Мемлекеттік қайраткерлер
Құл-Мұхаммед М.
- Жаңартылды 23.11.2019 10:33
Құл-Мұхаммед Мұхтар Абрарұлы (1960 ж.) - қоғам, мемлекет қайраткері
1960 жылы 12 желтоқсанда ҚХР Шәуешек қаласында дүниеге келді. Ұлты қазақ. Білімі жоғары. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің түлегі (1982, қазіргі ҚазҰУ), заң ғылымдарының докторы (1999), профессор (2000). Нью-Йорк ғылым академиясының толық мүшесі (1997), ҚР Әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі (2001).
100-ден аса ғылыми еңбектері, оның ішінде 6 монографиясы жарық көрді. Ғылыми қызметінің негізгі бағыты: мемлекет және құқық тарихы, саяси және құқықтық ілімдер тарихы.
1983-92 ж.ж. – «Қазақ Совет энциклопедиясы» Бас редакциясында аға ғылыми редактор, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары қызметтерін атқарды.
1992-99 жж. – «Атамұра корпорациясының президенті.
1999-2001 жж. – ҚР Президенті Сенатының депутаты.
2001-03 жж. – Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрі.
2003-2007жж. – Президент кеңесшісі және баспасөз хатшысы.
2007-2008 жж. – Қызылорда облысының әкімі, Қазақстан Республикасы президентінің «Байқоңыр» кешенінде арнаулы өкілі.
2008-2010 жж. – Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрі.
2010-2012 жж. - Қазақстан Республикасының Мәдениет министрі.
2012-2013 жж. - Қазақстан Республикасының мемлекеттік хатшысы.
2013-2014 жж-Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрі.
2014 - 2015 жж - Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі.
2015 жылдың наурызынан мамырына дейін - Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын қолдау үшін құрылған республикалық қоғамдық штабтың басшысы.
2015-2016 жж-Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі болып қызмет етті.
2016-2018 жж. - Нұр-Отан партиясы Төрағасының бірінші орынбасары
2018-2019 жж. - ҚР Президенті Сенатының депутаты.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1996 жыл), «Құрмет (2004 жыл) және «Парасат» (2010 жыл) ордендерімен марапатталды.
Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1996), Астана қаласының, Абай ауданының Құрметті азаматы.
М. А. Құл-Мұхаммед шығармалары
Произведения Кул-Мухаммеда М. А.
Кітаптар - Книги
Құл-Мұхаммед, М. Орыс энциклопедияларындағы қазақ шежіресі [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед . - Алматы : Атамұра, 1994. - 224 б.
Құл-Мұхаммед, М. Алаш ардагері [Мәтін] : Ж.Ақбаевтың саяси-құқылық көзқарастары / М. Құл-Мұхаммед. - Алматы : Жеті жарғы, 1996. - 224 б.
Құл-Мұхаммед, М. Жақып Ақбаев және алаш қайраткерлері саяси-құқықтық көзқарастарының эволюциясы (ХІХ ғасырдың аяғы-ХХ ғасырдың басы ) [Мәтін] : Автореферат / М. Құл-Мұхаммед . - Алматы : Б.ж., 1998. - 55 б.
Құл-Мұхаммед, М. Алаш қайраткерлері [Мәтін] : саяси-құқықтық көзқарастарының эволюциясы / М. Құл-Мұхаммед ; Қазақстан Республикасы ғылым минстрлігі, ғылым академиясы. - Алматы : Атамұра, 1998. - 359 б.
Құл-Мұхаммед, М. "Алаш" бағдарламасы: қиянат пен ақиқат [Мәтін] = Программа "Алаш": фальсификация и действительность / М. Құл-Мұхаммед . - Алматы : Атамұра, 2000. - 240 б.
Құл-Мұхаммед, М. Әл-Фараби [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед . - Алматы : Аруна, 2006. - 96 б.
Құл-Мұхаммед, М. Мөңке би [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед. - Алматы : Аруна, 2006. - 92 б.
Мерзімді басылымдардағы мақалалар
Статьи в периодических изданиях
1992
Құл-Мұхаммед, М. Қазақтар әлем энциклопедиясында [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ақиқат. - 1992. - №7. - Б. 28-34.
1999
Құл-Мұхаммед, М. Қазақстан саяси дода алдында [Мәтін] : [Сайлау.саясат,ұрпақ туралы толғаныстар ] / М. Құл-Мұхаммед // Жас алаш. - 1999. -7 қазан . - Б. 3
2000
Құл-Мұхаммед, М. Абылай-қазақ халқының айбыны. [Мәтін] : [Абылай хан мәйіті Түркістан топырағына қойылды] / М. Құл-Мұхаммед // Жас алаш. - 2000. - 18 наурыз. - Б. 4.
Құл-Мұхаммед,М. Бүтіндейік тұрманын тұлпар жырдың. [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақ әдебиеті. - 2000. - 13 қазан. - Б. 1.
