Известные имена

Ақын жазушылар

Сабырбайкызы К

                                              
Сабырбайқызы Куандык (1843-1928) – поэтесса, певица, домбристка.
Куандык Сабырбайқызы родилась в 1843 году в нынешнем Абайском районе области Абай в творческой семье выходцев из рода найманов. Её отец - мастер айтыса Сабырбай Актайлакулы - с юных лет обучал дочь искусству ораторского мастерства. Куандык участвовала в поэтических состязаниях, и своими поэзией и пением завоевала признание и уважение народа. Особенно искусна Куандык была в жанре поучительного, назидательно-философского стихосложения.
Большое впечатление на Куандык произвела ее встреча и личное знакомство с Абаем. Талантливая поэтесса привлекла внимание Абая, они нашли общий язык и подружились. В ходе айтысов Куандык остроумно подтрунивала над Абаем. Их поэтические перепалки, состоящие из 2-3 строф, носили безобидный, шутливый характер и были способом по-дружески поддеть друг друга. По воспоминаниям современников, Абай даже хотел жениться на Куандык, но так как его родители уже договорились о его браке с Дилдой, то намерению Абая было не дано осуществиться.
Куандык много сил и энергии вложила в распространение самобытных произведений Абая. Мухтар Ауэзов высоко оценил вклад Куандык в сохранение и продвижение творчества Абая. В своем письме к известному русскому писателю П. Кузнецову, Ауэзов упомянул о встрече Абая с Сабырбаем и его дочерью Куандык. Тексты поэтических состязаний Куандык с Абаем, ее отцом Сабырбаем и другими поэтами хранятся в фондах Центральной научной библиотеки Национальной академии наук Республики Казахстан.
 
Қ. Сабырбайқызының өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер -
Литература о жизни и творчестве Сабырбайкызы К. 
 Кітаптар - Книги
 
Абай: энциклопедия / ред. Р. Н. Нұрғалиев. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы ; Алматы : Атамұра, 1995. - 720 б. - Сабырбайқызы Қуандық: Б. 365.
Қазақ әдебиеті: энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы : Аруна, 2005. - 576 б. - Сабырбайқызы Қуандық: Б. 336.
Жарма ақындары: антологиялық жинақ. 1-ші кітап / құраст.: М. Иманжапаров, М. Зүкенұлы. - Семей : Үш биік, 2010. - 328 б. - Сабырбайқызы Қуандық: Б. 35-39.
Шығыс жұлдыздары: энциклопедиялық анықтамалық. Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары. - Астана : Фолиант, 2011. - 304 б. - Сабырбайқызы Қуандық: Б. 144.
Шығыс Қазақстан Облысы: энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Сабырбайқызы Қуандық: Б. 474.
 
***
 
Литература Казахстана: энциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан ; Комитет информации и архивов. - Алматы : Аруна; Қазығұрт, 2010. - 528 с. - Сабырбайкызы Куандык: С. 300.
Қ. Сабырбайқызының өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер -
Литература о жизни и творчестве Сабырбайкызы К.
Мақалалар - Статьи
 
Алдажаров , Н. Абай туралы әңгімелер: ақын Қуандық Сабырбайқызы туралы / Н. Алдажаров // Жұлдыз . - 1992. - № 1. - Б. 80.
Зүкенов, М. Тәрбиесімен де, өнерімен де ұлы Абайды тәнті еткен: ақын Қуандық Сабырбайқызы туралы / М. Зүкенов // Дидар. - 2013. - 3 мамыр. - Б.13.
Зүкенов, М. Абайды тәнті еткен: ақын Қуандық Сабырбайқызы туралы / М. Зүкенов // Отүкен. - 2014. - № 1. - Б. 246-247.
Абай мен Қуандық қыз: Абайдың ақын қыз Қуандық Сабырбайқызымен кездесуі туралы / әзірлеген: А. Бисенғалиева // Ертіс өңірі. - 2015. - 18 тамыз. - Б. 11.
 

Будрин И. Т.

budri i t

Иван Трофимович Будрин - ақын, прозашы, композитор, Ресей Жазушылар одағының мүшесі.

