Оразалин С. Ш.

Обновлено 26.02.2024 16:12

Оразалин (Оразалинов) Султан Шарипович (1941-2021) – писатель, критик, литературовед, переводчик, теледраматург, Заслуженный работник культуры Казахской ССР.

Родился в городе Аягозе Семипалатинской (ныне Восточно-Казахстанской) области. Трудовую деятельность начал в 1958 г. литературным сотрудником Абайской районной газеты. После окончания филологического факультета КазГУ им. С. М.Кирова работал редактором, старшим редактором Казахского радио и телевидения, главным редактором редакции литературно-драматических дневных программ Казахского телевидения, директором издательства «Өнер» (г. Алматы).

Автор монографии «Правда жизни и вымысел», телевизионных пьес «Падение Отрара», «Женитьба», «Смерть поэта», «Беглец» и др.; автор цикла документальных фильмов о казахской интеллигенции, в т. ч. об общественном деятеле и сенаторе А. Кекельбаеве (2007).

Перевел на казахский язык сборник повестей В. Еременко «Дождаться утра», романы А. Хакимова «Куш теряк», «Лихие времена». 

Умер 22 августа 2021 года.

С. Оразалиновтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации С. Оразалинова в периодических изданиях и сборниках

Оразалинов, С."Асау арна" романындағы сюжет пен характер[Мәтін] : Ғ.Слановтың "Асау арна" романы туралы / С. Оразалинов // Семей таңы.- 1970. - 20 нояб.

Оразалинов, С. Қаламгер жолы [Мәтін] : Ғ.Слановтың туғанына 60 жыл / С. Оразалинов // Соц. Қазақстан.- 1971. - 26 дек. - Б.3.

Оразалинов, С. Телепьесаның кейбiр ерекшелiктерi [Мәтін] / С. Оразалинов // Қазақ әдебиетi.- 1971. - 29 янв.

Оразалинов, С. Кең тынысты, кесек туынды қаламгер [Мәтін]  : [Ғ. Мүсiреповтың "Жат қолында" романы туралы]  / С. Оразалинов // Уақыт және қаламгер. - Алматы, 1986. - Б. 40-49.

Оразалинов, С.Сарабдал жазушы [Мәтін] : [жазушы Ғ.Мұстафин туралы] / С. Оразалинов // Қазақ әдебиетi. - 1992. - 16 қазан. - Б. 4-5.

Оразалинов, С, Тілімнің тауқыметі тоғыз батпан [Мәтін] : [тіл саясаты туралы] / С. Оразалинов // Саясат (Политика). - 1996. - №6.- Б.23-34.

Оразалинов, С. Халық тiлi оның жан-дүниесiнiң айнасы [Мәтін] : [тiл жағдайы туралы сұхбат; әңгімелескен  Е.Бекболатова] /С.Оразалинов  // Егемен Қазақстан.- 1996. - 19 қараша. - Б. 3.

Оразалинов, С. "Қазақ тiлiн меңгеру-қазақстандық патриотизмнiң құрамдас бөлiгi" [Мәтін] : мемлекеттiк тiл мәртебесiн көтеру жайлы / С. Оразалинов // Қазақ әдебиетi. - 1997. - 12 тамыз. - Б. 4-5.  

Оразалинов, С. Автор құқы аяққа тапталмайды [Мәтін] / С.Оразалинов // Қазақ әдебиеті. - 1999. – 4 маусым. - Б.10.

Оразалинов, С. Жақсылықты жақсылық табар iздеп... [Мәтін] :  [автордың "Тiл тағдыры - ел тағдыры" кiтабы туралы] / С. Оразалинов // Түркiстан.- 1999. - 3 ақпан. - Б. 3.

Оразалинов, С. Алыптар тобының соңғы сардары  [Мәтін] :[жазушы Ғ.Мүсiреповтiң туғанына 100 жыл толуына орай] / С. Оразалинов // Егемен Қазақстан. - 2002.- 15 наурыз. - Б. 3-4.

Оразалинов, С. Берекелi болса ел [Мәтін] : [Қазақстанды жайлаған бөгде дiндердiң агрессиялық әрекеттерi жайында] / С. Оразалинов // Егемен Қазақстан. - 2002. - 19 қараша. - Б. 2.

Оразалинов, С. Телеэкран - тiршiлiк айнасы [Мәтін] / С. Оразалинов // Егемен Қазақстан. - 2002. - 15 ақпан. - Б. 8.

Оразалинов, С.Телеэкран және саясат [Мәтін] // С.Оразалинов// Егемен Қазақстан.- 2002.- 20 наурыз. -Б. 4.

Оразалинов, С. Ақпарат айдынындағы құқықтық тәрбиенiң ықпалы неге әлсiз? [Мәтін]  / С. Оразалинов // Заң газетi.- 2003.- 30 шiлде. - Б. 1-2.

Оразалинов,  С. Құқықтық мәдениеттi қалыптастыру [Мәтін] / С. Оразалинов // Заң. - 2003. - N 5. - Б. 28-34.

Оразалинов, С. "Тiл туралы" заңды қолдан тұншықтырып алмайық [Мәтін]  / С. Оразалинов // Заң газетi.- 2003. - 22 қазан. - Б.1-2.

