейде, Краснодар өлкесінде тұрады.
В. А. Балмочныхтың шығармалары
Произведения В. А. Балмочных
Балмочных, В. Баллада о первом председателе [Текст] : [о Якове Ушанове]/ В. Балмочных // Металлург. - 1975. - 22 янв.
Балмочных, В. Белуха; Осеннее утро [Текст] : стихи /В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1983. - 7 нояб.
Балмочных, В. Таежный пейзаж [Текст] : стихи / В. Балмочных // Титан. - 1984. - 1 мая.
Балмочных, В. Я не был на войне [Текст] : стихи / В. Балмочных // Алтайский строитель. - 1984. - 9 мая.
Балмочных, В. Поселок лесорубов [Текст] : стихи / В. Балмочных // Титан. - 1984. - 23 июня.
Балмочных, В. Мудрость и вдохновение [Текст] / В. Балмочных // Алтайский строитель. - 1984. - 14 нояб.
Балмочных, В. В день юбилея [Текст] : стихи / В. Балмочных // Алтайский строитель. - 1985. - 10 авг. - Стихотворение, посвященное тресту "Алтайсвинецстрой".
Балмочных, В. Трудный хлеб [Текст] : стихи / В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1985. - 13 сент.
Балмочных, В. Строитель мира [Текст] : стихи / В. Балмочных // Алтайский строитель. - 1985. - 28 сент.
Балмочных, В. Осеннее утро [Текст] : стихи / В. Балмочных // Титан. - 1985. - 7 нояб.
Балмочных, В. Переулки детства [Текст] : [стихи] / В. Балмочных // Простор. - 1987.- №7. - С. 104-107. - Есть биографическая справка о поэте.
Балмочных, В. Сентябрь 55-го; Любви лист золотой; Крах [Текст] : стихи / В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1988. - 29 июля
Балмочных, В. Сон под серым камнем [Текст] : рассказ /В. Балмочных // Простор. - 1988. - №3. - С. 13-19.
Балмочных, В. Июль на Убе [Текст] : стихи /В. Балмочных // Заря Востока. - 1988. - 24 сент.
Балмочных, В. Как выползший в ранах из боя. [Текст] : стихи / В. Балмочных // Заря Востока. - 1989. - 7 марта.
Балмочных, В. Последний сон; Осенний соловей [Текст] : стихи /В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1989. - 16 июня.
Балмочных, В. Родились мы в годах послевоенных; Вечер на горе Усталой [Текст] : стихи / В. Балмочных // Простор. - 1989. - №11. - С. 70-72.
Балмочных, В. Баллада о дачном адмирале; По кладбищам; Память [Текст] : стихи / В. Балмочных // Простор. - 1990. - №10. - С. 84-86.
Балмочных, В. На маральниках; Любовь; Баллада о пустоте [Текст] : стихи / В. Балмочных // Ленинская смена. - 1991. - 5 мая
Балмочных, В. Элегия; Память; Таежный март [Текст] : стихи / В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1992. - 23 июля.
Балмочных, В. Осенний соловей [Текст] : стихи / В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1995. - 27 апр.
Балмочных, В. Звезда-полынь [Текст] : стихи / В. Балмочных // Рудный Алтай. - 1998. - 1 дек.
Балмочных, В. Голгофа [Текст] : (из поэмы) / В. А. Балмочных // Восток. - 2000. - № 1. - С. 172-177.
Балмочных, В. Таежный гость [Текст] : отрывки из поэмы / В. Балмочных // АқЕртіс=Иртыш. - 2007. - №2. - С. 102-104.
Балмочных, В. Лихо обреченных городов [Текст] / В. Балмочных // АқЕртіс=Иртыш. - 2008. - №2. - С. 60-62.
Звено Алтая [Текст]:история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения . - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 472 с.
В. А. Балмочных туралы әдебиет
Литература о Балмочных В. А.
Немцев, М. С. Лениногорск литературный [Teкст] : биографический справочник / М. С. Немцев. - Лениногорск : Полиграф-Сервис, 2002. - 167 с.
Немцев, М. С. "Лениногорск литературный" [Текст] : биографический справочник / Немцев М. С. - Лениногорск : Полиграф-Сервис, 2002. - 167 с.
Литература Восточного Казахстана. История и современность [Текст] : учебное пособие. Вып.2. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГУ, 2005. - 258 с.