2002
Құл-Мұхаммед, М. Ғұлама [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2002. - 6 наурыз. - Б. 3
Құл-Мұхаммед, М. Дінге сергектік, ділге сергектік [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ана тілі. - 2002. - 4 көкек. - Б. 1-5.
Құл-Мұхаммед, М. Руханият: қос қайнардың үйлесімі [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2002. - 11 қазан. - Б. 1-2.
2003
Құл-Мұхаммед , М. Қазақтар туралы [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ақ желкен. - 2003. - №1. - Б. 10.
Құл-Мұхаммед , М. Ұлт тірегі-тіл [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2003. -14 мамыр. - Б. 3,4.
Құл-Мұхаммед, М. Ұлт тірегі-тіл [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ана тілі. - 2003. - 15 мамыр. - Б. 1, 6-7.
Құл- Мұхамед, М. Тұнық жырдың тұмасы [Мәтін] / М. Құл- Мұхамед // Дидар. - 2003. - 16 қыркүйек. - Б. 2.
Құл- Мұхамед, М. Ұлттың ұлы ұстазы [Мәтін] / М. Құл- Мұхамед // Егемен Қазақстан. - 2003. -12 желтоқсан. - Б. 3-4.
2004
Құл-Мұхаммед, М. Әдебиет - ардың ісі [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2004. -15 қазан. - Б. 1;4-5
2005
Құл-Мұхамед, М. Абылай - қазақ халқының айбыны [Мәтін] / М. Құл-Мұхамед // Ертіс өңірі. - 2005. - 1 қыркүйек. - Б. 10
Құл-Мұхамед, М. Азамат [Мәтін] / М. Құл-Мұхамед // Егемен Қазақстан. - 2005. - 16 наурыз. - Б. 3
Құл-Мұхаммед, М. Ақжарылқап [Мәтін] : "Менің ағаларым" циклынан / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2005. - 12 наурыз. - Б. 3
2006
Құл-Мұхаммед, М. Арыстан [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан. - 2006. - 29 сәуір. - Б. 5-6
Құл- Мұхамед, М. Абыз [Мәтін] : "Менің ағаларым" цикылынан / М.Құл- Мұхамед // Егемен Қазақстан. - 2006. - 16 мамыр. - Б. 5-6
2007
Құл-Мұхаммед, М. Күрішті Сыр өңірінің ауылдары да ырысты. Өткен жылы 70 мың тонна Сыр күріші экспортқа шығарылды. Ал, биыл... [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақстан - ZAMAN. - 2007. - 22 қараша. - Б. 1,4.
2008
Құл-Мұхаммед, М. Сыр елінде шыны зауыты салынады [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақстан - ZAMAN. - 2008. - 21 ақпан. - Б. 3
Құл-Мұхаммед, М. Сыр өңіріне апат әкелетін "Көксарайдың" салынуына үзілді-кесілді қарсымыз!: Үкіметтің бұл позициясымен келісе алмаймын [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақстан - ZAMAN . - 2008 - 3 сәуір . - Б. 3.
2009
Құл-Мұхаммед, М. Бұл заңды орындамағандар жазадан құтылмайды [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақ әдебиеті және мемлекеттік тіл . - 2009. - № 1. -Б. 7-8 .
2010
Құл-Мұхаммед, М. Мемлекеттік тілге мәжбүрлік болмай, мәртебесі жоғарыламайды [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Қазақстан - ZAMAN . - 2010. - 28 қаңтар. - Б. 1,9.
Құл-Мұхаммед, М. Мемлекеттік тіл - ұлт бірлігінің басты факторы [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл және қоғам . - 2011. - № 2. - Б. 5-10 .
Құл-Мұхаммед, М. Мемлекеттік тіл - елді біріктіретін күш [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл . - 2010. - № 5. - Б. 8-15.
Құл-Мұхаммед, М. Ұлы махаббатты тудыру үшін ұлы сезім керек [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Түркістан . - 2010. - 10 маусым. - Б. 6.
Құл-Мұхаммед, М. Тілдерді қолдану мен дамытудың 2011-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының жобасын талқылауға арналған отырыс [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл . - 2010. - № 7. - Б. 38-40.
Құл-Мұхаммед, М. Тіл туралы мың әңгімеден гөрі, қазақ азаматының отбасында ана тілінде сөйлеуі тіл дамытуға көп пайда әкелер еді [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл . - 2010. - № 7. - Б. 34-36.
Құл-Мұхаммед, М. Латынға оралу: үрей мен үміт [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл . - 2010. - № 7. - Б. 37.
2011
Құл-Мұхаммед, М. Халықтың аяулы әншісі еді... [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Аңыз адам . - 2011. - № 5. - Б. 39.
