Ақын жазушылар
Зұлхаров Ғ.
- Жаңартылды 24.02.2022 11:31
Зұлхаров Ғабит (1937 ж.) – журналист, өлкетанушы, М. О. Әуезов мұраларын зерттеуші.
1937 жылы 23 қазанда Семей (қазіргі Шығыс Қазақстан) облысы Жарма ауданы «Қызыл жетек» ұжымшарында дүниеге келген. 1964 жылы КазГУ-ді (қазіргі ҚазҰУ) бітірген.
Ғ. Зұлхаров еңбек жолын 1957 жылы Шар ауданы «За коммунистический труд» газетінде бастап, 1966-1968 жылдары Семей облыстық радиосын басқарған. 1968-1974 жылдары Аягөз аудандық «Алға» («Вперед») газетінің жауапты хатшысы, 1975-1988 жылдары Семей мемлекеттік мұрағаты Аягөз бөлімшесінің аға ғылыми қызметкері , 1989-1995 жылдары – «Аягөз жаңалықтары » («Аягозские новости») газетінің бөлім меңгерушісі болып істеген.
Зұлхаровтың қаламынан «Қарақол асыл тұқымды қой совхозы»(1974), «Әлем әні» (1984) атты деректі кітаптар туған. Поляк революционері А. Янушкевичтің «Күнделіктер мен хаттар» атты сапарнамасын қазақ тіліне (2003) аударған. Поляк халқының жер аударылған революционер – демократтары А. Янушкевич, Г. Зелинский, Б. Залесский, С. Гросс туралы 100-ге тарта мақала жазған. Ғ. Зұлхаров сонымен қатар қазақ-поляк қарым –қатынастары, танымал тұлғалар мен Семей өңірінің тарихы мен мәдениеті жайлы көптеген мақалалардың авторы.
Ғабит Зұлхаров тарихи тақырыптарды зерттеген. Соңғы 30 жыл бойы Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылығын талдауда, насихаттауда ұланғайыр еңбек еткен. М. Әуезовтің көркемсөздік шығармалары мен деректі жолсапар очерктері хақында баспасөз беттерінде 200-ден астам мақалаларын 6 тілде жариялатты. 2006 жылы «Аңыздар, Асулар, Адамдар» атты кітабы жарық көрді.
Ғ. Зұлхаров бүгінде зейнеткер, Аягөз қаласында тұрады.
Шығармашылығын жалғастыруда. КСРО және Қазақстан журналистер Одағының мүшесі.
Ғ. Зұлхаровтың шығармалары
Произведения Г. Зулхарова
Зұлхаров, Ғ. Әлем әні [Мәтін] : «Интернационал» гимні туралы тарихи-документті очерк / Ғ. Зұлхаров ; ред. Ү. Уайдин . - Алматы : Өнер, 1984. - 112 б.
Зұлхаров, Ғ. Аңыздар. Асулар. Адамдар [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров. - Өскемен, 2006. - 204 б.
Зұлхаров, Ғ. Әуезов және Аягөз [Текст] / Ғ. Зұлхаров. - Семей : Зияткер, 2017. - 115 б.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Статьи в периодических изданиях
1997 - 1999
Зұлхаров, Ғ. Әріптікі емес, Көкбайдікі [Мәтін] : ["Қандыжап" дастаны К. Жанатаевтікі екені расталып отыр] / Ғ. Зұлхаров // Қазақ әдебиеті. - 1997. – 2 желтоқсан. - Б. 6.
Зұлхаров, Ғ. Алыстан жазылған сол бір хат [Мәтін] : [жазушы М. Әуезовтың 100 жылдығына] / Ғ. Зұлхаров // Егемен Қазақстан. - 1997. - 8 мамыр.
Зұлхаров, Ғ. Бізге қай Барақ жақын [Мәтін] : [тарихи тұлғалар Көкжарлы Барақ пен Барақ Солтабайұлы жайында] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 1998. - 24 шілде.
Зұлхаров, Ғ. Ш. Уалихановтың Аякөзде болуы [Мәтін] : [1856 жылғы әскери экспедициямен және 1864 жылы Аякөз өңірінде екі рет болғандығы жайында] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 1998. - 17 қараша.
Зұлхаров, Ғ. "Қандыжап"- Көкбайдың дастаны. [Мәтін] : [1996 жылы Аякөзде шыққан Ә. Тәңірбергенұлының "Ұрпақпен үндесу" атты кітабындағы "Абылайхан- Қандыжап" дастаны жайында] / Ғ. Зұлхаров // Үш анық. - 1999. - мамыр.
Зұлхаров, Ғ. Янушкевич тамсана жазған біз білмейтін ақын Жазық [Мәтін] : [Қазақтың ақын қызы Жазық туралы] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 1999. - 4-10 тамыз. - Б. 3.
2000 - 2009
Зұлхаров, Ғ. "Қазақты ат үстінде тану керек" [Мәтін] : [поляк суретшісі Бронислав Залесскийдің туғанына 180 жыл ] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2000. - 17 қазан. - Б. 4.
Зұлхаров, Ғ. Алыста қалған сол жылдар [Мәтін] : [шығыс щеңбері тас жолының 60 жылдығы қарсаңында] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2000. - 22 қаңтар.
Зұлхаров, Ғ. Кемеңгердің бір хаты [Мәтін] : [М. Әуезовтың соңғы хаты ] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2000. - 8 сәуір.
Зұлхаров, Ғ. Ғасыр ғибраттары [Мәтін] : [екі ғасыр тоғысында жаңа мың жылдық қарсаңында Қазақстанның өткен тарихына үңілу ] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2001. - 1 қаңтар. - Б. 2.
Зұлхаров, Ғ. Аягөзге келген хат [Мәтін] : [Ф. М. Достоевскийдің туғанына 180 жыл толуына орай, Аягөзге ақынның хат жазу себебі туралы] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2001. - 25 тамыз. - Б. 4.
Зұлхаров, Ғ. Бәрекелді, қазақтар жасай беріңдер! [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2002. - 2 наурыз. - Б. 6.
Зұлхаров, Ғ. Жүрісім, тұрысымның бәрі абайша ... [Мәтін] : [Абайдың ақын шәкірті Көкбай Жанатайұлы туралы] / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2002. - № 49. - Б. 10.
Зұлхаров, Ғ. Жасампаз жыр - жаухар жәдігер [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2007. - 8 наурыз. - Б. 4.
