Талғатов Э. Т.

Жаңартылды 18.12.2025 10:19

 

Талғатов Эльдар Талғатұлы - философия докторы (PhD), химия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор.

1989 жылы Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданында дүниеге келген.
Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің бакалавриат және магистратурасын бітірген. 2011 жылы «Шексіз қосылыстарды гидрогенизациялаудың наноөлшемді моно- және биметалды кобальт және палладий катализаторларын әзірлеу» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады (диссертация авторефераты).
Қазақстан-Британ техникалық университетінде (ҚБТУ) докторантурадан өтті. Қауымдастырылған профессор (доцент) ғылыми атағы бар. Оның ғылыми қызығушылықтары катализаторларды әзірлеуге, полисахаридтерді «жасыл» химияда қолдануға және өнеркәсіптік маңызды химиялық процестер үшін наноматериалдар жасауға бағытталған.
Қазіргі уақытта Алматыда зертхана меңгерушісі, сондай-ақ Д.В. Сокольский атындағы отын, катализ және электрохимия институтының ғылыми хатшысы болып жұмыс істейді. Халықаралық және ұлттық ғылыми журналдарда белсенді жарияланады.

 

Э. Т. Талғатовтың мерзімді басылымдары
Публикации Э. Т. Талғатова в периодических изданиях

Талғатов, Э. Т., Жармагамбетова А. К. Исследование комплексообразования ионов рутения(III) с полисахаридами природного происхождения / Э. Т. Талғатов // Известия НАН РК. Серия химии и технологии. - 2025. - №1. - С. 15-23. - DOI: 10.32014/2025.2518-1491.274.

Талғатов, Э. Т., Жармагамбетова А. К. Катализаторы на основе полимер-глинистых композитов: современные подходы и перспективы / Э. Т. Талғатов // Chemical Journal of Kazakhstan. - 2025. - №1. - С. 45-59. - DOI: 10.51580/2025-1.2710-1185.16.

Талғатов, Э. Т., Жармагамбетова А. К., Сартаева Ш. М. Гетерогенные хромовые и железные катализаторы на основе хитозана для жидкофазного окисления алканов // Известия НАН РК. Серияхимииитехнологии. - 2024. - №2. - С. 31-39. - DOI: 10.32014/2024.2518-1491.220.

Talgatov, E. T., Zharmagambetova A. K., Sartaeva S. M. PdAg Nanocatalysts Stabilized with Polysaccharides for Selective Hydrogenation of 2-Hexyn-1-ol // Catalysts. - 2023. - Vol. 13(4). - Article ID 469. - DOI: 10.3390/catal13040469.

Talgatov, E. T., Zharmagambetova A. K. Polysaccharide-Stabilized Pd-Ag/ZnO Catalysts for Semihydrogenation of Phenylacetylene // Journal of Inorganic and Organometallic Polymers and Materials. - 2021.

Э. Т. Талғатов туралы әдебиеттер
Литература о Э. Т. Талғатове

Муксулова, А. Эльдар Талғатов, ученый, химик: "самое главное - это фантазия и искренний интерес" : [о химике Эльдаре Талғатове и его взгляде на науку] / А. Муксулова. - Текст (визуальный) : непосредственный // Арайлы Катонқарағай. - 2025. - 23 мамыр (№ 20). - С. 3. : фот.

Интернет ресурстар
Интернет-ресурсы

Талғатов Эльдар Талғатұлы [Электронный ресурс]: Национальная академическая библиотека Республики Казахстан — автореферат диссертации. — Режим доступа: https://nabrk.kz/ru/e-catalog?catalog=4&country_edition=&page=6&publication_type=17&utm_source=chatgpt.com

Төлеген М. А.

Жаңартылды 26.06.2024 09:09

Төлеген Мұхтар Әділбекұлы (1980) – заң ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, философия докторы (PhD).

1980 жылғы 16 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданы, Шолақ қорғанауылында педагогтар отбасында дүниеге келген. 1997 жылы №1 Ы. Алтынсарин атындағы орта мектепті үздік бітірді. 1997 ж. 2001 ж. аралығында Қазақ мемлекеттік заң университетінде (Алматы қ.) білім алды. 2001 жылы сол жоғары оқу орнының тергеу-криминалистік факультетін «құқықтану» мамандығы бойынша үздік түлегі атанды.