Оразалинов,С. Тіл туралы заңды қолдан тұншықтырмайық [Мәтін] / С.Оразалинов // Ана тілі. - 2003. -  4 желтоқсан. - Б.6.

Оразалинов, С. Қазiргi кезеңдегi тiл саясаты және мемлекеттiк тiлдi мемлекеттiк органдарға енгiзу проблемалары  [Мәтін] / С. Оразалинов // Тiл және қоғам. - 2004 - №1. - Б.16-29.

Оразалинов, С. Құқықтық насихатқа құлшыныс – қажеттiлiк [Мәтін] / С. Оразалинов // Егемен Қазақстан. - 2005. - 7 қаңтар. - Б. 5.

Оразалинов, С. Толағай [Мәтін] / С. Оразалинов // Егемен Қазақстан. - 2005. -  28 желтоқсан.- Б.9.

Оразалинов, С. "Бабалар кең даланы әдет - ғұрып заңдарымен ұстаған..." [Мәтін] / С. Оразалинов // Тағдыр - таразы. - 2010. - № 5. - Б. 8-11.
Оразалинов, С. Қап тауынан босқандар... [Мәтін] / С.Оразалинов // Түркістан . - 2012. - 29 наурыз. -Б.7.

***

Оразалинов, С. Этично и корректно устранять перекосы в языковой политике [Текст] : На перекрестке мнений / С.Оразалинов // Советы Казахстана. - 1994. -  30 авг.

Оразалинов, С. В духовном единстве и братстве [Текст] : о некоторых итогах Дней славянской письменности и культуры на земле Казахстана / С.Оразалинов // Казахстанская правда. - 1995. -  6 июня. -  С.6.

Оразалинов, С. Дело благородное и всеобщее [Текст] : [о главных направлениях единой государственной языковой политки] / С.Оразалинов // Мысль. - 1995. - №5. -  С. 50-53.

Оразалинов С. Язык народа - зеркало его души [Текст] / С.Оразалинов // Казахстанская правда. - 1996. - 19нояб. -  С. 2.

Оразалинов, С. Возродить государственный язык, не ущемляя никакой другой [Текст] : Европейская общественность одобряет проводимую в Казахстане единую государственную национальную и языковую политику / С.Оразалинов // Казахстанская правда. - 1997. - 21янв. -  С.2.

Оразалинов, С. Язык-духовная сила и богатство народа [Текст] / С.Оразалинов // Казахстанская правда. - 1997. - 23 август.

С. Оразалиновтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве С. Оразалинова

Қазақстан жазушылары  [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы: Ан Арыс, 2009. -  Оразалинов Сұлтан:  б.311.

Қазақ әдебиеті  [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы, 2005.- Оразалинов Сұлтан Шәріпұлы: б. 416.

Писатели Семипалатинского региона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант,  2006. -  Султан Оразалинов: с. 58.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] :  энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Оразалинов Сұлтан: б. 594. 

***

Тілегенов, Б. Ақын елі, ақын жері [Мәтін] :   С.Оразалиновтың «Абай елі» атты кітабы жайлы / Б.Тілегенов // Халық Кеңесі. - 1995. - 1 наурыз. - Б.2.

Владимиров, В. Замандас туралы сөз // Жұлдыз. - 2001. - №5. - Б. 143-147.

Қирабаев, С. Телесынның Сұлтаны [Мәтін] / С.Қирабаев // Қазақ әдебиеті. - 2001. -  27 сәуір. - Б.7-8.

Нұрғали, Р. Қос қасиет [Мәтін] / Р. Нұрғали // Егемен Қазақстан. - 2001. -  28 сәуір. - Б.6.

Досжан, Д. Дос [Мәтін] / Д. Досжан // Егемен Қазақстан. - 2005. -  27 шілде. - Б.10.

Нұрпейісов, М. Отан үшін от кешкен аягөздіктер [Мәтін] / М. Нұрпейісов // Аягөз жаңалықтары. - 2009. - 2 мамыр. - Б. 4.

Байсалбай, Т.  Бағаланбаған ерлік [Мәтін] : [Матросовтың ерлігін қайталаған жерлесіміз С. Оразалинов жайлы] / С. Байсалбай // Аягөз жаңалықтары. - 2010. - 15 мамыр. - Б.1, 3.

Алпысбаев, Қ. Көп қырлы талант : жазушы Сұлтан Оразалин шығармашылығы / Қ. Алпысбаев. - Мәтін // Ертіс өңірі. - 2021. - 25 тамыз. - Б. 3.

Қазанама : жазушы Сұлтан Шәріпұлы Оразалының қайтыс болуына байланысты қазанама. - Мәтін // Ертіс өңірі. - 2021. - 25 тамыз. - Б. 3.

***

Кембаева, А. Юбилей корифея журналистики [Текст] / А.Кембаева // Казахстанская правда. - 2011. - 26 апреля. -  С. 4.

Жагипаров, С. Закрыл грудью амбразуру дзота [Текст] / С.Жагипаров // Казахстанская правда. - 2013. - 5 апреля. - С.2.

Иржанов, М. Аудитория имени тележурналиста [Текст] / М.Иржанов // Казахстанская правда. - 2015. - 29 декабря. -  С. 8

Жолдыбай, К. Личность и время [Текст] / К.Жолдыбай // Казахстанская правда. - 2016. - 28 апреля. -  С. 10.