Зұлхаров, Ғ. Әуезов Аягөзде болғанда [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2008. - 26 ақпан. - Б. 3.
Зұлхаров, Ғ. Кемеңгердің бір хаты [Мәтін] : [Мұхтар Әуезовтың хаты жайында] / Ғ. Зұлхаров // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 20 наурыз. - Б. 10.
Зұлхаров, Ғ. Жасампаз жыр - жауһар жәдігер [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2009. - 13 мамыр. - Б. 13.
Зұлхаров, Ғ. "Еңілік - Кебектегі" Еспембет кім? [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2009. - 28 мамыр (№ 21). - Б. 7.
Зұлхаров, Ғ. Жасампаз жыр - жауһар жәдігер [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2009. - 2 шілде. - Б. 16.
Зұлхаров, Ғ. Зерделі Зелинский [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2009. - 4 қараша. - Б. 10.
Зұлхаров, Ғ. Аягөзге Достоевскийден келген хат [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Аудан тынысы. - 2009. - 27 қараша. - Б. 3.
2010 - ...
Зұлхаров, Ғ. Жасаймын бір қолғабыс [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2010. - 28 қазан (№ 43). - Б. 6, 7.
Зұлхаров, Ғ. Зелинский және оның «Қазақ», «Даласы» [Мәтін] / Ғ.Зұлхаров // Түркістан. - 2010. - 8 сәуір (№ 14). – Б. 1, 9.
Зұлхаров, Ғ. Қазағым-қандасымда еркелеттім [Мәтін] : [жазушы Т. Жомартбаевтың шығармашылығы туралы] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2010. - 24 наурыз. - Б. 12-13.
Зұлхаров, Ғ. Аягөзге Достоевскийден келген хат [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2010. - 16 қыркүйек. - Б. 7.
Зұлхаров, Ғ . Жауһар жәдігерімізге айналған мәңгілік махаббат жыры [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2010. - 15 қазан. - Б. 7.
Зұлхаров, Ғ. Жасаймын бір қолғабыс [Мәтін] : тарихшы-этнограф Құрбанғали Халидтің «Тауарих Хамса» кітабының шыққанына 100 жыл / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2010. - Б. 6-7.
Зұлхаров, Ғ. Шоқанның ізі қалған Аякөзде [Мәтін] : [Шоқан Уәлихановтың Аякөз өңірінде болған сапары жайлы ] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2011. - 1 желтоқсан. - Б. 13.
Зұлхаров, Ғ. Құнары мол құнды еңбек [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2011. - 2 ақпан. - Б. 10; 16 ақпан. - Б. 3.
Зұлхаров, Ғ. Әуезов және Аягөз [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Егемен Қазақстан. - 2011. - 26 шілде (№ 317/324). - Б. 5.
Зұлхаров, Ғ. Аякөзге Достоевскийден келген хат / Ғ. Зұлхаров //ЕгеменҚазақстан. - 2012. - 26 тамыз.
Зұлхаров, Ғ. Қалың колхозшы қолының қимылы («Шығыс сақинасы» атты тас жолның салынғанына 70 жыл [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңір. - 2012. - 18 қаңтар. - Б. 10-11.
Зұлхаров, Ғ. Салқынбелдегі соқтығыс немесе бұдан 100 жыл бұрын болған оқысоқиға [Мәтін] : [болыс сайлауы кезінде болған қақтығы туралы] / Ғ. Зұлхаров // Мөлдір сана. - 2012. - 19 наурыз. - Б. 13.
Зұлхаров, Ғ. Кемеңгердің кейіпкерлері [Мәтін] : [М. Әуезов очерктерінің кейіпкерлерімен кездесу] / Ғ. Зұлхаров // Жұлдыз. - 1986. - № 5. - Б. 188-192.
Зұлхаров, Ғ. Жер аударылушының жазбалары [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2012. - 12 қаңтар (№ 2). – Б. 10.
Зұлхаров, Ғ. Қазағым -қандасымды еркелеттім [Мәтін] : алғашқы қазақ романдарының бірі – «Қыз көреліктің» жарық көргеніне 100 жыл / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2013. - 15 қаңтар. - Б. 6.
Зұлхаров, Ғ. Шоқан Аягөзге қанша рет келген? [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2013. - 17 мамыр. - Б. 12.
Зұлхаров, Ғ. Шоқанның Аягөзде ізі қалған [Мәтін] : [Ш. Уәлихановтың Аягөз өңіріне сапары туралы] / Ғ. Зұлхаров // Қазақ әдебиеті. - 2013. - 7 маусым. - Б. 10.
Зұлхаров, Ғ. Жетелі жер аударушының жазбалары немесе Адольф Янушкевичтің «Қазақ даласына сапар туралы жазбалар» кітабы туралы сыр [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Ақиқат. - Алматы, 2013. - № 7. - Б. 92-95.
Зұлхаров, Ғ. Шоқан күнделігі шерткен сыр [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Егемен Қазақстан. - 2014. - 9 қаңтар. - Б. 6.
Зұлхаров, Ғ. Әуезов Аягөзде болғанда [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Абай. - 2014. - № 1. - Б. 84-92.
Зұлхаров, Ғ. Қазақты ат үстінде тану керек [Мәтін] : (жер аударылушы, поляк революционері Бронислав Залесскийдің «Қазақ даласының тіршілігі» атты суретті альбом кітабының жарық көргеніне 150 жыл) / Ғ. Зұлхаров // Мөлдір сана. - 2014. - 1 желтоқсан. - Б. 9.
Зұлхаров, Ғ. «Тауарих Хамса» және Құрбанғали халид. [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Жұлдыз. - 2015. - № 1. - Б. 133-140.
Зұлхаров, Ғ. Зерделі Зелинский [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Ақиқат . - 2014. - № 9. - Б. 108-111.
Зұлхаров, Ғ. Ақынның ұлылығын генерал-губернатор да мойындаған [Мәтін] : [ұлы Абай өмірінен] / Ғ. Зұлхаров // Дидар. - 2015. - 26 маусым; 2 шілде. - Б. 21.
Зұлхаров, Ғ. Қазақты ат үстінде тану керек [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2015. - 4 маусым. - Б. 9.
Зұлхаров, Ғ. Тінту [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Егемен Қазақстан. - 2015. - 12 тамыз. - Б. 6.
