Куленов А.С.

Жаңартылды 21.02.2023 12:17

 Ахат Куленов (1932 – 2007), қоғам қайраткері, металлург

Ахат Салемхатович Куленов – қазақстандық қоғам қайраткері, металлург, педагог, Қазақстан Республикасы Инженер академиясының корреспондент мүшесі, Мемлекеттік сыйлық лауреаты, Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ Химия, металлургия және байыту кафедрасының профессоры, Қазақстан Республикасы Парламентінің сенаторы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы.

Ахат Куленов 1932 жылы Павлодар қаласында дүниеге келген. 1943-1951 жж. аралығында Қаскелең балалар үйінде тәрбиеленген. 1956 жылы Қазақ тау-кен металлургиялық институтының «түсті металлдар металлургиясы» мамандығын тәмамдап, жолдамамен Өскемен қорғасын-мырыш комбинатына жөнелтіліп жұмысшы-біріктіруші болып еңбек етеді.

Оның кеңінен ойлау, еңбекқорлық пен іскерлік қасиеттері қарапайым жұмысшыдан ауысым шеберіне, технолог, цех басшысы, бас инженер, комбинат директоры, тіпті «Өскемен қорғасын-мырыш комбинаты» ААҚ президенті дәрежесіне дейін жеткізді. Ахат Сәлемхатұлы өмірінің қырық жылын металлургияға арнаған.
Оның басшылығымен қорғасын-мырыш комбинатында қайта құру жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде комбинат техникалық жабдықталу әрі қалдық өңдеу жөнінде теңдесі жоқ кәсіпорынға айналды.
Комбинатта алтын мен күміс өндіру – А.С.Куленовтың идеясы еді. Бұл идея жүзеге асқан соң, Қазақстан тұрақты алтын өндіруші ретінде танылды.
1992 жылы 27 қаңтарда Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында қазақстандық алтын құйма өңделді. Мұның өзі тәуелсіздіктің бір нышаны еді.
Ахат Сәлемхатұлы – 130-дан астам ғылыми еңбектің авторы.
1995 жылы Ахат Куленов Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенатына сайланып, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінде қызмет атқарады. 1999 ж. «Алтын Аймақ» тау-кен металлургиялық комбинаты» ЖАҚ басқарған.

 

А. С. Күленов шығармалары

Кітаптар-Книги

 

Күленов, А. Рационализаторлық миллиондар [Мәтін] / А. Күленов . - Алматы: Қазақстан, 1976. - 48 б.

 

А. С. Күленовтің мерзімді басылымдардағы мақалалары

Публикации в периодических изданиях А. С. Куленова

 

Күленов А. Халық қаhарманы [Мәтін] : [Өскемен қорғасын-мырыш комбинаты" акционерлік қоғамының президенті...әңгімелескен О.Елубай] / А. С. Күленов // Дидар. - 1994. - 25 қазан.- Б.

 

А. С. Күленов туралы әдебиет

Литература о Куленова А. С.

Кітаптар – Книги

 

Ыбыраев Ж. Алтай шұғыласы [Мәтін] / Ыбыраев Ж. - Алматы: Қазақстан, 1976. - 192 б.

Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені=Кто есть Кто=Who is Who 2004-2006 [Текст] : анықтамалық. Т. 2, 2006. - 996 с.

                                       ***

Восточноказахстанцы - лауреаты Государственных премий СССР и Казахской ССР в области промышленности [Текст] : Рекомендательный библиографический указатель. - Усть-Каменогорск: Б. и., 1989. - 54 с.

Жумагулов Ш. Пройденный путь [Текст] / Жумагулов Ш. - Алматы: DeLuxe Printery, 2006. - 121 с.

Пуссеп Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска [Текст] / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. - 133 с

 

Мақалалар - Статьи

 

Қадылбекұлы, Әлімжан. Заманының заңғар ұлы еді [Мәтін] / Ә. Қадылбекұлы // Дидар. - 2009. - 17 сәуір.- Б.2.

Елубай, О. Халық Қаһарманы атындағы дәрісхана [Мәтін] : [Ахат Күленов атындағы дәрісхананың ашылуы] / О. Елубай   // Егемен Қазақстан. - 2009. - 22 сәуір.- Б.4.