Оскенбаев Х.

Обновлено 05.09.2022 22:30

Оскенбаев Халиолла Қунанбайулы (1848-1870) – этнограф, исследователь, переводчик.

Халиолла (Халиулла, Халел) Оскенбаев родился в 1848 году в семье Кунанбая.

Кунанбай детей записывал на свое имя, и только Халиолле и внуку Абдрахману дал имя своего отца Оскенбая. В архивах сохранилось свидетельство на имя «Халиолла Өскенбаев». В русских изданиях и архивах его можно найти под именем «Халиулла Ускенбаев». Дальновидный султан-просветитель, Кунанбай отдает своих детей, а затем и внуков учиться мусульманской грамоте у аульного муллы Габитхана. Из всех своих детей Кунанбай возлагал большие надежды на Абая и Халиоллу, отмечая их «спокойную и вдумчивую» натуру и природную тягу своих сыновей к свету знаний. Халиолла обучается в мусульманском медресе Камалидена хазрета в г. Семей. Самостоятельно изучает русский язык. В возрасте 11-12 лет Халиолла поступает в кадетский корпус в г. Омск. Окончив его через 7 лет, в 1867 году Халиолла поступает в Александровское военное училище в г. Москве. После училища Халиолла год находится в родном ауле, затем в течение года состоит на военной службе в г. Омск.

Талантливый сын Кунанбая Халиола, умирает от чахотки в 1870 году в Омске,в возрасте 22 лет. Похоронен на родине, на зимовке «Сары катын».

Короткая биография Халиоллы – одного из первых представителей казахской интеллигенции, выходца из семьи степного аристократа –пример обладания богатыми природными задатками и проявления настойчивого стремления к знаниям. Обучаясь военному ремеслу на чужбине, Халиолла остро ощущает тоску по родной степи и проявляет серьезный интерес к устному творчеству своего народа. Он занимается сбором, обработкой и переводами на русский язык образцов фольклора казахского народа и публикует их в изданиях «Дала уалаяты», «Сибирский вестник», «Московский листок», «Природа и люди». Часть собранного исследовательского материала высылает известным русским востоковедам И. Березину, Н. Костылецкому, Н. Максимову, которые отметили высокий профессионализм Халиоллы Оскенбаева.

К сожалению, литературное и переводческое наследие Халиоллы не сохранилось и не дошло до наших дней. Известна только статья «Қазақ аңызы», опубликованная в газете «Московский листок» в 1892 году (№ 274).

После смерти Халиоллы, вместе с его телом на родину привезли два ящика личных вещей. Книги и рукописи Халиоллы, его просветительские идеи, как и до конца не раскрывшийся его талант, духовно обогатили Абая и укрепили его в стремлении заниматься просветительством и посвятить свою жизнь народу.

О Халиолле в разное время писали русские ученые и писатели Г. Потанин, Н. Максимов, И. Березин, Н. Костылецкий. «...Он любил вечерами рассказывать своим землякам содержание русских повестей и романов, и киргизы с таким интересом его слушали, что просили его записать свои рассказы; таким образом получились тетрадки, написанные по-киргизски и содержавшие в себе вольный перевод произведений Тургенева, Лермонтова, Толстова и др...» – из статьи Григория Потанина «В юрте последнего киргизского царевича» (из поездки в Кокчетавский уезд), опубликованная в журнале «Русское богатство» (1896 г., №8., с. 83).

Алкей Маргулан – первый ученый, который исследовал биографию и по достоинству оценил духовное наследие Халиоллы Оскенбаева. Изучением биографии Халиоллы Оскенбаева занимались казахстанские писатели и ученые М. Ауезов, С. Муканов, У. Субханбердина, А. Сагди, М. Бейсенбаев, Т. Журтбай, Т. Алимкулов и др. О талантливом брате с гордостью написали свои воспоминания потомки рода Ыргызбай: Какитай (Габдулхаким) Кунанбаев, Архам Искаков, Ахат Кудайбердиев, Турагул Кунанбаев.

Жизнь и творчество младшего брата Абая Халиоллы Кунанбайулы, носившего фамилию деда Оскенбая, еще требуют детального и скрупулёзного изучения.

 Х. К. Оскенбаев туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве Оскенбаева Х. К.

 Марғұлан, Ә. Абайдың інісі Халиуллаға жазылған үш хат [Мәтін] // Ә. Марғұлан. Шығармалары. Т.ХІV. – Алматы : Алатау, 2012. – Б. 291-299.

Медеуханұлы, Ә. Халиолла Өскенбаев [Мәтін] // Ә. Медеуханұлы. Абай аманаты (пьесалар. Ғылыми – танымдық мақалалар). – Семей. –Анастасия, 2014. – Б.154-164.

***

Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың баласы Халиолла [Мәтін] : [ұлы Абайдың талантты інісі Халиолла Өскенбаев туралы] / Ә. Медеуханұлы // Ертіс өңірі. –2011. – 18 мамыр. – Б. 11.

Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың ұлы Халиолла [Мәтін] / Медеуханұлы Ә. // Егемен Қазақстан. – 2011. – 27 шілде (№ 325/328). – Б. 8.

Медеуханұлы, Ә. Халиолла Өскенбаев [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Абай. –2012. – №1-4. – Б. 110-114.