Зұлхаров, Ғ. Ақынды генерал да жақтаған [Мәтін] : Абайға қатысты көптеген деректер мұрағаттарда әлі күнге қорғаусыз жатқаны өкінішті / Ғ. Зұлхаров // Түркістан. - 2015. - 20 тамыз. - Б. 9.
Зұлхаров, Ғ. Елді дүрліктірген екі хат [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Абай. - 2015. - № 4. - Б. 65-73.
Зұлхаров, Ғ. Мұхаңның хаты [Мәтін] / Ғ. Зұлхаров // Жұлдыз. - 2017. - № 9.- Б. 97-106.
Ғ. Зұлхаров туралы әдебиет
Литература о Г. Зулхарове
Кітаптар-Книги
Жанболатұлы, М.Тобықты - Шыңғыстау шежіресі [Мәтін] : Т. 2 / М. Жанболатұлы. - Алматы, 2004. – Ғабит Зұлхаров: б.276.
Аягөз [Мәтін] : Шығыс Қазақстан облысы. Аягөз ауданының энциклопедиясы,Т. 1. - Аламаты, 2010. - Зұлхаров Ғабит: б. 259.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Зұлхаров Ғабит: б. 371.
Мақалалар-Статьи
Қасенханов, Қ. Қаламгер [Мәтін] : [журналист жерлесіміз Ғ. Зұлхаров 60 жаста] / Қ. Қасенханов, Қ. Исалин // Семей таңы. - 1997. - 20 қараша.
Тілеубердіұлы, Т. Ғибратты Ғаба, зерделі Зұлқаров [Мәтін] / Т. Тілеубердіұлы // Дидар. - 2017. - 25 қараша.- Б. 6.
Тілеубердіұлы, Т. Ғибратты Ғаба [Мәтін] / Т. Тілеубердіұлы // Егемен Қазақстан. - 2018. - 14 наурыз. - Б. 10.
Ибрагимов Т.
- Жаңартылды 23.04.2025 08:05
Ибрагимов Төкен Смайылұлы (1939 ж.) - ақын, жазушы, ғалым, филология ғылымдарының кандидаты, қоғам қайраткері.
1939 жылы 18 ақпанда Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы), Ақсуат ауданы, Ерназар ауылында дүниеге келген. ҚазПИ-дың (1964, Абай атындағы ҚазҰПУ) тарих-филология факультетін аяқтаған соң, аспирантураға түсіп, кандидаттық диссертация қорғаған. М. Шаханов, М. Мақатаев және т.б. қазақ ақындары шығармашылығын зерттеп, «Өлең өрісі» атты жеке кітап етіп шығарады.
Семей облысы Ақсуат ауданында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы) А. Жданов атындағы 8 сыныптық мектепте қазақ тілі мен әдебиеті, тарих пәндері мұғалімі, меңгеруші (1964-1969), Семей облыстық телеарнасында әдеби-драмалық және музыкалық бағдарламалар редакторы (1969-1976) қызметтерін атқарған. Өзінің әдеби мақала, өлеңдерімен облыстық, республикалық баспа беттерінде жарияланады.
1976-1996 жж. Т. Ибрагимов Абай мұражайында жұмыс істеді. Абай мемориалды мұражайында директор бола жүріп, қала орталығына үлкен мемориалды кешен, қалалық кешен құрамында Абайдың мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалды қорық-мұражайын, Жидебайда Абайдың Мұражай-үйін, Бөрілі ауылында Мұхтар Әуезовтың әдеби мұражайын құрады. 1996-2009 жж. Абайдың тарахи-мәдени және әдеби мемориалдық қорық-мұражайының бас директоры қызметтерін атқарды. 6400 га ауданды алып жатқан қорық аумағында 16 тарихи ескерткіш орналасқан. Ибрагимовтың бастамасымен ақынның шәкірттері мен ұрпақтары мұражайлары ашылған: Тақыр жерінде – Көкбай Жанатаевтың мұражай-мешіті, Абай ауданының Құндызды ауылында – Шәкір Әбенов мұражайы, Үржар ауданының Мақаншы ауылында – Әсет Найманбаев мұражайы.
Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. «Құрмет» орденімен, «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкері. Абай ауданы мен Семей қаласының Құрметті азаматы (2002).
Т. Ибрагимов шығармалары
Произведения Ибрагимов Т.
Кітаптар – Книги
Ибрагимов, Т. Оймен оңаша [Электрондық ресурс] : өлеңді сөздер / Т. Ибрагимов . - Семей : 1999. - 212 б.
Ибрагимов, Т. Толқын толғау [Мәтін] / Т. Ибрагимов. - Алматы : Өнер, 2000. - 360 б.
Ибрагимов, Т. Индираға хат [Мәтін] / Т. Ибрагимов. - Семей, б. ж. 2002. - 304 б.
Ибрагимов, Т. Жер әңгiмешi... [Мәтін] : дерек сарынды эсселi новелла / Т. Ибрагимов. - Семей, 2009. - 111 б.
Ибрагимов, Т. Шығармалары [Мәтін] / Т. Ибрагимов. - Астана : Фолиант, 2011 - ... .
Т. 1 : Толқын толғау. - Астана : Фолиант, 2011. - 400 б.
Ибрагимов, Т. Шыңғыстау өңiрiнiң шертпелерi [Мәтін] : күйлер / Т. Ибрагимов. - Алматы : Айғаным, 2016. - 96 б.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях
Ибрагимов, Т. Көктем әуендері [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Семей таңы. - 1986. - 26 апрель. – Б. 2
Ибрагимов, Т. Қос қоңыр [Мәтін]: [Ақындар А. Манабаев пен М.Ибраев туралы ] // Семей таңы. - 2002. - 27 қыркүйек. – Б. 3
Ибрагимов, Т.Мұражайлық Абайтанудың мұраты биік [Мәтін] : [Ақын мерейтойы қарсаңында қорық-мұражай директоры осы төңіректе ой бөлісіп отыр) // Қазақ әдебиеті. - 2005. - 17 маусым. – Б. 4-5.
Ибрагимов, Т. Абай мұрасы - қасиетті қазынамыз [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Дидар. - 2006. - 9 желтоқсан. - Б. 2.
Ибрагимов, Т. Жидебай [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 27 ақпан. - Б. 6.
Ибрагимов, Т. Абайдай темірқазығы бар жұрттың ғұмыры - мәңгілік! [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Дидар. - 2009. - 14 қазан. - Б. 5.
