Мусин М. Ш.

Жаңартылды 10.06.2024 11:42

Мусин Меңғали Шаймарданұлы (1927-2011 жж.) - жазушы, журналист, КСРО Журналистер одағының мүшесі, Ұлы Отан соғысына қатысқан.

1927 жылы 27 тамызда Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Нұғыманов ауылында, ұста отбасында дүниеге келген. 14 жасынан орыс, татар, қазақ тілдерінде өлең жаза бастайды. Жас кезінде «Жамбыл» поэмасын жазып, 1944 жылы Жамбыл Жабаев осы өлеңімен танысады. Ұлы Отан соғысына қатысқан, 63-Витебскі қызыләскер атқыштар дивизиясы құрамында Кенигсберг шабуылына, Жапонияға қарсы ұрыстарға қатысқан. Соғыстан кейін Кореяда, Пхеньян қаласында қызмет етті.

Запасқа жіберілген соң, орыс және қазақ тілі пәні мұғалімі болды. 1964 жылы Жоғары партия мектебін сырттай аяқтап, үш жыл Большенарым аудандық атқару комитетінде мәдениет бөлімінің меңгерушісі, «Сталинский путь» газеті редакциясында, «Коммунизм туы», «Рудный Алтай» газеттерінің меншікті тілшісі қызметін атқарды.

«Огонек», «Жұлдыз», «Ақ Ертіс», «Восток», «Простор» орталық және өңірлік газеттерде, халықаралық «Феникс» журналында жарияланды.

«Люди щедрого сердца» (1964), «Любовь твоя и боль» (1979), «Репортаж из ХХ века» (1999), «Волга впадает в Иртыш» (2003), «Почтовый ящик № 15», «Повесть о том, как один «простачок» одиннадцать прокуроров обдурил» (2004), «С Катонских гор, с берегов Нарыма» (2004) т. б. деректі кітаптардың авторы.

2011 жылы қайтыс болды.

Павел Бажов атындағы әдеби сыйлықтың тұңғыш лауреаты, Қытай радиосының Халықаралық әдеби сыйлығының иегері.

 М. Ш. Мусин шығармалары

 Произведения Мусина М. Ш.
 Кітаптар – Книги

Мусин, М.  Ізденіс түбі игілік: деректі повесть / М.  Мусин . – Алматы : Қазақстан, 1983. - 88 б. 
Мусин, М.  Түнекте тұншыққандар = Унесенные в небытие: саяси қуғын-сүргін құрбандары туралы кітап = книга жертв политических репрессий / М.  Мусин. – Өскемен : Полиграфия, 1997. - 298 б. 

*** 

Мусин, М.  Репортаж из ХХ века / М. Мусин. - У-Ка : Шығыс Баспа, 1999. - 550 с.
Мусин, М. Птица Феникс "врага народа" :  повесть о женщине былинного духа; Ни убавить, ни прибавить : повесть / М.Мусин - Усть-Каменогорск : ВКГУ, 2001. - 324 с. 
Мусин, М.  «Почтовый ящик», 15-й номер: он стал судьбой сильных духом и ушедших в забвение  / М.  Мусин . - Усть-каменогорск : Медиа-Альянс,  2003.  -  56 с.  
Мусин, М.  С катонских гор, с берегов Нарыма  / М.  Мусин. -  Усть-каменогорск : Медиа-Альянс,  2004.  -  360 с.
Мусин, М.  Повесть о том, как один «простачок» одиннадцать прокуроров обдурил : документальный полудетектив / М.
Мусин. -  Усть-каменогорск : Медиа-Альянс,  2004.  -  144 с. 
Мусин, М. От Толагая до Сарыбеля  / М.Мусин. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2005. - 331 с. 
Мусин, М.  Дети Каратая : роман / М.Мусин - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2006. - 262 с. 
Мусин, М.  На зеркало неча пенять... : публицистика, памфлет, сатира / М.Мусин. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2006.- 271 с. 
Мусин, М. Волга впадает в Иртыш: док.-худ. роман о поселении приволжских татар в Верхнее Прииртышье. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2007. - 308 с. 
Библиотека литературы  Восточного Казахстана. - (Алтын тамыр). Кн. 5 : М. Недобиткова-Бельская., П. Пивоваров., М. Мусин. -  2008. - 361 с. 
Мусин, М. Островок в архипелаге ГУЛАГ  : документальная повесть / М. Мусин. - Усть-Каменогорск : Шығыс Ақпарат, 2009. - 67 с. 
Мусин, М. Логика борьбы: повесть-эссе, документальные очерки / М. Мусин. - Усть-Каменогорск,  2010. - 492 с. 
Мусин, М. Врага сокрушившие, смерть победившие / М. Мусин. - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 298 с. 

М. Ш. Мусиннің мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
 Публикации М. Ш. Мусина в периодических изданиях и сборниках
 1950-1960 гг. 

Мусин, М. Чуткое сердце: [о библиотекаре из Зыряновска Варваре Матвеевне Кан] / М. Мусин // Знамя коммунизма. - 1957. - 2 марта. -  С. 3. 
Мусин, М. Солнце светит всем: очерк / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1967. -  4 июня. -  С. 3. 

1980-е гг. 

Мусин, М. В коллекции - камни / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1985. -  19 июня. -  С. 2. 
Мусин, М. Все двести лет / М.Мусин // Лениногорская правда. - 1986. -  3 мая. -  С. 2. 
Мусин, М. Деловое содружество: о сотрудничестве ВНИИцветмета и Тишинского рудника / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. - 19 июля. -  С. 4. 
Мусин, М. Директор / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. -  25 февраля. -  С. 2.
Мусин, М. Опережение - 50 дней  / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. -  5 ноября. -  С. 2. 
Мусин, М. Просто нормировщик  / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1987. -  7 июля. -  С. 3. 
Мусин, М. За ценой бы постоять  / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1988. -  4 февр. -  С. 3. 
Мусин, М. Страничка истории / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1988. -  9 авг. - С. 1.
Мусин, М. Это было недавно, это было давно: [о событиях романа Д. Ф. Черепанова "Ветер в лицо"] / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 1988. - 14 июня. - С. 3. 

