Аухадиев С. Ә.

Жаңартылды 26.05.2025 09:49

Аухадиев Сайлаухан Әбілханұлы (1939 ж.т.) – қалалық ақсақалдар кеңесінің төрағасы, Өскемен қаласының, Күршім, Катонқарағай және Тарбағатай аудандарының Құрметті азаматы.

1939 жылы 24 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Бестерек ауылында дүниеге келген.

1957 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтына агрономия факультетіне оқуға түседі. Кейін Алматы жоғары партия мектебін сырттай аяқтайды.

1963 жылдан 1980 жылға дейін Шығыс Қазақстан облысының Большенарым және Марқакөл аудандарында колхоз бен совхоздардың бас агрономы, директоры болып жұмыс істейді. Тарбағатай аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болып он жыл қызмет атқарады. 1990 жылдардың басында Шығыс Қазақстан облысының Монополияға қарсы саясат жөніндегі мемлекеттік комитетін басқарды. Содан кейін Облыстық нан инспекциясын басқарады.

1999-2006 жылдары С. А. Аухадиев Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Шығыс Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы бөлімінің бастығы болды.

Аудандық және облыстық халық депутаттары Кеңесінің депутаты, сондай-ақ Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.

«Еңбек Қызыл Ту» орденімен, алты медальмен марапатталған. 2000 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін – Өскемен қаласы мен Шығыс Қазақстан облысы Ардагерлер кеңесінің мүшесі, ШҚО бойынша Қазақстан халқы Ассамблеясының қалалық жұртшылық кеңесінің және қоғамдық келісім кеңесінің мүшесі, Өскемен қалалық Ақсақалдар кеңесінің төрағасы. 2020 жылы Сайлаухан Аухадиевке Өскемен қаласының дамуына қосқан ерекше үлесі үшін «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді.

                                                  С. А. Аухадиевтың қатысуымен шыққан басылымдар
                                                        Издания, вышедшие при участии Аухадиева С. А. 

Его дела не подвластны времени : к 85-летию со дня рождения А. К. Протозанова : сборник воспоминаний / сост. Л. Б. Шик. - Усть-Каменогорск : Издательство ВКГУ, 1999. - 159 с. 

                                                                Аухадиев С. А. туралы әдебиет
                                                                Литература об Аухадиеве С. А
                                                                           Кітаптар – Книги 

Аухадиев Сайлаухан Абильханович // Книга почёта. Город Усть-Каменогорск = Құрмет кітабы. Өскемен қаласы / автор идеи и рукодовитель Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - С.154-155. 

                                                                       Мақалалар - Статьи 

Азмухамбетов, Ш. Эпопея тучных колосьев : [О С. Аухадиеве - главном государственном хлебном инспекторе] / Азмухамбетов Ш. // Рудный Алтай. - 1999. - 23 дек. - С. 3
Шик, Лео Богданович. В конкретных делах быть отличником : это характеризует Сайлаухана Аухадиева всю жизнь. / Л. Б. Шик. // Рудный Алтай. - 2019. - 21 декабря. - С. 3.

Әшірбаев Б. Ж.

Жаңартылды 04.11.2024 15:27

Әшірбаев Болат Жақыпбекұлы (1964 ж.) – Тарбағатай ауданының Құрметті азаматы, композитор, әнші, республикалық жас композиторлар байқауының лауреаты, ШҚО Композиторлар одағының және Қазақстан Авторлар одағының мүшесі.

1964 жылы 17 қаңтарда Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылында дүниеге келген. Ақжар ауылының музыка мектебінде оқып, Өскемен (Шығыс Қазақстан облысы) педагогикалық институтының музыка факультетін (1982-1989) бітіріп, «Музыка мұғалімі, тәрбиеші әдіскер» мамандығын алған.

Бірінші курстан кейін әскер қатарына шақырылады. ЖОО-да оқуға қайта оралып, «Көктем» фольклорлық ансамблін басқарады. Содан кейін Өскемен қаласында өзі сабақ берген Жамбыл атындағы мектеп-интернат базасында «Достық» ВАА құрған. Бүкіл Қазақстанды аралап, Ленин атындағы лицей-интернат жанындағы Өнер мектебінің директоры болады.

