Қалиғожин С. Ж.

Жаңартылды 03.06.2026 11:54

Қалиғожин Советхан Жақыптегі (1937 -2021 жж.) – ақын, оқытушы, ҚР Журналистер одағының мүшесі.

1937 жылы 6 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданына қарасты Теректібұлақ ауылында өмірге келді. Әкесі Қалиғожа Жақып ұлы ауылдық жерде шаруашылықты ұжымдастыруға ат салысып, ұжымшарда (колхоз) бригадир, есепші, бастық болады. 1941 жылы өз еркімен (броньмен қалтырылып колхозды басқарған) әскер қатарына алынып, отан қорғау жолында қаза болады. Анасы Алтынша Салықшы қызы Советханның 1,5 жасында қайтыс болады. Әке, шешесіз жетім қалған сәбиді апасы Бағжан бауырына салып, қамқорлыққа алады.

Советхан жағдайға байланысты біраз кешігіп 1947 жылы ауылда ашылған бастауыш мектептің 1–ші сыныбына алынып, 1951 жылы осы мектептің 4–ші сыныбын үздік бітіреді. 1951–1952 оқу жылында Құйған мектеп– интернатына қабылданып, оқуын одан әрі жалғастырады. Орта білім алғанға дейін осы интернатта болады. Жазғы каникулда осында жұмыс істеп, киім–кешек алып тұрды. 1957 жылы осы мектептің 10-шы сыныбын жақсы деген бағаға бітіріп, кәмелеттік аттестат алды.

1957 жылдың қазан айынан 1960 жылдың желтоқсан айына дейін әскер қатарында болып, Отан алдындағы борышын атқарды. Әскерден оралысымен Буденновка сегіз жылдық мектебіне дене тәрбиесі мұғалімдігіне қабылданды. Содан зейнеткерлікке шыққанға дейін мектепте істеді. 1961 жылы Семей қаласындағы Н. К. Крупская атындағы пединститутқа сырттай оқуға түсіп, тарих мамандығы бойынша жоғарғы білім алды.

Халық ағарту саласында істеген 46 жылдың отыз жылдан астамы мектепті басқару жүйесін қамтыды. Жылытау сегіз жылдық, Шірікаяқ, Құйған, Теректібұлақ орта мектептерінде директор боп істеді.

Міндетін адал атқарды. Атқарған қызметіне байланысты іскер басшылар қатарында болды. Ол істеген мектептер кезінде облыстық, республикалық деңгейде жақсы нәтижелерге қол жеткізіп жүрді.

Мерзімді баспасөз беттерінде елуден астам оқу–тәрбие жұмысының теориясы мен методикасына байланысты мақалалары жарық көрді. Ол ұсынған мектептің оқу–тәрбие жұмысының құрылымын ауданның бірқатар мектептері пайдаланып жүр. Бірқатар кітаптың авторы.

Әдіскер мұғалім. ҚР білім беру саласының үздігі. ҚР білім министрі мен кәсіподақ комитетінің құрмет грамотасының иегері. Облыстық, республикалық педагогикалық оқудың сан мәрте жеңімпазы. Күршім ауданының құрметті азаматы. Творчестволық іспен шұғылданады.

2021 жылы 25 желтоқсанда дүниеден өтті. 

 

 

С. Қалиғожиннің кітаптары

Книги Калигожина С.

 

Қалиғожин, С. Өнегелі отбасы-өрелі ұрпақ [Мәтін] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Шығыс Полиграф, 2011. - 170 б.

Қалиғожин, С. Мықты болсаң күлмей көр [Мәтін] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2013. - 67 б.

 

С. Қалиғожиннің мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары

Публикации Калигожина С. в периодических изданиях и сборниках

 

Қалиғожин, С. Көкжарлы Көкжал Барақ [Мәтін] / С. Қалиғожин, Т. Қайырбаев // Дидар. - 1991. - 10 қыркүйек.

Қалиғожин, С. Көкжал Барақ туралы [Мәтін] : [Қабанбай батырмен Шорға ұрсысына қатысуы] / С. Қалиғожин // Рауан. - 1991. - 10 қыркүйек.

Қалиғожин, С. Өскеменде АЭС салынса, кадрлар мен жұмыс қолдары қайдан келеді? [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 1991. - 30 шілде.