Медеуханұлы, Ә. Соңына өлмес мұра қалдырған Абайдың өнегелі інісі Халиолла Құнанбайұлы жайында бір үзік сыр [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Дидар. – 2012. – 30 наурыз. – Б. 22.

Рахымбекқызы, Т. Әдеби кеш арқауы – Халиолла өмірі [Мәтін] / Т. Рахымбекқызы // Абай елі. – 2014. – 16 - 23 сәуір. – Б. 3.

Мұхамедова, М. Халиолла Өскенбаев оқыған Омбының кадет корпусы (архив деректері ізімен) [Мәтін] / М. Мұхамедова // Керуен. – 2014. – № 6. – Б. 140-149.

Мұхаметқалиқызы, А. Абай атадан алтау емес : [Абайдың інісі Халиуллаға жазған хаты] /https://adebiportal.kz/kz/blogs/view/abai_atadan_altau_emes__1835 (дата обращения: 25.06.2020)

***

Потанин,Г. В юрте последнего киргизского царевича (из поездки в Кокчетавский уезд) [Электронный ресурс] // Русское богатство.– 1896. – №8. – С. 60-88. – [о Халиолле Ускенбаеве: с. 83].

 Интернет ресурстар

Интернет-ресурсы

 Әлкей Марғұлан. Абай Қолжазбасы ; [Электронный ресурс] : сайт. – Режим доступа : https://abaialemi.kz/post/view?id=989

Алмахан Мұхаметқалиқызы. Абай атадан алтау емес, жетеу... [Электронный ресурс] : сайт. – Режим доступа : https://abai.kz/post/41684

Оралхан Айбек

Обновлено 08.10.2024 15:06

Айбек Тлеубекович Оралхан (1988 г. р.) – поэт, переводчик, журналист, член Союза журналистов и Союза писателей Казахстана.

Родился 5 февраля 1988 года в селе Белкарагай (бывш. с. Медведка) Катон-Карагайского района Восточно-Казахстанской области.

1995-2003 гг. учился в Белкарагайской средней школе имени Оралхана Бокея. С 9 класса продолжил обучение в Усть-Каменогорске в областной специализированной школе-гимназии-интернате имени Жамбыла для одаренных детей. Здесь Айбек Оралхан учился в авторском классе с углубленным изучением литературы под руководством заслуженного учителя СССР и Казахстана, лауреата Государственной премии СССР Канипы Битибаевой. Был активным членом школы молодых поэтов «Шабыт», возглавляемой Сериком Габдуллиным.

После окончания средней школы с 2006 по 2009 годы учился на факультете журналистики Восточно-Казахстанского государственного университета имени С. Аманжолова.

В 2006-2008 годах работал в журнале «Мәдениет жаршысы – Вестник культуры», а также в литературном, культурно-общественном журнале «Ақ Ертіс», который выпускался в Усть-Каменогорске Фондом поддержки культуры и искусства Восточно-Казахстанской области, созданном по инициативе известных писателей С. Габдуллина, М. Кумарбекова и С. Байханова. 

С 2009 по 2013 годы обучался в Павлодарском государственном педагогическом институте, который окончил по специальности «Казахский язык и литература в школах с неказахским языком обучения».

Айбек Оралхан работал диктором и ведущим авторской программы на телеканале «31 канал» в Усть-Каменогорске, корреспондентом павлодарского городского телерадиовещания «Ирбис», радиоведущим на радиостанции «Народное радио», Павлодарском областном ответственным секретарем павлодарского литературно-художественного и общественно-политического журнала «Naizatas».

В 2020 году был издан поэтический сборник Айбека Оралхана «Алты аңғар». В 2022 году вышла книга его переводов произведений К. Лунина - «Жаса, Қазақстан». Также Айбек Оралхан перевел на казахский язык стихи Акбара Гошалы («Тұранның бір түп жусаны»), Натальи Харлампеевой («Саханың сандал садағы»), Виктора Семерьянова, Низами Тагисой и Павла Васильева.

Активная творческая деятельность Айбека Тлеубековича отмечена многочисленными высокими достижениями, включая победы в престижных национальных конкурсах и фестивалях, которые подчеркивают его мастерство в поэзии и художественном чтении.

С ноября 2022 года по настоящее время Айбек Оралхан является заместителем руководителя Павлодарского областного центра народного творчества и культурно-досуговой деятельности «Шанырак».

А. Т. Оралханның  шығармалары
Произведения Оралхана А. Т.
Кітаптар – Книги

 

Оралхан, Айбек. Алты аңғар / А. Оралхан. - Павлодар : ЖК Сытин А.А., 2020. - 182 б.

