Қайыпов А. Қ.

Жаңартылды 02.12.2024 16:38

Қайыпов Арықтай Қайыпұлы (1914-1993 жж.) – геолог-ғалым, Қазақстан ҒА академигі(1972), геология-минералдық ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.

Павлодар облысы (қазіргі Қарағанды), Баянауыл ауданы, Қарақұдық жерінде дүниеге келген. Қазақ тау-кен металлургиялық институтын (қазіргі Қ. Сәтпаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті) аяқтаған соң, Шұбартау геологиялық партиясын басқарған. Қазақ тау-кен металлургиялық институтының аспирантурасын тәмамдағаннан кейін, ҚазССР ҒА-ның Геологиялық ғылымдар институтында кіші ғылыми қызметкер, сектор жетекшісі, директордың орынбасары, бөлім жетекшісі қызметтерін атқарған.

Металл саласының маманы А. Қайыпов Орталық Қазақстанда Ақмая сирек металл кен орнын ашқан. Ол Қаратау, Кенді Алтай, Шыңғыс-Тарбағатай құрылымдық-металлогениялық аймақтарына және Жоңғарияның барлық кеңестік бөліктеріне геология және металлогения бойынша ғылыми зерттеулер жүргізген.  

Қазақстан мен Орта Азияның металлогениялық картасын құрастыру жұмыстарына жетекшілік еткен, Зырян кен орны геологиясының өзекті мәселелерін зерттеген және алғаш рет Кенді Алтай тарихында ірі масштабты Зырян-Бұқтырма ауданының металлогениялық болжау картасын құрастырған.   

А. Қайыпов алғашқылардың бірі болып Кенді Алтайдағы ірі Малеев кен орнының ашылуына ат салысқан. Солтүстік Қазақстан мен Сарыарқа аудандарында жүргізген зерттеулерінің нәтижесінде алтынның, мыстың, полиметалдың өндірістік кендерінің  палеозойдағы жанартаулық жыныстармен байланыстылығы Қазақстан аумағында алғаш рет анықталды. Әлемдік тәжірибеде алғаш рет А. Қайыповтың жетекшілігімен «Металлогения Казахстана» 11 томдық монографиясы жарық көрген. 

Ғалымның қатысуымен кен өндірісі, өңірлік металлогения, кен аудандары, орталықтары мен орындары жайлы 300-ден астам ғылыми жұмыс жазылып, 40 ғылым кандидаты мен төрт ғылым докторы дайындалған.

Халықтар достығы орденімен, медальдармен марапатталған. Алматы геологиялық ғылымдар институты ғимаратында мемориалды тақта орнатылған. Зырян қаласында академиктің құрметіне мемориалды тақта орнатылып, бір көшеге есімі берілген.    

 

 

А. Қ. Қайыповтың ғылыми еңбектері

Научные труды А. К. Каюпова

 

Кітаптар – Книги

 

Каюпов, А. К. Геология Зыряновского полиметаллического месторождения[Текст] / А. К. Каюпов. - Алма-Ата, 1956.

Каюпов, А. К. Основные черты геологии и металлогении Зыряновского района и некоторых его рудных полей (Рудноалтайский полиметаллический пояс) [Текст] : доклад по сумме работ в качестве дис. на соискание учен. степени доктора геол.- минералогич. наук / АН КазССР. Ин-т геол. наук. - Алма-Ата, 1964. - 71 с.

Каюпов, А. К. Геология и металлогения Джунгарского Алатау. - Алма-

Ата: Наука, 1966. - 255 с.

Каюпов, А. К. О природе порфировых образований Рудного Алтая в свете генезиса Алтайских полиметаллических месторождений[Текст] / А. К. Каюпов. -Алма-Ата, 1977.

 

А. Қ. Қайыповтың қатысуымен шыққан кітаптар

Книги, вышедшие при участии А. К. Каюпова

 

Геология и минералогия полиметаллических и медных месторождений Южного Казахстана[Текст]  / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата: Наука, 1968. - 248 с.

Особенности тектоники ирудо-локализации на Снегиревском и Греховском месторождениях[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата, 1975. - С.88-90.

Проблемы генезиса колчеданно-поли металлических месторождений Рудного Алтая[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата, 1977. -  С. 129-141.

Проблемы магматической геологии Зайсанской складчатой области [Текст] сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата,1981. - С. 155-164.

Металлогения Казахстана[Текст] / сост. А. К. Каюпов и др. - Алма-Ата : Наука, 1982.

 

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации в периодических изданиях и сборниках

 

Каюпов, А. К. ГеологияЗыряновскогополиметаллического месторождения [Текст] / А. К. Каюпов // Полиметаллические месторождения Рудного Алтая. -  М., 1957. - С. 213-360.

Каюпов, А. К. Металлогения месторождений цветных металлов Казахстана [Текст] / А. К. Каюпов // Проблемы геологии Казахстана. - 1968. - С. 163.

Каюпов, А. К. Основные гипотезы о генезисе колчеданно-полиметаллических месторождений Рудного Алтая[Текст] / А. К. Каюпов // Проблемыгенезиса колчеданно-полиметаллических месторождений Рудного Алтая. - Алма-Ата,1977. - С. 25-39.

 

Өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и деятельности

 

Қазақ жерінің зиялы азаматтары = Почитаемые люди земли Казахской [Мәтін]  : серия биографических сборников. Кн. 1. - Алматы : Дәуір, 1999. - Арыктай Каюпович Каюпов: с. 233-234.

Қазақстан ғылымы [Мәтін] : энциклопедия. Т. 2 : Қ -Я. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2010. - Қайыпов Арықтай: б. 62.  

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] :  энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қайыпов Арықтай:  б. 430.    

***

Нурлыбаев,  А. Н. Академик А. К. Каюпов и развитие минерально-сырьевой базы цветной металлургии Республики Казахстан [Текст] / А. Н. Нурлыбаев, НАН РК, Министерство геологии и охраны недр РК, ИГН им. К. И. Сатпаева. - Алматы, 1994. - 20 с.