2012
Төраға таныстырылды [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2012. - 6 сәуір. - Б. 1
Құл-Мұхаммед, М. Тіл туралы мың әңгімеден гөрі қазақ азаматының отбасында ана тілінде сөйлеуі тіл дамытуға көп пайда әкелер еді [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Тіл. - 2012. - №7-8. - Б. 8-9.
Пірназар, С. Желкілдеп өскен құрақтай [Мәтін] : [мемлекеттік хатшы Мұхтар Құл-Мұхаммед Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданына іссапармен келді] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 7 қараша. - Б. 6.
2013
М.А. Құл-Мұхамедті Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі қызметіне тағайындау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы [Мәтін] : 2013 ж. 16 қаңтар № 471 // Егемен Қазақстан. - 2013. - 17 қаңтар . - Б. 1.
Құл-Мұхаммед, М. Ең бастысы - елбасы сенімін ақтау [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ақиқат. - 2013. - №12. - Б. 6-10.
2014
Құл-Мұхаммед, М. Дара тұлға [Мәтін] : "Менің ағаларым" сериясынан / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2014. - 14 мамыр . - Б. 5-6.
Құл-Мұхаммед. М. Әлем таныған тұлға [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2014. - 2 шілде. -Б. 2-3.
Құл-Мұхаммед, М. Жаужүрек [Мәтін] : "Менің ағаларым" сериясынан / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2014. - 9 қазан . - Б. 5-6.
2016
Құл-Мұхаммед, М. Ең қасиетті құндылық [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2016. - 15 наурыз . - Б. 1,4-5.
Құл-Мұхаммед, М. Дарабоз декан [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2016. - 12 сәуір . - Б. 8.
Құл-Мұхаммед, М. Ел мен Елбасы мәртебесі [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2016. - 30 маусым . -Б. 3.
"Нұр Отан" партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Мұхтар Құл-Мұхаммедтің Үндеуі [Мәтін] // Егемен Қазақстан . - 2016. - 7 маусым . -Б. 2.
Құл-Мұхаммед, М. Асылзада [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Жұлдыз. - 2016. - №10. - Б. 163-197.
Құл-Мұхаммед, М. Азаматтардың бірде-бір өтініші назардан тыс қалмайды [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2016. - 11 қараша . -Б. 2.
Құл-Мұхаммед, М. Теміртауға түскен нұр немесе алпыстан астам жастың Украинадан Сарыарқаға алып-ұшып жеткен сәттері [Мәәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2016. - 1 желтоқсан . -Б. 5.
2017
Құл-Мұхаммед, М. Елбасының жаңа бағыты [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2017. - 26 қаңтар. - Б. 3.
Құл-Мұхаммед, М. Қазақстан ғаламат өзгерістер қарсаңында тұр [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2017. - 31 қаңтар . -Б. 3.
Құл-Мұхаммед , М. Семей -"Нұр Отан" партиясының назарында [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Ертіс өңірі . - 2017. - 8 ақпан. - Б. 1,3.
Құл-Мұхаммед, М. Жолың нұрлы болсын ! [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2017. - 18 сәуір . - Б. 6.
Құл-Мұхаммед, М. Құрыштан құйылған тұлға [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2017. - 5 шілде . - Б. 1,5.
Құл-Мұхаммед, М. Рухани жаңғырудың берік іргетасы [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Айқын . - 2017. - 14 қыркүйек. -Б. 2-3.
Құл-Мұхаммед, М. Айтпаса сөздің атасы өледі [Мәтін] / М. Құл-Мұхаммед // Егемен Қазақстан . - 2017. - 21 қараша . -Б. 3.
2018
Құл-Мұхамед , М. Қаһарман [Мәтін] : [Халық қаһарманы Қ. Қайсенов туралы] / М. Құл-Мұхамед // Дидар. - 2018. - 12 сәуір. - Б. 14-15.; 19 сәуір. - Б. 26-27.
М. Құл-Мұхаммед туралы әдебиеттер
Литература о М. Кул-Мухаммеде
Мақалалар - Статьи
1998
Тарихсыз халық тұл [Мәтін ] : ["Жалын" журн. ред. "дөңгелек столы" басындағы әңгіме] // Жалын . - 1988. - № 4. - Б. 3-14.
2006
Жақып, А. Талант [Мәтін] / А. Жақып // Дидар. - 2006. - 2 желтоқсан. - Б. 1
2007
Бүркітбайұлы, Б. Көзге ілмейтіндей Құл - Мұхаммедтің мұнысы несі? [Мәтін] / Б. Бүркітбайұлы // Қазақстан - ZAMAN . - 2007. - 6 шілде . - Б. 3
2009
Бектасова, Г. Министр Алматыдағы өнер ордаларында [Мәтін] / Г. Бектасова // Түркістан . - 2009. - 29 қаңтар. -Б. 2.