Қалиғожин, С. Көкжарлы Көкжал Барақ және оның ата тегі мен ұрпақтары [Мәтін] / С. Қалиғожин, Т. Қайырбаев // Дидар. - 1992. - 18 шілде.

Қалиғожин, С. Көкжарлы Көкжал Барақ [Мәтін] : [батыр бабамыздың туғанына 290 жыл] / С. Қалиғожин // Егемен Қазақстан. - 1992. - 24 қыркүйек.

Қалиғожин, С. Оқу тәрбие жұмысын заман талабына сай ұйымдастыру [Мәтін] : [Күршім ауданындағы оқу-тәрбие жұмысы] / С. Қалиғожин // Рауан. - 2000. - 27 наурыз.

Қалиғожин, С. Көкжарлы Көкжал Барақ [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2000. – 13 маусым.

Қалиғожин, С. Талапқа сай талпыныс [Мәтін] : [Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы Теректібұлақ орта мектебінде атқарылып жатқан игі істер туралы] / С. Қалиғожин // Қазақстан мұғалімі. - 2001. - 28 наурыз. - Б. 1.

Қалиғожин, С. Жақсыдан - шарапат [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2003. - 1 ақпан. - Б. 2.

Қалиғожин, С. Ауылым қайда барасың? [Мәтін] / С. Қалиғожин // Рауан. - 2005. - 7 мамыр. - Б. 3.

Қалиғожин, С. Нысаналы мақсат [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2007. - 21 сәуір. - Б. 6.

Қалиғожин, С. Ақын - мұғалім [Мәтін] / С. Қалиғожин // Рауан. - 2008. - 11 қараша. - Б. 2.

Қалиғожин, С. Бұл өңір байып келеді [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2009. - 14 қазан. - Б. 3.

Қалиғожин, С. Жарылғап батыр [Мәтін] / С. Қалиғожин // Рауан. - 2009. - 18 шілде. - Б. 5-6.

Қалиғожин, С. Қолды болған қоңыр жорға [Мәтін] : [Ақнайман руында отыз жыл болыс болған Омар Бәйекешұлы туралы] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2012. - 11 мамыр. - Б. 13.

Қалиғожин, С. Омар болыстың үш тапқырлығы [Мәтін] : [Ақнайманға отыз жыл болыс болған Омар Байекешұлы туралы] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2012. - 12 наурыз. - Б. 7.

Қалиғожин, С. Әйгілі Омар болыстың мазары қараусыз қала бере ме? [Мәтін] : [Ақнайманның әйгілі биі, 30 жыл ел басқарған Омар болыс Бәйекешұлы туралы] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2013. - 21 қараша. - Б. 12.

Қалиғожин, С. Қызыл тілдің құдыреті [Мәтін] / С. Қалиғожин // Егемен Қазақстан. - 2014. - 29 қазан (№ 211). - Б. 9.

Қалиғожин, С. Омар болыстың мазары екеніне күмән болмауы тиіс [Мәтін] : [Ақнайманды 30 жыл басқарған Омар Бәйекешұлы туралы] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2014. - 14 наурыз. - Б. 20.

Қалиғожин, С. Көкжарлы Көкжал бараққа ескерткіш орнатылды [Мәтін] / С. Қалиғожин // Рауан. - 2015. - 23 қыркүйек. - Б. 3.

Қалиғожин, С. Көкжарлы Барақ батырға Күршімде ескерткіш орнатылады [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2015. - 15 сәуір. - Б. 5.

Қалиғожин, С. Қарауылдан мерейіміз өсіп, рухтанып қайттық [Мәтін] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2015. - 19 қараша. - Б. 26.

Қырықбайдың кенжесі Зинаш ақын [Мәтін] / әзірлеген: С. Қалиғожин // Дидар. - 2016. - 20 мамыр. - Б. 21.

 

Поэзия

 

Қалиғожин, С. Жылымыз бол баянды, берекелі! [Мәтін] : [өлең] / С. Қалиғожин // Рауан. - 1997. - 8 қаңтар.

Қалиғожин, С. Күркебай мерген [Мәтін] : дастан / С. Қалиғожин // Рауан. - 2008. - 7 шілде. - Б. 2.

Қалиғожин, С. Алаштың асыл қызы еді [Мәтін] : [ақын Фариза Оңғарсыноваға арналған өлең] / С. Қалиғожин // Дидар. - 2014. - 3 ақпан. - Б. 5.