Каюпов Арыктай Каюпович[Текст] :биобиблиографический указатель. - Алматы : Научная библиотека РГП «Ғылым ордасы», 2014. - 106 с.

Қарасаев Ғ. М.

Жаңартылды 08.01.2025 09:24

Қарасаев Ғани Мұқашұлы (1955 ж.) - ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Тарихшылар мен қоғамтанушылар академиясының академигі (Нұр-Сұлтан қ.), халықаралық ғылыми ұйымдардың мүшесі.

Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылында дүниеге келген. Абай атындағы ҚазПИ-дың (Алматы қ.) «Тарих және қоғамтану пәні мұғалімі» мамандығы бойынша бітірген соң, Тарбағатай ауданында комсомол, партия комитеттерінде қызмет атқарған. Кандидаттық диссертация қорғайды, Ақжар ауылында Абай атындағы орта мектептің директоры қызметін атқарған. Кейін оқытушылық қызметке ауысқан, 2004 жылдан – Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ-да оқытушы, доцент, деканның оқу ісі жөніндегі орынбасары, декан, «Қазақстан тарихы және құқық» кафедрасының меңгерушісі болған.

200-ден астам ғылыми еңбектің (соның ішінде, 9 монография) авторы. Негізгі тақырыбы – Шығыс Қазақстан тарихы, Ежелгі және ХХ ғасыр басындағы Алтай тарихы. Халықаралық, республикалық ғылыми конференцияларға, симпозиумдарға, конгресстер мен форумдарға қатысқан. Ғ. Қарасаевтың ғылыми еңбектері Қазақстан, Ресей, Моңғолия өңірлерінде жарияланған.

 

 Ғ. Қарасаевтың ғылыми еңбектері

Научные труды Г. Карасаева

Кітаптар – Книги

Қарасаев, Ғ. Қазақстан және Алтай өңірі XVІІІ-XX ғасырлар аралығында [Мәтін] : Қазақстанның шығысы және Алтай өлкесі деректерінен / Ғ. Қарасаев. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2004. - 392 б.

Қарасаев, Ғ. Ұстаздықтың хан-апасы [Мәтін] : тарихи-педагогикалық шолу / Ғ. Қарасаев. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2005. - 216 б.

Қарасаев, Ғ. Алматыдағы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы және Шығыс Қазақстан [Мәтін] : қозғалыстың 20 жылдығына / Ғ. Қарасаев. - Өскемен,  2006. - 126 б.

Қарасаев, Ғ. Қазақстанның Шығыс өңірі ХVIII-XX ғасыр басындағы Батыс орыс зерттеушілері шығармаларында, ғылыми-көпшілік басылымдары деректерінде [Мәтін] : тарихнамалық бағыт / Ғ. Қарасаев. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2006. - 396 б.

Қарасаев, Ғ. Қазақстанның Шығысы және Алтай өлкесі XIX-XX  ғасыр басында (экономикалық, саяси, әлеуметтік даму тарихынан) [Мәтін] : тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін  алу үшін дайындалған  диссертацияның авторефераты / Ғ.Қарасаев.  - Алматы, 2007. - 46 б.

Қарасаев, Ғ.  Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты ХХ ғасырдың соңы - ХХI ғасырдың басында (тарихи-саяси бағыт) [Мәтін] / Ғ. Қарасаев. - Өскемен : ШҚМТУ баспасы, 2009. - 205 б.

Қарасаев,  Ғ. Алтай өңірі көне заманнан ХХ ғасыр басына дейін [Мәтін] : тарихи-этникалық бағыт / Ғ. Қарасаев. - Өскемен,  2010. - 490 б.

 

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации в периодических изданиях и сборниках

 

1990 -1999

Қарасаев, Ғ. Тарбағатай топырағының абзал азаматы [Мәтін] : [революционер К.Төгісов туралы] / Ғ. Қарасаев // Тарбағатай нұры. - 1994. - 14 шілде. - Б. 2.

Қарасаев, Ғ. Абай және дін [Мәтін] : [қара сөздері бойынша] / Ғ. Қарасаев // Дидар. - 1995. - 26 қаңтар. - Б. 3.

Қарасаев, Ғ. Қазақ  жеріндегі  тұңғыш мектептер (19-20ғ. басы) [Мәтін] : [халық ағарту тарихынан] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 1999. - №4-5. - Б. 31-34.

Қарасаев, Ғ. Қазақстандағы қоныстандыру саясаты: шындығы мен астарлары [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан облысы тәжірибесінен] / Ғ. Қарасаев // Ақиқат. - 1999. - №3. - Б. 83-86.

Қарасаев, Ғ. Қоныстандыру саясатының шындығы [Мәтін] : [XVІІ-XXғғ.] / Ғ. Қарасаев // Дидар. - 1999. - 2 ақпан. - Б. 3.

Қарасаев, Ғ. XІX және XX ғасыр басындағы Қазақстандағы сауда- экономикалық қатынастар [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан өлкесі тәжірибесінен] / Ғ.Қарасаев // Қазақстан Жоғары мектебі. - 1999. - №3. - Б.3.

Қарасаев, Ғ. Чихачевтің Оңтүстік Алтайға сапары [Мәтін] : отарлау саясатының сыр-сипаты  / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 1999. - №2. - Б.15-17.

2000 - 2010

Қарасаев, Ғ. Декабристер Шығыс Қазақстан өлкесінде [Мәтін] : [декабристердің зерттеулері] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 2000. - № 1. - Б. 23-26.

Қарасаев, Ғ. Өнеркәсіп жұмысшылары қалыптасуының кейбір мәселелері [Мәтін] : [Шығыс өлкесі тарихынан] / Ғ. Қарасаев // Поиск. Серия гуманитарных наук. - 2000. - № 2. - Б. 76-81.

Қарасаев, Ғ. Рухани отарлау жолы-миссионерлік [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 2000. - № 6. - Б. 19-21.