Ибрагимов, Т. Абайды танудан гөрі "Абай!" [Мәтін] : "Абай!" деген ұран ығында келеміз / Т. Ибрагимов // Жұлдыздар отбасы. - 2010. - № 5. - Б. 30-32.
Ибрагимов, Т. "Заманды түзетпейді кісі билеп"Көкбай Жанатайұлы -150 [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Семей таңы . - 2011. - 13 қыркүйек. - С. 4
Ибрагимов, Т. Сыншылық қырынан әдебиетке құбылыс болып келдi [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Жұлдыздар отбасы. - 2013. - № 18. - Б. 33.
Ибрагимов, Т. "Дауаңды" оқып, Фариза! [Мәтін] : ақын Фариза Оңғарсыноваға арналған өлең / Т. Ибрагимов // Дидар. - 2014. - 3 ақпан. - Б. 5.
Ибрагимов, Т. Мен Абайды оқи-оқи уланған адаммын [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Қазақ әдебиетi және мемлекеттiк тiл. - 2015. - № 8-9. - Б. 2-5.
Ибрагимов, Т. Тобықтының Құнанбайы нағыз қанiшер [Мәтін] / Т. Ибрагимов // Аңыз адам. - 2015. - № 13. - Б. 31-33.
Ибрагимов, Т. "Милы да ойсыз күн болмас" ( үзiндi ойлар, үзiк сырлар) [Мәтін] : Абай мен Шәкәрiм мұраларынан / Т. Ибрагимов // ХХI ғасыр. Шәкәрiм әлемi. - 2006. - № 1. - Б. 29-34.
Т. Ибрагимов туралы әдебиеттер
Литература об Ибрагимове Т.
Кітаптар – Книги
Қазақстан жазушылары ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. - Ибрагимов Төкен: б. 145.
Қазақ әдебиеті [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы : Аруна, 2005. - Ибрагимов Төкен: б. 245.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Ибрагимов Төкен: б. 39.
Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. - Ибрагимов Төкен: б. 183.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Ибрагимов Төкен : б. 374.
***
Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - Ибрагимов Токен: с. 27.
Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический словарь. - Алматы : Аруна, 2010. - Ибрагимов Токен: с. 214.
Мақалалар – Статьи
Отанның жоғарғы наградасы «Құрмет» орденімен марапатталды [Мәтін] : [Төкен Ибрагимов туралы ] // Ана тілі. - 1998. - 16 желтоқсан. – Б. 2
Құмар, Ж. Қос қуаныш [Мәтін] : Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Семейдегі Абай мемориалдық қорық мұражайының директоры Т. Ибрагимов 60 жаста / Ж. Құмар // Дидар. - 1999. - 2 ақпан. - Б. 4.
Сағатбекқызы А. Рухани басшы [Мәтін] : [Төкен Ибрагимов туралы ]// Сарыарқа. - 1999. - 18 ақпан. – Б. 5
Сейсенұлы, Д. Бас шырақшы [Мәтін] : Абай атындағы мемлекеттік қорық мұражайы туралы / Д. Сейсенұлы // Дидар. - 1999. - 13 сәуір. - Б. 2.
Сабырбай, Қ. Ұраны - ұлы Абай [Мәтін] / Қ. Сабырбай // Ертіс өңірі. - 2009. - 11 ақпан. - Б. 8.
Бейілғожин, Қ. Абайтану шырақшысы [Мәтін] / Қ. Бейілғожин // Тарбағатай. - 2009. - 14 ақпан. - Б. 2.
Құсанбаев, С. Алтайға ат байлады Абай елі [Мәтін] / С. Құсанбаев // Дидар. - 2009. - 30 наурыз. - Б. 3.
Көпшікбаева, Ш. Абай әлемінің ұлағаты [Мәтін] / Ш. Көпшікбаева // Тарбағатай. - 2009. - 13 маусым. - Б. 2.
Нұғыманбекова, Р. Ұлы Абайдың шырақшысы 75-ке толды [Мәтін] : абайтанушы Төкен Ибрагимовтың мерейтойы аталып өтті / Р. Нұғыманбекова // Дидар. - 2014. - 21 сәуір. - Б. 5.
Исаұлы, А. Абай мұражайының шырақшысы болған: жазушы Төкен Ибрагимовтың туғанына 85 жыл / А. Исаұлы// Семей таңы. - 2024. - 12 қараша (N136). - Б.3.
Жұртбай, Т. Қара нар: жазушы Төкен Ибрагимов туралы / Т. Жұртбай // Семей таңы. - 2024. - 12 қараша (N136). - Б. 3.
***
Часнык, Л. Наследие Абая в надежных руках [Текст] : oб абаеведе Т. Ибрагимове / Л. Часнык // Рудный Алтай. - 2009. - 19 февраля. - С. 8.
Палу, Д. Наследие великих - для потомков [Текст] : абаеведу Токену Ибрагимову - 70 лет / Д. Палу // Семей вести. - 2009. - 1 октября. - С. 3.
Моменты истины Токена Ибрагимова [Текст] // Вести Семей. - 2009. - 19 февраля. - С. 4.
Иванов А. С.
- Жаңартылды 10.06.2024 15:39
Иванов Анатолий Степанович (1928-1999) - журналист, жазушы, сценарист
1928 жылы 5 мамырда Шығыс Қазақстан облысының Шемонаиха қаласында дүниеге келген. С. М. Киров атындағы ҚазМУ-да (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) оқып жүріп, корреспонденция, мақала мен очерктер жазып, «Прииртышская правда» Семей газеті беттерінде жариялана бастайды. Кейін оқуын тәмамдаған соң, сонда тұрақты жұмысқа орналасады. Кеңес Әскері қатарынан оралған соң, Новосібір облысы, Мошковскі ауданында «Ленинское знамя» газетінде редактор болады. «Дождь» алғашқы әңгімесі «Крестьянка» (1954) журналында жарияланады. «Алкины песни» тұңғыш кітабы Новосібірде 1956 жылы жарық көреді.
«Повитель» (1958), «Тени исчезают в полдень» (1963) романдарының авторы. Аталған романдар желісінде 1971 жылы осы аттас көп сериялы теледидарлық фильм түсірілген. «Вечный зов» (1963-1975), «Жизнь на грешной земле» (1971), «Вражда» (1979) романдары бірінші революция, ұжымдастыру, Ұлы Отан соғысы мен соғыстан кейінгі кезең оқиғаларын сомдайды. Кенді Алтайда Кеңес үкіметінің орнауын сипаттайтын «Тени исчезают в полдень» және «Вечный зов» романдарындағы Шантара – туған ауылы Шемонаиха. Көптеген жылдар бойы «Сибирские огни», «Молодая гвардия» (1972-1999 жж. – бас редактор) журналдары редакциясында, КСРО Жазушылар Одағы басқармасында және Мәскеу жазба ұйымында хатшы қызметін атқарады.