Қалиғожин, С. Шақырып ем қонаққа бөрілерді [Мәтін] : өлең / С. Қалиғожин // Қазақ әдебиеті. - 2015. - 17 - 23 сәуір (№ 15). - Б. 12.

Қалиғожин, С. Ақнайман Жаман батыр [Мәтін] : [Көкжал Барақ батырдың үзеңгілес серігі Жаман батыр туралы дастан] / С. Қалиғожин // Отүкен. - 2015. - № 1. - Б. 112-126.

 

Электрондық ресурстар

Электронные ресурсы

 

Қалиғожин, С. Күнгейлі Күршімім, көшбасшы Ұланым [Электрондық ресурс] : [Күршім, Ұлан аудандарының 80 жылдық мерейтойларына арналған жыр-дастандар] / С. Қалиғожин. - Алматы : Арда, 2008. - 145 б.

Қалиғожин, С. Тәрбие тарландарына тарту [Электрондық ресурс] : [мұғалімдерге арналған көмекші құрал] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Реклама-Дайджест, 2010. - 220 б.

Қалиғожин, С. Өнегелі отбасы - өрелі ұрпақ [Электрондық ресурс] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2011.

Қалиғожин, С. Өрнектелді өлең боп өмірдің кейбір тұстары [Электрондық ресурс] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2012. - 236 б.

Қалиғожин, С. Саңлақ [Электрондық ресурс] : [облысқа танымал ардақты ұстаз, ақылгөй қария М. Шаяхметов туралы] / С. Қалиғожин. - Алматы ; Жидебай : Халықаралық Абай клубы, 2012.

Қалиғожин, С. Барақ ауылы [Электрондық ресурс] : [Күршім ауданы Теректібұлақ ауылының тарихынан] / С. Қалиғожин. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2013. - 135 б.

Крыгин В.С.

Жаңартылды 10.06.2024 15:33

Крыгин Василий Семенович (1923 - 2008) - Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұғалімі.
1923 жылы 23 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы Рубановка ауылында дүниеге келген. 1942 жылдың басында әскер қатарына шақырылып, Тамбов әскери жаяу әскер училищесіне курсант болып оқуға түседі. Кейін Волхов майданына жіберіледі. 1942 жылы 26 қыркүйекте басынан ауыр жараланған. Соқыр және мүлде дәрменсіз болған оны Синявинский батпақтарынан солдаттар алып шығады. Ол ұзақ уақыт емделеді.
1945 жылы желтоқсанда мұғалім болды. 1947 жылдан 1986 жылға дейін мектеп директоры, Шығыс Қазақстан облыстық білім беру бөлімінде меңгеруші болып жұмыс істейді.
1950 жылдары балалар толық мемлекеттік интернатта болатын жаңа типтегі мектептер құрыла бастады. Қазақстанның шығыс аймағында мұндай мекеме Василий Семенович Крыгин басқарған Согрин мектеп-интернаты болса, ол төрт жылдан кейін республикадағы ең үздік мекемеге айналды.
Содан 1965 жылы облыс орталығында жаңадан №1 мектеп ашылып, оның директоры В. Крыгинге жүктелді. Уақыт өте келе бұл мектеп ұжымы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Құрмет грамоталарымен марапатталды.
Василий Семенович Крыгин – Ұлы Отан соғысының ардагері. Майдандағы барлық сынақтардан өтіп, ауыр жарамен оралған ол өз өмірін жас ұрпақ тәрбиелеумен байланыстырды. Қазақ КСР оқу ісінің үздігі, республикалық маңызы бар жеке зейнеткер.
Зейнеткер ретінде ол «Өмір және тәжірибе туралы» кітабын жазып, басып шығарды.
1985-1987 жж. Өскемен қалалық соғыс және еңбек ардагерлері кеңесінің төрағасы болып сайланды. Соғыс мүгедегі. Ғылыми еңбектері, ондаған куәліктері, белгілері, сондай-ақ «Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұғалімі» құрметті атағы бар. КСРО мен Қазақстанның 18 үкіметтік наградалары, оның ішінде І және ІІ дәрежелі Отан соғысы, Октябрь революциясы және «Құрмет белгісі» ордендері бар.
2008 жылы Қазақстан Республикасы күні қарсаңында көрнекті жерлесіміз тұрған үйге мемориалдық тақта орнатылды.