Қарасаев, Ғ. С. Е. Черных - Шығыс Қазақстан өлкесін зерттеуші, тарихшы, публицист [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Шығыстың аймақтық хабаршысы. - 2001. - № 2. - Б. 2-5.

Қарасаев, Ғ. Шығыс Қазақстан өлкесіндегі шетел капиталының даму тарихы [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан өлкесіндегі XІX және XX ғасыр басындағы шетел капиталистерінің концессионерлік қызметінің қысқаша тарихы] / Ғ. Қарасаев // Шығыстың аймақтық хабаршысы. - 2001. - № 1.- Б. 17-23.

Қарасаев, Ғ. Шығыс Қазақстанға саяси жер аударылғандар [Мәтін] : [ХІХ ғ. 60-ж. саяси жер аударылған адамдардың қазақ халқының тұрмыс, салт-дәстүрін зерттеудегі, халықтар достығын қалыптастырудағы еңбектері туралы] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 2001. - № 3. - Б. 18-22.

Қарасаев, Ғ. А. Янушкевич - қазақ өлкесін зерттеуші [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Абай. - 2002. - № 4 - Б. 68-69.

Қарасаев, Ғ. "Қазақ"  ұғымы туралы кейбір ойлар мен тұжырымдар [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Ұлт тағылымы. - 2002. - № 2. - Б. 122-127.

Қарасаев, Ғ. Шыңғыс хан - қазақ хандығының  негізін салушы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Ұлт тағылымы. - 2002. - № 4. - Б. 153-159.

Қарасаев, Ғ. Қазақ жеріне орыс шаруаларын қоныстандырудың алғашқы кезеңі, мақсаты, ерекшеліктері, XVІІІ ғасырдың басы, XІX ғасырдың ортасы [Мәтін] : Қазақстанның Шығыс, Алтай өлкесі бойынша / Ғ. Қарасаев // Хабаршы тарих сериясы. - 2003. - № 4. - Б. 87-94.

Қарасаев, Ғ. 1916 жылғы Қазақстандағы отарлық езгіге қарсы азаттық қозғалысы : сабақтастығы, кейбір ерекшеліктері (Шығыс Қазақстан бойынша) [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақстан Жоғары мектебі. - 2003. - № 4. - Б. 157-163.

Қарасаев, Ғ. Өскемен уезі мен қаласындағы кеңес өкіметінің орнауының, азаматтық тартыстың кейбір тарихынан [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Ұлт тағылымы. - 2003. - № 1. - Б. 98-105.

Қарасаев, Ғ. Патша үкіметінің ХІХ ғасыр көлеміндегі орта жүздегі әкімшілік-территориялық реформалары, мақсаты, міндеттері, маңызы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история. - 2003. - № 2-3. - Б. 57-61.

Қарасаев, Ғ. Бодандықтың кейбір себептері мен зардаптары [Мәтін] : еліміздің Шығыс өлкесі жайында / Ғ.Қарасаев // Ақиқат. - 2004. - № 2. - Б. 29-34.

Қарасаев, Ғ. Патша үкіметі Кенді Алтайды қалай отарлады? [Мәтін] / Ғ.Қарасаев // Ақиқат. - 2004. - № 1. - Б. 4.

Қарасаев, Ғ. Құнанбай Өскенбаев - халық қалаулысы, саясаткер, шешен [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Абай және XXI  ғасыр : халықаралық ғылыми - тәжірибелік конференциясының материалдары 21-22 қазан 2005 жыл. = Материалы международной научно-практической конференции 21-22 октября 2005 г. - Өскемен : ШҚТУ баспасы, 2005. - Б. 164.  

Қарасаев, Ғ. Шығыс Қазақстанның орыс империясы құрамына қосылу тарихының кейбір мәселелері (ХVІІІ ғ. ортасы - ХІХ ғ. соңы) [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история. - 2005. - № 1. - Б. 56-61 .

Қарасаев, Ғ. Қаһарман қыз - Сәбира [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақ әдебиеті. - 2006. - 10 қараша. - Б. 1, 14-15.

Қарасаев, Ғ. Қазақстан Республикасы мемлекеттік нышандары мен рәміздері - біздің тарихымыз бен болашағымыздың сабақтастығы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Адамгершілік социологиясы  : "Патриотизм-қазіргі инновациялық дамушы қазақстандық қоғамның әлеуметтік мәдениетінің құрылымдаушы құбылысы" халықаралық ғылыми-практикалық конференция (27-28 маусым 2007 ж.). - Өскемен : Медиа-Альянс, 2007. - Б. 47-50.

Қарасаев, Ғ. Тәуелсіздікке жасалған алғашқы қадам [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Дидар. - 2007. - 16 қаңтар. - Б. 2.

Қарасаев, Ғ. Еуразиядағы Н. Назарбаевтың аймақтық сыртқы саясатының негізі [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Еуразия кеңістігіндегі  Алтай : тарихи дәстүрлер және аймақаралық ынтымақтастықтың келешегі : халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция, 9-10 қазан 2008 ж. - Өскемен : Усть-Каменогорский печатный двор, 2008. - Б.45-57.

Қарасаев, Ғ. Ұлтаралық келісім-қазақстан қоғамының болашағы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // "Ұлтаралық және конфессияаралық келісім - Қазақстандағы тұрақтылықтың негізі" атты халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - Өскемен, 2008. - 204 б.

Қарасаев, Ғ. Шәкәрім қазақ халқының шыншыл тарихын жасаушы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Жаһандану сыны жағдайындағы Абай және Шәкәрім мұралары : халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары : 21-22 мамыр 2008 жыл. - Өскемен : ВКГТУ баспасы, 2008. - Б. 121-124.

Қарасаев, Ғ. Алтай өңірі сақтары Еуразиялық қарым-қатынастың бастаушылары (б.з.д. I мың жылдық тарихынан)[Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Шекаралас ынтымақтастық жағдайындағы мәдениетаралық сұхбат : Қазақстан халқы Ассамблеясының тәжірибесі мен болашақтағы дамуы : халықаралық ғылыми тәжірибелік конференция 2009 жылғы 10-12 желтоқсан. - Усть-Каменогорск, 2009. - Б. 253-264.