 

А. Оралханның мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Оралхана А. Т. в периодических изданиях и сборниках

 

Оралхан, Айбек. Бақыттың бесігінде тербетіліп, Бағытын болашаққа бұрған қала  : (Қала күні) // Сарыарқа самалы. – 2014. - 13 қыркүйек. - Б. 20

Оралхан, Айбек. Тәрбие деген тәңір бар"  : ("Мәшһүр Жүсіп" орталық мешітінің кітапханасында педагог-ғалым Мұхтар Арынның "Бес анық" шығармасы негізінде әзірлеген моноспектакль қойылды). // Сарыарқа самалы. – 2015. - 6 тамыз. - Б. 11

Оралхан, Айбек. Ертіс әуендері" жастар жыр жинағына жасалған сыни жорық // Найзатас. – 2016. - № 6. - Б. 140-170

Оралхан, Айбек. Жүз долларға жазылған жыр  : (Үзінді). // Сарыарқа самалы. – 2017. - 19 тамыз. - Б. 6

Оралхан, Айбек. Бағдарлама - іргелі жобалардың бастауы болды" : [Облыстық мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының басшысы А.Т. Райымбековпен сұхбат] // Найзатас. – 2018. - № 2. - ақпан. - Б. 41-55

Оралхан, Айбек. Мөлдір муза"  : ["Мөлдір муза" жас қаламгерлер клубы ] // Сарыарқа самалы. – 2018. - 1 наурыз. - Б. 16

Оралхан, Айбек. Сұлтанмахмұт сүйген Бағила сұлу  : [Жасын мінезді ақын, жалынды публицист, ағартушы, Абайдан кейінгі сөз сүлейлерінің сұлтаны көсемсөздегі көреген қаламгер - сұлтанмахмұт Торайғыровтың 125 жылдығы туралы]. // Найзатас. – 2018. - № 5. - Б. 127-134

Оралхан, Айбек. Алаштың Ардағы" мүшәйрасы : Ертіс-Баян өңірі  ақындары арасында Павлодар өңірінің өнері мен руханиятының дамуына сүбелі үлес қосқан Павлодар облысы мәдениет, архивтер құжаттама басқармасының бұрынғы басшысы Ардақ Тәттімбекұлы Райымбековті еске алуға  рухына арналған "Алаштың Ардағы" атты облыстық мүшәйра өткізілді) // Naizatas. – 2019. - № 2 (45). -  Б. 169 - 173

Оралхан, Айбек. Сейділдә қажы Түйтебекұылының зиратына зиярат  : [Теренкөл ауданы Жаңа-құрылыс ауылдық аймағында орналасқан дін насихатшысы, әулие Сейділдә Түйтебекұылының зиратына зиярат]. // Naizatas. – 2019. - № 4 (47). - Б. 15

Оралхан, Айбек. Біздің ақындар елорданы жырға бөледі  : (Нұр-Сұлтан қаласында өткен "Eurasian Book Fair-2019" IV Еуразиялық халықарлық кітап көрме-жәрмеңкесінде жерлес жас қаламгерлердің жыр жинақтары таныстырылды) // SARYARQA SAMALY. – 2019. - 4 мамыр. - Б. 12

Оралхан, Айбек. Тегеурінді қаламгер  : [журналист Жанат Тұрғанбекұлы туралы].// Найзатас. – 2019.- № 6. - Б. 74 - 89

Оралхан, Айбек. Ұлы Абайды ұлықтаған ұстаз : // Егемен Қазақстан. - 2020. - 1 мамыр. - Б. 11

Оралхан, Айбек. "Кереку жырлары" жарық көрді : (Белгілі ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты, Ресей Лермонтов комитеті Қайсын Құлиев медалінің иегері Арман Қанидің кезекті жыр жинағы жарық көрді) // SARYARQA SAMALY. – 2020. - 31 желтоқсан. - Б. 20

Оралхан, Айбек. Жазылмаған естелік  : (Тұрсын рухының монологы) // Naizatas. – 2021. - № 4. - 135 - Б. 138

Оралхан, Айбек. Қайсар азамат : желтоқсаншы Амангелді Нүкенов туралы // Найзатас. - 2021. - № 6. - Б. 147-163

Оралхан, Айбек. Тағдырлы ақынның тағдырлары : ақын Арман Қанидың "Тағдырлар" жинағына рецензия // Найзатас. - 2022. - № 4. - Б. 34-43

Оралхан, Айбек. Ағайыншылдық академиясының әліппесі : [қаламгер Зекебай Солтанбайұлының "Наз" кітабына рецензия] / А. Оралхан. // Найзатас. - 2022. - № 6

Оралхан, Айбек. «Ертіс әуендері» жастар жыр жинағына жасалған сыни жорық // Кітап & Кітапхана. – 2023. - № 2 (26). - Б. 34-37

Оралхан, Айбек. ..деген екен. Ертіс-Баян өңірі қаламгерлерінің қалжыңдары // Найзатас. - 2023. - № 3. - Б. 161-169

Оралхан, Айбек. Сұлтанмахмұт және Бағила сұлу : [С.Торайғыровтың Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы Шыңғыстай ауылында болған кездері туралы] // Үркер. - 2023. - № 5. - Б. 14-19

Оралхан, Айбек. Жүрегі тілім-тілім жыр жампозы : [Белгілі ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты, Ресей Лермонтов комитеті Қайсын Құлиев медалінің иегері Арман Қанидың "Тағдырлар" жинағы жайлы] / А. Оралхан // URKER. – 2023. - № 5. - Б. 32-39

 

А. Т. Оралханның өлеңдері
Стихи Оралхана А. Т.

 

Оралхан, Айбек. Ел үшін мына өмірім!  : (Өлеңдер) // Найзатас. – 2014. - №5. - Б. 72-85

Оралхан, Айбек. Ару қала, сені сүймеу - ар маған  : (Поэзия) // Сарыарқа самалы. – 2016. - 3 қараша. - Б. 11

Оралхан, Айбек. Жырдан алау жағамын деп...  : (Поэзия). // Naizatas. – 2020. - №5. - 115 - 132 б.