Әдебиет:

Крыгин Василий Семенович. О прожитом и пережитом [Текст]: автобиографические записки / В. С. Крыгин. - Доп. изд. - Усть-Каменогорск : Полиграфия, 1998. - 344 с. - (в пер.)
Крыгин В. С.: [Электронный ресурс]. – Режим доступа

 

Касиманов С.

Жаңартылды 20.12.2024 15:52

Касиманов Садык (1905–1977 гг.) – педагог, этнограф, поэт, заслуженный учитель Казахской ССР.
Родился в 1905 году в ауле Орда Чингистауского района Семипалатинской области (ныне Абайский район, область Абай) в семье бедняка.
В 1912-1916 гг. был учеником в медресе Махмуда в г. Семипалатинске (ныне г. Семей).
В 1916-1917 гг. в возрасте 11 лет Садык вместе с отцом в числе 3000 мобилизованных по Семипалатинскому, Усть-Каменогорскому и Каркаралинскому уездам работал на строительстве железной дороги Рыбинск - Варшава.
В 1920-1922 гг. учился в начальной арабской школе в г. Семипалатинске (ныне г. Семей), затем поступил в Семипалатинский педагогический техникум, который окончил в 1926 году.
В 1926-1933 гг. работал заведующим школами в Абаевском районе, в 1933-1940 гг. – в с. Убинка в Шемонаихинском районе,
в 1940-1942 гг. – директором начальной средней школы с. Ульгулималши Кокпектинского райна, облапсти Абай.
В 1931-1938 гг. учился на заочном отделении Казахского педагогического института в г. Алма-Ата по специальности преподаватель казахского языка и литературы.
В 1940-1942 гг. Касиманов С. К. был курсантом военно-политического училища г. Ленинабада Таджикской ССР.
В 1944-1949 гг. работал директором семилетней школы им. Абая Ново-Покровского района Семипалатинской области.
В 1949-1958 гг. – директором школы в с. Таврия Восточно-Казахстанской области. Параллельно с руководством преподавал казахский язык и литературу.
После переезда в г.Алма-Ату в 1958-1961 гг. работал старшим методистом Республиканского Дома народного творчества Казахской ССР по народному прикладному искусству и устному народному творчеству. По роду своей деятельности Садык Касиманович поддерживал постоянную творческую связь с мастерами прикладного искусства республики, оказывая им большую консультативную помощь.
В 1953 году казахстанским композитором Б. Ерзаковичем переложено на ноты 11 казахских песен, текст которых предоставил Садык Касиманов.
В 1961 году Касиманов С. К. выпустил дидактическое пособие для учителей на уроках развития устной речи «Өс-өс, бөбек», а в 1962 году вышел сборник рассказов для детей «Сикырлы сыбызғы».
Касиманов С. К. написал более 200 статей в области языкознания, абаеведения, этнографии, истории, педагогики, которые печатались в республиканских, областных и районных газетах. Кроме родного казахского языка Садык Касиманович владел русским, киргизским, татарским, узбекским языками, немного знал персидский и арабский языки. Большое место в творчестве Касиманова С. К. занимают произведения для детей. Им написано много детских рассказов, сказок, загадок. Сборник загадок «Жұмбақтар» был издан в 2000 году братом Садыка Касимановича – Жошиханом Касимановым.

 

С. Қасимановтың шығармалары
Произведения Касиманова С.
Кітаптар - Книги

Қасиманов, Садық. Қазақ халқының қолөнері / С. Қасиманов; ред. К. Шалкаров. - Алматы: Қазақстан, 1969. - 248 б.
Қасиманов С. Қазақ халқының қолөнері / Қасиманов С. - Алматы: Қазақстан, 1995. - 240 б.
Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы: 10 томдық. Т. 6: Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан: 1920-2000 жылдар. - Алматы: Сөздік - Cловарь, 2009. - 400 б.