2001 ж. 2003 ж. аралығында ҚазГЗУ Солтүстік Қазақстан заң институтында (Павлодар қ.) әртүрлі қызметтер атқарды: ұйымдастыру-кадрлық қамтамасыз ету бөлімінің бірінші санаттағы аудармашысы, заңгері, қабылдау комиссиясының жауапты хатшысы, қылмыстық-құқықтық және азаматтық-құқықтық пәндер кафедрасының оқытушысы.
2002 ж. 2006 ж. аралығында ҚазГЗУ Мемлекет және құқық институтында аспирантурада оқыды. 2006 жылдың қазан айында «Қазақстан Республикасындағы қылмыстылықтың алдын алуды ақпараттық қамтамасыз ету» тақырыбында кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап, «12.00.08-қылмыстық құқық және криминология, қылмыстық-атқару құқығы» мамандығы бойынша заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды.
2003 ж. 2006 ж. аралығында ҚазГЗУ Алматы заң Академиясында қызмет атқарды: ректор көмекшісі, қылмыстық құқық және криминология кафедрасының оқытушысы, ҚазГЗУ ғылыми бөлімінің бас маманы.
2006 ж. 2007 ж. аралығында ҚазГЗУ Құқық және экономика колледжінің  құқықтық пәндер бөлімі меңгерушісі,
2007 жылдың маусым-тамыз айларында Алматы қ. Бостандық ауданының №169 сайлау учаскесінің төрағасы болды.
2007 ж. 2008 ж. аралығында ҚазГЗУ Алматы заң Академиясының кәсіпкерлік құқық және қаржы факультетінің деканы (Алматы қ.) қызметін атқарды.
2008 ж. 2012 ж. аралығында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитетінде қызмет атқарды: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитеті ректорының кеңесшісі, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитеті халықаралық қатынастар факультеті деканының оқу және әдістемелік жұмыстары жөніндегі орынбасары (Алматы қ.).
2012 жылғы 26 қаңтардан 2016 жылғы 24 мамырға дейін Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының оқу және әдістемелік жұмыстар жөніндегі проректоры қызметін атқарды.
2016 жылдың 24 мамырдан 2017 жылдың 7 сәуірі аралығында І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті ректор Аппаратының басшысы болды.
2017 жылғы 7 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Білім және ғылымминистрінің № 30-жқ бұйрығынасәйкес, І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің инновациялық жұмыс және стратегиялық даму проректоры қызметіне тағайындалып, қызмет атқарып келеді.
2011 жылы «құқықтану» мамандығы бойынша қауымдастырылған профессор (ҚР БжҒМ 30.06.2011ж. ДЦ №0002253 шешімі) ғылыми атағын алды. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің лейтенанты.
«Қылмыстылықтың алдын алу» (Алматы, 2009), «Жоғары оқу орындарындағы құқықтық тәрбие», «Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың конституциялық-құқықтық мәртебесі» (Қостанай, 2014) атты 3 оқу құралдарын және «Қылмыстылық пен күресудегі мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың және бұқаралық ақпарат құралдарының өзара әрекеттестік мәселелері» атты монография (Қостанай, 2014), 70-тен аса ғылыми мақалалар жариялады. Қазақстанда ғана емес, сонымен қатар Түркияда, Германияда, Беларуссияда, Ресей Федерациясында («Іssues of state organs, social organizations and mass media interaction in struggle against crime in the Republic of Kazakhstan» Middle East Journal of Scientific Research журналы (Scopus, index, 2,0) ғылыми басылымдары бар.
2012 жылы Шығыс Еуропа құқығы Мюнхен институтында (Германия), 2013 жылы Валенсия политехникалық университетінде (Испания) ғылыми тағылымдамадан өтті. 2014 жылдың 9-26 маусымы аралығында «Назарбаев университеті» ДББҰ мен Ли Куан Ю атындағы Мемлекеттік саясат мектебінде (Сингапур) Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары басшыларының біліктілігін арттыру курстарында оқыды.
2012 жылдан бері Қазақмемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің Республикалық оқу-әдістемелік кеңесінің,  ЕурАзЭҚ Білім беру бойынша Кеңестің интеграциялау Комитетінің (Минскқ.) мүшесі.
2012-2016 жылдары аралығында «НұрОтан» партиясының Қостанай облыстық филиалының Саяси кеңесінің мүшесі болды.
2017 жылғы 31 мамырда Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті – Елбасы қорының «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан Республикасында бірыңғай ақпараттық кеңістік құрудағы рөлі» атты ғылыми грант жеңімпазы атанды.
Еңбек атқару барысында көптеген ведомстволық және Үкіметтік наградаларға ие болды: 2014 жылы «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен, «Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтына 75 жыл» мерей тойлық медалімен марапатталды. 2014 жылы «ЖОО Үздік оқытушысы» мемлекеттік грантын иеленді, 2015 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатын алды.
2018 жылдан ШҚМУ-дың ректоры.2021 жылы Өскеменнің «Берел» баспасынан «Абайдың құқықтық көзқарасы және «Қарамола ережесі» атты ғылыми еңбегі жарық көрді.