1990-2000 гг. 

Мусин, М. Стихи "с петлей на шее" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1991. -  25 июня. -  С. 4.
Мусин, М. Ленинград - Зыряновск - Колыма: [о судьбе репрессированного в 1937г. зав.Зырян.районо А. М. Циховского] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1994. - 5 нояб. -  С. 2. 
Мусин,  М. Письма из Большенарыма : [Большенарымский р-н в условиях рынка] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1994. - 20,22,24 сент. -  С. 2. 
Мусин, М. Золото супругов Мажиновых : [об участниках Великой Отечеств.войны из г.Зыряновска,супругах К. и З.Мажиновых] / Мусин М. // Рудный Алтай. - 1995. - 23 нояб. -  С.3. 
Мусин, М. Крыгин и другие : логика борьбы : [о кн. В. С. Крыгина "О прожитом и пережитом"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 25 июля. -  С. 2. 
Мусин, М. На берегах Нарыма : [из истории Большенарым. р-на 1935 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 24,26 авг. - С. 2. 
Мусин, М. На сопках Маньчжурии: [воспоминания участника войны с Японией 1945 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 2 сент. -  С. 3. 
Мусин, М. Ожог  войны: [очерк об участнике Великой Отечеств.войны,артиллеристе Г.Раханове из аула Бастауши Самар.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 21 февр. -  С. 3. 
Мусин, М. Они сражались за Родину : [об участнике Великой Отечеств.войны из Зайсана,орденоносце Е. Бексеитове] / М.Мусин // Городская газета. - 1995. - 12 марта. - С.2. 
Мусин, М. Молот от дедушки Ибн-Габбаса : [о кузнеце И.Г.Сулейманове из с.Коктерек Большенарым.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 7 окт. - С. 2. 
Мусин, М. Пятеро отважных джигитов: [о фермерах Сулановых из Самар.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 17 окт. -  С. 2. 
Мусин, М. Такое долгое ожидание : [о диссиденте М.Еликбаеве из с.Коктерек Большенарым.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 16 дек. -  С. 3. 
Мусин, М. Тарбагатай :на пределе возможностей : [экономика агропром.комплекса р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 18,20,25 мая. 
Мусин,  М. Уйти,чтобы вернуться: [об участнике Великой Отечеств.войны, орденоносце К.Ахметове из г. Усть-Каменогорска] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 27 апр. - С. 3. 
Мусин, М. Зыряновский погром: [о коллективизации в Зырян.р-не] / М.Мусин // Заря Востока. - 1996. - 26июня,3,10,17 июля. -  С. 2; Семь дней. - 1998. - 21, 28 мая;  4,11 июня. 
Мусин, М. Трудный хлеб 1946-го: "брать" его приезжал к нам А. Микоян (член Политбюро ЦК ВКП(б),зам.Пред.Совмина СССР) / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1996. - 30 марта . - С. 2. 
Мусин, М. Мы - из контрразведки : очерк / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1997. - 28 авг. -  С. 3. 
Мусин, М. Атом разнузданный: об испытателях, испытаниях и кое о чем еще / М.  Мусин // Семь дней. - 1998. -  27 авг. -  3,10,17, 24сент.;  1,8,15, 22,  29окт. 
Мусин, М. В советское гражданство - гуртом: о поляках,сосланных в нашу область / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 21 мая. - С. 2. 
Мусин, М. Дорога без привалов: [об участнике многих строек 1920-х г.г. в обл. и за ее пределами А. Маженове из Аягуза] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 18 июня. -  С. 5. 
Мусин, М. За строкой прокурорской справки : [о судьбе Г.А.Ляпунова и его семьи,репресированной в годыколлективизации в Бухтарме] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 2 апр. -  С. 2. 
Мусин, М. И жить станет легче: [о ветеране труда АО"УКТМК" Г. И. Абросимове] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 14 марта. 
Мусин, М. Кокпекты - Александровский централ - этот путь в прошлом веке проделал под конвоем Х. Динмухамедулы : [о судьбе переселенца из Казанской губернии в Восточный Казахстан в конце 19- начале20в.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 4 апр. -  С. 3. 
Мусин, М. Колокола Койтюбека: [из истории Курчумскогорайона 1920-1930-х гг.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 1 авг. -  С. 3. 
Мусин, М. Команду голове дает... карман / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1988. -  30 января. -  С. 4. 
Мусин,  М. Мулла Хусни и другие : [история Катон-Карагайского р-на 1930-х г.г.] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 19,26 нояб. -  С. 3. 
Мусин, М. Родом из Америки земли Шемонаихинской : [история сел. хоз-ва 1930-1990 г.г. на примере колхоза им. Тельмана Шемонаих. р-на] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 9,16,23,30 июля. - С. 2. 
Мусин, М. Ни прибавить,ни убавить : докум. повесть / М.Мусин // Семь дней. - 1999. -  4, 22  янв. - С. 2. 
Мусин, М. Повесть о Протозанове : [о бывш. секретаре обкома Компартии Казахстана] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1999. - 31 июля;  5,10 авг. 
Мусин, М. Семнадцать прерванных мгновений: [о событиях в Усть-Каменогорске как отклике на декабрьские события 1986 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1999. - 16 дек. -  С. 4. 
Мусин, М. Три блина и все комомили Вместо "Книги памяти" выдают халтуру: [недостатки и ошибки издания] / М. Мусин // Устинка плюс. - 1999. - 19 февр. -  С. 10. 

2000–2006 гг. 