1993–2000 жылдары №3 қазақ орта мектебі жанындағы Өнер мектебінің директоры болған.

2000–2003 жылдары Новоявленка ауылының орта мектебінде тәрбие жұмысы бойынша меңгеруші болып жұмыс істеген. Бірнеше ән жинағының авторы, Алматыда өткен «Үкілі үміт» Республикалық жас композиторлар байқауының дипломанты.

Қазақстандық эстрада жұлдыздары орындайтын 30-дан астам әннің авторы.

2011 жылы 13 әннен тұратын CD-дискі шығарған.

2014 жылдан – Ақмола облысы, Целиноград ауданының Мәдениет үйінің директоры.

Б. Ж. Әшірбаев туралы әдебиеттер 

Литература о Б. Ж. Ашербаеве

Кітаптар-книги:

Әшірбаев Б. Тарбағатай таулары [Мәтін] : Ән жинағы / Әшірбаев Б. - Семей : СемейПечать, 1998. - 39 б.

Туған жер әуендері [Мәтін] : ШҚО композиторларының шығармалар жинағы = Земли родной напевы. - Өскемен, 2005. - Б. 49.

Қазіргі айтыс [Мәтін]. - Астана : Күлтегін, 2006.

Мақалалар –статьи

Сарсембайқызы, Ғ. Сазгердің ән думаны [Мәтін] / Ғ. Сарсембайқызы  // Дидар. - 2004. - 7 желтоқсан.- Б.3.

Чукатаев, Е. "Тарбағатай таулары" атты үн таспа [Мәтін] : [Сазгер Б. Әшірбаевтың үнтаспасы жарық көрді.] / Е. Чукатаев // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 5.- Б.23.

Молдабек Ш. Облыс әкімінің орынбасарын сабатқан кім? [Мәтін] : Бақытжан Әшірбаевтың сабалуы / Молдабек Ш. // Қазақстан - ZAMAN . - 2005. - 8 шілде (N 27). - Б. 5.

Әліпбай, С. Әсерлі әндер [Мәтін] / С. Әліпбай // Егемен Қазақстан. - 2015. - 17 қараша.- Б. 22.

***

Мустафин, С. Песни Болата Ашербаева [Текст] / С. Мустафин  // Рудный Алтай. - 2007. - 6 февраля. - С. 8

Ким Е. О хитах, рожденных в Тарбагатайских горах [Текст] : [о композиторе Б. Ашерабаеве] / Е. Ким // Рудный Алтай. - 2015. - 3 февраля. - С. 4.

Ахмеров Ғ. Г.

Жаңартылды 10.09.2022 11:55

Ахмеров Ғабдулғазиз Гайнутдинұлы (1925-2020) – ҰОС қатысушы. Семей қаласының Құрметті азаматы

1925 жылы 11 шілдеде Семипалатинск қаласында (қазіргі Семей қаласы) жұмысшы отбасында дүниеге келген. Еңбек жолын 1942 жылы «Пимокат» артелінің жұмысшы-тұрманшысы болудан бастаған. Осы жылдың желтоқсанында ол өз еркімен Ұлы Отан соғысының майданына шақырылады. Неміс-фашистік басқыншылармен шайқастарға белсенді қатысады. Венгрия, Австрия, Чехословакия аумақтарын фашистерден босату кезінде Суворов дивизиясының 114 гвардиялық әуе-десанттық Вена Қызыл Ту Орденінің құрамында соғысқан. 1950 жылы Кеңес Армиясы қатарынан демобилизациядан кейін Ахмеров ІІМ органдарында қызмет етеді. 1954 жылдан 1961 жылға дейін облыстық партия комитетінің аппаратында облыстық атқару комитетінің ұйымдастыру бөлімінде нұсқаушы болып жұмыс істейді. 1973 жылы сәуірде қалалық аудандарды ұйымдастыру кезінде Г.Ахмеров Киров аудандық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте ол қатарынан алты шақырылымға сайланды және зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Ғ. Г. Ахмеровтың жұмысы кезінде ол басқарған Киров ауданы әлеуметтік-экономикалық дамуда айтарлықтай жетістіктерге жетті. Киров ауданы өнеркәсіптік, мәдени-тұрмыстық құрылыс пен абаттандыруда үздік көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін облыс пен республиканың Қызыл туларына ие болады. Жасына байланысты зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ғабдулғазиз Ахмеров басында облыстық атқару комитетінің референті, содан кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі депутатының көмекшісі В.Н. Лобов қызметін жалғастыруда.  