Звено Алтая [Текст] : история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения / Т. Сидихменова . - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 472 с.
Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / Немцев М. С. - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
Творчество Александра Романова, Валентина Балмочных в литературном контексте региона [Текст] : материалы областной научно-практической конференции от 6 декабря 2013 года / Министерство образования и науки Республики Казахстан : Глубоковский районный отдел образования : Восточно-Казахстанский государственный университет имени Сарсена Аманжолова : КГУ "Белоусовская основная школа". - Усть-Каменогорск : [б. и.], 2013. - 118 с.
В. А. Балмочных туралы мақалалар
Статьи о В. А. Балмочных
Курдаков, Е. Валентин Балмочных [Текст] / Е. Курдаков // Рудный Алтай. - 1988. - 29 июля.
Немцев, Михаил. Балмочных Валентин Алексеевич [Текст] / М. Немцев // "Лениногорск литературный". - Лениногорск : Полиграф-Сервис, 2002. - С. 32
Тарлыкова, Ольга. Звезда-полынь поэта Балмочных [Текст] / О. Тарлыкова // 7 дней. - 2014. - 1 мая. - С. 7
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Балмочных Валентин Алексеевич[Электронный ресурс] : [биография]. - Восточно-Казахстанский музей искусств : сайт. - Режим доступа: http://www.vkmi.kz/index.php/ru/salads/2013-06-09-04-00-04/25-raznoe/247-balmochnykh-valentin-alekseevich (дата обращения: 24.06.17)
Курдакова, Ю. Это мои золотые пенаты… / Ю. Курдакова // Гостиный двор.-2012.-№ 30. – режим доступа : http://orenlit.ru/tvorchestvo/nashe-nasledie/-2.html (24.06.2017)
Тарлыкова, О. Я не сыграл своей роли [Электронный ресурс] / О.Тарлыкова . - Режим доступа: http://zhurnal-prostor.kz/assets/files/2014/2014-9/9-2014-14.pdf (дата обращения: 24.06.17)
Балыкин М. Д.
- Жаңартылды 18.07.2025 09:44
Балыкин Михаил Данилович (1924 - 2000) - ақын, жазушы, журналист, аудармашы, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі.
1924 жылы 19 қарашада Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Бесқарағай ауданы, Канонерка ауылында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысына қатысушы.
1948 жылдан - «Прииртышская правда», «Индустриальная Караганда», газеттерінің тілшісі, «Советский Казахстан» журналының әдеби қызметкері.
Бірнеше жыл редакцияда қызмет атқарған. «Прииртышская правда» газеті беттерінде (кейін «Иртыш», қазіргі «Вести Семей») өлеңдері жарияланған. Ертіс өңірі, тың жерлерге, Маңғышлақ, Теміртау өлкелеріне саяхат жасаған.
«Утро надежд», «Караванка», «Марианна», «Свидание в Боровом» жыр жинақтарының авторы. 1951 жылы М. Балыкин көрнекті ақын Павел Кузнецовтың ықпалымен мысалдар кітабын жарыққа шығарады. 1984 жылы ақынның 60 жылдық мерейтойына орай «Жазушы» баспасынан «Мой белый свет» кітабы шығады. Сондай-ақ, «Пустой ветряк», «Таланты и поклонники», «Стекло и уголь», «Кот-ревизор», «Лиса и орел», «Молитва перед ревизией», «Трубы и шубы», «Ай да мост», «Про Федота и Доску почета» т.б. еңбектердің авторы.
М. Д. Балыкин оқырмандарға қазақ ақындары мен прозаиктерінің, соның ішінде Б. Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа», З. Шашкиннің повестерін, Д. Әбілевтің «Майданбек» поэмасын орыс тіліне аударған.
М. Балыкин Е. Брусиловскийдің «Наследники» комедиялық операсына либретто жазған.
2000 жылы 10 ақпанда Алматы қаласында қайтыс болды.
М. Д. Балыкиннің шығармалары
Произведения М. Д. Балыкина
Кітаптар – Книги
Балыкин, М. Д. Свидание в Боровом [Текст] / М. Д. Балыкин. - Алма-Ата : Жазушы, 1976. - 68 с.