А. Иванов «Вечный зов» романының бірінші кітабы үшін 1971 жылы Горький атындағы РКФСР сыйлығы және КСРО СП-ның ККЖОК бірінші сыйлығымен, ал көп сериялы теледидарлық фильм түсіргені үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталған. Кеңес әдебиетін дамытуға қосқан ерен еңбегі үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілген.
Өскемен қаласының құрметті азаматы.
1999 жылы 31 мамырда Мәскеу қаласында қайтыс болды.
А. С. Иванов шығармалары
Произведения Иванова А. С.
Кітаптар – Книги
Иванов, А. Мәңгі дабыл [Мәтін] : роман / А. Иванов; орысшадан ауд. Х. Хасенов. - Алматы : Жазушы, 1985. - 784 б.
Иванов, А. Мәңгі дабыл [Электрондық ресурс] : [автор туған өлкесіндегі ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы тарихи кезеңді шығармасына арқау еткен] / А. Иванов. - Алматы : Жазушы, 1985. - 784 б.
***
Иванов, А. С. Повитель [Текст] / А. Иванов. - М. : Современник, 1978. - 472 с.
Иванов, А. С. Вечный зов [Текст] : роман в пяти частях. Ч. 4 / А. Иванов ; ред. Т. Шмелева. - 1993. - 383 с.
Иванов, А. Вечный зов [Текст] : роман в пяти частях. Ч. 5 / ред. Т. Шмелева. - Барнаул : Алтайское кн. изд-во, 1993. - 428 с.
Иванов, А.С. Тени исчезают в полдень [Текст] : роман / А. С. Иванов . - М. : ЭКСМО, 1993. - 540 с.
Иванов, А. С. Избранные сочинения [Текст] : в 3-х томах / А. С. Иванов. - М. : Мишель и К, 1993. - 620 с.
Иванов, А. Вечный зов [Текст] : роман в пяти частях. Ч. 4 / А. Иванов; ред. Т. Шмелева. - 1993. - 383 с.
Иванов, А. Тени исчезают в полдень [Текст] / А. Иванов. - М. : Эксмо, 2008. - 670 с.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар - Публикации в периодических изданиях
Иванов, А. С. Преображение [Текст] : из дневника писателя / А. С. Иванов // Шемонаихинская земля: время, события, люди: очерки истории, экономики и культурыАкимат Шемонаихинского района, Акимат г. Шемонаиха, Секретариат Малой Ассамблеи народов Восточного Казахстана. - С. 159.
Иванов, А. С. Алкины песни [Текст] : повесть / А. С. Иванов // Ақ Ертіс = Иртыш. - 2011. - № 3. - С. 82-97.
А. С. Иванов туралы әдебиеттер
Литература об Иванове А. С.
Кітаптар – Книги
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Иванов А. С.: б. 374.
***
Пуссеп, Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска [Текст] / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. - 133 с. - Иванов А. С.: с. 38-39
Мақалалар – Статьи
Тастағанов, М. Сібір өмірінің суреткері [Мәтін]: [жазушы А. Иванов туралы] / М. Тастағанов // Коммунизм туы. - 1988. - 5 май. - Б. 4.
Сәрсембайқызы, Ғ. Анатолий Ивановтың 80 жылдығы Шемонаиха жерінде аталып өтілді [Мәтін] / Ғ. Сәрсембайқызы // Дидар. - 2008. - 1 мамыр. - Б. 1.
Сіләмова, З. Туған өлке жыршысы [Мәтін] : [жазушы А. Иванов туралы] / З. Сіләмова // Дидар. - 2008. – 1 мамыр. - Б. 4.
Әбішев, Е. "Қазақ халқын ерекше құрметтеп өтті" - дейді жазушының зайыбы [Мәтін] : [жазушы А. Ивановтың әйелімен сұхбат] / Е. Әбішев // Дидар. - 2008. - 6 мамыр. - Б. 2.
Сейсенұлы, Д. Шығыстан шыққан шынар [Мәтін] : [жазушы А. Иванов туралы]/ Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2012. - 7 ақпан. - Б. 4.
Слямова, З. Туған өлке жыршысы [Мәтін] : [жазушы А. Иванов туралы] / З. Слямова // Мәдениет. - 2014. - № 2. - Б. 55-57.
***
Черных, С. Обаяние таланта [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове]/ С. Черных // Рудный Алтай. - 1975. - 26 августа. - С. 4.
Писатель Анатолий Иванов в городе металлургов [Текст] // Металлург. - 1978. - 14 октября. - С. 6.
Мельникова, Н. Жизнь и песни людям [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове]/ Н. Мельникова // Рудный Алтай. - 1981. - 29 мая. - С. 4.
Владимиров, М. Встреча с писателем-земляком [Текст] / М. Владимиров // Рудный Алтай. - 1983. - 21 апреля. - С. 4.
Черных, С. Зов жизни [Текст] : [А. С. Иванову - 60 лет] / С. Черных // Рудный Алтай. - 1988. - 5 мая. - С. 5.
Аксенов, В. Вечный зов : Анатолию Иванову - 70 лет [Текст] : [о жизни и творчестве писателя] / В. Аксенов // Рудный Алтай. - 1998. - 5 мая. - С. 5.
Сагадеева, Р. Марьин утес [Текст] : [о шемонаихинском утесе, прототипе Марьина утеса из романа А. Иванова "Тени исчезают в полдень"] / Р. Сагадеева // Рудный Алтай. - 1998. - 16 июня. - С. 1.
Аксенов, В. Умер автор "Вечного зова" [Текст] : [биография писателя А. Иванова] / В. Аксенов // Рудный Алтай. - 1999. - 5 июня. - С. 4.
Иванов, Н. Повинуясь вечному зову... [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / Н. Иванов // Рудный Алтай. - 1999. - 10 июля. - С. 6.
Улица имени писателя А. Иванова [Текст] : [ул. Алтайская г. Шемонаихи переименована в улицу имени писателя-земляка...] // Рудный Алтай. - 1999. - 17 июля. - С. 5.