Оралхан, Айбек. Ұлы Абайды ұлықтаған ұстаз  : [Ұлы Абайдың 175 жылдығы]. // EGEMEN QAZAQSTAN. – 2020. - 1 мамыр. - Б. 11

Оралхан, Айбек.  Жарыма  : (Өлең) // SARYARQA SAMALY. – 2021. - 6 наурыз. - Б. 12

Оралқанов, Айбек. Биіктік : (поэзия) // Shekarashy. – 2021. № 6. – Б. 71

Оралхан, Айбек. Абай тойына арнау  : (Поэзия) // SARYARQA SAMALY. – 2022. - 16 тамыз. - Б. 8

Оралхан, Айбек. Мұнар таудың басындай мұңым жатыр, Ұлартаудың тасындай үгілмеген...  : [өлеңдер] / А. Оралхан // Ұркер. – 2023. - № 6. - Б. 15–20

Оралхан, Айбек. Жырдан алау жағамын деп... : [өлеңдер] / А. Оралхан // Aq jelken. – 2024. - № 2. - Б. 55-57

 

А. Т. Оралқанов туралы әдебиет
Литература об Оралхане А.
Мақалалар - Статьи

 

Хашымқызы, Қарлығаш. Ақынын ардақтаған ел  : (Талдықорған қаласында Тұманбай Молдағалиевке арналған "Жүрегі жырдан жаралған" атты республикалық жазба ақындар байқауында жерлесіміз бірінші орынды қанжығалады) / Қ. Хашымқызы // Сарыарқа самалы. – 2016. - 22 қазан. - Б. 6
Хонж, Алпысбай. Жылылық ізде жырымынан" : (Ертіс-Баян өңірінің ысытық ықыласына бөленіп жүрген ақын, аудармашы, облысытық "Найзатас" әдеби-көркем, қоғамдық саяси журналының жауапты хатшысы Айбек Оралхан жуырда, С.Торайғыров атындағы облысытық кітапханада "Жылылық ізде жырымнан" атты шығармашылық кездесу өткізді) // Сарыарқа самалы. – 2019. - 21 ақпан. - Б. 6
Хонж, Алпысбай. Әдебиетте шекара жоқ : (Павлодардағы №16 мектеп-лицейінде ерекше әдеби шара өтті. "Уақытқа сыр ашу" деген атпен ұйыдастырлған жыр кешінде павлодарлық ақын Константин Лунин мен жас дарын, ақын, журналист Айбек Оралхан өлеңсүйер қауыммен жүздесіп, тыңдарманның құлақ құрышын қандырды) / А. Хонж // SARYARQA SAMALY. – 2019. - 12 наурыз. - Б. 8

Амантайұлы, Жарқынбек. "Алты аңғардан" аңғарғаным  : (ақын, "Naizatas" әдеби-көркем, қоғамдық-саяси журналының жауапты хатшысы Айбек Орлаханның "Алты аңғар" атты тұңғыш жинағына жазылған ой-пікір) // Naizatas. – 2020. - № 5. - Б. 112-114
Қайдар, Рауан. Бір күнде үш ақынның кітабы жарық көрді  : (Павлодар облысыныда үш бірдей ақынның кітабы жарық көрді) / Р. Қайдар// EGEMEN QAZAQSTAN. – 2020. - 27 тамыз. - Б. 11
Сахаба, Тілеуберді. Үш ақынның "тұнғышы"  : (Ертіс-Баян өңірінің әдеби кеңістігі бірден үш туындымен толықты) / Т. Сахаба// SARYARQA SAMALY. – 2020. - 3 қырқүйек. - Б. 21

Сахаба, Тілеуберді.  Үш туындының тұсауы кесілді  : (Жуырда С.Торайғыров атындағы облыстық кітапханада жергілікті  ақын-жазушылардың үш бірдей кітабының тұсаукесері өтті) / Т. Сахаба // SARYARQA SAMALY. – 2020. - 24 қырқүйек. - Б. 24

Баянбекқызы, М. Автормен кездесу өтті  : (Оқушылар сарайында «Табысқа апарар жол» жобасы аясында «Досиктің дәуірлерге саяхат: Ежелгі Павлодар туралы» ертегі кітабының авторларымен кездесу өтті ) / М. Баянбекқызы // SARYARQA SAMALY. – 2023. - 14 ақпан. - Б. 7
Таженова, Марал. Сказка о древнем Павлодаре  : [о краеведческом проекте Павлодарской ОУНБ им. С.Торайгырова "Путешествие Досика во времени. Сказка о древнем Павлодаре"]. // Кітап & Кітапхана. – 2023. - № 2 (26). - Б. 34-37
Қадырова, Жанаргүл. Өлеңім - өмірімнің айнасы : (Таяуда Екібастұз қаласында С. Торайғыров атындағы облыстық әмбебап ғылыми кітапхананың "Кітап және қаламгер" жобасы шеңберінде "Өнер" қалалық мәдениет сарайында "Өлеңім - өмірімнің айнасы" атты әдеби кеш өтті). // Отарқа. – 2023. - 16 қараша. - Б. 6