1939 жылы 20 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысының Глубокое ауданы, Прапорщиково ауылында дүниеге келген. Будриндер отбасы бұл жерге алғашқықоныстанушылардыңбірі. Томскізаң университетініңзаңгер мамандығын тәмамдаған. Өлеңдердімектеп жасынан бастап, ал әндердісәл кейінірек жазабастайды. Поэтикалық жинақтардың, повестер мен әндердің авторы. Өз шығармаларына музыка жазады. Оның шығармаларының тақырыбы әртүрлі: Алтайдың табиғаты, ауыл өмірінің дәстүрлері, туғанөлкенің тарихы, махаббат пен достық. Бірінші орында әрқашан ауылтақырыбы, туған жері Прапорщиков кентінің келбетіжәне Ертіске дегенерекше махаббат. Прапорщиково ауылының мәдениет үйінде «Рябинушка» хорының көркемдік жетекшісі болып жұмыс істейді.

 

И. Т. Будриннің шығармалары
Произведения Будрина И. Т.

 

Будрин, И. Заветная околица / И. Будрин. - Усть-Каменогорск, 2004. - 187 с.

Будрин, И. Заветная околица : лирика / И. Будрин. - Усть-Каменогорск, 2004. - 187 с.

Будрин, И. А у нас на Алтае : стихи, поэмы / Будрин И. - Усть-Каменогорск: Медиа-Альянс, 2005. - 184 с.
Будрин, И. Прииртышье : стихи, поэмы / Будрин И. - Усть-Каменогорск: Медиа-Альянс, 2006. - 188 с.
Будрин, И. Старые корни / И. Будрин. - Усть-Каменогорск: Альфа-Пресс, 2007. - 279 с.
Будрин, И. Старые корни : книга лирической прозы и стихотворения. Т. 3. - Усть-Каменогорск: ВКПК Арго, 2023. - 500 с
Будрин, И. Стоит село над Иртышом : история села Прапорщиково / И. Будрин, В. Ахаев. - Усть-Каменогорск: ВКПК АРГО, 2024. - 242 с.

 

И. Т. Будриннің мерзімді басылымдағы жарияланымдары
Публикации Будрина И. Т. в периодических изданиях

 

Будрин, И. Зарубки на память : повесть / И. Будрин // Ақ Ертіс=Иртыш. - 2006. - №4. - С. 50-58; N5.-61 - 73.
Будрин, И. Казахстан; Астана / И. Будрин // Ақ Ертіс=Иртыш. - 2007. - №4. - С. 65 - 67.
Будрин, И. Сестры : фрагмент повести / И. Будрин // Ақ Ертіс . - 2011. - № 1. - С. 117 - 119.
Будрин, И Звени гармонь!. Родом из деревни / И. Будрин // Огни Прииртышья. - 2013. – 29 ноября (№93). - С. 6.
Будрин, И Листва сирени зеленей / И. Будрин // Огни Прииртышья. - 2015. - 7 мая (№35). - С. 6.
Будрин, И Береза, опаленная войной / И. Будрин // Огни Прииртышья. - 2018. - 4 мая (№18). - С. 10.
Будрин, И. Над строчкой голову ломаю : [стихи, есть биографическая справка об авторе] / И. Будрин // Тәңіртау. - 2024. - наурыз № 1 (7). - С.87 - 90.

 

И. Т. Будриннің өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Будрина И. Т.

 

Туған жер әуендері : ШҚО композиторларының шығармалар жинағы : Сборник произведений композиторов ВКО. - Өскемен: б. ж., 2005. - 200 б.
Звено Алтая : история и современность : к 90-летию Восточно-Казахстанского литературного объединения / Т. Сидихменова. - Усть-Каменогорск: Либриус, 2011. - 472 с.

 

Мақалалар - Статьи

 

Кратенко, А. Заветная околица Ивана Будрина / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 2004. - 11 декабря. - С. 8.

Кратенко, А. Издана история села Прапорщиково / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 2006. - 14 октября. - С. 8.

Тарановская, Н. Живет в селе поэт / Н. Тарановская // Огни Прииртышья. - 2008. - 18 января. - С. 4.

Смирнова, З. И. Души откровенья : [о музыкальном вечере, посвященном песенному творчеству Ивана Будрина] / З. И. Смирнова // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 10. - С. 23.

Ким, Е. О чем поет "Рябинушка"? : [о литературно-музыкальной встрече в центре "Ульба" народного хора ветеранов "Рябинушка", посвященного творчеству поэта Ивана Будрина] / Е. Ким // Рудный Алтай. - 2017. - 5 декабря. - С. 4.