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол үлкен қоғамдық жұмыстарды жүргізеді. 1990 жылы Татар қоғамдық бірлестігін ұйымдастырды. Соғыс және еңбек ардагерлері қалалық кеңесі пленумының мүшесі, Қазақстан халықтары Кіші Ассамблеясының мүшесі болып сайланды, қала әкімі жанындағы ақсақалдар кеңесінде және «Жауынгерлік Даңқ» қалалық мұражайында еңбек еткен.

Жауынгерлік және сіңірген еңбегі үшін Ғабдулғазиз Гайнутдинұлы Отан соғысы және «Құрмет белгісі» ордендерімен, «Жауынгерлік еңбегі үшін», «Венаны алғаны үшін», «Ерен еңбегі үшін», медальдарымен және басқа да үкіметтік наградаларымен марапатталған.

Көп жылғы, адал еңбегі, қаланың дамуына қосқан жеке үлесі, белсенді қоғамдық-саяси қызметі үшін оған 2000 жылы 21 ақпанда «Семей қаласының Құрметті азаматы» атағы беріледі.

2020 жылдың шілдесінде 96 жасында қайтыс болады.

Г. Г.Ахмеров туралы әдебиеттер

Литература об Ахмерове Г. Г.

Бабченко, О. Родина — это мы /О. Бабченко // Наше дело. - 2010. - 15 апреля. - С. 6

Гуляева, Е. Земной поклон вам, ветераны! /Е. Гуляева // Спектр.- 2010. - 5 мая.- С. 8
Палу, Д. Бережная память / Д. Палу // Вести Семей. - 2010. - 29 апреля. - С. 3
Шыбынтаева, М. Поклонимся мертвым и живым / // Спектр. - 2010. - 26 мая. - С. 5
Нугуманова, Г. Светлую память храним / Г. Нугуманова, Г. Байкенова // Вести Семей. - 2010. - 6 мая. - С. 2
Ахмеров, Г. Г. «Патриотизм был, есть и будет» /Г. Г. Ахмеров // Спектр. - 2011. - 4 мая.- С. 8

Купцова, В. Их помнит мир спасенный /В. Купцов // Спектр.- 2013.- 8 мая. - С. 9
Порядина, Н. Война и судьбы /Н. Порядина // Вести Семей. - 2013. - 7 мая. - С. 4
Порядина, Н. Ради мира на Земле / Н. Порядина // Вести Семей. - 2013. - 7 мая. - С. 4
Нуруллин, Э. Благородная миссия /Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2014. - 7 мая. - С. 3
Нуруллин, Э. Школа мужества, отваги и чести/ Э. Нуруллин // Вести Семей.- 2014. - 5 августа. - С. 3
Шайхынова, А. Живой пример служения Отчизне /А. Шайхынова// Вести Семей. - 2014. - 7 января. - С. 3
Касенов, Ж. Подвиги не забыты /Ж. Касенов // Вести Семей.- 2015.- 12 мая.- С. 1
Бейсембаев Д. Почетный гражданин области / Д. Бейсембаев // Спектр. - 2015. - 8 июля. - С. 2

Яковлева, Н. Славный путь воздушно-десантной дивизии /Н. Яковлев // Вести Семей. - 2015. - 3 февраля. - С. 2

Гуляева, Е. Габдулгазиз Ахмеров: «Я не умирать пошел в бой, а побеждать и жить!» /Е. Гуляева // Наше дело. - 2015. - 8 января. - С. 6
Миллер И. Последний резерв Сталина /И. Миллер // Экспресс-К. - 2016. - 21 мая.- С. 4
Гуляева Е. По заслугам // Наше дело. - 2017. - 11 мая. - С. 7

Байбатшин Ә. Б.