2010
Мәсімов, К. Мемлекеттік тіл ел байлығына айналуы керек : мәдениет және ақпарат министрлігіне жүктелген міндет көп [Мәтін] / К. Мәсімов // Түркістан . - 2010. - 28 қаңтар. - Б. 2.
2011
Мыңжасарқызы, Д. "Мәдени мұра" - ұлт тарихының тұғыры [Мәтін] / Д. Мыңжасарқызы // Түркістан . - 2011. - 16 маусым. - Б. 11.
Әліпбай, С. Мәдениет мәнді болса, өмір сәнді [Мәтін] / С. Әліпбай // Егемен Қазақстан. - 2011. - 27 шілде . - Б. 1-2.
Еділқызы, Л. Үміткерлер іріктеу сатысынан өтті [Мәтін] Л. Еділқызы // Егемен Қазақстан. - 2012. - 17 тамыз. - Б. 1, 3.
Қасымжанұлы, С. Семейдегі оң өзгерістер - елбасы қамқорлығының нәтижесі [Мәтін] / С. Қасымжанұлы // Семей таңы. - 2012. - 28 тамыз. - Б. 1.
Пірназар, С. Желкілдеп өскен құрақтай [Мәтін] : [Мемлекеттік хатшы Мұхтар Құл-Мұхаммед Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданына іссапармен келді] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 7 қараша. - Б. 6.
Пірназар, С. Наградалар еңбек адамдарын ынталандыруы тиіс [Мәтін] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 3 қараша. - Б. 1,2.
Пірназар, С. Желкілдеп өскен құрақтай [Мәтін] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 7 қараша . - Б. 6.
2012
Төраға таныстырылды [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2012. - 6 сәуір . - Б. 1
Самрат, Ж. Сенім грамоталарын қабылдады [Мәтін] / Ж. Самрат // Егемен Қазақстан. - 2012. - 7 маусым. - Б. 1,6.
Жоямергенқызы, Н. Бастысы - жұртты жұмыспен қамту [Мәтін ] / Н. Жоямергенқызы // Түркістан . - 2012. - 26 шілде. - Б. 1,2.
Бектасова, Г. Мемлекеттік рәміздерді құрметтеу барша қазақстандықтардың парызы [Мәтін ] / Г. Бектасова // Түркістан . - 2012. - 17 мамыр . - Б. 1-2.
Пірназар, С. Келер күндерге бағытталған кешенді бағдар [Мәтін ] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 25 желтоқсан . - Б. 1,2.
Пірназар, С. Білімді елдің болашағы зор [Мәтін] / С. Пірназар // Егемен Қазақстан. - 2012. - 25 желтоқсан . - Б. 2.
2013
Әлішев, Ә. Реформатор басшылар Қызылорда өңірін өрістете алды ма? [Мәтін] / Ә. Әлішев // Жалын. - 2013. - №1. - Б. 9-16.
М.А. Құл-Мұхамедті Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі қызметіне тағайындау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы [Мәтін ] : 2013 ж. 16 қаңтар № 471 // Егемен Қазақстан. - 2013. - 17 қаңтар . - Б. 1.
Мәдениет министрлерінің басқосуы [Мәтін ] // Егемен Қазақстан. - 2013. - 16 сәуір. - Б. 3.
Тоқсанбай, Қ. Мәдениетті білу - баршаның парызы [Мәтін] / Қ. Тоқсанбай // Егемен Қазақстан. - 2013. - 5 желтоқсан. - Б. 3.
2015
Буланова, З. Ұрпақтар үндестігі [Мәтін] / З. Буланова // Семей таңы . - 2015. - 6 қазан. - Б. 6.
2016
Әнуарбек, Ә. Жер халыққа қызмет етуі қажет [Мәтін] / Ә. Әнуарбек // Түркістан . - 2016. - 19 мамыр. -Б. 3.
Базар, Ж. Жер - халықтың игілігі [Мәтін ] / Ж. Базар // Егемен Қазақстан . - 2016. - 25 мамыр. - Б. 1,3.
Жұматай, Е. Жер комиссиясының кезекті жиыны [Мәтін] / Е. Жұматай // Түркістан . - 2016. - 26 мамыр. - Б. 2.
Лепесова, А. "Нұр Отан" партиясы: жалпыұлттық диалогтың баламасы жоқ [Мәтін] / А. Лепесова // Түркістан . - 2016. - 26 мамыр . - Б. 3.
Базар, Ж. Бірлік пен берекенің бірегей тетігі [Мәтін] / Ж. Базар // Егемен Қазақстан . - 2016. - 3 маусым . -Б. 3
Махамбет, Қ. "Нұр Отан" партиясы мен Қазақстан халқы ассамблеясы барлық істі бірлесіп атқаруы тиіс [Мәтін] / Қ. Махамбет // Айқын . - 2016. - 3 маусым. -Б. 2.