Мусин, М. В преисподнюю уходит Мюллер / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 24 июня. -  С. 4. 
Мусин, М. Вдоль деревни от избы и до избы... / М.Мусин // Семь дней. - 2004. -  12 нояб. -  С. 4 
Мусин, М. Где текут Нарым и Уба-река, памятник подвигу встал на века : [о вкладе в постройку памятников погибшим воинам в годы Великой Отечественной войны в Большынарыме и Шемонаихе, о военном детстве Л.Б.Шика] / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2000. - 20 апр. - С. 2. 
Мусин, М. "Риддер - не Питер, и все же, все же..." : [глава из повести "Последний коммунист"  к 90-летию со дня рождения Д. А. Кунаева] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2001. - 27 дек. - С. 6. 
Мусин, М. Схватка с камикадзе : [отрывки из повести "Серая тетрадь"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 1 сент. - С. 3. 
Мусин, М. Это было в "Расцвете" : [о "двадцатипятитысячнике" В. М. Надеждине, прибывшем в коммуну "Расцвет" Жарминского района] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 1 янв. - С. 8. 
Мусин, М. Истинная вера еще не открылась человечеству : [о письме директора школы для сирот Р. М.Елькибаева Л. Н. Толстому] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2002. -  20 июля. -  С. 17. 
Мусин, М. Книга скорби и скорбь книги: [впервые в Казахстане выпущена "Книга скорби"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2002. - 17 янв. -  С. 2. 
Мусин, М. Тенденция, однако ...: [о демонтаже памятника В. И.  Ленину] / М.Мусин // Семь дней. - 2002. - 21 июня. -  С. 5. 
Мусин, М. Волга впадает в Иртыш : главы из романа / М. Мусин // Семь дней. - 2003. -  24, 31 окт. - С. 9; 2004.-9 янв.; 16 янв.
Мусин, М. Когда над душами властвует "ТЕЛЕЦ" : верхам все равно, а низам-и подавно / М.Мусин // Flash!. - 2003. -  8 ноября. -  С. 5. 
Мусин, М. "Почтовый ящик", 15-й номер... / М.Мусин // Луч. - 2003. -  17, 24 нояб. -  С. 4-5 ; Flash!. - 2003. -  № 7, 8 . -  С. 4. 
Мусин, М. Человек космического заряда / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2003. -  12 апр. -  С. 9. 
Мусин,  М. Педагоги же...: невыдуманные рассказы / М.Мусин // Ақ Ертіс. - Иртыш. - 2004. - № 1 - С. 77. 
Мусин,  М. В кривом зеркале кустарщины  / М.Мусин // Семь дней. - 2005. - 16 сент. -  С. 7. 
Мусин,  М. Любовь земная : из книги «Репортаж из ХХ века» / М.Мусин // Алтай әуендері = Алтайские напевы : хрестоматия. - Усть-Каменогорск, 2005.-  С. 126-138. 
Мусин,  М. Второй эшелон: повесть / М.Мусин // Нива. - 2006. - №  9. -  С. 3-40. 
Мусин, М. Добрая память: очерк / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2006. -  9 сент. -  С. 8. 

Мусин, М. Искусство кюя принималось на ура! [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2006. -  30 сент. -  С. 1.

Мусин, М. Маленький человек во френче [Текст] / М.Мусин // Семь дней. - 2006. -  5 мая. -  С. 5. 

2008 

Мусин, М. Бюро райкома и пионер Ваня Ахаев [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008 - 10 янв. -  10 янв. -  С. 3. 

Мусин, М. Вернуть истории долг [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  27 ноября. -  С. 3. 

Мусин, М. Возвращение Тулегена [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  20 марта. -  С. 2. 

Мусин, М. Война с народом [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  28 авг. -  С. 3 ; 11 сент. -  С. 3. 

Мусин, М. Да разве об этом расскажешь... [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  27 марта. -  С. 2. 

Мусин М. Дорога из детства пролегла в никуда, в никуда... [Текст] / Мусин М. // Ақ Ертіс=Иртыш. - 2008. - № 1. -  С. 45-71.; № 5. - С. 59-66. 

Мусин, М. Журналист Николаев срывает задание [Текст] : так повелело ему шестое чувство : к  90-летию "Рудного Алтая" / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. -  8 мая. -  С. 5. 

Мусин, М. Ш. Зову времени вопреки [Текст] : декабрьским событиям - 22 года / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2008. - 13 дек . -  С. 3. 

Мусин М. Иртыш - Нева - Эльба - Иртыш [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  24 апр. -  С. 3. 

Мусин, М. На Заульбинском пустыре [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  1 мая. -  С. 2. 

Мусин, М. Приближали, как могли [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.,Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  3 апр. -  С. 3. 

Мусин, М. Сергей Ильин и другие [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  24 янв. - С. 2. 

Мусин, М. Сквозь рифы и заторы [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  31 янв. - С. 2. 

Мусин, М. Трудная зима 47-го [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  17 апр. - С. 2. 

Мусин, М. Трудный хлеб 46-го [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 10 апр. - С. 6. 

Мусин, М. Человек, которого классики знавали [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. -  6 марта. - С. 2. 

Мусин, М. Через войну - с ангелом-хранителем [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 6 ноября. - С.4. 

Мусин, М. Через тернии - к дружбе [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  25 окт. - С.14. 

Мусин, М. Ярость благородная [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. -  28 февр. -  С. 2. 

2009 

Мусин, М. Берег левый, берег правый [Текст] : к 55-летию пуска Усть-Каменогорской ГЭС / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2009. - 14 апр. -  С. 4. 

Мусин, М.  В одном полку - на разных позициях защищали Сталинград отец и сын [Текст] / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2009. - 23 апр. -  С. 4. 

Мусин, М. Лицом к лицу с легендой [Текст] : [о режиссере Анатолии Лаптеве] / М. Мусин // Семь дней. - 2009. - 6 авг. -  С. 9. 

Мусин, М. Обузданный атом [Текст] : [о Семипалатинском полигоне] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 18 авг. -  С. 5.; 25 авг. -  С. 5. 

Рифель Л. "Островок в архипелаге ГУЛАГ" [Текст] : [о новой повести Менгали Мусина] / Л. Рифель // Рудный Алтай. - 2009. - 3 окт. -  С. 3. 

Мусин, М.  От бунтовщика Пугачева до академика Обручева [Текст] / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2009. - 30 апр. -  С. 14-15. 

Мусин, М.  Расстреляный хутор [Текст] : глава из повести "Островок в архипелаге ГУЛАГ" / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2009. - 3 марта. -  С. 6. 