Төлеген Мұхтардың еңбектері

Труды Толеген Мухтара

Төлеген, М. Ә. Қазақстан Республикасындағы қылмыстықтың алдын алуды ақпараттық қамтамасыз ету: заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Төлеген М. Ә. - Алматы: [б. и.], 2006. - 32 б.
Төлеген М.Ә. Абайдың құқықтық көзқарасы және «Қарамола ережесі»: Монография / М.Ә. Төлеген. - Өскемен. – С. Аманжолов атын. Шығыс Қазақстан Университеті «Берел» баспасы, 2021. -176 б.

 

М. Төлегенның мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации Толеген М. А. на страницах периодической печати

 

Төлеген М.Ә. Қылмыстылықтың алдын алудағы бұқаралық ақпараттар құралдарының рөлі. /М. Төлеген // ҚазҰУ хабаршысы. Халықаралыққатынастаржәнехалықаралыққұқықсериясы = Вестн. КазНУ. Сер. междунар. отношения и междунар. право. - 2009. - № 3.- Б.72-75 б.
Төлеген М.Ә. Бұқаралық ақпарат құралдары және құқықтық тәрбие. /М. Төлеген. // ҚазҰУ хабаршысы. Халықаралыққатынастаржәнехалықаралыққұқықсериясы = Вестн. КазНУ. Сер. междунар. отношения и междунар. право. - 2010. - № 5/6.- Б.240-244 б.
Төлеген М. Даналар дәріс алған кітап / М. Төлеген. // Түркістан. - 2012. - 21 маусым (№ 25). – Б.7.
Төлеген М. Дамыған ел - белсенді, білімді, денсаулығымықтыазаматтар. / Төлеген М. // Егемен Қазақстан. - 2014. - 5 ақпан (№ 24). – 5
Төлеген М. Ә.Қазақтың руханияты да, мәдениеті де бай. / М. Төлеген // Айқын. - 2017. - 25 шілде (№ 109). - 4

***

Толеген М. Безграничный в познании / ТолегенМухтар // Казахстанская правда. - 2020. - 23 января. - С. 3.
Толеген М. Аманжолов Университет: вуз XXI века: [о ровеснике Независимости Университете им. С. Аманжолова] /М. Толеген // Казахстанская правда. - 2021. - 16 апреля. - С. 3.

 

М. А. Төлегенның қатысуымен шыққан басылымдар
Издания, вышедшие при участии Толеген М. А.

 

Курмангали М.Ш. Некоторые проблемы взаимовлияния государства, средств массовой информации и гражданского общества при формировании общественного мнения по вопросам борьбы с преступностью: на примере "дела В. Челаха", связанного с убийством военнослужащих на казахстанско-китайской границе) / М. Ш. Курмангали, М. А. Толеген // ҚазҰУ Хабаршысы. Халықаралық қатынастар және Халықаралық құқық сериясы. - Алматы: Қазақ университеті, 2014. - № 1. - С. 130-138

 

М. А. Төлегенның өмірі мен енбектері туралы әдебиеттер
Литература о жизни и трудах Толеген. М. А.

 

Абылқасым, А. .Арманы асқақ азамат / А. Абылқасым // Дидар. - 2019. - 8 қазан. – Б. 2.
Қайрат. Т.Дәстүр және жаңашылдық / Т.Қайрат. // Менің өлкем. - 2019. - 19 желтоқсан. - Б. 9.
Екпін, М..Түлектердің 98 пайызы жұмысқа орналасқан: / М. Екпін // Дидар. - 2020. - 10 қазан. - Б. 5.
Нұхұлы, А. Біліктілікті руханиятпен ұштастырған: / [С. Аманжолов атындағы университет ректоры М. Төлеген туралы] // Дидар. - 2020. - 8 желтоқсан. - Б. 4.

***

Омаров. Д. Дань уважения ветерану: [об открытии в ВКГУ им. С. Аманжолова кабинета цифровой гуманитаристики имени ветерана-преподавателя кафедры истории Казахстана Журсунгали Ахмерова, при участии министра обороны РК Нурлана Ермекбаева, ректора университета Мухтар а Толегена и др. творческий путь, биографические данные] / Д. Омаров. // Рудный Алтай. - 2019. - 30 апреля. - С. 3.