Балыкин, М. Д. Марианна [Текст] : повесть в стихах / М. Д. Балыкин. - Алма-Ата : Жазушы, 1981. - 92 с.
Балыкин, М. Д. Мой белый свет [Текст] : лирика, басни, фельетоны, поэмы / М. Д. Балыкин. - Алма-Ата : Жазушы, 1984. - 205 с.
Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Балыкин, М. Д. Монолог у монумента [Текст] : стихотворение, посвящение Абаю / М. Д. Балыкин // Иртыш. - 1971. - 29 мая.
Балыкин, М. Д. [Стихи] [Текст] / М. Д. Балыкин // Дорога длиною 1418 дней : повести, рассказы, стихи / Г. Григориади [и др.]. - Алма-Ата : Жалын, 1980. - 496 с.
Балыкин, М. Д. [Стихи] [Текст] / М. Д. Балыкин // Лик Земли : рассказы о природе. Выпуск 6 / сост. Т. Л. Фроловская. - Алма-Ата : Жалын, 1986. - 384 с.
Балыкин, М. Д. [Стихи] [Текст] / М. Д. Балыкин // Шутки в сторону : юмор и сатира в прозе и стихах / сост. Г. Липатникова; худ. А. Островский. - Алма-Ата : Жазушы, 1989. - 352 с.
Избранное [Текст] : стихотворения : Балыкин М., Житников С., Кузнецов Н., Титов Н. / сост. С. Бексеитов. - Астана, Фолиант, 2014. - 416 с. - Балыкин М. Марианна : повесть в стихах: с. 6-90.
М. Д. Балыкин туралы әдебиеттер
Литература о Балыкине М. Д.
Кітаптар – Книги
Ботанов, Қ. Е. Аяулы менiң аңызым [Мәтін] / Қ. Е. Ботанов. - Қарағанды : Болашақ-Баспа, 2006. - Балыкин М.: б.192-195
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Балыкин М. Д.: б. 230.
***
Писатели Казахстана [Текст] : справочник. - Алма-Ата : Жазушы, 1982. - Балыкин М. Д.: с.15.
Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический справочник. - Алматы : Аруна, 2010. - Балыкин М. Д.: с.103.
Немцев, М. С. Лениногорск литературный [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев. -Лениногорск : Полиграф-Сервис, 2002. - Балыкин М. Д.: с. 57.
Литвинов, В. И. Я с вами : портреты, написанные словом : в 2 кн. [Текст] : [юбилейное издание] / В. И. Литвинов. - Караганда : Арко, 2005.- Балыкин М. Д.: с.24.
Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. -Балыкин М. Д.: с.18-19.
Литвинов, В. И. Позвольте удивиться [Текст] : сборник беспокойных мыслей / И. В. Литвинов. -Караганда : Гласир, 2011. - Балыкин М. Д.: с. 131.
Немцев М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / Немцев М. С. - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
Мақалалар-Статьи
Галактионова, В. "Мальчики, не погибайте!" [Текст] : [о творчестве карагандинского поэта М. Д. Балыкина] / В. Галактионова // Казахстанская правда. - 1994. - 20 декабря.
Литвинов, В. "Сколько стоит детство?" [Текст] : [о фронтовике, поэте М. Д. Балыкине] / В. Литвинов // Индустриальная Караганда. - 2004. - 16 ноября. - С. 11.
Жуковский, П. "Остался жив. И стал поэтом..." [Текст] : [ветерану ВОВ, поэту М. Д. Балыкину - 75 лет] / П. Жуковский // Индустриальная Караганда. - 2010. - 8 мая. - С. 10.
Могильницкий, В. Пласты любви, пласты печали [Текст] : [память о фронтовике, писателе, поэте М. Д. Балыкине] / В. Могильницкий // Индустриальная Караганда. - 2010. - 26 января. - С. 1, 3.
Перцева, Наталья. Вдохновение без границ [Текст] / Н. Перцева // Наше дело. - 2015. - 20 августа. - С. 9
Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы
Показанов Ю.[Электронный ресурс] : [о М. Д. Балыкине] : сайт. – Режим доступа : http://inkaraganda.kz/articles/143377 (11.01.2019)
Балыкин М. Д. [Электронный ресурс] : [биография] : сайт. – Режим доступа : http://semeylib.kz/?page=3&page_id=1298&lang=ru (11.01.2019)