Мусин, М.  Служили два товарища [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 24 дек. -  С. 7. 

2010 

Мусин, М. Аюдинский партизан на итальянской земле [Текст] : [О Ш. Боранбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 1 ноября. -  С. 3. 

Мусин, М. Возвращение Тулегена [Текст] : [о Герое Советского Союза Т. Токтарове ] / М. Мусин // Қапанов, Б.  Совет Одағының Батыры Төлеген Тоқтаров [Текст] / Б. Қапанов, С. Құдабаев. - Өскемен : ШҚМУ, 2010. -  С. 119-121. 

Мусин, М. Война и любовь [Текст] : [о человеческих взаимоотношениях в годы войны] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 15 марта. -  С. 5. 

Мусин, М. Воины, бравшие рейхстаг [Текст] : [о Рахимжане Кошкарбаеве и Григории Черниченко] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 мая. -  С. 4. 

Мусин, М. Гордый сын Толагая [Текст] : [о Герое Советского Союза К. Аухадиеве из Кокпектинского р-на] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 3 мая. -  С. 4. 

Мусин, М. Две войны за спиной, и ни одной царапины [Текст] : [о Герое Советского Союза из Абайского р-на Закарии Белибаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 авг. -  С. 5. 

Мусин, М. Женское лицо войны [Текст] : [об участницах Великой Отечественной войны из Восточного Казахстанса Р. А. Житниковой, М. П. Васильевой, А. Е. Шарыповой] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 27 сент. -  С. 5.; 29 сент. -  С. 6. 

Мусин, М. Кровавый февраль 1930-го [Текст] : [антиколхозный мятеж в Зыряновском и Усть-Каменогорском районах под руководством Ф. Д. Толстоухова] / М. Мусин //  Устинка плюс. - 2010. - 11 февр. -  С. 7. 

Мусин, М. Люди и золото [Текст] : они - и люди, и золото - были только высокой пробы : [о председателе Совета аксакалов г. Усть-Каменогорска Ф. Е. Жаксылыкове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 24 ноября. -  С. 5. 

Мусин, М. На оборотной стороне войны [Текст] : [о военнопленных] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 13 апр. -  С. 5. 

Мусин, М. Неизвестный поход [Текст] : [о пребывании Красной Армии в годы войны в Иране] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 апр. -  С. 5. 

Мусин, М. Они приближали Победу [Текст] : [о ветеране Н. Каирбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 29 марта. -  С. 5. 

Мусин, М. Особая когорта [Текст] : дети войны - это становой хребет нашего общества / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 28 дек. -  С. 3. 

Мусин, М. Под знаком Христа провожали Калибека на войну [Текст] : [очерк об участнике Великой Отечественной войны К. Туменбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 27 сент. -  С. 5. 

Мусин, М. Полевая почта подвига, надежд и страданий [Текст] : все это прошло через сердце девочки-пионерки в глубоком тылу : [о суровом военном детстве Нины Мельниковой] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 12 ноября. -  С. 3, 7. 

Мусин, М. Путешествие из Семея в Сумы совершено во имя поклонения памяти отца и деда [Текст] : [о ветеране О. Бакиякове из Маканчинского р-на] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 19 авг. -  С. 7. 

Мусин, М. Путь в бессмертие [Текст] : [о Герое Советского Союза К. Аухадиеве из Кокпектинского района] / М. Мусин // Новая жизнь. - 2010. - 15 мая. -  С. 4. 

Мусин, М. Служил России, спасая Россию... [Текст] : [о генерале Л. Г. Корнилове] / М. Мусин  // Рудный Алтай. - 2010. - 9 июля. -  С. 7; 12 июля. -  С. 5; 14 июля. -  С. 3. 

Мусин, М. Солдатские письма - как эхо войны [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 11 янв. -  С. 7. 

Мусин, М. Тоска по горсти земли [Текст] : [о ветеране Н. Нурлыбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 20 апр. -  С. 5. 

Мусин, М. Уходили в поход партизаны [Текст] : [о партизанах в годы войны, в том числе о писателе Касыме Кайсенове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 17 апр. -  С. 3. 

2011 

Мусин, М. Военный комендант чужеземного города [Текст] : такой статус имел выходец из аула Бестерек : [об участнике войны М. Торгаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 19 янв. -  С. 5. 

Мусин, М. Вырвавшись из брестского пекла, он спас знамя полка [Текст] : [об участнике войны И. П. Егорове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 6 мая. -  С. 7. 

Мусин, М. Дни работы жаркие, на бои похожие [Текст] : в работе Лениногорской городской партийной конференции (февраль 1986 г.) принял участие первый руководитель республики Д. А. Кунаев / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 6 марта. -  С. 5. 

Мусин, М. Один паренек был нарымский, другой с рудника Теректы [Текст] : [об участниках войны В. Веригине и К. Бокенбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 26 янв. -  С. 7. 

Мусин, М. Солдаты призыва рокового 1941 года [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 9 мая. -  С. 3. 

М. Ш. Мусиннің өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер 

Литература о жизни и творчестве М. Ш. Мусина 

Нұрғалиев, Б. Б., Мартынова, Л. И. Меңғали Мусиннің өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] // Чистяковские чтения: материалы регионального семинара (14 апреля 2007 года) / Казахстанско-Американский свободный университет.- Усть-Каменогорск, 2007.- Б. 221-225. 

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Мусин Меңғали Шәймерденұлы: б. 537-538. 

*** 

Немцев, М. С. "Лениногорск литературный" [Текст] : биографический справочник / М. С.Немцев. - Лениногорск: Полиграф-Сервис, 2002.- 167 с.: ил. 

Поэты, писатели - участники Великой Отечественной войны [Текст]. - Алматы : ҚазАқпарат, 2009. -467 с. - М. Мусин: с. 423-463. 

От Советского информбюро... [Текст] / Управление архивов и документации Восточно-Казахстанской области, Государственный архив Восточно-Казахстанской области. - Усть-Каменогорск : Б. и., 2010. - 284 с. - М. Мусин (о нем).