Жаңартылды 19.03.2025 17:27

Байбатшин Әубәкір (1914-2011) -  Өскемен қаласы,  Риддер,  Глубокое, Ұлан, Күршім аудандарының Құрметті  азаматы. 

Әубәкір Байбатшин Павлодар облысы, Май ауданына қарасты, Үлкен Ақжар ауылында 1914 жылы 22 ақпанда дүниеге келген. Ерте жаста әке-шешеден айырылып, әуелі балалар үйінде, кейін мектеп-интернатта тәрбиеленді.

Жеті жылдық мектеп интернатты бітірген соң Абай атындағы Семей педагогикалық техникумына оқуға түседі. Семей педагогикалық училищесін бітіргеннен кейін, мұғалім, меңгеруші болып жұмыс істеді. 1937 жылы Риддер қаласындағы №10 жетіжылдық мектепте физика және математика пәнінің мұғалімі, директоры болды.
Болашақ жары 1940 жылы Қайырбану Қыдырханқызы - Өскеменнің коммунистік саяси ағарту техникумын үздік оқумен тәмамдап, Риддер қаласындағы №10 мектепке мұғалім болып орналасады. Олардың таныстығы осы жерден басталады. Әубәкір 1941 жылы Ұлы Отан соғысына шақырылса, Қайырбану өз еркімен 1942 жылы 15 мамырда әскери эшелонмен Риддерден майданға аттанады.
Ұлы Отан соғысының қатысушысы, 2-ші Украиналық фронттың құрамында Украинаны, Молдавияны, Румынияны, Венгрияны, Чехословакияны азат етті. Одан әрі Қиыр Шығыста жауынгерлік әрекеттерге қатысты. Соғыстан кейін Шығыс Қазақстан облысының партиялық және кеңестік органдарында әр түрлі басшылық лауазымдарда қызмет атқарды. 1946 жылы Қайырбану Қыдырханқызына үйленіп, қос ардагер үш ұл, төрт қыз тәрбиелеп өсірген құрметті ата-ана.
Отан алдындағы еңбектері үшін 1-ші және 2-ші дәрежелі Отан соғысының, Қызыл Жұлдыз ордендерімен, үш мәрте Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, «Құрмет Белгісі», «Парасат» ордендерімен басқа да көптеген медалдармен марапатталды. Өскемен қаласының еңбек ұжымдарында және қатысушы жастар арасында үлкен патриоттық тәрбиелік жұмыстарды жүргізді. 2011 жылы ақпан айында қайтыс болды.

Ә. Б. Байбатчин туралы әдебиеттер 

Литература о А. Б. Байбатчине

Кітаптар-книги:

Жеңіс деп соққан жүректер [Мәтін] : естелік кітап. - Өскемен : [б. и.], 2005. - 240 б.

Қапанов, Б. Нәрін, дарын, бәрін берген - туған жер [Мәтін] : очерктер / Б. Қапанов. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2008. - 703 б.

Нұқайұлы, Т. Жарқыраған қос жұлдыз [Мәтін] : Ғұмырнама / Т.  Нұқайұлы  - Өскемен : Полиграфия, 1999. - 173 б.

Ерлік - ұрпаққа мұра [Мәтін] / Оралхан Бөкей атындағы № 44 қазақ орта мектеп-лицейі. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2010. - 299 б.

***

Байбатчин А. Б. //Почетные граждане Усть-Каменогорска [Текст] / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. – С.3.

Мақалалар –статьи:

Қасымов, А. Iзгiлiк iздерi: [Ардагерлер Әубәкiр және Қайырбану Байбатшиндер туралы] : [Мәтін] // Коммунизм туы.- 1990.- 6 наурыз

Айтқанұлы, Ғ. Тұсаукесер өтті [Мәтін] / Ғ. Айтқанұлы // Дидар. - 2000. – 24 маусым.