Нұрмұхан, А. "Нұр Отан" партиясы : ел үшін ертеңге сенім бар [Мәтін ] / А. Нұрмұхан // Айқын . - 2016. - 7 маусым. - Б. 4.
"Нұр Отан" партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Мұхтар Құл-Мұхаммедтің Үндеуі [Мәтін ] // Егемен Қазақстан . - 2016. - 7 маусым . - Б. 2
Ескендір, Қ. Көкейкесті мәселелер партия назарында [Мәтін ] / Қ. Ескендір // Егемен Қазақстан . - 2016. - 7 маусым . - Б. 5.
Сәуірбай, С. Жағдай тұрақты, ұдайы бақылауда [Мәтін] / С. Сәуірбай // Егемен Қазақстан . - 2016. - 8 маусым. -Б. 3.
"Нұр Отан" партиясы : Біз біргеміз, бөлінбесін іргеміз ! [Мәтін ] // Айқын . - 2016. - 8 маусым . - Б. 3.
Сәуірбай, С. Өңірдегі өркенді істер мен оң өзгерістер [Мәтін] / С. Сәуірбай // Егемен Қазақстан . - 2016. - 9 маусым . - Б. 6.
Ғалым, Ж. Жетістіктерімізді жалғастыратын - жастар [Мәтін] / Ж. Ғалым // Түркістан . - 2016. - 9 маусым. -Б. 3.
Бауыржанқызы, А. "Нұр Отан" партиясы: ынтымақты сақтау - аманат [Мәтін] / А. Бауыржанқызы // Түркістан . - 2016. - 9 маусым. -Б. 3.
Досыбай,Н. Меморандумға қол қойды [Мәтін ] / Н. Досыбай // Егемен Қазақстан . - 2016. - 9 шілде . - Б. 2.
Амалбек, Б. Мемлекеттік бағдарламалар мінсіз орындалуы тиіс [Мәтін ] / Б. Амалбек // Егемен Қазақстан . - 2016. - 18 тамыз . - Б. 1,2.
Қоңыр, Е. Игі бастамаларға басымдық берген өңір [Мәтін ] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 6 қыркүйек. - Б. 3.
Қоңыр, Е. "Ой фабрикасы" өз жұмысын бастады [ Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 27 қыркүйек . - Б. 3.
"Нұр Отан" партиясы: жастарды қолдау - жасампаздыққа жол ашу [Мәтін] // Түркістан . - 2016. - 13 қазан . - Б. 3.
Зайнулдин, С. Абыз ақсақал тоқсан жаста [Мәтін] / С. Зайнулдин // Семей таңы. - 2016. - 14 қазан. - Б. 3.
Қоңыр, Е. Кеншілер өңірінің келешегі жарқын [Мәтін ] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 14 қазан. - Б. 3.
Қоңыр, Е. "Нұрлы жол" - әлеуметтік дамудың қозғаушы күші [Мәтін] / Қоңыр Еламан // Айқын . - 2016. - 21 қазан . -Б. 2-3
Қоңыр, Е. Оң шешімдердің өзегі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 11 қараша . - Б. 3.
Барша қазақстандыққа тамаша сый [Мәтін ] // Егемен Қазақстан . - 2016. - 16 қараша. - Б. 4 .
"Нұр Отан" партиясы: Қасиетті Тәуелсіздігімізді қастерлеуге шақырамыз ! [Мәтін] // Түркістан . - 2016. - 24 қараша . -Б. 3.
Қоңыр, Е. Астана - дамудың дара тетігі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 29 қараша. - Б. 2.
Құланбай, Ә. Жас өнертапқыштар марапатталды [Мәтін] / Ә. Құланбай // Егемен Қазақстан . - 2016. - 13 желтоқсан. - Б. 2.
Қоңыр, Е. Жастарды қолдау - жарқын болашақ кепілі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 13 желтоқсан . - Б. 3.
Қоңыр, Е. Партия ардагерлері мен белсенділері марапатталды [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2016. - 15 желтоқсан . - Б. 3.
"Нұр Отан" партиясы: ерен еңбек лайықты бағалануы тиіс [Мәтін] // Түркістан . - 2016. - 15 желтоқсан . -Б. 3.
2017
Қоңыр, Е. Өткен жылға оң баға, жаңа жылға жүктелген міндеттер көп [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 20 қаңтар . - Б. 3.
Әбіш , Е. Шығыс Қазақстан үшінші жаңғырудың көшбасшысына айналуы тиіс [Мәтін] / Е. Әбіш // Дидар. - 2017. - 7 ақпан. - Б. 1-2.
Қоңыр, Е. Дамудың тың серпілісі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 17 ақпан. - Б. 3.
Қоңыр, Е. Әр өтініш пен ұсыныс - партия назарында [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 21 сәуір . -Б. 3.