Оставим память мы... [Текст] : к 85-летию со дня рождения М. Ш. Мусина / Государственный архив Восточно-Казахстанской области. - Усть-Каменогорск, 2011. - 103 с. 

Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с. 

*** 

Семенова, О. Возвращение из небытия [Текст] : [о презентации кн.М.Мусина "Унесенные в небытие"] / О.Семенова // Рудный Алтай. - 1998. - 9 апр.

Дурново, И. Дань памяти [Текст] / И.Дурново // Рудный Алтай. - 2005. - 29 нояб. -  С. 4. 

Бояринцева, Ю. Кредо Менгали Мусина - истина во всем [Текст] / Ю.Бояринцева // Рудный Алтай. - 2007. - 24 ноября. - С. 4. 

Дурдыева, Г. Грядущему поколению[Текст] / Г. Дурдыева //Семь дней. -2007. - 22 ноября. - С. 2. 

Рифель, Л. Преодоление [Текст] : к  90-летию "Рудного Алтая" / Л.Рифель, Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. -  19 янв. -  С. 5.

Фаизова, Н. Иртыш буйларында яшибез [Текст] / Н.Фаизова // Рудный Алтай. - 2008. -  29 апр. -  С. 14. 

Жумагулова, М. В движении - жизнь [Текст] / М.Жумагулова // Новое поколение . - 2009. - 12 июня. - С. 14. 

Свой в семье журналистов Казахстана [Текст] : [о писателе-фронтовике М. Ш. Мусине] // Рудный Алтай. - 2010. - 5 мая. -  С. 2. 

Багаутдинов, Ш. О друге, коллеге, писателе [Текст] : [воспоминания автора о журналисте, писателе М. Ш. Мусине] / Ш. Багаутдинов // Рудный Алтай. - 2011. - 20 авг. -  С. 5. 

Сушко, П. Н. Неутомимый исследователь [Текст] : памяти М. Ш. Мусина / П. Н. Сушко // Мәдениет жаршысы  - 2011. - № 6. - С. 33-34. 

Дурново, И. Почему Мусин разминулся с Джамбулом? [Текст] : [о писателе, участнике Великой Отечественной войны М. Мусине] / И. Дурново // Рудный Алтай. - 2012. - 2 июня. - С. 6. 

Касенов, Ж. "Владыкой мира станет труд" [Текст] / Ж. Касенов // Вести Семей. - 2014. - 30 сентября. -  С. 3. 

Нуруллин , Э. История и культура татар Прииртышья [Текст] / Э. Нуруллин  // Вести Семей. - 2014. - 20 мая. -  С. 3. 

Абдуллина, Л. И. Менгали Шаймарданович Мусин [Электронный ресурс] / Л. И. Абдуллина // Краеведческий альманах 2015. - 2016. - 11 февраля. - Режим доступа: http://kray.pushkinlibrary.kz/index.php/ru/kraevedcheskij-almanakh/kraialmanakh2015/9-uncategorised/1439-mengali-shajmardanovich-musin (25.08.2018) 

 

Мұхаметқалиқызы А.

Жаңартылды 06.09.2022 22:23

Мұхаметқалиқызы Алмахан (1962 ж.) - ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.

1962 жылы 4 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Үржар ауданы Жарбұлақ ауылында дүниеге келген. Мектепте оқып жүргенде республикалық «Балдырған», «Қазақстан пионері» (1976-1979) журналдарында жарияланып тұрды.

Н. К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтын (қазір Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті) бітірген.

Жаңа Семейдің «Ақиқат» аудандық газетінде тілші, 1983-1985 жж. – Торғай облысы халық театры автоклубының меңгерушісі, 1989-1991 жж. – Семей техникалық училищесінде оқытушы, 1992-2010 жж. – Абай музейінде бас ғылыми қызметкер болды. Қазіргі күні Қазақстан-Ресей университеті жанындағы «Абайтану» ғылыми-зерттеу орталығының директоры.

«Жансая» (1999), «Тылсым сыры» (2002), «Жыр-ғұмыр» (2003) өлең жинақтары; «Шәкәрім», «Құрсақсыз ана», «Донор және тек» поэмалары мен көптеген мақалалардың авторы.

«Абай әлемі» телехабарын ұйымдастырушы.

1979 жылы аудан көлемінде өткен айтыста бірінші орын алып, Жарбұлақ совхозының ең жас ақын-импровизаторы атанды.

Жазба ақындардың өңірлік конкурсында бірінші орын алды (1999), М.Ибраевтың 60 жылдығына арналған облыстық ақындар жарысында бірінші орынды иеленді (2002). Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 15 жылдығына арналған республикалық конкурстың жүлдегері (2006).

 

А. Мұхаметқалиқызының шығармалары

Произведения А. Мухаметкаликызы

Кітаптар - Книги

 

Мұхаметқалиқызы, А. Жыр ғұмыр [Мәтін] : жыр жинағы / А. Мұхаметқалиқызы. - Семей, 2002.

Мұхаметқалиқызы, А. Мұң - менің мәңгі ұстазым [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы. - Семей, 2008. - 206 б.

 

А. Мұхаметқалиқызының мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации А.Мухаметкаликызы в периодических изданиях и сборниках

 

1988-1999

Мұхаметқалиқызы, А. Тұсау кесер жырлар [Мәтін] : өлеңдер / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 1988. - 15 қазан.

Мұхаметқалиқызы, А. Қардай сезімнің сәттілігі [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 1993. - 3 қаңтар.

Мұхаметқалиқызы, А. Ғасыр өткелі [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 1999. - №11.

Мұхаметқалиқызы, А. Құрсақсыз ана [Мәтін] : поэма / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 1999. - 2-8 қыркүйек. - Б. 4.

2000-2009

Мұхаметқалиқызы, А. Ұлы жол [Мәтін] : [Семейдегі жаңа көпір құрлысының аяқталуына арналған өлең ] / А.Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 2000.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай өлеңдерінің мерейтойы[Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы.- 2001. - 19 тамыз.

Мұхаметқалиқызы, А. «Буынсыз тілің ...» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А.Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 26 қазан.

Мұхаметқалиқызы, А. «Вадим» поэмасы [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 24 тамыз.