Қарасаев, Ғ.  Алтай өңірінің территориялық-әкімшілік өзгерістерге ұшырауы тарихынан [Мәтін] : тарихи-этникалық аспект / Ғ. Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история. - 2009. - № 2. -  Б. 143-162.  

Қарасаев, Ғ. Қазақстанның XX ғасырдың 90-жылдарындағы алыс шетел мемлекеттерімен сыртқы қатынасының ерекшеліктері мен мақсаты  [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Саясат-Policy. - 2009. - № 2. - Б. 4-8.

Қарасаев, Ғ. ХХI ғасыр басындағы Қазақстан әлемдік халықаралық қатынастар сахнасында [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Саясат-Policy. - 2009. - № 2.- Б. 9, 17.

Қарасаев, Ғ. Ресей зертеушілері Шоқан Уәлиханов туралы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 2009. - №1. - Б. 35-37.

2010 - ...

Қарасаев, Ғ.  Н.Ә.Назарбаев - Қазақстан Республикасының сыртқы саясатын негіздеуші [Мәтін] / Ғ.Қарасаев // Мирас. - 2010. - № 2. - Б.71-74.

Қарасаев, Ғ. Ұлы Отан соғысының қорытындысы және ондағы қазақ халқының алған орны (Қазақстанның Шығыс аймағы деректерінен (тарихи-саяси бағыт)[Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақстан Ұлы Отан соғысында : тарихы, зерттеу әдіснамасы және заманауи көзқарас: халқаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. ІІ бөлім. - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2010. - 177 б.

Қарасаев, Ғ. Батыс Сібір, Алтайды ресейлік алғашқы өнеркәсіптік игерудің тарихынан (XVІ-XVІІ ғасырлар аралығы) [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история. - 2011. - № 4. - Б. 69-78.

Қарасаев, Ғ. Қазақ-жоңғар, қазақ-қытай қатынастарындағы Абылайдың саясаты [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Ақиқат. - 2011. - № 9. - Б. 65-73.

Қарасаев, Ғ. Ресей империясының XІX ғасырдағы Батыс Сібір, Алтай өңірін шаруалармен қоныстандыруының жекеленген тарихынан (ерекшелігі, барысы, қорытындысы) [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история. - 2011. - № 1. - Б. 93-110.

Қарасаев, Ғ.  С. Игібаев және Қазақстанның шығысы, Алтай өңірінің тарихы [Мәтін] / Ғ.Қарасаев // Отан тарихы = Отечественная история . - 2012. - № 1. - Б. 176-178.

Қарасаев, Ғ. Алтай ақиқаты [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан,  Алтай өңірінің көне заманнан ХХ ғасырдың басына дейінгі тарихынан] / Ғ. Қарасаев // Мәңгі ел. - 2014. - №4. - Б. 32-38.

Қарасаев, Ғ. Отарлаудың тақсіреті [Мәтін] : Алтай өңірі деректерінен / Ғ. Қарасаев // Ақиқат. - 2014. - № 4. - Б. 23-28; № 6. - Б. 26-32.

Қарасаев, Ғ. Түркі-моңғолдардың жекелеген тарихы [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Қазақ тарихы. - 2014. - № 5. - Б. 2-4.

Қарасаев, Ғ. Айбарлы азамат [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Айқын. - 2015. - 1 мамыр. - Б. 7.

Қарасаев, Ғ. Бабалар арманы, ұлт мақсаты орындалды [Мәтін] / Ғ. Қарасаев // Егемен Қазақстан. - 2015. - 9 қазан. - Б. 5.

Қарасаев, Ғ. Қазақ хандығы һәм Қарасай батыр [Мәтін] / Ғ.Қарасаев // Егемен Қазақстан. - 2016. - 4 ақпан. - Б. 9.

 

Ғ. Қарасавтың өмірі мен ғылыми шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и деятельности Г. Карасаева

 

Шығыс Қазақстан облысы[Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қарасаев Ғани Мұқашұлы: б. 448-449.  

***

Золотой фонд доктора наук и профессора университета [Текст] / Министерство образования и науки Республики Казахстан, Восточно-Казахстанский технический университет им. Д. Серикбаева. - Усть-Каменогорск : Изд-во ВКГТУ. -2008. -Карасаев Ганий Мукашевич: с. 72-77.

Қайырбеков Ә.

Жаңартылды 11.11.2024 11:16

Қайырбеков Әділғазы (1955 ж.) – ақын, әдебиетші, журналист, ғалым-филолог, мәдениет қайраткері, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.
1955 жылы 10 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Жәнтікей (қазір Қожагелді) ауылында дүниеге келген. С. М. Киров атындағы ҚазМУ (1978, қазір әл-Фараби ат. ҚазҰУ) бітірген, кандидаттық диссертация қорғаған. С. Мұқанов әдеби-мемориалды мұражай-үйінде экскурсовод (1978), «Жастар» қазақ телередакциясының редакторы (1979-1981), тілші, кейін «Жас алаш» газетінде бөлім меңгерушісі (1981-1991), «Халық кеңесі» газетінде руханият бөлімінің меңгерушісі (1991-1996), «Қазақ елі» газетінің бас редакторының бірінші орынбасары және «Шалқар» газетінің қосымша редакторы қызметтерін атқарған. 2000 жылдан бері – С. Мұқанов және Ғ. Мүсірепов әдеби-мемориалды мұражай кешенінің директоры.«Бастау» (1980), «Ақ тұма» (1984), «Шамшырақ» (1987), «Сөз бен іс» деректі әңгімелер мен очерктер («Слово и дело»), «Саға» (2003), «Ардакүрең» (2008), «Тұлғалар тағылымы» эссе және ой-толғамдар (2014), «Бөртостаған» (2005), «Сұлутал» (2009), «Жандауа» (2012) өлеңдер мен поэмалар жинақтарының, «Тәуелсіздік және қазақ поэзиясы» зерттеуінің авторы (2011).
Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің грамотасы (1987), «Астанаға - 10 жыл» мерекелік медалімен, ҚР Ұлттық бизнес-рейтингінің «Даңқ жұлдызы» орденімен марапатталған. Жыр байқауларының лауреаты, «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының иегері (1999).
2023 жылы "Құрмет" орденімен марапатталды.