Ногайбай Сулейменулы

Сулейменулы Ногайбай (1855-1923) - акын, певец-сазгер.
Ногайбай Сулейменулы родился в 1855 году в селе Манырак Зайсанского уезда Семипалатинской области (ныне Карабулакский сельский округ Зайсанского района Восточно-Казахстанской области). В детском он переболел оспой и потерял зрение.
В 1916 году Ногайбай, вместе с тысячами своих сородичей, бежал от голода и преследований в Китай. Значительную роль в сохранении его имени в истории казахской литературы сыграл известный русский этнограф А. Ивановский. В 1889 году Ивановский посетил Зайсанский регион и написал статью «Киргизский народный поэт-певец Ногайбай», опубликованную в том же году в журнале «Этнографическое обозрение», издаваемом Московским университетом.
Стихи Ногайбая в письменном виде не сохранились. Они передавались из уст в уста и до сегодняшнего времени дошли только 18 его стихотворений, одна поэма и два айтыса. Среди народа популярны песни Ногайбая «Асқар тауда асыл көп», «Шәкен болысқа», «Құдыретті күшім болса...».
В 1923 году, в возрасте 68 лет, Ногайбай Сулейменулы скончался в Бурылтайском районе Алтайского края. В 2011 году популяризатор творчества Ногайбая - Сырымбетов С. - издал сборник стихов поэта «Ногайбай».
 

Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын) шығармалары
Произведения Сулейменова Н.
Кітаптар - Книги
 

Сүлейменұлы, Н. Шығармалар жинағы: өлеңдер, айтыстар, ақын туралы мақалалар / Н. Сүлейменұлы. - Алматы: Ел-шежіре, 2007. - 168 б.

 

Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын)мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Н. Сулейменовав периодических изданиях и сборниках
Өлеңдері - Стихи


Ноғайбай ақын. Ноғайбай; Құдайым көзiмдi алды көрмесiн деп; Құдiреттi күшiм болса; Жұмбақ шай; Ноғайбай мен Айбаланың айтысы: өлеңдер / Ноғайбай ақын // Жас қазақ. - 1992. - 25 қараша.
Сүлейменұлы, Н. Кең далам: [халық ақыны Ноғайбайдың өлеңі] / Н. Сүлейменұлы // Ертіс өңірі. - 2011. - 4 мамыр. - Б. 17.

Н. Сүлейменұлының (Ноғайбай ақын)өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Сулейменова Н.
Кітаптар - Книги

 

Нұғманова, Ә. Қазақтың әншілік дәстүрі / Ә. Нұғманова. - Алматы: Қазақстан, 1975. - 48 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Жұбанов, А. Қ. Ән-күй сапары / А.Қ. Жұбанов. - Алматы: Ғылым, 1976. - 480 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Байбатыров, Ғ. Шығыс Қазақстан ақындары: көркем әдебиетті насихаттайтын лекторларға көмекші құрал / Ғ. Байбатыров. - Өскемен, 1981. - 22 б. - Ноғайбай ақын: Б. 22.
Сүйіншәлиев, Х.Ж. Қазақ әдебиетінің тарихы: оқулық / Х.Ж. Сүйіншәлиев. - Алматы: Санат, 1997. - 928 б. - Ноғайбай ақын: Б. 535-540.
Төреқұл, Н. Даланың дара ділмарлары / Н. Төреқұл. - Алматы: Қазақстан, 2001. - 592 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Жеңсеханов, М. Шежірелі Зайсан [Электрондық ресурс]: [Зайсан өңірінен шыққан батырлар мен балуандар, ғалымдар мен қоғам қайраткерлері, өнер иелері мен ақын - жазушылар туралы] / М. Жеңсеханов. - Семей: Азербаева К., 2004. - 158 б. - Ноғайбай ақын туралы.
Қазақ әдебиеті: энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: Аруна, 2005. - 576 б. - Ноғайбай: Б. 396.
Шығыс Қазақстанның мәдени мұралары (тарих, мәдениет, білім). - Өскемен: ШҚМУ, 2006. - 432 б. - Ноғайбай ақын: Б. 297-300.
Құранбайұлы, Б. Шежіре шерткен шер мен сыр / Б. Құранбайұлы, Е.Қ. Батталұлы. - Өскемен: Рекламный дайджест, 2007. - 332 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай туралы.
Құранбайұлы, Б. Шежіре шерткен шер мен сыр/ Б. Құранбайұлы, Е.Қ. Батталұлы. - Өскемен: Рекламный Дайджест, 2008. - 330 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай туралы.
Шығыс Қазақстан Облысы: энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Сүлейменұлы Ноғайбай: Б. 713-714.