Мұхаметқалиқызы, А. «Қуанбаңдар жастыққа» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 9 қараша. - Б.3.

Мұхаметқалиқызы, А. «Осы қымыз қазаққа ...» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 12 қазан. - Б.11.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай жүрегінің теңізі [Мәтін] : [Абайдың туғанына 157 толуына орай ] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 9 қыркүйек. - Б.1.

Мұхаметқалиқызы, А. «Алланың өзі де рас, сөзі де рас» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 6 қыркүйек. - Б. 3.

Мұхаметқалиқызы, А. Ақын-ғұмыр [Мәтін] : [ақын М. Ибраевтың туғанына 60 жыл толуына орай ] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 27 қыркүйек.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай жинаған мұралар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2003. - 20-27 қараша. - Б. 4.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай жинаған мұралар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 30 сәуір. - Б. 3.

Мұхаметқалиқызы, А. Күнгейге құмар жүрек [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Дидар. - 2004. - 25 желтоқсан. - Б. 5.

Мұхаметқалиқызы, А. Қазақ мәдениетіндегі қару құралдары [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 28 мамыр.- Б.3.

Мұхаметқалиқызы, А. Сәулелі ойға ұрпағын жүгіндірген [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 16 сәуір. - Б. 3.

Мұхаметқалиқызы, А. Әнші Әлмағанбеттің домбырасы [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2005. - 18 тамыз. - Б. 11.

Мұхаметқалиқызы, А. "Жаз" өлеңі [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2005. - 16 маусым. - Б. 27.

Мұхаметқалиқызы, А. "Ойлай бер мені күніге..." [Мәтін] : ақын Т. Айбергеновтың поэзиясымен сырласу / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2007. - 11 сәуір. - Б. 11.

Мұхаметқалиқызы, А. Тұңғыш жинаққа 100 жыл [Мәтін] : [Абайдың тұңғыш жинағына 100 жыл] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 2 сәуір. - Б. 3.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай және Пушкин [Мәтін] : [Абай мен Пушкин үндестігі] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 9 сәуір. - Б. 3.

Мұхаметқалиқызы, А. Алтынның буы [Мәтін] : поэма / А. Мұхаметқалиқызы // Жұлдыз . - 2009. - № 9. - Б. 76-81.

Мұхаметқалиқызы, А. Ғасырлық ғұмыр [Мәтін] : бас ақынның тұңғыш жинағына 100 жыл / А. Мұхаметқалиқызы // Аудан тынысы. - 2009. - 31 шілде. - Б. 6.

Мұхаметқалиқызы, А. Донор [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Жалын. - 2009. - № 7. - Б. 19-20.

Мұхаметқалиқызы, А. Қанымда зерттелмеген қосылыс бар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Жалын. - 2009. - № 7. - Б. 18-19.

Мұхаметқалиқызы, А. "Сегіз аяқ" [Мәтін] : Абай поэзиясына 120 жыл / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 30 сәуір. - Б. 4.

2010 - ...

Мұхаметқалиқызы, А. Біз Семейде тұрамыз бірақ, бірақ... [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2010. - 10 наурыз. - Б. 4.

Мұхаметқалиқызы, А. Донор және тек [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Қазақ әдебиеті. - 2015. - 15 - 21 мамыр. - Б. 8.

 

А. Мұхаметқалиқызы туралы әдебиеттер

Литература о Мухаметкаликызы А.

 

Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Алмахан Мұхаметқалиқызы (Ғабдуллина): Б. 63-64.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Мұхаметқалиқызы Алмахан: б. 555.

 

 

 

 

Мұқамедханұлы Қ.

Жаңартылды 18.11.2025 08:58

Мұқамедханов Қайым (Ғабдулқайым) Мұқамедханұлы (1916-2004) – Қазақстан Республикасының 1996 жылғы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, ғалым-текстолог, ғылыми абайтанудың негізін қалаушы, М. Әуезовтың үзеңгілесі, қоғам қайраткері, жазушы, ақын,драматург,аудармашы, педагог. Семейдегі Абай мұражайының негізін қалаушы (1940). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақ ССР Гимні мәтінінің авторы (1945). КСРО Жазушылар одағының мүшесі.

 

1916 жылы 5 қаңтарда Семей қаласында (қазіргі Абай облысы, Семей қаласы) дүниеге келген. Қайымның әкесі - Мұхамедхан Сейітқұлов, ағартушы, қолжазбаларды жинаушы және сақтаушы, меценат, исламның ұстазы, алашордашылардың серігі. Ол қазақ халқының рухани-мәдени даму бағытын анықтады, сондай-ақ қазақ халқын мәдениет құндылықтарының айналасына біріктірді. Ол өз үйінде жасаған, әртүрлі тілдердегі әлемдік классикасы бар бай кітапхана мәдениетке қызығушылық танытқандар үшін ашық болды. Кітапханада сирек қолжазбалар мен келесі кітаптар болды: Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағы (1909 ж.), 1912 жылы Семейде жарық көрген Шәкәрімнің "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-Кебек", сондай-ақ "Қазақ айнасы", "Книга о религии мусульман" поэмалары. М.Сейітқұлов «Абай» журналы, «Сарыарқа» мен «Қазақ» газеттерін қаржыландырған. Ол өз үйінде М.Әуезовтің "Еңлік-Кебек", "Қарагөз", "Бәйбіше тоқал", "Ел ағасы" пьесаларының дайындықтарын өткізу үшін барлық жағдай жасаған. Оның үйінде Абай, Шәкәрім, Абайдың шәкірттері, алашордашылар, театр қайраткерлері, сол кездегі ақындар мен баспагерлер тұрған. 1937 жылы 2 желтоқсанда М.Сейітқұлов Семипалатинскіде (Семей) атылады. Кейін ақталады. Әкесінің лайықты ұлы – Қайым Мұхамедханов Алаш рухында тәрбиеленді, ол Абайдың және барлық келушілердің мұрасын сақтап қалды. 1938-1951 жылдары Қ.Мұхамедханов "Абайдың әдеби мектебі" тақырыбына ғылыми зерттеу жұмысын жүргізген. Абай оқушыларының мектебі – қазақ әдебиетіндегі жалғыз мектеп. Ғалым Абай шәкірттерінің 30-дан астам есімін тауып, ғылыми-шығармашылық өмірбаяндарын нақты фактілермен жазды.