"Металлург" кенті Күленовтың есімін иеленді. [Мәтін] : [Өскемендегі "Металлург" кентіне Халық қаһарманы А.С. Күленовтың есімі берілді. ] // Дидар. - 2012. - 6 қараша.- 2.Б.

Райымбекова, М. Күленов атындағы шағын аудан [Мәтін] / М. Райымбекова // Дидар. - 2012. - 15 қараша.- Б.8.

Жақсының аты өлмейді [Мәтін] : [А. С. Күленовке ескерткіш ашылуы туралы] // Өскемен. - 2013. - 19 қыркүйек.- б.3.

                                       ***

Куленов Ахат Салемхатович [Текст] // Титан. - 1981. - 30 мая. - С. 5

Абугалиев, М. Высота [Текст] / Абугалиев М. // Рудный Алтай. - 1984. - 11 февраля. - С.6

Щуплов, А. Мера жизни [Текст] / Щуплов А. // Казахстанская правда. - 1984. - 17 февраля. - С. 2

Кандидаты в депутаты Верховного Совета СССР [Текст] // Казахстанская правда. - 1984. - 19 февраля. - С.6

Еремеев, С. Энтузиазм, испытанный временем [Текст] / Еремеев С. // Рудный Алтай. - 1985. - 16 ноября. - С. 4

Лесковский, С. Торопитесь жить! [Текст] / Лесковский С. // Ленинская смена. - 1987. - 9 июля. - С. 5

Кулик, Н. Доброта [Текст] / Кулик Н. // Рудный Алтай. - 1989. - 14 февраля. - С. 6

Черноловский, Б. Пламя жизни [Текст] / Черноловский Б. // Металлург. - 1989. -1 марта.- С.1,2,3,4

Никифоров В. Поможет ли нам золото? [Текст] : [о первом золоте суверенного Казахстана] / В. Никифоров // Рудный Алтай. - 1992. - 1 февр. - С. 1.

Алипинова М. Сенаторы от Восточного Казахстана А.Гусинский и А.Куленов [Текст] : [В г.Усть-Каменогорске прошли выборы в Сенат Парламента Республики Казахстан] / Алипинова М. // Рудный Алтай. - 1995. - 7 дек. - С.1

Капитанова З. О генеральных песен не поют [Текст] / Капитанова З. // Рудный Алтай. - 1992. - 30 апреля. - С. 5

Евдокимов, Н. Золотая звезда президента [Текст] : [вручена президенту АО"УКСЦК" А.С.Куленову] / Евдокимов Н. // Рудный Алтай. - 1994. - 25 окт.- С.1

Новое звание А.Куленова [Текст] : [Почетное звание члена-корреспондента Инженер.Академии Респ.Казахстан присвоено президенту АО"УКСЦК" А.Куленов] // Рудный Алтай. - 1995. - 25 марта. – С. 5

Присвоено Почетное звание [Текст] : [Депутату Сената Парламента Респ.Казахстан от ВКО А.С.Куленову присвоено звание "Почетный гражданин г.Усть-Каменогорска"] // Рудный Алтай. - 1997. - 9 янв. - С. 4

Лисьева, С. Металлург: путь от свинца к золоту [Текст] : [Фамилия Куленов знакома большинству усть-каменогорцев. О жизни и деятельности А.Куленова] / Лисьева С. // Деловой Усть-Каменогорск http://www.aaa.kz. - 2000. - №6. - С. 14

Шевченко, В. Золото республики [Текст] : [27 января 1992 г. на Усть-Каменогорском свинцово-цинковом комбинате впервые был отлит казахстанский золотой слиток. Он стал еще одним символом независимости и суверенитета республики] / Шевченко В. // Казахстанская правда. - 2001. - 3 февр. - С. 3

Шевченко, В. На острие времени [Текст] : [Ахат Куленов намеревается осыпать Казахстан золотом.Новая технология извлечения золота из упорных казахстанских руд успешно прошла полупромышленные испытания] / Шевченко В. // Семь дней. - 2002. - 4 янв. - С. 5

Ермолаева, А. Человек на вес золота [Текст] / Ермолаева А. // Вестник Казцинка. - 2007. - 13 апр. -С. 4-5.

Бударов, Ю. Призвание - металлург [Текст] / Бударов Ю. // Семь дней. - 2007. - 13 апр. - С. 3.