Базар, Ж. Жақсылығы мол жаңа бағдарлама [Мәтін] / Ж. Базар // Егемен Қазақстан . - 2017. - 28 сәуір. -Б. 5.
Қоңыр, Е. Қазақстан мен Жапония : әріптестіктің жаңа биігі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 31 мамыр. - Б. 3.
Мақсотұлы, Е. Озық тәжірибенің ұтымды үлгісі [Мәтін] / Е. Мақсотұлы // Егемен Қазақстан . - 2017. - 1 маусым. - Б. 3.
Мақсотұлы, Е. "Нұр Отан" партиясы: ынтымақтастықтың жаңа сатысы [Мәтін] / Е. Мақсотұлы // Түркістан . - 2017. - 1 маусым. - Б. 3.
Қоңыр, Е. Қойнауына құндылық тұнған Сыр өңірінің рухани жаңғыруға орны бөлек [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 11 тамыз. - Б. 3
Қоңыр, Е. Қойнауына құндылық тұнған Сыр өңірінің рухани жаңғырудағы орны бөлек [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 11 тамыз . -Б. 3.
Қоңыр, Е. Ел өнеркәсібін өрге сүйреген өңір Елбасы бастамаларын да табысты игеруде [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 29 тамыз . -Б. 4.
Қоңыр, Е. Басым бағыттар айқындалды [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 6 қыркүйек. - Б. 3.
Қоңыр, Е. Тың бастамаларға басымдық берген өңір [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 12 қыркүйек. - Б. 5.
Қоңыр, Е. Елбасы тапсырмасы - елдің мүддесі [Мәтін] / Е. Қоңыр // Айқын . - 2017. - 10 қараша . - Б. 2.
Сүндетбаев С. С.
- Жаңартылды 21.06.2019 11:29
Самат Слямбекович Сүндетбаев (1929-1967) – тұңғыш дипломат-қазақ, қоғам қайраткері.
1929 жылы 24 желтоқсанда Семей облысы Абай ауданы Қарауыл ауылында дүниеге келген. Қарапайым ауыл баласы әкесінен жастай қалады. Ал, өгей әкесі Ұлы Отан соғысында қаза табады. Жасөспірім бала жастайынан тұрмыс тауқыметін тартып өседі.
1947 жылы орта мектепті алтын медальмен бітіріп, Семейдің сауда техникумына оқуға түседі. Техникумды үздік бітіріп, 1950 жылы Ленинградтың Энгельс атындағы сауда институтында оқиды.
1954-1958 жылдары ол – Гурьев, Ақтөбе облыстарында сауда басқармасы бастығының орынбасары, 1961-1963 жылдары – Қазақ ССР сауда министрлігі коллегиясының мүшесі, бөлім меңгерушісі. 1963 жылы Қазақстан Компартиясы ОК тағам және сауда өнеркәсібі бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып тағайындалды.
1964 жылы Қазақстан Компартиясы ОК жолдамасымен Мәскеудің Жоғары дипломатия мектебіне оқуға жіберіледі. С.Сүндетбаев Жоғары дипломатия мектебін үздік бітіріп, Йемен Халық Республикасына елшілік қызметіне жіберіледі. Кеңес дипломаты С.Сүндетбаев 1967 жылы Йемен Араб республикасында американың қолдау тобының қолынан қаза табады.
КСРО Сыртқы істер министрлігі және Қазақстан Үкіметінің ұйымдастыруымен елші елге жеткізіліп, Алматы қаласында жерленді. 1968 жылы 28 қазанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы дипломат Сүндетбаевты қайтыс болған соң Отанға сіңірген қызметі үшін «Құрмет белгісі» орденімен марапаттады.
Туған ауылы Қарауылда бір көше С.С.Сүндетбаев есімімен аталады, 1947-1950 жылдары дипломат оқыған техникумға мемориалды тақта орнатылды.
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің құрылғанына 20 жыл толуына орай дипломатия қызметі музейінде Самат Сүндетбаевқа арналған стенд ашылды.
С. С. Cүндетбаев туралы әдебиеттер
Литература об Сундетбаеве С. С.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – С. С. Cүндетбаев : б.714.
Ақбердин, Т. Халқының сүйікті перзенті [Мәтін] / Т. Ақбердин // Ана тілі. - 2010. - 9 - 15 қыркүйек. – Б.7.
Жүнісжанов, М. Есімі енді белгілі болған елші : Абай ауданынан шыққан қоғам қайраткері, елші С. Сүндетбаев туралы [Мәтін] / М. Жүнісжанов // Егемен Қазақстан. - 2014. - 13 тамыз. - Б.10.
***
Акбердин, Т. Мужество дипломата [Текст] / Т. Акбердин // Мысль. - 2010. - №12. - С. 67-70
Кац, Г. Мужество дипломата [Текст] / Г. Кац // Наше дело. - 2016. - 18 февраля. - С.8.