Ә. Қайырбековтың кітаптары
Книги А. Кайырбекова
Поэзия

Қайырбеков, Ә. Шер шертер : жыр кітабы /Ә. Қайырбеков. - Алматы : Ана тілі, 1998. - 224 б.
Қайырбеков, Ә. Бөртостаған : жыр кітабы /Ә. Қайырбеков. - Алматы : Жазушы, 2005. - 192 б.
Қайырбеков, Ә. Сұлутал : жыр кітабы /Ә. Қайырбеков. - Астана : Астана полиграфия, 2009. - 160 б.
Қайырбеков, Ә. Жандауа : жыр кітабы /Ә. Қайырбекова. - Алматы : TST company, 2013. - 480 б.
Қайырбеков, Ә. Он томдық шығармалар жинағы : балладалар, толғаулар, өлеңдер. - Алматы : TST company, 2014. - 352 б.
Қайырбеков, Ә. Ғұмырдария : балладалар кітабы /Ә. Қайырбеков. - Алматы : Алматы-Болашақ, 2020. - 176 б.

Ғылыми басылымдары
Научные издания

Қайырбеков, Ә. Саға : эссе, әдеби сын-зерттеу, ой-толғам /Ә. Қайырбеков. - Астана : Фолиант, 2003. - 296 б.
Қайырбеков, Ә. Тәуелсіздік жылдарындағы қазақ поэзиясы: ізденістер, проблемалар (1991-2001 ж.ж.) : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты /Ә. Қайырбеков. - Алматы, 2004. - 28 б.
Қайырбеков, Ә. Ардакүрең : эссе, әдеби сын -зерттеу, сыр-сұхбат, ой-толғам /Ә. Қайырбеков. - Алматы : Дәуір, 2008. - 480 б.
Қайырбеков, Ә. Тәуелсіздік және қазақ поэзиясы : зерттеу кітабы /Ә. Қайырбекова. - Алматы : TST company, 2011. - 216 б.
Қайырбеков, Ә. Тұлғалар тағылымы : эсселер, ғылыми-зерттеу мақалалар, ой-толғам, сыр-сұхбат /Ә. Қайырбеков. - Алматы : Айғаным, 2014. - 286 б.

Ә. Қайырбековтың қатысуымен шыққан кітаптар
Книги, вышедшие при участии Ә. Кайырбекова

Мүсірепов, Ғ. Таңдамалы шығармалары /Ғ. Мүсірепов; құраст. Ә. Қайырбеков. - Алматы : ҚазАқпарат, 2012. - 1120 б.

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Мақалалар - Статьи

Қайырбеков, Ә. Жыр-ғұмыр:Ақын Хамит Ерғалиев 80 жаста : /Ә. Қайырбеков // Түркістан. - 1996. - 16-22 қазан
Қайырбеков, Ә. Еңселендірер естеліктер: Жыр тұлпары, сыр сұңқары-Сырағаң. Естеліктер: С. Мәуленов туралы жаңа кітап /Ә. Қайырбеков // Қазақ әдебиеті. - 1997. - № 6 мамыр. - Б. (N18).-5
Қайырбеков, Ә. Қазақ жырының қара бурасы /Ә. Қайырбеков // Қазақ әдебиеті. - 2001. - 27 шілде. - Б. 4-5
Қайырбеков, Ә. Ғажайып Ғабең /Ә. Қайырбеков // Егемен Қазақстан. - 2002. - 22 наурыз. - Б. 4
Қайырбеков, Ә. Сәбең мен Ғабеңнің мұражай - үйінде : /Ә. Қайырбеков // Жас алаш. - 2002. - 28 желтоқсан. - Б. 4
Қайырбеков, Ә. Қайталанбас қас қағым немесе мұражай экспозициясын жаңартудың кейбір мәселелері /Ә. Қайырбеков // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 5 қыркүйек. - Б. 7
Қайырбеков, Ә. Поэзия және тәуелсіздік идеясы /Ә. Қайырбеков // Саясат (Политика). - 2005. - №9. - Б. 42-43
Қайырбеков, Ә. Сурет сыры /Ә. Қайырбеков // Шәкәрім әлемі. - 2006. - №2. - Б. 75.
Қайырбеков, Ә. Шәкәрім қажының Сәбеңе хаты /Ә. Қайырбеков // Егемен Қазақстан. - 2006. - 22 наурыз. - Б. 5
Қайырбеков, Ә. Ғылымдағы өнегелі жол /Ә. Қайырбеков // Ана тілі. - 2007. - 22 наурыз. - Б. 6-7
Қайырбеков, Ә. Ғабит көп - Ғабең жалғыз: [жазушы Ғ. Мүсірепов туралы естелік-әңгіме] /Ә. Қайырбеков // Қазақ әдебиеті. - 2012. - 13 сәуір.- Б. 4.
Қайырбеков, Ә. Қайырымдылық қағидасы : немесе қоғам қайраткері, Парламент Мәжілісінің депутаты Нұртай Сабильянов туралы ой-толғам /Ә. Қайырбеков // Егемен Қазақстан. - 2012. - 1 маусым. - Б. 9.
Қайырбеков, Ә. Мұражай қорындағы киімдерге қарап-ақ Ғабеңнің өте сәнді киінгенін байқауға болады /Ә. Қайырбеков // Аңыз адам. - 2012. - № 18. - Б. 45-46.
Қайырбеков, Ә. Қожагелді батыр : [Орыс отаршылығына қарсы шыққан қазақ батыры Қ. Атанұлы туралы дастан.] /Ә. Қайырбеков// Дидар. - 2013. - 30 шілде. - б. 5.
Қайырбеков, Ә. Қожагелді батыр /Ә. Қайырбеков // Абай. - 2014. - №5. - Б. 38-47
Қайырбеков Ә. Екі алыптың арасында Алаш жатыр /Ә. Қайырбеков // Айқын. - 2017. - 11 қараша (№ 171). – Б. 8-9.
Қайырбеков, Ә. Достығы жыр болғандай жақсы өнеге : [Б. Майлин мен Ғ. Мүсіреповтің шығармашылық байланыстары туралы] /А. Қасым // Егемен Қазақстан. - 2019. - 25 қыркүйек. - Б. 10
Қайырбеков, Ә. Хаттар, жылдар, тағдырлар.../Ә. Қайырбеков// Егемен Қазақстан. - 2021. - 23 ақпан. - Б. 13
Қайырбеков, Ә. Жыраулық өнердің жанашыры /Ә. Қайырбеков// Егемен Қазақстан. - 2021. - 21 сәуір. - Б. 14
Қайырбеков, Ә. Шырқау шыңы Шоқанның /Ә. Қайырбеков, К. Хульшоф // Егемен Қазақстан. - 2021. - 16 маусым. - Б. 11
Қайырбеков, Ә. Құнды сағат : [Ғабит Мүсірепов музейінде сақталған құнды жәдігер тарихынан] /Ә. Қайырбеков. - // Ана тілі. - 2021. - 17-23 маусым. - Б. 12.
Қайырбеков, Ә. Е, бақытсыз жазушы - мен сені аяймын : [жазушы Ғабит Мүсірепов туралы] /Ә. Қайырбеков // Ана тілі. - 2021. - 12-18 тамыз. - Б. 5
Қайырбеков, Ә. Сөз зергерінің құтханасы : [жазушы Ғабит Мүсірепов туралы] /Ә. Қайырбеков// Егемен Қазақстан. - 2022. - 21 сәуір. - Б. 10
Қайырбеков, Ә. Ғабит Мүсірепов: Абай - ұлттық роман /Ә. Қайырбеков // Егемен Қазақстан. - 2022. - 16 қыркүйек. - Б. 13
Қайырбеков, Ә. Кәдімгі Сәбең еді : [жазушы Сәбит Мұқанов шығармашылығы туралы] /Ә. Қайырбеков. - Мәтін // Егемен Қазақстан. - 2023. - 12 қыркүйек. - Б. 14