Шевченко, В. Уроки Ахата Куленова [Текст] / Шевченко В. // Казахстанская правда. - 2007. - 12 апр. -С. 5

Осипов, В. Ахат Куленов - легендарный металлург [Текст] / Осипов В. // Рудный Алтай. - 2007. - 14 апр. - С. 1,2

Маутканов, Г. Ахат Салемханович Куленов: "Все, что вы сказали - это эликсир моей душе... и все же необходимо науке помогать производству, развивать геологию и давать металл... [Текст] / Маутканов Г. // Рудный Алтай. - 2007. - 21 апр. - С. 5.

Куленов Ахат Салемхатович [Текст] : [некрологи] // Рудный Алтай. - 2007. - 29 дек. - С. 5.

Малько, Л. Золотое имя страны [Текст] / Л. Малько // Семь дней. - 2009. - 27 февр. - С. 4.

Шуваев, К. Металлург, который построил поселок [Текст] / К. Шуваев // Рудный Алтай. - 2009. - 18 апр. - С. 2.

Темирбеков, Н. Выбор определил судьбу [Текст] : К 80-летию со дня рождения известного металлурга Ахата Куленова / Темирбеков Н., Кульсеитов Ж. // Казахстанская правда. - 2012. - 17 апреля. - С. 10

Распопова, С. Новое - старое имя [Текст] : [16-ый жилой микрорайон областного центра официально будет носить имя бывшего директора СЦК А. Куленова] / С. Распопова // Мой город. - 2012. - 26 апр. - С. 8.

В честь славного имени [Текст] : 3 ноября 2012 года в 11.00 на территории   средней школы №42 (ул. Воронина, 34) состоится праздничное мероприятие, посвященное присвоению микрорайону имени А.С. Куленова. // Усть-Каменогорск. - 2012. - 1 ноября. - С. 2.

Шакабаев, Р. В память о герое [Текст] / Р. Шакабаев // Наше дело. - 2012. - 8 нояб. - С. 7

Памятник от слова память [Текст] // 7 дней. - 2013. - 28 февраля. - С. 3

Обухов, В. Город памяти нашей [Текст] / В. Обухов // 7 дней. - 2013. - 19 сентября. - С. 1-2

Штейн, Д. Имя, написанное золотыми буквами [Текст] : [об А.С. Куленове] / Д. Штейн // Рудный Алтай. - 2017. - 20 апреля. - С. 26

 

Лабуков М. С.

Жаңартылды 16.06.2025 15:47

Лабуков Михаил Семенович (1946) - Өскемен қаласының Құрметті азаматы

1946 жылы 15 қарашада Целиноград облысының Макинск қаласында дүниеге келген. «Имсталькон» АҚ Өскемен металл конструкциялары зауытының директоры болып жұмыс істеді. М. С. Лабуков - ҚР Құрметті құрылысшысы, облыс құрылысшылары қауымдастығының директорлар кеңесінің мүшесі, Михаил Лабуков «Восток» футбол клубында президент болған жылдары стадионды қайта құру жобасы іске асырылды. Облыстық мәслихаттың екі шақырылым депутаты болды.
1977 жылы Михаил Семенович Шығыс Қазақстанға алғаш рет келіп, оның сұлу табиғатына тәнті болады. Содан бері осы жердің патриоты. Туған жерге деген сүйіспеншілігі балалары мен немерелеріне берілген. Ұлы Алексей мен қызы Еленаның Өскеменде тұрып, жұмыс істеуі де кездейсоқ емес.
«Құрмет» орденімен марапатталған. Өскемен қалалық мәслихатының 2005 жылғы 27 тамыздағы шешімі негізінде М. С. Лабуковқа қаланың инфрақұрылымын дамытуға қосқан зор үлесі үшін «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілген. 

 

 М. С. Лабуков туралы әдебиет 
Литература о М. С. Лабукове

Лабуков Михаил Семенович / Құрмет кітабы. Өскемен қаласы = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск / идея авторы және жетекшісі Коротин С. В. - Алматы: Print House Gerona, 2021. - 208 б.

***

Лабуков Михаил Семенович // Пуссеп Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска. - Усть-Каменогорск , 2008. - С. 110-111.

Лабуков Михаил Семенович / Книга почёта. Город Усть-Каменогорск = Құрмет кітабы. Өскемен қаласы / автор идеи и рукодовитель Коротин С. В. - Алматы: Print House Gerona, 2021. - 208 с.