Ыдырысов, Е. Дипломат Самат Сүндетбаев [Текст] / Е. Ыдырысов // Ертіс өңірі. - 2003. - 18 сәуір. - 27 б.
Бозтаев К. Б.
- Жаңартылды 07.12.2023 10:30
Кешірім Бозтаев (1933-1999) - Қоғам және мемлекет қайраткері, Семей облысының бұрынғы бірінші хатшысы
Кешірім Бозтаев - 1933 жылдың 25 шілдесінде бұрынғы Семей облысы Аягөз ауданының Ақшатау ауылында дүниеге келген. К. Бозтаев Шығыс Қазақстан және Семей облыстары өнеркәсібінің дамуына зор үлес қосты. 1989 жылы 20 ақпанда СОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы М. Горбачевтің атына шифрограмма жолдап, Семей сынақ полигонында ядролық сынақтардың тоқтатылуын талап еткен тұңғыш азамат. КСРО әскери - өнеркәсіптік кешенінің қарсылығына қарамастан, полигонды жабу жолында 1991 жылға дейін үздіксіз күрес жүргізді. Өзі Қазақстан Компартиясы Семей обкомының бірінші хатшысы бола отырып, 80 – жылдардың соңында құрылған «Семей – Невада» қозғалысына қолдау көрсетті.
КСРО Қорғаныс министрлігінен ядролық сынақтардың радиациялық салдарлары туралы материалдарды жариялауын және бұл ақпараттарды Қазақстанға беруін, Семей полигонының маңайында орналасқан елді мекендерге қаржылық көмек көрсетілуін, тұрғындардың әлеуметтік – экономикалық жағдайының жақсартылуын, сондай-ақ өнердегі радиоэкологиялық жағдай мен тұрғындардың денсаулығын тексеретін комиссияның құрылуын талап етті.
Кешірім Бозтаев – Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 18 желтоқсанда қабылданған «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау» туралы Заңының, ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен тұрғындарды медициналық оңалту бағдарламасының авторы.
1996 жылы Қазақстанның белгілі қоғам қайраткерлерімен бірге Халықаралық «Полигон – 29 тамыз» қоғамдық қайырымдылық қорын құрды. 2002 жылы бұл қор БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде консультативтік статусқа ие болды.
К. Бозтаев - үш мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен, көптеген Құрмет Грамоталарымен марапатталған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкері. 1997 жылдан Ұлттық қауіпсіздік мәселелерін зерттеу академиясының (Мәскеу) толық академик – мүшесі, «Экология» халықтық академиясының академигі, Семей мемлекеттік медициналық академиясының Құрметті профессоры, Семей қаласының Құрметті азаматы.
Материалды Абай атындағы Семей әмбебап кітапханасы ұсынған.
К. Бозтаев туралы әдебиет
Литература о К. Бозтаеве
Қабышұлы Ғ. Ақиқат - анық айтылса ғана ақиқат // Қазақ әдебиеті. - 2011. - 8 сәуір. – 10 б.
Пигаваев В. Есімі еске алуға әбден лайық // Егемен Қазақстан. - 2011. - 23 тамыз. - 2 б.
Сейсенұлы Д. Полигон кімге зардап...: К.Бозтаевтың"Қайнар синдромы" атты кітабы туралы // Егемен Қазақстан. - 1995. - 22 қыркүйек.
Сәрсеке М. Шығыс елі риза саған, Кешірім // Семей таңы. - 2009. - 20 тамыз. - 4 б.; Семей таңы. - 2009.; 13 тамыз – 4 б.
Кенжебай, М. Семей полигонын жапқан кім ?... : Кешірім Бозтаев туралы / М. Кенжебай. - Мәтін // Ертіс өңірі. - 2021. - 25 тамыз. - Б. 10.
Әнет Баба Кішікұлы
- Жаңартылды 05.01.2021 15:12
Әнет Баба Кішікұлы (1626 -1723) - қазақтың мемлекет қайраткері, құқықтанушы әрі ғалым (би), Хан Ордасы кеңесінің мүшесі, Тәуке хан кеңесшісі (1680-1715).
Әнет Баба арғын тайпасы, тобықты руының кішік руынан шыққан. Оған деген құрмет ретінде «билердің биі» аталады. Бидің атасы Кеңгірбай Жандосұлы, ақын Абай Құнанбайұлының арғы атасы.
Бұхарадағы медресені тәмамдайды. Мұсылмандық құқықтық және теологиялық нормативтерді жақсы білген. Өзінің шешендігімен және әділдігімен белгілі болған. Бірқатар басқа билермен бірге қазақтың әдеттегі құқық нормалары мен шариғат ұйғарымдарының жинағын білдіретін «Жеті жарғы» заңдар жинағын жасауға қатысқан. Ол халық бірлігі, туған жер тәуелсіздігі мен тұтастығын жақтаған. «Ақтабан шұбырынды» аталған Жоңғар шапқыншылығы кезінде бес ұлымен бірге қаза табады.