Нұқайұлы, Т. Олар ерлікпен өткен жол [Мәтін] : [Ұлы Отан соғысының ардагерлері Әубәкір және Қайырбану Байбатшиндер туралы ] / Т. Нұқайұлы // "Казцинк" ААҚ жаршысы. - 2001. - №20.- Б. 3-4; N21.-3-4

Чистяков, М. Қарулас дос, асыл жар [Мәтін] : [Ұлы Отан соғысының ардагерлері, ерлі-зайыпты Әубәкір мен Қайырбану Байбатшиндерге арналған өлең] / М. Чистяков // Дидар. - 2002. - 3 қыркүйек.- Б.4

Әміренов, М. "Бәйтеректің" басынан Сарыарқаға көз салдым. [Мәтін] / М. Әміренов // Дидар. - 2004. - 21 ақпан.- Б.2

Қасымұлы, А Қарулы дос, жарасымды жар, көп болса ғой екеуіңдей асылдар !... [Мәтін] / А. Қасымұлы // Егемен Қазақстан. - 2007. - 9 мамыр.- Б.5,8.

Попова, И. Ардагер есімі ел есінде [Мәтін] / И. Попова, Н. Воронин // Ақ бұлақ. - 2011. - 15 ақпан.- Б.3.

Ұлы Отан соғысының ардагерлерi, "Парасат" орденiнiң иегерi Әбубәкiр мен Қайырбану Байбатшиндер туралы.

Нұрланқызы, А. Батыр апаларымыздың ерлiгiн ұмытпаймыз / А. Нұрланқызы // Дидар.- 2016.- 4 наурыз (№ 25).- Б. 20. 

***

Семенова, О. Истины Аубакира Байбатчина [Текст] : [Жизнь и деятельность бывш.парт. и совет.работника ...] / О. Семенова // Рудный Алтай. - 1999. - 16 февр. - С.3.

Токобаев, М. Перевалы Аубакира Байбатчина [Текст] / М. Токобаев // Рудный Алтай. - 2004. - 21 февр. - С. 1.

Почетных граждан прибавилось [Текст] // Рудный Алтай. - 2005. - 6 янв. - С. 1

Поломошнова, Л. Студия "Реал Тайм": в режиме реального времени [Текст] / Л. Поломошнова // Достық-Дружба. - 2006 - N 1-2. - №1-2. - С. 97

Попова, Н. Его имя живет в памяти людей [Текст] : [о Почетном гражданине Усть-Каменогорска и Риддера,  А. Б. Байбатчине ] / Н. Попова, Н. Воронин // Огни Прииртышья. - 2010. - 15 окт. - С. 2.

Байбатчин Аубакир Байбатчинович [Текст] : [почетный гражданин г. Усть-Каменогорска ; некролог] // Рудный Алтай. - 2011. - 10 февр. - С. 6.

Маутканов, Г. Жизнь продолжается в поколениях: [110 лет со дня рождения нашего земляка, славного воина Великой отечественной войны Аубакира Байбатчина] / Г. Маутканов // Рудный Алтай. - 2024. - 9 мая (№ 17). - С. 13 : фот. цв.

Фронтовой путь отмечен наградами: [об участнике Великой Отечественной войны Аубакире Байбатчиновиче Байбатчине] // Ертіс алауы=Огни Прииртышья. - 2024. - 9 мая (№ 11). - С. 4

Интернет ресурстар

Интернет ресурсы 

Байбатчин Аубакир Байбатчинович [Электронный ресурс] : [биография] // Официальный интернет-ресурс  Усть-Каменогорского городского маслихата : сайт. – Режим доступа :http://ukmaslihat.vko.gov.kz/ru/citizens_03.htm  (03.11.2018)

Байбатчин Аубакир Байбатчинович [Электронный ресурс] : [биография] // Победители: сайт. - Режим доступа:  https://tengrinews.kz/pobediteli/veteran/673/ (13.11.2018)

Мұхамедқалиев, С. Шаги-в-науку [Электронный ресурс]: [о Байбатчине Аубакире Байбатчиновиче] / С.Мұхамедқалиев// Проект-на-конференцию : .pdf. - Режим доступа: http://oqu-zaman.kz/wp-content/uploads/2018/01/ (13.11.2018)