Чистяков, М. Созидатель: Поэма. Посвящается Михаилу Лабукову / М. Чистяков // Рудный Алтай. - 2001. - 15 ноября. - С. 6

Звания достойны // Рудный Алтай. - 2005. - 3 сентября. - С. 3

Минченко, В. Энергия силы и воли / В. Минченко  // Рудный Алтай. - 2007. - 12 мая. - С. 2.

Никифоров, В. Его автографы в металле: [о Почетном гражданине ВКО, директоре завода металлоконструкций АО "Имсталькон" Михаиле Семеновиче Лабукове] / В. Никифоров // Рудный Алтай. - 2016. - 15 ноября. - С. 2

Лаптев, А. Мосты - его призвание / А. Лаптев // 7 дней. - 2016. - 17 ноября. - N 46. - С. 7

 

 

Қырықбаев З. Қ.

Жаңартылды 14.06.2022 12:09

Зәмзә Қадылшанұлы Қырықбаев (1942 ж.) - Өскемен қаласының Құрметті азаматы, қоғам қайраткері

1942 жылы 16 мамырда Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл (қазіргі Күршім) ауданының Горное (қазіргі Ақбұлақ) ауылында дүниеге келген. Ата-анасынан ерте айырылған Зәмзә Қырықбаев 8-сыныптан кейін Өскемен қаласындағы Жамбыл атындағы мектеп-интернатына орналастырылды. 2 жылдан кейін мектеп интернатты бітіріп, аттестатпен бірге үшінші сыныпты жүргізуші куәлігін алды. 1960 жылдан бастап қалалық маршрутта автобус жүргізушісі болып қызмет атқарды. Осы жерде Өскемендегі құрылыс батальонында 3 жыл әскерде болды. Әскердегі қызметінен кейін N1 автопаркке қайтып келді.

Зәмзә Қадылшанұлы өзінің бүкіл 47 жыл еңбектегі өмірін бір кәсіпорынға –N1 автобус паркіне арнады.

1978 жылы марксизм-ленинизм университетін бітірді. Қазақстан Компартиясы қалалық комитетінің және облыстық комитетінің мүшесі болды. Бірнеше рет облыстық және қалалық деңгейдегі халық депутаттары Кеңесінің депутаты болып сайланды.

1984 жылы Қазақстан Республикасы Жоғарғы кеңесінің депутаты, ал 1986 жылы КОКП XXVII съезінің делегаты болып сайланды.

Еңбек Даңқы орденінің үш мәрте иегері, 1975 жылы үшінші дәрежелі, 1980 жылы екінші дәрежелі, 1986 жылы бірінші дәрежелі, ол Социалистік Еңбек Ері атағымен бірдей.

Қалалық және облыстық соғыс және еңбек ардагерлері кеңесінің мүшесі. Шығыс Қазақстан облысы Ақсақалдар кеңесінің мүшесі.

З. Қ. Қырықбаев туралы әдебиеттер

Литература о З. К. Кырыкбаеве

Замза Кадылшанович Кырыкбаев // Почетные граждане Усть-Каменогорска [Текст] / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. – С. 108-109

Байдельдинов, В.Менің мектебім / В. Байдельдинов. - Өскемен : Либриус, 2010. – 154 б.

Книга почёта. Город Усть-Каменогорск = Құрмет кітабы. Өскемен қаласы / автор идеи и рукодовитель Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - 208 с. –Кырыкбаев Замза Кадылшанович: 96-97 б.

З. Қ. Қырықбаев туралы мақалалар

Публикации о З. К. Кырыкбаеве

Қадылбекұлы, Ә. Бес миллионннан астам жолаушы тасымалдапты [Мәтін] : [Еңбек Ері Зәмза Қырықбаев 70 жасқа толды.] / Ә. Қадылбекұлы // Дидар. - 2012. - 14 мамыр.- Б.3.

Арыстан, И. Ақжарма тілек жауған күн! [Мәтін] : бейбіт күннің батыры - Зәмзә Қырықбаев 70 жаста / И. Арыстан // Өскемен. - 2012. - 31 мамыр.- Б.4.