Ең бастысы, ол шығармаларынан үзінділер тауып, мәтіндік талдаудың ғылыми әдісі арқылы әр шығарманың Абайдың әр оқушысына жататынын дәлелдеді. Абай мен оның шәкірттерінің өмірі мен шығармашылығының куәгерлерімен жұмыс ауызша берілген мәтіндердің бір бөлігін қалпына келтіруде маңызды болды. Бұл жайында академик М.Сильченко келелі пікір айтқан. Ғалымның өзі деректану базасын құрды – шығармалардың мәтіндерін қалпына келтірді! 1940-жылдары Мұхамедханов анықтаған Абай шәкірттерінің еңбектері ғылыми айналымға енгізілді. 1941 жылы 22 маусымда Қайым Мұхамедханов Қарулы Күштер қатарына шақырылады. Свердловск және Магнитогорск әскери округтерінің ротасының старшинасы болып қызмет етті (1941-1942 жж.). Қорғаныс бекіністерін салу кезінде әскери жүктерді алып жүру бойынша тапсырмаларды орындай отырып, денсаулығына нұқсан келтіреді. Ғалым Қ. Мұхамедханов 1940-1990 жж. аралығында ақынның түпнұсқа сөзін сақтау бойынша мұқият зерттеу жүргізді. Ол Абайдың барлық өлеңдері мен поэмаларына ғылыми түсініктеме жазды. Абай мәтіндерінің барлық қолжазба тізімдерін, тарихи контексттерін, Абай өмірі мен оның айналасындағы оқиғаларды және т.б. біле отырып, мәтіндік талдаудың ғылыми әдісін қолдана отырып, ол Абайдың түпнұсқа сөзін қайтарды. Бұдан бөлек, ол Абайға тиесілі бұрын белгісіз болған 30-дан астам өлеңді тауып, дәлелдеген. Ғалым Махамбет, Қабанбай батыр, Бөгенбай батыр, Бұқар жырау, Алашорда және басқа да қазақ халқының мәдениет қайраткерлерінің шығармаларын ғылыми-шығармашылық өмірбаяндарын жазып, текстологиялық әдіспен қалпына келтірді. 1930 жылдардың соңында Мұхтар Әуезов өзінің шәкірті Қайымға Абайдың алғашқы музейінің іргетасын қалауды сеніп тапсырды. Осы мақсатта Қ.Мұхамедханов музей үшін бірегей экспонаттарды анықтап, жинау үшін шалғай ауылдарға бірқатар экспедициялар жасады. 1930 жылдардың аяғы-1940 жылдары мұражайда аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істей бастаған Қайым ЖОО-да сабақ беруді жалғастырады, ал 1947 жылы мұражайдың академиялық бағытын күшейту және дамыту үшін мұражай ҚазКСР Ғылым академиясының қарауына берілген кезде ҚазКСР Ғылым Академиясының президенті Қ. Сәтпаев Қайым Мұхамедхановты 1951 жылғы қуғын-сүргінге дейін өзі басқарған оның директоры етіп тағайындау туралы бұйрық шығарды. 1951 ж. 7 сәуірде «Абайдың әдеби мектебі» диссертациясының қорғалуы, ел тарихындағы маңызды оқиға болды. Диссертация қорғалды, бірақ мұғалім мен оқушы – М.Әуезов пен Қ. Мұхамедхановқа шабуыл абайтану бойынша пікірталаста, содан кейін баспасөздегі мақалаларда жалғасты. Мұхамедханов Абай мұражайының директоры және ЖОО оқытушысы қызметінен босатылды. 1951 жылы 1 желтоқсанда Қайым тұтқындалды. Үкім - 25 жыл.

Семипалатинскі (Семей) және Алма-Аты (Алматы) түрмелерінде қамауда болды, 1951-1955 жылдары Карлаг (Теміртау, Қарабас, Долинка, Дарья, Құла-Айғыр) бөлімшелерінде болған. 1955 жылы Сталин қайтыс болғаннан кейін толықтай ақталып, туған жеріне оралады. Семейде Қайым Мұхамедхановқа ескерткіш орнатылған, оның есімімен Семей, Нұрсұлтан және Алматы көшелері аталған. 2016 жылы Қайым Мұхамедхановтың портреті бар естелік пошта маркасы шығарылды.

Марапаттары мен жетістіктері:

- 1996 жылғы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (Президент Назарбаев жеке тапсырған, видео);

- Абай атындағы Халықаралық сыйлықтың бірінші лауреаты;

- Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының бірінші медалінің иегері;

- Қазақстан Жазушылар Одағы, Қазақстан Журналистер Одағы, Абай Халықаралық академиясы сыйлықтарының лауреаты;

- Семипалатинскі (қазіргі Семей), Аягөз, Шығыс Қазақстан облысының Абай және Жаңасемей аудандарының Құрметті азаматы.

 30 маусымда Семей қаласында қайтыс болған.

 Қайым Мұхамедханов: библиографиялық көрсеткіш

Мырзақасым Ә. М.

Жаңартылды 01.04.2022 16:25

Мырзақасым Әсет Медеуханұлы (1953) – әдебиеттанушы, драматург, Абай аудандық «Абай елі» газетінің бас редакторы

1953 жылы Семей (қазіргі Шығыс Қазақстан) облысы, Абай ауданы, Архат ауылында туған.

1974 жылы Семей Мемлекеттік педагогика институтының филология факультетінің қазақ тілі мен әдебиеті бөлімін аяқтаған. Еңбек жолын ауыл мектебінде мұғалім болудан бастаған.

1975 жылдан бастап 20 жылға жуық уақыт кеңес дәуірінде комсомол, кеңес, партия қызметтерінде болған. Егемендік тұсында аудан әкімдігі аппаратында, аудандық мәслихатта жауапты қызметтер атқарған.