Өлеңдер – Стихи

Қайырбеков, Ә. Жұрт ұйқыда жатқанда жауған жаңбыр... : өлең /Ә. Қайырбеков // Жалын. - 1996. - № 11-12. - Б. 45-49.
Қайырбеков, Ә. Науырызға ғашық қаңтармын /Ә. Қайырбеков // Жас алаш. - 2003. - 7 қаңтар. - Б.5.
Қайырбеков, Ә. Балалық шақтан бір белгі : өлең /Ә. Қайырбеков // Жұлдыз. - 2007. - № 10. - Б. 3-9.
Қайырбеков, Ә. Өлеңдер /Ә. Қайырбеков // Таң-Шолпан. - Алматы, 2013. - № 1. - Б. 49-59
Қайырбеков, Ә. "... Сексен түсті бояуы, Сезім осы сұрапыл!" : Жетпей тұр ғой; Көңіл; Есіңде ме келте көктем; Көлге құлаған көлеңкелер; Сұрапыл : өлеңдер /Ә. Қайырбеков // Егемен Қазақстан. - 2013. - 8 ақпан. - Б. 7.
Қайырбеков, Ә. Өлеңдер /Ә. Қайырбеков // Жыр маржаны : он томдық қазақ поэзиясының антологиясы. Т. 7. - Алматы : Мереке, 2014. - Б. 107-116.

Ә. Қайырбеков туралы әдебиеттер
Литература о Кайырбекове А.

Шығыс Қазақстан облысы : энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Қайырбеков Әділғазы: Б. 430-431.
Жыр маржаны : он томдық қазақ поэзиясының антологиясы. Т. 7. - Алматы : Мереке, 2014. -Әділғазы Қайырбеков: Б. 106.

***

Кенжеханұлы, М. Ақын алпыс жылдығын Алтайда атап өтті : [А. С. Пушкин атындағы кітапханада ақын Ә. Қайырбековпен кездесу өтті] /М. Кенжеханұлы // Дидар. - 2015. - 1 маусым. - Б. 5.
Қайырбеков, Әділғазы. Е, бақытсыз жазушы -мен сені аяймын : жазушы Ғабит Мүсірепов туралы /Ә. Қайырбеков // Ана тілі. - 2021. - 12-18 тамыз. - Б. 5.

 

Қартаева А. М.

Жаңартылды 23.04.2025 07:48

Қартаева Айжан Маратбекқызы (1975 ж.) - филология ғылымдарының докторы, абайтанушы-ғалым, профессор.

Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Шілікті ауылында дүниеге келген. 1992 жылы Өскемен қаласындағы Жамбыл атындағы мектеп-интернатын алтын медальмен бітірген. 1992-1996 жылы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің филология факультетін қызыл дипломмен тәмамдаған. 1996-1998 жылдары ШҚМУ-да «Әдебиеттану» мамандығы бойынша магистратураны үздік аяқтады.

1998 жылдан бері С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының оқытушысы; аға оқытушысы; доценті, кафедраның профессоры. 2017-2019 ж.ж. Қазақ, орыс филологиясы және журналистика кафедрасының меңгеушісі міндетін атқарды. 2019 ж. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің қауымдастырылған профессоры, 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап С.Аманжолов атындағы ШҚМУ «Абайтану» ғылыми-зерттеу институтының директоры.

2002 ж. Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінде «Абай мұрасы Әуезов шығармашылығында» (“Абай жолы” роман-эпопеясы негізінде) деген тақырыпта кандидаттық диссертация, 2010 ж. Алматы қаласындағы М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында «Абай мен М. Әуезов әлеміндегі рухани сабақтастық» тақырыбында докторлық диссертация қорғады.