Прокопов, А. "...В какой мере буду для вас полезен" [Текст] : [воспоминания о встрече с писателем А. Ивановым в читальном зале Московского педигогического института им. Н. К. Крупской] / А. Прокопов // Рудный Алтай. - 1999. - 5 августа. - С. 5.
Присвоены имена земляков [Текст] : [раcсмотрен вопрос о присвоении имен известных земляков - Героев Советского Союза Мукатая Абеулова, Федора Сафонова, Серикказы Бекбосунова, писателя Анатолия Иванова, гидростроителя Михаила Инюшина средним школам и Бухтарминской ГЭС] // Рудный Алтай. - 2001. - 13 января. - С. 2.
Никифоров, И. Встречи с Анатолием Ивановым [Текст] : [воспоминания о нашем земляке-писателе А. Иванове] / И. Никифоров // Рудный Алтай. - 2002. - 22 июня. - С. 8.
Тарлыкова, О. В душе у каждого есть Родина своя... [Текст] [о писателе Анатолии Иванове] / О. Тарлыкова // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2003. - № 3. - С. 85.
Горьковая, С. Почетный гражданин Шемонаихи [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / С. Горьковая // ЛЗ: Сегодня. - 2003. - 4 апреля. - С. 3.
Татьяничева, Т. Зов жизни ... [Текст] : к 75-летию А. С. Иванова / Т. Татьяничева // Славянка. - 2003. - 23 мая. - С. 6.
Кратенко, А. Вечный зов Родины [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 2003. - 14 июня. - С. 20.
Горьковая, С. Земля моя, ты часть моей души [Текст]: [о писателе Анатолии Иванове] / С. Горьковая // ЛЗ: Сегодня. - 2006. - 19 мая. - С. 11.
Тарлыкова, О. Вечный зов любви [Текст] :[о писателе Анатолии Иванове] / О. Тарлыкова // Вестник культуры. - 2007. - № 8. - С. 26-30.
Тарлыкова, О. Ты меня не бойся - я хороший [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / О. Тарлыкова // Деловой Усть-Каменогорск. - 2007. - № 8, 9. - С. 36-38.
Шмунк, Г. Памяти писателя-земляка [Текст]: [о писателе Анатолии Иванове] / Г. Шмунк // Рудный Алтай. - 2007. - 15 мая. - С. 4.
Кулев, И. Памяти Анатолия Иванова [Текст] / И. Кулев // Семь дней. - 2007. - 18 мая. - С. 4.
Осипов, В. Алтайские самородки [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове]/ В. Осипов // Рудный Алтай. - 2008. - 4 марта. - С. 4.
Тарлыкова, О. Грани таланта [Текст] : [проза Анатолия Иванова в экранном воплощении] / О. Тарлыкова // Вестник культуры. - 2008. - № 8. - С. 36-39.
Тарлыкова, О. Верой, надеждой, любовью [Текст] : к 80-летию Анатолия Иванова / О. Тарлыкова // ЛЗ: Сегодня. - 2008. - 14 марта. - С. 6.
Вечный зов Иванова [Текст] : [ряд статей о жизни и творчестве писателя А. С. Иванова] // Рудный Алтай. - 2008. - 29 апр. - С. 8.
Трунова, Т. Мастер и человек [Текст] : 80-летию со дня рождения А. С. Иванова посвящается... / Т. Трунова // Рудный Алтай. - 2008. - 1 мая. - С. 3.
Горьковая, С. Преодоление судьбы, преодоление себя [Текст] : к юбилею Анатолия Иванова / С. Горьковая // ЛЗ: Сегодня. - 2008. - 2 мая. - С. 3.
Полторак, А. Таким он был: сильным и смелым [Текст]: [о писателе Анатолии Иванове] / А. Полторак // ЛЗ: Сегодня. - 2008. - 2 мая. - С. 2.
Шавлева, Д. В гостях у "Рудного Алтая" Галина Иванова [Текст] / Д. Шавлева // Рудный Алтай. - 2008. - 6 мая. - С. 1.
Шавлева, Д. Так что же значит быть женой Анатолия Иванова [Текст] / Д. Шавлева // Рудный Алтай. - 2008. - 8 мая. - С. 8.
Семенова, Л. Дерева без корней не бывает [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / Л. Семенова // Рудный Алтай. - 2008. - 8 мая. - С. 8.
Вечный зов земли родной [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] // ЛЗ: Сегодня. - 2008. - 9 мая. - С. 2.
Кулев, И. Памяти писателя [Текст] : [о писателе Анатолии Иванове] / И. Кулев // Семь дней. - 2008. - 15 мая. - С. 2.
Шавлева, Д. Еще раз об алтайском самородке [Текст] :[о писателе Анатолии Иванове] / Д. Шавлева // Рудный Алтай. - 2008. - 27 мая. - С. 6.
Шмунк, Г. Помнят писателя на родине [Текст] : в Шемонаихе прошли Ивановские чтения / Г. Шмунк // Рудный Алтай. - 2009. - 18 мая. - С. 6.
Кратенко, А. Взойдет Марья на утес... [Текст] : в Шемонаихе, на родине всемирно известного писателя Анатолия Иванова, скоро появится шестиметровая скульптура Марии Вороновой, одного из главного персонажей романа-эпопеи "Тени исчезают в полдень" / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 2009. - 24 июля. - С. 8.
Вторникова, Ю. На утесе - скорбящая Марья... [Текст] : [о скульптуре Марии Вороновой, одного из главного персонажей романа-эпопеи "Тени исчезают в полдень"] / Ю. Вторникова // Рудный Алтай. - 2009. - 16 сентября. - С. 3.
Кратенко, А. Малая родина Анатолия Иванова [Текст] : к 85-летию со дня рождения писателя А. Иванова / А. Кратенко // Рудный Алтай. - 2013. - 26 февраля. - С. 6.
Козыбаев, С. "Тени" и зов Анатолия Иванова [Текст] : [о писателе А. Иванове] / С. Козыбаев // Рудный Алтай. - 2013. - 14 марта. - С. 5.
Никифоров, И. В сердцах земляков [Текст] : [о праздновании 85-летнего юбилея писателя А. Иванова в Шемонаихинском районе] / И. Никифоров // ЛЗ: Сегодня. - 2013. - 4 апреля. - С. 4.