 

С. Қасимановтың мерзімді басылымдарда
Публикации Касиманова С. в периодических изданиях

 

Қасиманов С. Ертіс бойының ері: [өлкемізде Совет өкіметін орнатуға белсене қатысқан Ж. Болғанбаев туралы / С. Қасиманов // Лениншіл жас. - 1966. - 13 июль.
Қасиманов С. Ерлер есімі мәңгілік: [өлкемізде Совет өкіметін орнатуға белсене қатысқан Ж. Болғанбаев туралы] / С. Қасиманов // Коммунизм туы. - 1966. - 20 августа
Қасиманов С. Бір селоның тарихы: [Самар ауданы, Подгорное, бұрынғы Воскресенско] / С. Қасиманов // Коммунизм туы. - 1967. - 6 января
Қасиманов С. Қырандар: [Алтайдың Қызыл тау қырандары жайлы] / С. Қасиманов // Коммунизм туы. - 1967. - 1 марта
Қасиманов С. Ер есімі ұмытылмайды: [өлкемізде Совет өкіметін орнатуға белсене қатысқан Ж. Болғанбаев туралы] / С. Қасиманов // Коммунизм туы. - 1968. - 20 августа
Қасиманов С. Батырдың биік тұғыры / Қасиманов С. // Коммунизм туы. - 1971. - 28 августа
Қасиманов С. "Правданың" қазақ сахарасындағы тілшісі: [Жұбандық Болғанбаев туралы] / С. Қасиманов // Коммунизм туы. - 1976. - 5 мая

 

С. Қасимановтың өмірі туралы мерзімді басылымдарда
Литература о жизни и деятельности Касиманова С.

 

Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010
Шығыс Қазақстан облысы.Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2014. – 456 б.

***

Қасиманов, Қ. Әкем туралы. / Қ. Қасиманов. // Коммунистік еңбек. - 1970. - 11 август. - Б. 4
Қасиманов Ж. Есімін елі ұмытпаса екен / Қасиманов Ж. // Дидар. - 2004. - 25 қыркүйек. - Б. 2
Қасиманов Ж. Қанды опық, қатты дауыл, қараңғы түн / Қасиманов Ж. // Ертіс өңірі. - 2005. - 26 мамыр. - Б. 5
Кенжебай, Мырзан. Еңлік пен Кебектен Ермек батыр қалған-ды : [ Белгілі этнограф Садық Қасимановтың жазып алған нұсқасындағы "Ермек батыр" дастаныны берілген.] / М. Кенжебай . // Мәдениет. - 2014. - №8. - Б. 7-12. ; №9. - Б. 16-19.
Садық Қасиманов (1902-1980) туғанына 115 жыл толуына орай. // Мектептегі психология = Психология в школе. - 2017. - №12. - Б. 39-40.

***

Садык Касиманов // ЛЗ: Сегодня. - 2003. - 21 март. - С3

 

Құлжанова Н. С.

Жаңартылды 17.02.2021 09:08

Құлжанова Нәзипа Сағызбайқызы (1987-1934) педагог, этнограф, аудармашы, журналист

ХХ ғасырдың басында өз халқын ілімге, мәдениетке шақырып, жаңалықтың жаршысы болған халқымыздың көрнекті ағартушысы, алғашқы мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың негізін қалаған тұңғыш педагог, әрі – журналист-публицист.

Н. Сағызбайқызы 1888 жылы Торғай облысы, Жангелдин ауданында қазіргі «Торғай» кеншары жерінде дүниеге келген. Балалық шағы қазақ ауылында, еңбекші бұқараның ортасында өткен. Ол Торғай қаласындағы қазақтың тұңғыш ағартушы-педагогі, демократ, ақын-жазушысы Ы. Алтынсарин іргесін қалаған орыс-қазақ мектебін бітірген. 1902 жылы Қостанай қаласының Қыздар гимназиясын бітіріп, 1903-1904 жылдары қайта Торғай қаласына келіп, өзінің жастығына қарамастан 15 жасында әйелдер училищесінде мұғалімнің көмекшісі болып еңбек еткен. Одан кейін Орынбор қаласындағы Мұғалімдер семинариясын бітірген. 1905-1920 жылдары сол Семей Мұғалімдер семинариясында мұғалімдік қызметте болған.

Нәзипа Құлжанова 1923 жылы мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру жайлы «Мектептен бұрынғы тәрбие» кітабын жазған. Бұл Қазақстан оқу комиссариатының тәрбие бөлімінің нұсқауымен және арнайы тапсырысымен жазылған алғашқы авторлық туынды.