 

Тоқтабай А. У.

Жаңартылды 27.12.2016 14:47

Тоқтабай Ахмет Уалханұлы (1953 ж.) – тарихшы, этнолог, тарих ғылымдарының докторы

 

Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Сайхан ауылында дүниеге келген.

 

1969 жылы М.Әуезов атындағы орта мектепті бітірген соң, Қазақ Мемлекеттік университетіне оқуға (қазір әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті) түседі.

 

1974 жылы «археология және этнология» мамандығы бойынша тарих факультетін аяқтайды. Мәдениет министрлігінде Казпроектреставрация институтында аға ғылыми қызметкер (1974-1986), Қазақ ССР Ғылым академиясының  Тарих, археология және этнография институтының ғылыми қызметкері (1986-1994), ҚР ҰҒА Тарих және этнология институтының аға ғылыми қызметкері (1994 ж. бері) қызметтерін атқарды. .

 

Зерттеулерінің негізгі ғылыми бағыты: Қазақстан этнографиясы, Қазақстан және Орта Азияның көшпелі мал шаруашылығы, көшпелі қазақтар өміріндегі жылқының орны, түркі халықтарының тарихи этнографиясы, халықтық ветеринария және халық медицинасы, ат әбзелдері т.б.

 

 Қазақстан және шетелдердегі халықаралық конференцияларға қатысқан:   Моңғолия, Қытай, Ресей, Орта Азия т.б.

 

Профессор А.Тоқтабай – 300 ден аса ғылыми және ғылыми-көпшілік еңбектердің, оқу құралдары мен монографиялардың авторы. Көптеген еңбектері АҚШ, Германия, Италия, Англия, Ресей, Турция, Қытай елдерінде жарияланған. 

 

Қазіргі күні – Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының бас ғылыми қызметкері.

 

«Қазақ тарихы» және «Қазақ энциклопедиясы» журналының мүшесі, Қазақстан  Журналистер одағы сыйлығының иегері.

 

 

А. Тоқтабай шығармалары

Произведения Токтабаева А.

 

Тоқтабай, А. Қазақ жылқысының тарихы [Мәтін] / А. Тоқтабай. - Алматы : Алматыкітап баспасы, 2010. - 496 б.

Тоқтабай, А. Қазақ халқының дәстүрлі мәдениетіндегі жылқы феномені [Мәтін] : тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / А. У. Тоқтабай. - Алматы : [б. ж.], 2010. - 45 б.

Тоқтабай, А. Қазақ тазысы [Мәтін] / А. Тоқтабай. - Алматы : Атамұра, 2013. - 160 б.

Тоқтабай, А. Түркі халықтарының этномәдениеті [Мәтін] / А. Тоқтабай. - Алматы : Толағай, 2006. - 328 б.

Тоқтабай, А. Төрт түліктің қасиеті (қазақтың мал шаруашылығына байланысты әдет-ғұрыптары) [Мәтін] / А. Тоқтабай. - Семей : ҚазБаспа-КТ, 2005. - 192 б.

 

А. Тоқтабайдың мерзімді басылымдардағы мақалалары

Публикации в периодических изданиях Токтабаева А.

 

Тоқтабай, А. Төле бидің Ташкентте жерленгені шын ба? [Мәтін] : Төле би кесенесі туралы зерттеу / А.Тоқтабай  // Қазақстан - ZAMAN . - 2004.- 26 наурыз(N13). – Б.12-13.

Тоқтабай, А. Барымта - батырлық мектебі [Мәтін] / А.Тоқтабай // Отан тарихы = Отечественная история . - 2007. - № 3. -  Б. 186-193.

Тоқтабай, А. Жылқының қазақтың әдеттік құқығындағы орны мен ролі [Мәтін] / А.Тоқтабай // Отан тарихы = Отечественная история . - 2008. - № 1. -  Б.48-57.

Тоқтабай, А. Ғұндардың атты әскері және ұрыс жүргізу тактикасы [Текст] / Тоқтабай А. // Отан тарихы = Отечественная история . - 2008. - № 3. -  Б. 12-25.

Тоқтабай, А. Барымтадан батыршылдық дәстүрге [Мәтін] /  А. Тоқтабай // Дәстүр . - 2009. - № 1. -  Б. 36-37.