**** 

Шаяхметов, Алишер. В числе лучших  : [журналист А. Оралхан стал номинантом первого республиканского конкурса "Әскери-Медиа-2017"] / А. Шаяхметов// Звезда Прииртышья. – 2017. - 21 ноября. - С. 2
Бескорсая, Екатерина. Первое искусство - искусство слова  : [о творчестве поэта Айбека Оралхана] / Е. Бескорсая // Казахстанская правда. – 2019. - 29 марта. - С. 8 

 

Интернет ресурстар

Интернет ресурсы 

 

Оралхан Айбек. Ұлы Абайды Ұлықтаған ұстаз // https://abaialemi.kz: [сайт]. - URL: https://abaialemi.kz/ru/post/view?id=1480 (дата обращения 14.05.2024)

Лунин К.  Домбра // https://stihi.ru: [сайт]. – URL: https://stihi.ru/2024/04/03/2861 (дата обращения 14.05.2024)

 

Оспанов М.

Обновлено 20.01.2025 10:33

Оспанов Муратбек Кабиденулы (1962-2024гг.) - журналист, поэт, член Союза журналистов Казахстана, победитель многих поэтических состязаний.

Родился в селе Караул Абайского района Семипалатинской области (ныне область Абай).
После окончания факультета журналистики КазГУ им. С. М. Кирова (ныне КазНУ им. аль-Фараби) работал сотрудником, ответственным секретарем абайской районной газеты «Совхоз туы»; в семипалатинской областной газете «Семей таңы», собственным корреспондентом по Восточному Казахстану республиканской газеты «Лениншіл жас» (ныне «Жас Алаш»).
В 1985-1987 годах служил в рядах Советской Армии.
В 1988 году успешно закончил учебу и был приглашен на службу в редакцию Семипалатинской областной газеты «Семей таңы» как молодой специалист с высшим образованием.
В 1990 году по приглашению республиканской газеты «Лениншіл жас» работал собственным корреспондентом данного издания в Восточном регионе.
С 1992 г. - ответственный секретарь, с 2003 г. - главный редактор журнала «Абай» (г. Семей).
Первые стихотворения были опубликованы в молодежном сборнике «Аудитория». Автор сборников стихов «Сандықтас» (1997), «Дүние дидар» (2004), «Сүмбіле» (2005), «Таңдайдағы тамшылар» (2008), «Құт» (2012), «Айна» (2012)
В 2012 в честь 50-летия со дня рождения поэта году была издана книга «Айна "  в Новосибирске.
С 2012 года работает старшим преподавателем кафедры журналистики филологического факультета Семипалатинского государственного университета им. Шакарима.
В 2007 году лауреат второго регионального поэтического конкурса «Свободной музы приношенье», объявленного управлением культуры ВКО, и получил диплом первой степени. Неоднократно награждался "Почетной грамотой" акима ВКО и "Почетными грамотами" акима города Семей. Приказом министра культуры и информации РК № 246-к от 04.12.2009 г. присвоено звание "Мәдениет қайраткері".
За вклад в развитие культуры и искусства Восточно-Казахстанской области в 2012 году награжден премией акима области в номинации "Литературное дело".
Призер нескольких республиканских поэтических мушайров. В 2015 году награжден нагрудным знаком «Ы.Алтынсарин» Министерства образования и науки РК.
В 2016 году награжден нагрудным знаком Министерства информации и коммуникаций РК «Ақпарат саласының үздігі» и медалью «Абай», разработанной специально Государственным музеем-заповедником Абая в г.Семей.
В 2020 году награжден нагрудным знаком "За заслуги в городе Семей". 
Ушел из жизни 16 мая 2024 года.

М. Оспанов шығармалары
Произведения М. Оспанова
 Кітаптар - Книги

Оспанов, М. Сандықтас: өлеңдер, балладалар, толғаулар / М.Оспанов.- Алматы: Жанар, 1997. - 155 б.
Оспанов, М.  Дүние дидар / М. Оспанов. - Семей, 2004. - 288 б.
Оспанов, М. Таңдайдағы тамшылар: өлеңдер мен поэмалар / М. Оспанов. - Астана : Астана-полиграфия, 2008. - 232 б.
Оспанов, М. Айна / М. Оспанов. - Новосібір : Эврика, 2012. - 380 б.
Оспанов, М. Құт : өлеңдер, балладалар, одалар, элегиялар мен сонеттер және поэмалар  /М.Оспанов. - Алматы: Жауһар, 2012.- 280 б.