***


Литература Казахстана: энциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан; Комитет информации и архивов. - Алматы: Аруна; Қазығұрт, 2010. - 528 с. - Ногайбай: С. 367.

Мақалалар - Статьи


Ноғайбай соқыр: [ХІХ ғ. аяғында өмір сүрген зайсандық ақын туралы] // Жұлдыз. - 1996. - № 9-10. - Б. 133-139.
Раев, Қ. Алтайдың алып шынары: [ақын Ноғайбай Сүлейменұлы туралы] / Қ. Раев // Қазақ әдебиеті. - 2004. - 23 қаңтар. - Б. 6-7.
Жеңсеханов, М. Шығыстың Шөжесі: [халық ақыны Ноғайбай Сүлейменұлы туралы] / М. Жеңсеханов // Ертіс өңірі. - 2011. - 4 мамыр. - Б. 17.
Қарабасов, Ж. Ноғайбай шешеннің Абаймен кездесуі / Ж. Қарабасов // Ақиқат. - 2014. - № 9. - Б. 73-77.

Омарова К.

ОmarovaОмарова Куралай (1983 г.р.) – поэтесса.
Родилась в 1983 году в селе Жамбыл Зайсанского района Восточно-Казахстанской области. В 2000 году окончила авторский класс Канипы Битибаевой в Областной специализированной школе-гимназии-интернате имени Жамбыла для одаренных детей в г. Усть-Каменогорске. В 2004 году окончила филологический факультет Восточно-Казахстанского государственного университета имени С. Аманжолова.
Стихотворения Куралай Омарова начала писать с 15 лет. Первые стихи поэтессы были опубликованы в областной газете «Дидар» в 2000 году. Стихотворения К. Омаровой также публиковались в республиканских журналах «Жұлдыз», «Жалын», «Қазақ әдебиеті», газетах «Әдебиет айдыны», «Кентавр», «Алтын Орда», «Алаш үні», «Жас толқын».
В 2004 году Куралай Омарова получила специальный приз имени Эрика Аскарова на VII Международном фестивале «Шабыт». В 2006 году стала лауреатом премии имени Толегена Айбергенова, учрежденной республиканским журналом «Жалын», а также получила поощрительную премию конкурса поэтов «Наурыз - Мушайра», проводимого газетой «Дала мен қала».
В 2007 году Куралай Омарова стала победителем Международного фестиваля «Шабыт».
В 2008 году в издательстве «Жалын» был выпущен сборник стихов Куралай Омаровой «Ақ қар». В 2014 году – сборник «Мендегі үнсіздік»).

Омарова Құралай шығармалары:
Произведения Омаровой К.
Кітаптар – Книги


Омар, Құралай. Ақ қар: поэзия / Қ. Омар. - Алматы : Жалын, 2008. - 63 б.
Шабыт: жеңімпаз жас ақын-жазушылардың антологиясы / құраст. Б. Қарағызұлы. - Астана: Астана Бланк Баспа, 2009. - 288 б.
Омар, Құралай. Мендегі үнсіздік / Қ. Омар. - Алматы : ХанТәңірі, 2014. - 108 б.

 

Қ. Омарованың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве Омаровой К.


Картаева, А. М. Әдеби өлкетану: ( Шығыс Қазақстанның қаламгерлері шығармашылығы бойынша ) оқу құралы / А. М. Картаева. - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ "Берел" баспасы, 2016. - 166 б.

 

Қ. Омарованың өлеңдері
Стихи Омаровой К.


Омарова Қ. Жылап тұрған аспан емес, Мен едім : өлеңдер / Омарова Қ. // Жұлдыз . - 2005. - № 2. - С. 14-15 б.
Омар, Құралай. Ақ қар: поэзия / Қ. Омар. - Алматы : Жалын, 2008. - 63 б

 

Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы


Құралай Омар. [Электронный ресурс ]: [биография; интервью] : сайт. - Режим доступа : https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1150
Куралай Омар [Электронный ресурс ] : [стихи] Өкiнiштiң оты өртедi өңештi,: сайт. - Режим доступа : https://akzere.wordpress.com/page/4/Ақын Құралай Омардың 7 өлеңі. [Электронный ресурс ] : сайт. - Режим доступа : https://madeniportal.kz/article/5260
Құралай Омар: "Жел ұшырып жапырақтай арманды..." [Электронный ресурс ] : [ стихи ] : сайт. - Режим доступа : https://ult.kz/post/kuralay-omar-olenderi

 

Хорева О. Г.