Гаврилова, А. На именинах писателя [Текст] : в областном Доме дружбы состоялась литературная встреча, посвященная 85-летию писателя А. Иванова / А. Гаврилова // Рудный Алтай. - 2013. - 23 апреля. - С. 5.
Никифоров, И. Зов жизни [Текст] : [о праздновании 85-летнего юбилея писателя А. Иванова в Шемонаихинском районе] / И. Никифоров // Рудный Алтай. - 2013. - 7 мая. - С. 1, 2.
Ыбыраев М.
- Жаңартылды 11.03.2022 14:27
Ыбыраев Мерғали (1942-1997) - журналист, ақын, прозаик, драматург.
1942 жылы Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының Қарауыл ауылында дүниеге келген. Семей педагогикалық институтының (1965, қазіргі Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттіе педагогикалық университет) филология факультетін аяқтаған соң, ауыл мектептерінде мұғалім, «Совхоз туы» аудандық газетінде журналист қызметтерін атқарған. Республикадағы танымал халық театрының негізін салушылардың бірі. «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») республикалық газеті Семей облысы бойынша меншікті тілшісі, 1979-1997 жж. «Семей таңы» облыстық газеті мен қайта шыққан «Абай» журналының бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды.
"Темір тұлпар", "Күміс тау", "Өнегелі өркен", "Құтты қоныс", "Судағы сәуле" атты өлең жинақтары жеке-жеке кітап болып басылып шықты. Оның пьесасы желісінде «Жігер», "Қалқаман-Мамыр, "Құрманғазы", "Шәкәрім", "Қайырлы таң, әке!" т.б. спектакльдер қойылған. «Жігер» пьесасы - Күй атасы Құрманғазы өміріне арналып жазылған тұңғыш драма. Мерғали Ибраев - "Жоғалған өзен" тарихи роман-дилогиясының, бірқатар танымал әндердің, «Қалқаман-Мамыр» спектакліне жазылған музыканың авторы.
Белсенді ғылыми-публицистикалық еңбегі үшін М. Ибраевқа Б. Кенжебаев атындағы Республикалық сыйлықтың лауреаты атағы берілген.
М. Ибраев шығармалары
Произведения Ибраева М.
Кітаптар – Книги
Ибраев, М. Құтты қойнау [Мәтін] : Семей облысы туралы кітап / М. Ибраев. - Алматы : Жалын , 1986. - 80 б.
Ыбыраев, М. Шығармалары [Мәтін] : өлеңдер мен толғаулар, поэмалар, пьесалар / М. Ибраев. - Астана : Фолиант, 2013. - 265 б.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Публикации в периодических изданиях
Ибраев М. Атқа мініп келіп еді [Мәтін] : [Қ.И. Сәтбаевтің Зайсан өңіріндегі Кендірлікке барған сапары жайында айтылған] / М. Ибраев // Дидар. - 1999. - 20 наурыз. - Б. 4
Ибраев, М. Халқыма айтар бір арман. Аналарға араша [Мәтін] / Ибраев М // Абай. - 2003. - № 2. - Б. 92-94.
Ибраев, М. Абай ата жиені [Мәтін] : Абайдың жиені Б. Ерсәлімовке арналған ән, нотасымен / М. Ибраев // Ертіс өңірі. - 2015. - 4 қараша . - Б. 8.
М. Ибраев туралы әдебиеттер
Литература об М. Ибраеве
Кітаптар – Книги
Қазақстан жазушылары ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. - Мерғали Ыбыраев: б. 347.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Мерғали Ыбыраев: б. 37.
Қазақ әдебиеті [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы : Аруна, 2005. - Мерғали Ыбыраев : б. 562.
Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. - Мерғали Ыбыраев: б. 440.
Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Астана : Фолиант, 2011. - 304 б.
Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары. - Астана : Фолиант, 2011. - 304 б. - Ыбыраев Мерғали: б. 174
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. - Мерғали Ыбыраев: б. 829.
***
Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. - Мерғали Ибраев: с. 28.
Мақалалар – Статьи
Ибрагимов, Т. Суымас із, жалғасар ізет [Мәтін] : [жерлес жазушы, ақын М. Ибраевты еске алу] / Т. Ибрагимов // Семей таңы. - 1998. - 29 қазан . - Б. 9.
Ахметбекова, А. Сендерді сағындым ғой, ағаларым [Мәтін] : ["Семей таңы" газетінің 80 жылдық мерейтойы қарсаңында] / А. Ахметбекова // Семей таңы. - 1999. - 24-30 маусым. - Б. 10-11.
Оспанов М. Менің Мұқағалиым... [Мәтін] : [ақын, журналист М.Ибраевты еске алу] / Оспанов М. // Семей таңы. - 1998. - 29 қазан - 4 қараша. - Б. 9
Жанғалиев, Т. «Жоғалған өзен» жанашырлық тапты [Мәтін] : [семейлік ақын, жазушы, драматург М. Ибраевтың екі томдық романы жайында] / Т. Жанғалиев // Семей таңы. - 1999. - 2-8 қыркүйек. - Б.11.
Ерсалимов, Б. Соңғы сыйлық [Мәтін] : [Семей өңірінен шыққан дарынды қаламгер Мерғали Ибраевтың туғанына 60 жыл толуына орай] / Б. Ерсалимов // Үш анық. - 2002. - № 26. - Б. 3.
Ғабдуллин, С. Мерғалиға [Мәтін] : [Мерғалиға арналған өлең] / С. Ғабдуллин // Үш анық. - 2002. - №27-28. - Б. 7.
Ғабдуллин С. Мерғалиға [Мәтін] : [Мерғалиға арналған өлең] / С. Ғабдуллин // Үш анық. - 2002. - №27-28. - Б. 7
Ибрагимов, Т. Қос қоңыр [Мәтін] : [Семей өңірінің ақындары Ақылбек Манабаев пен Мерғали Ибраев туралы көлемді мақала] / Т. Ибрагимов // Семей таңы. - 2002. - №39.- Б. 3
Құлмағамбетова, А. Тұңғыш мүшәйраның тұсауы кесілді [Мәтін] : [Мерғали Ибраевтың 60 жасқа толуына орай өткен мүшәйрадан] / А. Құлмағамбетова // Үш анық. - 2002. - № 27-28. - Б. 7.