Темірбеков, А. Еңбегінің зейнетін көрді [Мәтін] : ["Даңқ" орденінің толық кавалері З.Қырықбаевқа автокөлік сыйлады.] / А. Темірбеков // Менің өлкем . - 2015. - 28 мамыр.- б.7.

Аллаберген, Д. Қырық жыл жолаушы тасыды [Мәтін] : ["Еңбек даңқы" орденінің толық иегері З.Қырықбаев туралы.] / Д. Аллаберген // Дидар. - 2017. - 18 мамыр.- Б.31.

Лебедев В. В.

Жаңартылды 12.12.2025 08:41

Лебедев Валентин Витальевич (1942 ж. т.) - Өскемен қаласының Құрметті азаматы.
1942 жылы 14 сәуірде Мәскеу қаласында дүниеге келген.
Оның балалық шағы мен жастық шағы Мәскеу облысының Наро-Фоминск қаласында өтті. 1959 жылы №4 орта мектепті бітіргеннен кейін Орынбор авиациялық училищесіне оқуға түсті. Содан кейін С. Орджоникидзе атындағы Мәскеу авиациялық институтының ұшу аппараттары факультетіне түсті. Оқумен қатар ұшқыш мамандығын игеріп алды. Ғарышкерлер отрядына алғашқы өтінішін 1963 жылы Мәскеу авиациялық институтының студенті болған кезде жазды.
Әйгілі Эксперименттік машина жасау орталық конструкторлық бюросында инженер, аға инженер, аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.
1972 жылдан бастап 1993 жылға дейін ғарышкерлер жасағында болды. В.В.Лебедев екі мәрте ғарышқа ұшты. Бірінші рет - 1973 жылғы 18-26 желтоқсан аралығында «Союз-13» ғарыш кемесінің бортинженері ретінде, екінші рет - 1982 жылғы 13 мамыр мен 10 желтоқсан аралығында (сол кездегі рекордты уақыт 211 тәулік, 9 сағат) «Союз Т-5» ғарыш кемесі мен «Салют-7» орбиталық станциясында бортинженер ретінде ұшты. Ғарыштық ұшу кезінде ұзақтығы 2 сағат 33 минутқа ашық ғарышқа шықты.
1989 жылдан бастап КСРО Ғылым Академиясының География институтының ғылыми жұмыс жөніндегі директорының орынбасары, КСРО Ғылым академиясының Ғылыми геоақпараттық орталығының директоры болып жұмыс істеді.
Облыс басшылығының шақыртуы бойынша достық сапармен Өскеменге екі мәрте 1975 жылғы қаңтарда және 1982 жылғы тамызда келді.
Валентин Витальевич - ғарышкер-сынаушы, Ресей Федерациясының еңбек сіңірген ғылым қайраткері, РҒА корреспондент мүшесі.
В.В.Лебедев екі мәрте Кеңес Одағының Батыры, екі рет Ленин орденімен, «Отанға сіңірген еңбегі үшін» орденімен, «Ғарышты игерудегі еңбегі үшін» және «Байкал-Амур магистралін салғаны үшін» медальдарымен, шет мемлекеттердің наградаларымен марапатталған.

В.В. Лебедев туралы әдебиет
Литература о Лебедеве В.В.

Кітаптар - Книги

Қапанов, Болатбек. Анамдай әлпештеген Асқар Алтай : [Мәтін] / Б. Қапанов. - Өскемен : [б. и.], 2011. - 566 б.
Құрмет кітабы. Өскемен қаласы = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск / автор идеи и руководитель проекта Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - С. 102-103.
Пуссеп, Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск: [б. и.], 2008. - С.34.

Мақалалар - Статьи

Тихоновская, П. Прерванный полет: [Воспоминания лениногорцев о встречах с космонавтами] / Тихоновская П. // Лениногорская правда. - 2001. - 6 апр. - С. 4.
Рябцовская , Л. Один из сынов космической одиссеи - почетный гражданин Усть-Каменогорска: [о летчике-космонавте В. В. Лебедеве, посетившем в 1975 г. Усть-Каменогорск] / Л. Рябцовская. // Рудный Алтай. - 2012. - 12 апр. - С. 11.
Самойлов, Александр. 211 суток счастья: [к 80-летию Почетного гражданина города Усть-Каменогорска лётчика-космонавта В. В. Лебедева] / А. Самойлов. // Устинка плюс. - 2022. - 14 апреля. - С. 14-15.