ХХ ғасырдың басында өз халқын ілімге, мәдениетке шақырып, жаңалықтың жаршысы болған халқымыздың көрнекті ағартушысы, алғашқы мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың негізін қалаған тұңғыш педагог, әрі – журналист-публицист.
Н. Сағызбайқызы 1888 жылы Торғай облысы, Жангелдин ауданында қазіргі «Торғай» кеншары жерінде дүниеге келген. Балалық шағы қазақ ауылында, еңбекші бұқараның ортасында өткен. Ол Торғай қаласындағы қазақтың тұңғыш ағартушы-педагогі, демократ, ақын-жазушысы Ы. Алтынсарин іргесін қалаған орыс-қазақ мектебін бітірген. 1902 жылы Қостанай қаласының Қыздар гимназиясын бітіріп, 1903-1904 жылдары қайта Торғай қаласына келіп, өзінің жастығына қарамастан 15 жасында әйелдер училищесінде мұғалімнің көмекшісі болып еңбек еткен. Одан кейін Орынбор қаласындағы Мұғалімдер семинариясын бітірген. 1905-1920 жылдары сол Семей Мұғалімдер семинариясында мұғалімдік қызметте болған.
Нәзипа Құлжанова 1923 жылы мектепке дейінгі тәрбие мен білім беру жайлы «Мектептен бұрынғы тәрбие» кітабын жазған. Бұл Қазақстан оқу комиссариатының тәрбие бөлімінің нұсқауымен және арнайы тапсырысымен жазылған алғашқы авторлық туынды.
Аталмыш кітапқа алғысөз жазған қазақ халқының ұлы перзенті Ахмет Байтұрсынұлы былай деген: «Заман амалының жарысынан, заман көшінің қатарынан қалмай өмір сүру үшін бүгінде адамға көп өнер – білім даярлау керек». Автордың бұл еңбегі мынадай тараудардан тұрады :1. «Күллі жер жүзінде»2. «Мектеп жасына толмаған бала»3. «Мектеп жасына толмаған балаға тәрбие не керек?»4. «Мектептен бұрынғы тәрбиенің Россиядағы түрі»5. «Бала бақшасы деген не?» Сол кездің өзінде шет елдердің мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жұмыстарын зерделеу жүргізілгендігін осы кітаптың мазмұнынан айқын көруімізге болады. Мысалға, «Күллі жер жүзінде» атты алғашқы тарауында дүние жүзін мекен еткен Автор дамыған елдердегі бала бақшалардың мән-жағдайын көрсетіп баяндай келе, қазақ тұрмысында бала бақшаның болашақ ұрпақты тәрбиелеуде зор қызмет атқаратындығына зор сеніммен қарайды.
Сонымен қатар, Италия балабақшаларының балаларға арналған құрал-жабдықтармен талапқа сай қамтамасыз етілгендіктерін, Швицарияның Цюрих қаласындағы тастан жасалған мектептің бір жағында мектепке жасы толмаған балалардың үйі бар екендігін және оның балалардың жас шамасына сай құралдармен жабдықталғандықтарын бейнелейді.
Шотландиядағы Эдинбург қаласындағы балалар бақшасын өз алдына ерекше етіп көрсеткен. Ол жерде күнделікті, таңертең ашық далада балалар бастары қосылғанда, кешкісін үйлеріне қайтарда бір-біріне «Амандық өлеңдерін» айтады дейді.