Абай ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы қызметін атқарған. "Мәдениет саласының үздігі" төсбелгісінің иегері.

Республикалық, облыстық, аудандық баспасөз беттерінде ғылыми – танымдық зерттеу мақалалары әңгімелері мен шағын драмалық туындылары жарияланған.

2009 жылы «Абай елінде» атты суретті кітапшасы мен «Абайдың әдеби хатшысы» атты зерттеу жұмыстары жарық көрген.

Халық ақыны Шәкір Әбеновтың «Ән мен күйім – халқыма сыйым» атты кітабының жарыққа шығуына басшылық жасады.

«Жастықтың оты жалындап...» атты абайлық жас ақындардың жыр жинағы мен «Айттым сәлем, Қаламқас» атты естелік кітаптардың шығарушысы. «Абай аманаты» (2014) кітабында он шақты драмалық туындалары, бірқатар ғылыми –танымдық мақалалар жарияланған.

 

Произведения А. Медеуханулы 

Кітаптар-Книги

Медеуханұлы, Ә. Ұлы Абай елінде [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы . - Өскемен : [б. и.], 2009.

Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты [Мәтін] : пьесалар. Ғылыми-танымдық мақалалар / Ә. Медеуханұлы. - Семей : Анастасия, 2014. - 219 б.

 

Медеуханұлыдің Ә. мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары

Публикации в периодических изданиях и сборниках

 

Медеуханұлы, Ә. Мүрсейіт жайлы бірер сөз / Ә. Медеуханұлы // Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.

Медеуханұлы, Ә. Ұлы істі ұмытпайық / Ә. Медеуханұлы// Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.

Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты : пьеса / Ә. Медеуханұлы // Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.

Медеуханұлы, Ә. Шәкәрiм тағдырының бiр парағы [Мәтін] : [Шәкәрiмдi кеңестiң қылбұрауынан босатқан ОГПУ-дiң қызметкерi Ж.  Атанбеков туралы] /  Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2008. - 30 қазан. - Б.3.

Медеуханұлы, Ә. Асыл жандарды ұмытпайық [Мәтін] :  Кәкiтай Ысқақұлының туғанына 140 жыл / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2008. - 18 желтоқсан. - Б. 3.

Медеуханұлы, Ә. Осы жұрт Мүрсейітті біле ме екен? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2009. - 1 қазан. - Б.3.

Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты: сценарий [Мәтін]: [Абай балалары туралы драматургиялық шығарманың сценарийi] / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2009. - № 3. - Б.95-111.

Медеуханұлы, Ә.Нүрпейiс кiм? Мүрсейiт емес пе? [Мәтін]: [Шәкәрiмге орыс тiлiн үйреткен Мүрсейiт Бiкiұлы және Шәкәрiмтану ғалымдары, орталығы туралы.] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2010. - 28 қаңтар. - Б. 4.

Медеуханұлы, Ә. Осы жұрт Мүрсейітті біле ме екен? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Мәдениет жаршысы  / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2010. - N 8. - Б. 7-12.

Медеуханұлы, Ә. Шәкәрімнің саят үйі [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2011. - 26 сәуір. - Б.3

Медеуханұлы, Ә. Ақынның ажалы [Мәтін] : Шәкәрім қажы өмірінің соңғы күндерін баян ететін үш көріністі драмалық қойылым / Ә. Медеуханұлы ; құраст. С. Ғабдуллаұлы // Ақ Ертіс . - 2011. - № 1. - Б. 21-41

Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың баласы Халиолла [Мәтін] : [Ұлы Абайдың талантты інісі Халиолла Өскенбаев туралы] / Ә. Медеуханұлы // Ертіс өңір. - 2011. - 18 мамыр. - Б.11.

Медеуханұлы, Ә. Шәкәрімнің саят үйі [Мәтін] : [Ұлы Шәкәрім қажының қазасына-80 жыл] / Ә. Медеуханұлы // Мәдениет жаршысы  / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 5.- Б.4-8.

Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың ұлы Халиолла [Мәтін] / Медеуханұлы Ә. // Егемен Қазақстан. - 2011. - 27 шілде. – Б. 8.  

Медеуханұлы,  Ә. Ақынның ажалы [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы  // Ақ Ертіс-Иртыш. - 2011. - № 1. - Б. 21.

Медеуханұлы, Ә. Абайдың өнегелi iнiсi  [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы.- 2012. - 7 ақпан. – Б. 3. - Халиолла Өскенбаев (Құнанбайұлы) жайында.

Медеуханұлы, Ә. Соңына өлмес мұра қалдырған Абайдың өнегелі інісі Халиолла Құнанбайұлы жайында бір үзік сыр. [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Дидар. - 2012. - 30 наурыз. - Б. 22.

Медеуханұлы, Ә. Халиолла Өскенбаев [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2012. - №1-4. - Б.110-114.

Медеуханұлы, Ә. Шәкәрiмнiң саят үйi  [Мәтін] // Шәкәрiм.- 2013. - № 3. - Б.94-96.

Медеуханұлы, Ә. Қашқар сапарында Шоқанға серiк болған... [Мәтін] : [Ш. Уәлихановтiң 1858 жылы Қашқар сапарында қызмет көрсеткен Қ. Қиятов туралы.] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2015.- 17 қараша. - Б. 6.

Медеуханұлы, Ә. Шоқанға Қашқар сапарында серік болған Шыңғыстаудың қазағы кім? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы  // Дидар. - 2015. - 27 тамыз.- Б.20.

Медеуханұлы, Ә. Қошқарбай Қиятов кiм екен ?.. [Мәтін] : [Шоқанның Қашқарияға саяхаты сапарында бiрге болған Қошқарбай Қиятов туралы]  / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2015. - № 6. - Б.36-40.

Медеуханұлы, Ә. Абайға ақын Сараның көңіл айтқаны / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2017. - №3. - Б.86-90.

Медеуханұлы,  Ә. Салбурын мереке ғой саятшыға [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы  // Дидар. - 2018. - 8 қараша. - Б. 14.