Әдебиеттану, абайтану, әуезовтану, Шығыс Қазақтан өңірінің әдеби мұралары саласында 250-ден аса ғылыми-әдістемелік, әдеби-танымдық мақалалардың, соның ішінде 4 монография, 12 оқу құралы, 2 электронды оқу құралы, 4 оқу-әдістемелік құралдың авторы.

Ғалымның абайтану мен әуезовтануға арналаған «Абай мұрасы «Абай жолы» роман-эпопеясында» (2005), «Абай мен Мұхтар Әуезов: рухани сабақтастық пен көркемдік тұтастық» (2010), «Абай және Әуезов: ұлылар үндестігі» (2012), «Тәуелсіздік кезеңіндегі абайтану» (2016), «Абайтану». Таңдамалы еңбектер. XLI том / Абай мен Мұхтар Әуезов әлеміндегі рухани сабақтастық (2020) монографиялары, «Абай мен Әуезов үндестігін оқыту технологиясы» (2001), «Абай мен Әуезов шығармашылығындағы үндестік» (2007), «Абайтану дәрістері» (2013), «Мұхтар Әуезовтің шығармашылық әлемі» (2013), «Абайтану және Әуезовтану дәрістері» (2015), «Абайтану» (2015), «Абайтану негіздері» (2017), «Абайдың толық адам ілімін оқыту» (2020) т.б. оқу құралдары жарық көрген.

ЖОО студенттері мен магистранттарына арналған «Шығыс әдебиеті» (2003), «Қазақ әдебиетінен курс және диплом жұмыс-тарын жаздыру» (2005), «Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен оқушылардың ғылыми-шығармашылық жұмыстары» (2007), «Әдеби өлкетану» (2016) атты оқу құралдары мен оқу-әдістемелік құралдары жарық көрген. «Таулар ұйықтамайды» (2019) атты Х.Балшабековтың таңдамалы өлеңдер жинағын құрастырушы. Қазақстан халқы ассамблеясы ҚЭЗИ қолданбалы этносаяси зерттеу институтының тапсырысы бойынша «Әлемді аялаған сөз» (2020) атты Қазақстан этностарының өкілдеріне арналған Абай туралы кітапты құрастырушы.

ШҚО бойынша жалпы білім беретін мектептердің 5-8 сыныптарына арналған «Абайтану» курсы мен «Мұғалім кітабының» авторы (2020).

Республикалық Абай желілік мектептерінің 5-11 сыныптарына арналған «Абайтану» бағдарламасының авторларының бірі (2020).

«2012 жылдың ЖОО үздік оқытушысы» мемлекеттік Грантының иегері ретінде өз бастамасымен 28-29 наурызда 2013 жылы Ресейдің Барнаул қаласында И. И. Ползунов атындағы Алтай мемлекеттік техникалық университетінде «Білім берудегі коммуникативті технологиялар: жетістіктері мен болашағы» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция өткізді. Конференция жұмысының нәтижелері бойынша 2 томдық баяндамалар жинағын шығарды. Ресейдің Барнаул қаласында тұңғыш рет қазақ тілінде өткізілген конференцияның тарихи мәні зор болды.

Қаламыздағы Абай ескерткішінің орнатылуы туралы облыс әкіміне ұсыныс жасаған белгілі ұстаз Қ. О. Бітібаева, абайтанушы философ ғалым Е. И. Григорьев, «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы Р.Дауытова сынды азаматтармен бірге құжат дайындады. 2013 жылы осы ескерткіштің алдында орналасқан аллеядағы тасқа жазылған Абайдың қарасөздерін саралап, афоризмдерінің үш тілдегі нұсқасын әзірледі. 2015 жылы А. С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық кітапханасында «Біздің Абай» атты электрондық кітапханаcын құрастырушы авторлардың бірі болды.

2012 оқу жылынан бастап университеттің бірнеше мамандықтарына тұңғыш рет «Абайтану», «Әдеби өлкетану» пәнін енгізді. 2013 жылдан бері «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы АҚ филиалы ШҚО бойынша педагог кадрлардың біліктілігін арттыру институтының тыңдаушыларына арналған Абайтану курсының бағдарламасын жасап, облыс, республика мұғалімдеріне дәріс оқыды.

А.М. Картаеваның ұйымдастыруымен С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде «Қ.Бітібаева атындағы оқу-әдістемелік дәрісхана» (2015) ашылды.

4-7 қаңтар 2017 ж. Алматы облысының мектеп мұғалімдеріне арналған «Қ.Бітібаеваның инновациялық технологиясы және педагогикалық тағылымы», 27.03-01.04.2017 ж. ШҚМУ Біліктілікті бекіту орталығында облыстың мектеп мұғалімдеріне арналған «Қ.Бітібаеваның инновациялық технологиясы» атты курсты ұйымдастырушы әрі лекторы.

2012 жылдан бері кафедра филиалы ДБА Жамбыл атындағы облыстық мамандандырылған мектеп-гимназия интернатының жетекшісі және 2016 жылдан берісол мектептегі республикалық «Қ.Бітібаеваның ғылыми-әдістемелік зертханасында» Дуальды оқыту бағдарламасын жүзеге асырушы.

Облыстағы мектеп оқушыларының ғылыми жобаларына жетекшілік етіп, жыл сайын оқушылары облыстық, республикалық ғылыми жоба қорғау сайыстарында жүлделі орындар иеленуде. «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығы студенттерінің, магистранттарының ғылыми жетекшілігімен жазылған ғылыми-зерттеу жұмыстары республикалық ғылыми сайыстардың жүлделі орындарына ие болды.

Ғалымның жетекшілігімен 50 магистрлік диссертация қорғалды.