Н. Құлжанова Европа елдеріндегі балалар бақшаларының өмірін үлгі ете отырып, күншығыстағы Жапония мемлекетіндегі балалар тірлігін де әңгімелейді.
Автор бұл еңбегінде ең бастысы бірігіп ойын ойнау, еңбекке дағдыландыру, тазалыққа, реттілікке, ұйымшылдыққа баулу, балалардың ойына, жас межесіне, қабылдау ерекшеліктеріне барлық жұмысты бағындыру, дәрігерлік бақылауда болуын қадағалау, өлең айту, сурет салу тағы басқа өнерлерін дамыту мәселелеріне көңіл бөледі. Болашақтағы қазақ балалар бақшасы сондай болса екен деп армандайды.
Нәзипа Сегізбайқызы мектеп жасына толмаған бала тәрбиесінде оның жас ерекшеліктеріне назар аудару қажеттігін нақты мысалдармен түсіндірген. Ол баланың қалыппен дамуы үшін оған айтылатын сөз де, көрсетілетін қимыл да, үйретілетін тағылым да шамадан тыс көп болмау керек және тым ауыр болмауы ескерілуі шарт дейді. Мөлшерден артық тапсырмалар баланың дамуына кері әсерін тигізуі мүмкіндігін және баланың дамуы үнемі дәрігер мен педагогтың бақылауында болуы қажет дейді. Сол кездің өзінде оқымысты ғалымдардың үш жасар баланы зерттеу объектісі етіп алғандығын мысал етеді. Үш жастағы баланың даму ерекшелігін, білімге, зерттеуге, құпия ашуға құмарлығын мәлімдейді. Назипа Құлжанова баланың бойындағы білуге, тануға, ұғынуға, көруге, байқауға, өзінше қайталауға әуестігін тыйып тастамау керектігін, оларды бағыттап, алдында тұрған сауалдарды бірігіп шешуге ұмтылу қажеттігін, бала мүмкіндігіне қарай тұқым қуалаған мінездің әртүрлі құбылуын дәлелдеп көрсеткен. Мектеп жасына дейінгі балаларды мектепке баруға дайындауды, оларға «Мен» түсінігін қалыптастыруды және де жас шамаларына байланысты даму деңгей ерекшеліктерін ғылыми түрде негіздеген. Сонымен қатар, балаларды мектепке толыққанды дайындау мәселелері бойынша қойылған сауалдарды жауапсыз қалдырмаған, ғылыми тұрғыда негіздеп берген.
Н. Құлжанова мектеп жасына толмаған бала тәрбиесінде ойынның ерекше қызмет атқаратындығына айрықша көңіл бөліп былай деген: «Балаға керегі – ойын. Ең мағыналы, пайдалы мектебі, бар қызығы ойын. Ойында бала көрген-білгендеріне еліктейді, үйренгендерін нығайтып, бекітеді».
Н.С. Құлжанованың ағартушылық, ұстаздық, қайраткерлік еңбегінің тағы бір ірі көрінісі 1927 жылы Қызылорда қаласында 5000 данамен басылып шыққан – «Ана мен бала тәрбиесі» кітабы. Бұл кітап педагогтарға, тәрбиешілерге, ересектер мен балалар дәрігерлеріне анықтамалық кітап ретінде ұсынылған.
Нәзипа Сегізбайқызы дәрігерлік арнайы білімі жоқ болса да көптеген әдебиеттерді ақтара келе, бала мен ана денсаулығына қатысты пайдалы кеңестерді рет-ретімен оқушысына, қалың көпшілікке ұсынып, қазақ тарихында есімін қалдырған еліміздің көрнекті ұстазы.