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках

Оспанов, М. Абай ескерткiшi алдында: өлең / М.Оспанов // Семей таңы. - 1979. - 15 сент. - б. 2.
Оспанов, М. Көлеңкедегі көшет: повесть / М.Оспанов // Жалын. - 1992. - 17 маусым.
Оспанов, М. "Өнерпаз болсаң арқалан"...: [ұлы Абайдың туғанына 150 жыл толуына арналған көркемөнерпаздар байқауы туралы ] / М.Оспанов // Семей таңы. - 1994. - 23 сәуiр. - б. 2.
Оспанов, М. Ұлттық басылымдарды барласақ: ұлттық басылымдардың бүгiнгi тынысы туралы / М.Оспанов // Абай. - 2001. - N 4. - б.1-4.
Оспанов, М. Көзімнің алды көп емес... / М.Оспанов // Қазақ әдебиеті. - 2004. - 17 қыркүйек. - б.12.
Оспанов, М. Қазақтың қаны: поэма / М.Оспанов // Абай. - 2004. - № 2. - б. 94-99.
Оспанов, М. Қайықта; Кешiгу; Қарт ақынның монологы; Дала сыры / М.Оспанов : "Сүмбiле" жинағынан алынған өлеңдер / М.Оспанов // Дидар.- 2004. - 5 қазан. - б. 4.
Оспанов, М. Өлең деген жалғыз түйiр дән едiм...: Құлақ түрем поэзия - дүбiрге; Аналарды қорғасын; Аңшы; Тирде; Етiкшi; Шексiздiк; Қысқы қоста; Ана тiлiм; Қалақай; Ауылды аңсау; Дегелең дертi; Қобызға қолқа / М.Оспанов // Семей таңы. - 2004. - 5 қараша. - б. 4.
Оспанов, М.Скрипкашы:поэма / М.Оспанов // Абай. - 2004. - № 1.- б.72-78.
Оспанов, М. Биiк шыңға бұлт үйiр: Абай философ емес деушiлерге айтылар сөз / М.Оспанов // Абай. - 2009. - № 3. - б. 33-35.
Оспанов, М.Мырзахан ақын жайлы / М.Оспанов // Семей таңы.- 2009. - 21 мамыр. - б.10.
Оспанов, М. Ақындық қуатпен дара басқаныңыз үшiн...: ақын Ф. Оңғарсыноваға арналған өлең / М.Оспанов // Дидар. - 2014. - 3 ақпан. - Б. 5.
Оспанов, М. Өлеңнiң сыртқы сұлулығы емес, iшкi мағынасына ден қоямын / М. Оспанов ; әңг. Р. Нұғманбекова // Дидар. - 2014. - 4 сәуiр. - б.8.
Оспанов, М. Айтылмай кеткен ақиқат: сұрапыл соғысты да, бейбiт өмiрдi де бастан өткерген Қ.Әбенов туралы естелiк / М.Оспанов // Егемен Қазақстан. - 2016. - 7 мамыр. - б. 8.
Оспанов, М. Алдарыңызда "Абай" журналы / М. Оспанов. // Семей таңы. - 2016. - 8 қараша. - Б. 8

Өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве

Шығыс Қазақстан облысы:  энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Оспанов Мұратбек Қабиденұлы:  б. 603.  
Семей өңірінің ақын-жазушылары: био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. -Мұратбек  Оспанов: б.76.
Қазақстан жазушылары: анықтамалық / жауапты ред. Б. Шаханұлы. - Алматы : Ан-Арыс, 2009. - Оспанов Мұратбек: б. 315.

Мақалалар-Статьи

Сапышев, А. Төрт таған : ақынның 40 жасқа толуына орай / А.Сапышев  // Семей таңы. - 2002. - 26 сәуір. -  б.12.
Бәшей, К. Жұлдыздардың жарығымен жыр жазған / М.Оспанов // Ертіс өңірі. - 2004. - 2 желт. - б.16.
Мырзақанұлы,  М. Жерұйық / М.Оспанов // Ертіс өңірі. -  2005. - 9 маусым. - б.3.
Тастағанов, М. Ақын елдің ардағы / М.Тастағанов // Ертіс өңірі. – 2005. - 24 қаңтар. - б. 27.
Кудайбергенов, А. Абырой асқарындағы ақын: [Абай журналының редакторы, журналист Мұратбек Оспанов туралы] / А. Кудайбергенов // Семей таңы. - 2022. - 2 сәуір.- Б.3
Кемелбаева, А. Поэзия - құдайшыл жаратылыстың тілі[М. Оспанов туралы] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2022. - 15 сәуір.- Б.20
Абай журналы - Алаштың алтын қазығы: Жүсіпбек Аймауытов пен Мұхтар Әуезов негізін қалаған Абай журналының қайтадан жарық көргеніне 30 жыл // Ертіс өңірі. - 2022. - 27 сәуір.- Б.8
Жанғалиев, Төлеген. Аманат арқалаған азамат еді.: ақын Мұратбек Оспанов туралы / Т. Жанғалиев. // Абай. - 2024. - №3. - Б. 41-44.
Жақып, Бауыржан. Абай шырақшысы: [Мұратбек Қабиденұлы Оспанов рухына (өлең)] / Б. Жақып. // Абай. - 2024. - №3. - Б. 47-48.
Ердембеков, Бауыржан. "Абай" иесіз қалған күн... : ақын Оспанов Мұратбек туралы / Б. Ердембеков. // Абай. - 2024. - №3. - Б. 49.
Қарт, Мерей. Аспанкөңіл ағамыз еді.: ақын Оспанов Мұратбек туралы / М. Қарт. // Абай. - 2024. - №3. - Б. 50-51.
Махметов, Совет. Аймаңдайлы Мұратбек: эссе / С. Махметов. - Мәтін (визуалды) // Абай. - 2024. - №5. - Б. 50-53

***

Пашке, Е. Журналы "Абай" - 100 лет! : [о праздновании 100-летия журналу "Абай" в библиотеке им. А.С. Пушкина: выставка, гости, история журнала] / Е. Пашке. // Рудный Алтай. - 2018. - 20 марта. - С. 5.