Сұлтанбеков, М. "Ойламадық уақыт шіркін алдар деп .." [Мәтін] : [Мерғали Ибраевтің туғанына 60 жыл толуына орай, жазушының көз алдына елестеген кейбір сәттері туралы] / М. Сұлтанбеков // Семей таңы. - 2002. - №23. - Б. 4
Ибраев М. Халқыма айтар бір арман. Аналарға араша [Мәтін] / Ибраев М. // Абай. - 2003. - №2. - Б. 92-94
Бәшей, К. Мерғали Ибраевтың "Жоғалған өзен" романы хақында [Мәтін] / К. Бәшей // Ертіс өңірі. - 2007. - 13 маусым. - Б. 5.
Еспенбетов, А. Мерғали Ибраевтың поэзиялық шығармалары [Мәтін] / А. Еспенбетов // Семей таңы. - 2009. - 16 шілде. - Б. 12.
Зәмзебай, К. "Жоғалған өзенді" іздеген жазушының жан азабы не дейді? [Мәтін] : [Мерғали Ибраев туралы мақала] / К. Зәмзебай // Семей таңы. - 2011. - 19 шілде. - Б. 5.
Кенже З. Мәңгілік шақыру [Мәтін] : [Мерғали Ибраевтың "Жоғалған өзен" роман-дилогиясы жайлы] / К. Зәмзебай // Егемен Қазақстан. - 2011. - 24 тамыз. - Б. 9.
Кенже З. Сегіз қырлы, бір сырлы дарын иесі [Мәтін] : [Мерғали Ибраев туралы] / К. Зәмзебай // Семей таңы. - 2012. - 12 маусым. - Б. 4.
Аманғазы, Төлеубек. Мерғали туралы сөз [Мәтін] : [ақын Мерғали Ибраев туралы] / Т. Аманғазы // Ертіс өңірі . - 2012. - 13 маусым.- Б. 10.
"Мен де бір Абайдың ұшқынымын" [Мәтін] : (жас ақындардың М. Ибраевқа арналған өлеңдерінен топтамалар) // Ертіс өңірі . - 2012. - 11 шілде. - Б. 13.
Шакимардан, Н. М. Ибраев поэзиясындағы көнерген сөздер мен этнографизмдер [Мәтін] / Н. М. Шакимардан // Ертіс өңірі. - 2013. - 8 қаңтар. - Б. 7.
Қартов, М. Ерке жирен шабысы бөлек тұлпар еді... [Мәтін] :[ақын Мерғали Ибраев туралы] / М. Қартов // Семей таңы. - 2015. - 24 шілде.- Б.7.
Иванусьев-Алтайский М. Ф.
- Жаңартылды 06.09.2022 21:03
Иванусьев-Алтайский Михаил Федорович (1903-1937) - ақын, жазушы, журналист, аудармашы.
1903 жылы Енисей губерниясы, Минусинск уезі, Шушенское ауылында (қазіргі РФ Краснояр өлкесі) дүниеге келген. Семей халыққа білім беру институтын аяқтаған соң, алты жыл Воровский атындағы педагогикалық техникумда және Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласындағы Луначарский атындағы екінші деңгейлі мектепте қоғамтану және тарих пәндерінен сабақ береді.
1924 жылы «Охотник Алтая" журналында "Парад Октября", Стежками собольими" өлеңдері, "Крестьянский труд" газетінде "Черная яма" повесі жарияланады. Қаламгердің өлең, әңгіме, очерктері «Смена», «Степная правда» т.б. газеттерде басылады.
«Малинник» әңгімелер жинағының авторы. 1924-1928 жж. – өскемендік «Звено Алтая» әдеби бірлестігінің жетекшісі. Бірлестік шығарған бір ғана жинаққа жазушының «Белый Атаман» (1928) поэмасынан үзінді жарияланған. 1926-1931 жж. "Степная правда" (Семей) және "Советская степь" (Алматы) қазақстандық газеттер редакциясында жұмыс істейді.
М. Ф. Иванусьев-Алтайскийдің публицистикалық дарыны "Болото", "Механизированный Турксиб", "Черное золото", "Рельсы-путь к богатствам Кендерлыка", "Степная фабрика", "За Аягуз", "Идут караваны", "Город без прошлого", "Хлебный край", "Горные орлы", "Защищаем богатый край", "Кочегарка Казахстана" т.б. очерктер сериясынан байқалады.
Очерктер оның "Наступление гигантов" (1930), "Северо-восток" (1931), "Что вы знаете о Казмедьстрое и Караганбассе" (1931) кітаптары негізінде жазылған. 1931 жылы Иванусьев-Алтайский Самараға барып, "Волжская коммуна" және "Колхозная жизнь" газеттерінде жұмыс істейді, "Разведчики" және т.б. бірқатар шығармаларын дүниеге әкеледі.
1934 жылы ақын Алматыға оралып, "Казахстанская правда" газеті және "Литература и искусство Казахстана" журналы редакциясында қызмет атқарады. С. Мұқанов, М. Әуезов шығармаларын аударумен шұғылданады.
1937 жылы Өскемен қаласына оралады. Осы жылы-ақ қаламгерді партия құрамынан шығарып, кейін қамауға алады.
Қайтыс болғандығы туралы мәліметтер әртүрлі. Кей деректерде – 1937 жыл болса, енді бірінде – 1938 жылы 5 жылға еңбекпен түзеу лагеріне жөнелтіліп, қайтып оралмаған делінген. Жерленген жері белгісіз.
М. Ф. Иванусьев-Алтайский шығармалары
Произведения - Иванусьев-Алтайский М. Ф.
Кітаптар – Книги
Иванусьев-Алтайский, М. Ф. Возвращенные миллионы [Текст] / М. Ф. Иванусьев-Алтайский. - Алма-Ата, 1930. - 18 с.
М. Ф. Иванусьев-Алтайский туралы әдебиеттер
Литература о М. Ф. Иванусьев
Кітаптар – Книги
Черных, С. Е. Под небом Алтая [Текст] : статьи / С. Е. Черных. - Алма-Ата : Жазушы, 1988 – 282 с. - Время взлета. - Иванусьев-Алтайский М. Ф. : с. 16, 55
Черных, С. Е. Начало положила крепость... [Текст] : сборник очерков, статей / С. Е. Черных. - Усть-Каменогорск : Б. и., 2004. - 150 с.- Иванусьев-Алтайский М. Ф. : с. 72
Джолдасбекова, Б. Русские писатели Казахстана [Текст] : биографический справочник / Б. Джолдасбекова, Э. Какильбаева. - Алматы : Қазақ университеті, 2011. - 203 с.