Хорева Оксана Георгиевна

Хорева Оксана Георгиевна (1974) - ақын, «Звено Алтая» әдеби бірлестігінің мүшесі, Қазақстан Жазушылар одағының (2026) және Ресей Жазушылар одағының мүшесі (2021).
15 қаңтар 1974 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Шемонаиха ауданы, Зевакино ауылында дүниеге келген.

Мектепті бітіргеннен кейін Өскемен педагогикалық колледжіне түсіп, кейін туған мектебіне тәлімгер болып жұмыс істеуге оралады. Балалармен көптегеншаралар өткізіп, концерттер мен көпшілік шараларға өлең жазу және сценарий жазумен айналысады.

2000 - 2015 жж. бастауыш сынып мұғалімі болып жұмыс істеді, аудандық БАҚ-қа мақалалар жазды, мектеп туралы, қабырға газеттерін безендіру үшін өлең жазуды жалғастырды.
2005 - 2013 жж. Зевакинауылдықклубындамәдениұйымдастырушықызметінқосаатқарды.
2012 жылғадейін 100-гежуықөлеңжазды.

2015 жылдан бастап мектеп директорының тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары лауазымында жұмыс істейді.

2020 жылдың жазынан бастап поэзиямен нақты шұғылдана бастады.
О. Г. Хорева 9 поэтикалық жинақтың авторы: «СтихиЯлюбовь», «Узелки на память», «Обязательно вернусь», «Осенняя соната», «Перезимуем», «Совершенно секретно», «Счастье не за годами», «Женский взгляд с Оксаной Хоревой», «Откровение».

Ауылдың, ауданның қоғамдық өміріне белсене қатысады. 2026 жылғы қаңтардан бастап Қазақстан Республикасы Білім Министрлігі жанындағы Қоғамдық кеңестің мүшесі болып табылады. 2026 жылдың наурыз айында Қазақстан Жазушылар одағының мүшелігіне қабылданды.

Қазіргі уақытта Зевакин орта мектебі директорының тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары болып қызмет атқарады.


О. Г. Хореваның өлеңдері
Стихи Хоревой О. Г. 
 

Хорева, Оксана. Обязательно вернусь : стихотворения / О. Хорева. - Усть-Каменогорск : ВКПК АРГО, 2021. - 152 с.

Хорева, Оксана. Ялюбовь : стихотворения / О. Хорева. - Усть-Каменогорск : ВКПК АРГО, 2021. - 152 с.

Хорева, Оксана. Осенняя соната / О. Хорева. - Усть-Каменогорск : ВКПК Арго, 2022. - 92 с.

Хорева, Оксана. Откровение : стихи / О. Хорева ; РОО"Союз Писателей Казахстана". - Алматы : Дәуір, 2024. - 296 с.

***
Хорева, Оксана. Впуская музу в сердце: [стихи, есть биографическая справка об авторе] // Тәңіртау. - 2024. - наурыз, №1(7). - С. 91-93: фот. цв.
 
 
О. Г. Хорева туралы әдебиет
Литература о Хоревой О. Г.
Мақалалар
Статьи
Кравченко, Татьяна. Поэзии тонкое кружево: [поэзия- это не просто рифма и определенный ритм. Это тонкое кружево, которое автор плетет из слов и фраз, создавая неповторимый узор поэтического текста. Этим непростым искусством в полной мере обладают поэтессы из Усть-Каменогорска Татьяна Гринева и Оксана Хорева] // Рудный Алтай. - 2021. - 6 февраля. - С. 4.
Пуссеп, Геннадий. Иртышские волны : [поэтические строки наших региональных авторов Г. Пуссепа, М. И. Чистякова, В. М. Левина, Н. Матвеевой, С. Габдуллина, О. Хоревой, Е. А. Титаева о легендарной реке Иртыш.] / Г. Пуссеп. - Текст (визуальный): непосредственный // Тәңіртау. - 2023. - № 2. - С. 84-87 : цв. ил.