Н.Құлжанова туралы:

Ахметова Л. Қарлығаш қаламдастар [Мәтін] / Ахметова Л. - Алматы : Қазақ университеті, 1993. - 112 б.
Жарықбаев Қ Жантану оқулығы [Мәтін] / Жарықбаев Қ. - Алматы : Дарын, 2008. - 630 б.
Жарықбаев Қ.Б. Қазақ тәлім-тәрбиесі [Мәтін] : Қазақ ұлттық педагогикасы мен ұлттық психологиясының тарихы. Оқу құралы / Жарықбаев Қ.Б., Қалиев С.К. - Алматы : Санат, 1995. - 352 б.
Кәрібжанова Г.А. Н.С.Құлжанованың өмірі және қоғамдық-ағартушылық қызметі (1887-1934) [Мәтін] : Тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Кәрібжанова Г.А. - Алматы : Б.ж., 2003. - 36 б.
Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының тарихы (Кеңестік дәуір-1920-1990) [Мәтін] : Мектеп мұғалімдері мен жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы / Қалиев С. - Алматы : Білім, 1999. - 160 б.
Этнопедагогика [Мәтін] : оқулық / Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б. - Астана : Фолиант, 2007. - 400 б.
Қалиұлы С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы [Мәтін] : Оқу құралы / Қалиұлы С. - Алматы : Білім, 2003. - 280 б.
Қожакеев Т. Сара сөздің сардарлары [Мәтін] : Көмекші оқу құралы / Қожакеев Т. - Алматы : Санат, 1995. - 168 б.
Құлжанова Н. Халқыма деп іс қылдым [Мәтін] : Педагог, журналист, әдебиетші Нәзипа Құлжанованың мұрасы / Құлжанова Н. - Алматы : Рауан, 1993. - 168 б.
Хакімжанова М. Үш томдық шығармалар жинағы [Мәтін] : естеліктер, мақалалар. Т. 3, 2006. - 368 б.
Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы [Мәтін] : 10 томдық. Т. 6 : Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан : 1920-2000 жылдар. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009. - 400 б.
Әлемдік педагогикалық ой-сана [Мәтін] : 10 томдық / Қазақстан Республикасының байланыс және ақпарат министрлігі, Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі, Ы. Алтынсарин атындағы ұлттық білім беру академиясы. Т. 10 : XV-XX ғғ. қазақ ойшыл оқымыстыларының тәлім-тәрбие туралы ой-пікірлері. - Алматы : Таймас, 2010. - 400 б.
Бейсенова Ш. Дәстүр жалғастығы немесе журналдың алғашқы шығарушылары Сара Есова,Нәзипа Құлжанова,Нағима Арықова туралы] [Мәтін] / Бейсенова Ш. // Қазақстан әйелдері. - 1995. - №9.- Б.7-9
Елкеева Ә. Нұрғали және Нәзипа Құлжановтардың әлеуметтік-педагогикалық көзқарастары [Мәтін] / Елкеева Ә. // Қазақстан мектебі. - 2004. - №9.- Б.42-44
Жәрімбетова Н. Екеуі де еліне еңбек етіп еді, алайда қостанайлықтар Құлжановтар атын елемей отыр [Мәтін] / Жәрімбетова Н. // Егемен Қазақстан. - 2008. - 13 мамыр.- Б.6.
Қалиев С. Нәзипа Құлжанова және Ахмет Байтұрсынов [Мәтін] : [Н.Құлжанованың туғанына-110 жыл] / Қалиев С. // Қазақстан мектебі. - 1997. - №7.- Б.72-76
Нәзипа Құлжанова [Мәтін] : [Журналист-публицист туралы] // Жарықбаев Қ.,Қалиев С.Қазақ тәлім-тәрбиесі. - Алматы, Алматы,1995
Селкебаева, Айман. Нәзипа Құлжанова: қоғамдық саяси және ұстаздық қызметі [Мәтін] / А. Селкебаева // Қазақ тарихы. - Алматы, 2011. - N 2.- Б.29-30.
Байжұманова Г. Ұлы ақынды ұлықтаған Нәзипа [Мәтін] / Байжұманова Г. // Семей таңы. - 2007. - 30 тамыз.- Б.3.
Дүкенбаева З.О. Қазақ әйелдері арасынан шыққан ұлттық шығармашылық интеллигенцияның тұңғыш өкілдері (ХХ ғасырдың 1- ші жартысы) [Мәтін] / Дүкенбаева З.О. // Білім - Образование. - 2003. - №1 - Б.- Б.77
Қазбалинов Т. Ең алғашқы баспахана [Мәтін] / Қазбалинов Т. // Семей таңы. - 2004. - 3 қыркүйек.- Б.14
Қазбалинов Т. Ірі аймақтың хикаясы [Мәтін] / Қазбалинов Т. // Ертіс өңірі. - 2004. - 17 маусым
Мағауина З. Қазақтың ардақты қызы [Мәтін] / Мағауина З. // Семей таңы. - 2007. - 24 мамыр.- Б.3.
Орынбаева Р. Қазақтың зиялы -қайраткер әйелдерінің идеялары мен ағартушылық қызметі [Мәтін] / Орынбаева Р. // Ұлт тағылымы. - 2000. - №3.- Б.72-72-77
Сағыбаева З. Ардақты,бар Нәзипа ханым [Мәтін] : [Журналист Н.Құлжанова туралы] / Сағыбаева З. // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 1997. - №3-4.- Б.119-124
Сағыбаева З. Қайраткер қыз [Мәтін] : [Қоғам қайраткері Н.Құлжанова туралы] / Сағыбаева З. // Қазақстан мектебі. - 1997. - №3.- Б.64-66
Ілиясова К. Қазақтың күрескер әйелдері [Мәтін] / Ілиясова К. // Қазақ тарихы. - 2000. - №5.- Б.20-24
Қазақ қыздары арасындағы тұңғыш журналист [Мәтін] : [Тұңғыш журналист Н. Құлжанова туралы] / әзірлеген: А. Қасым // Дидар. - 2011. - 3 маусым.- Б.8.
Белгібаев М. Семей Орыс Географиялық бөлімінің XX ғасырда атқарған жұмысы [Мәтін] / Белгібаев М., Әділбекқызы Ж // География және табиғат. - 2004. - №3.- Б.5-15;N4.-3-10;N5.-10.