1723 жылдың көктемінде жоңғар шапқыншылығы басталып, қазіргі Қазақстан аумағында "Ақтабан шұбырынь-ды" деген атпен танымал болған "ұлы апат" кезеңі басталды. Оның қайтыс болған жері Қаратау тауы болып саналады. Әнет бабаның сүйегі Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауидің қабіріне жерленген.
2007 жылы Алматы көшелерінің біріне Әнет Баба есімі берілді.1999 жылы Семейдегі екі мұнарасы бар орталық мешітке ұлы бабамыз - Әнет баба Кішікұлының есімі берілді.Абай ауданының орталығы Қарауыл ауылында Әнет баба Кішікұлы атындағы алаң бар.
Әнет Баба Кішікұлы туралы әдебиеттер
Литература о Анет Баба Кишикулы
Кенгирбай Жандосулы // Казахстан. Национальная энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. - Т. III.
Анет Баба Кишикулы / В. В. Орлов // А - Анкетирование. - М.: Большая российская энциклопедия, 2005. - С. 748.
Құдайбердіұлы Ш., Түрік, Қырғыз, Қазақ һәм хандар шежіресі. - А., 1990.
Мақалалар-Статьи
Әнет баба (1626-1723) [Мәтін] // Ақиқат. - 2005. - №4.- Б.95
Рақышев М. Әнет баба Алматы төрінде [Мәтін] / Рақышев М. // Ертіс өңірі. - 2008. - 23 қаңтар.- Б.8
Екібаев Ж. Әнет бабаны әспеттеу - ұрпақ парызы [Мәтін] / Ж. Екібаев // Дидар. - 2010. - 25 мамыр.- Б.2.
Сейсенұлы Д. Әнет бабаға ескерткіш орнатылды [Мәтін] : [Абай елінде Әнет баба Кішікұлына ескерткіш ашылды] / Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2011. - 7 желтоқсан.- Б.9.
Бекмұқашұлы , Қуандық. Әнет баба туралы әфсана [Мәтін] : [Орта жүздің биі Әнет баба Кішікұлы туралы.] / Қ. Бекмұқашұлы // Ертіс өңірІ. - 2012. - 7 наурыз.- Б.15.
Бекмұқашұлы, Қуандық. Әнет бабаның ғибраты [Мәтін] : [Әнет баба құран сүрелері мен аяттар туралы.] / Қ. Бекмұқашұлы // Ертіс өңірі . - 2013. - 18 желтоқсан.- Б.11.
Головков М. Н.
- Жаңартылды 11.03.2026 16:42
Михаил Николаевич Головков (1936 - 1996) - қоғам қайраткері, ғалым, техника ғылымдарының кандидаты, Өскемен құрылыс-жол институтының доценті (қазіргі Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ-Шығыс Қазақстан Техникалық университеті).
1936 жылы 10 тамызда Өскемен қаласында дүниеге келген. Ғалым, техника ғылымдарының кандидаты. М. Н. Головков 1974 жылдан Құрылыс-жол институтында (қазіргі Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ) оқытушы, доцент, кейін кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. Шығыс Қазақстан облыстық кеңесіне, ҚР Парламентінің Мәжілісіне (І және ІІ шақырылым) депутаттыққа сайланады. "Лад" қоғамдық қозғалысының Шығыс Қазақстан облыстық филиалы төрағасы міндетін атқарған. М. Н. Головковтың өмірінде қоғамдық қызмет байрықша орын алды. Соңғы жылдары өзі тұрған Мир көшесінің атауы, 2002 жылы М. Н. Головков атындағы көше болып өзгертілді.
М. Н. Головковтың өмірі мен қызметі туралы әдебиеттер
Литература о жизни и деятельности М. Н. Головкова
Сіләмова, З. Менің көшемнің тарихы / З. Сіләмова // Мәдениет жаршысы = Вестник культуры. - 2010. - N 6. - Б. 27-6. ; № 7. - Б. 11-14.
***
Головков М. Н. [Электронный ресурс] : [Официальный сайт Государственный архив Восточно-Казахстанкой области и его филлиалы]: ГАВКО, ф. 189, оп. 1, 65 ед. хр., 1920 - 1996 гг.
Головков Михаил Николаевич : [государственный деятель; некролог] // Казахстанская правда. - 1996. - 24 декабря. - С. 4.
Рахметова, Г. Человек, не совместимый с властью / Г. Рахметова, В. Ваколкин // Казахстанская правда. - 1996. - 29 февраля. - С. 4.
Головков, М. Пока есть силы,буду защищать людей : [беседа с депутатом парламента от ВКО М. Головковым] // Рудный Алтай. - 1996. - 10 августа. - С. 2.