Марапаттары:

А.М. Картаева 2006-2008 жж. ғылыми мәселелерді шешуге белсенді қатысатын, ғылымды дамытуға елеулі үлес қосқан талантты жастарға арналған Қазақстан Республикасының Ғылым мен білім министрлігінің мемлекеттік ғылыми шәкіртақысының иегері;

«С.Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың үздік оқытушысы» (2011),

ҚР Білім және Ғылым министрлігі «ЖОО-ның үздік оқытушысы» мемлекеттік грантының иегері (2012),

Қазақ тілі мен әдебиеті саласындағы іргелі зерттеулері үшін DIPLOM DI MERITO Европаның алтын медалімен марапатталған. (Москва, 2013),

Қазақстан халқы тілдері күні мерекесіне орай тіл саласын дамытуға қосқан үлесі үшін ҚР Мәдениет және спорт министрінің Құрмет грамотасымен марапатталған (Нұр-Сұлтан, 2020).

Мемлекеттік «Ерен Еңбегі үшін» медалімен наградталған. (ҚР Президенті Қ.К.Тоқаев 2020 ж. 13 қазан).

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Алғыс хатымен марапатталған (2021 ж.). (Халқымыздың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлының 175 жылдық және дала данышпаны, әлемнің екінші ұстазы Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдық мерейтойларына арналған іс-шараларды ұйымдастыру мен өткізуге қосқан үлесі үшін).

2025 жылы сәуір айында "ҚР Білім беру ісінің үздігі" төсбелгісімен марапатталды. 

А. Қартаева  шығармалары

Произведения А. Картаева 

Кітаптар – Книги 

Картаева, А. Шығыс әдебиеті [Мәтін] : оқу құралы / А. Картаева. - Өскемен : ШҚМУ, 2004. - 78 б.

Картаева, А. Абай және Әуезов тіліндегі көріктеу құралдары [Мәтін] / А. Картаева // Абай және XXI  ғасыр : халықаралық ғылыми- тәжірибелік конференциясының материалдары 21-22 қазан 2005 жыл. - Өскемен : ШҚТУ, 2005. - Б.167.

Картаева, А. Абай мұрасы "Абай жолы" роман-эпопеясында [Мәтін] / А. Картаева. - Алматы, 2005. - 146 б.

Картаева, А. Абайтану ғылымының қалыптасуындағы М. Әуезовтің еңбегі [Мәтін] / А. Картаева // Абай және XXI  ғасыр: халықаралық ғылыми - тәжірибелік конференциясының материалдары 21-22 қазан 2005 жыл. - Өскемен : ШҚТУ, 2005. - Б. 173.

Картаева, А. Абай мен Әуезов шығармашылығындағы үндестік [Мәтін] / А.  Картаева;  Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. - Өскемен, 2007. - 152 б. 

Картаева, А. Абай мен Мұхтар Әуезов: рухани сабақтастық пен көркемдік тұтастық [Мәтін] : монография  / А. Картаева; ред. М. Мырзахметұлы ; Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты. - Алматы,  2010. - 380 б. 

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации в периодических изданиях и сборниках

Картаева,А. Абай қарасөздерінің М. Әуезовтің публицистикалық шығармаларындағы іздері [Мәтін] / А. Картаева // Абай. - 2007. - № 1. - Б.24-29.

Картаева, А. Абай мұрасындағы адамгершілік танымның Мұхтар Әуезов шығармаларындағы көрінісі [Мәтін] / А. Картаева // Шығыс Қазақстан техникалық университетінің хабаршысы. - 1999. - № 4. - Б. 107-110.

Картаева, А. Әуезов шығармашылығындағы перифраз [Мәтін] / А. Картаева // Абай. - 2005. - № 1. - Б. 65-67.

Картаева, А. Абай үні - халық үні : [Ұлы ақынның шығармашылығы жайында ] / А. Картаева // Дидар. - 2005. - 3 қырк. (№85-86). - Б. 6.

Картаева, А. Ел билеу жүйесінің Әуезов шығармаларындағы көрінісі [Мәтін] / А. Картаева // Абай. - 2007. - № 2. - Б. 74-77.

Картаева, А. Жазушының ғұмырлық тақырыбы [Мәтін] / А. Картаева // Дидар. - 2007. - 13 қыркүйек. - Б. 4.

Қартаева А.Шәкәрім Абай поэзиясындағы ел ішінің дертті көрінісі [Мәтін] / А. Қартаева // Жаһандану сыны жағдайындағы Абай және Шәкәрім мұралары : халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары : 21-22 мамыр 2008 жыл. - Өскемен : ВКГТУ, 2008. - 355 б.

Картаева, А. Шығыстың шынары [Мәтін] / А.Картаева // Дидар. - 2008. -  12 сәуір. - Б. 6.

Картаева, А. Абай поэзиясындағы психологизм Әуезов шығармашылығында [Мәтін] / А.Картаева // ҚазМУ хабаршысы. Филология сериясы. - 2006. - № 3.- Б. 120-122.

Картаева, А. "Абайдың діні - сыншыл ақылдың шартты діні" [Мәтін] : [М. Әуезов зерттеулері негізінде] / А. Картаева // Абай. - 2012. - № 1-4. - Б. 60-67.

Картаева, А. Өскемен өңірінің әдеби өмірі [Мәтін]  / А. Картаева // Алтай-түркі әлемінің алтын бесігі: халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдары 26-27 тамыз 2013 жыл. 1- бөлім. - Өскемен, 2013. - 387 с.

Картаева, А. Шетелдегі қазақ баспасөзі [Мәтін] / А. Картаева, А. Сағатбекова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. - 2015. - № 6. - Б. 261-265.

Картаева, А. Ел мен жер тағдыры : [Қ. Ысқақ шығармашылығы туралы] / А. Картаева // Тәңіртау. - 2025. - №3. - Б. 12-18

 

Өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы. - 2014. - Қартаева Айжан Маратбекқызы : б. 454.      

Ысқақұлы, Д. Қазақ әдебиеттанушылары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Д. Ысқақұлы. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. - Картаева Айжан Маратбекқызы: б. 227.

А. Картаеваның қатысуымен шыққан кітаптар

Книги, вышедшие при участии А. Картаевой

 

Барбосынова, Қ. Қазақ әдебиетінен курс және диплом жұмыстарын жаздыру [Мәтін] : оқу-әдістемелік құрал / Қ. Барбосынова,  А. Қартаева. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2005. - 54 б.