Тоқтабай, А. Ер - Тұрман (қазақ ер жабдықтарының атаулары, түрлері, аймақтық ерекшеліктері, жасалу технологиясы мәселелері [Мәтін] / А.Тоқтабай // Отан тарихы = Отечественная история . - 2009. - № 2. -  Б. 163-186.

Тоқтабай, А. Ғұндардың атты қосындары [Мәтін] / А. Тоқтабай // Жұлдыз. - Алматы, 2010. - N 7.- Б.133-142.

Тоқтабай, А. Қазақ хандығының тұсында 4-5 миллион жылқы болған [Текст] / А. Тоқтабай // Аңыз адам . - 2011. - № 19. -  Б. 40.

Тоқтабай, А. Әйтеке би өмірінің соңғы жылдарында Нұратаның бегі болған [Мәтін] / А. Тоқтабай  // Аңыз адам . - 2011. - № 24. -  Б. 41-42.

Тоқтабай, А. Көкебелден шыққан генерал [Мәтін] / А.Тоқтабай// Түркістан . - 2015.- 1 мамыр (№ 17). – Б.1,3

Тоқтабай, А. Еленбай келген еңбек [Мәтін] / А.Тоқтабай // Егемен Қазақстан . - 2015.- 16 мамыр (№ 90). – Б.11.

Тоқтабай, А. Қазақтың тұңғыш сәулетшісі [Мәтін] : [сәулетші Баязит Сәтбаев туралы.] / А. Тоқтабай // Дидар. - 2015. - 23 шілде.- Б.22.

Тоқтабай, Ахмет. Қазақ дәстүріндегі адамдарға жанама (лақап) ат қою мәні [Мәтін] / А. Тоқтабай // Дәстүр. - 2016. - №2.- Б.24-25

 

А. Тоқтабай туралы әдебиет

Литература о Токтабаеве А.

 

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Тоқтабаев А,: б.743.

https://baq.kz/kk/news/suhbat/ahmet-toktabai-tarih-giliminin-doktori-zhilkinin-otaninda-ogan-arnalgan-muzeidin-5506

http://argymaq.kz/?p=793

http://ulttyqsport.kz/?p=6117

http://dev.islam.kz/kk/articles/atamura/qazaqy-juiriktin-qandai-turleri-bar-1323/#gsc.tab=0

http://news.ivest.kz/70061976-loshadi-przhevalskogo---eto-kazahskie-kerkulany-a-vot-shikinkulanov-bolsheviki-rasstrelyali-iz-pu 

Төлеубаев Ә.

Жаңартылды 13.10.2023 10:48

Төлеубаев Әбдеш Тәшкенұлы (1953-2023 жж.) – тарих ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Өнер академиясының академигі.

1953 жылы 15 қарашада Қытай Халық Республикасының Чугучак қаласында туған. 1959 жылы ата-анасымен бірге тарихи отанына оралды. 1970 жылы Семей облысы (қазіргі Абай облысы), Ақсуат ауданы Көкжыра ауылында М.Әуезов атындағы орта мектепті бітірген.

1970 жылы Әбдеш Төлеубаев ҚазМУ тарих факультетіне оқуға түседі. Ә. Төлеубаевтың студенттік және ғылыми өмірі академик А. Х. Марғұлан мен доцент А. Оразбаев бастаған экспедициялармен байланысты болды.

1975 жылы КСРО ҒА Миклухо-Маклай атындағы этнография институтының аспирантурасына түседі (Мәскеу қ.). Мұнда ол қазақтардың мұсылмандық сенімге дейінгі нанымдары тақырыбын зерттеумен айналысады. Оның ғылыми жетекшілері Орта Азия мен Қазақстанның белгілі зерттеушілері, ғылым докторлары Т.А. Жданко және Г. П. Снесарев болды. А. Төлеубаев мерзімінде Мәскеуде кандидаттық диссертациясын қорғады.

1979 жылдан бастап Ә. Төлеубаевтың оқытушылық және ғылыми өмірі ҚазҰУ-мен, оның 20 жылдан астам басқарған археология және этнология кафедрасымен байланысты болды.

1983-1984 жылдары Ресейдің Орынбор, Астрахань облыстарындағы қазақтардың этнографиясын зерттеп, ондағы қазақ диаспорасы жөнінде «Орынбор қазақтары» деген еңбек жазған. Ол Тарбағатайдың терістік бөктерінде орналасқан аудандардың аумағынан, Қалба, Шыңғыстау өңірлерінен қола, ерте темір дәуірінің бұрын белгісіз 400-ден астам археологиялық кешенін ашты, оның 60-тан астамын қазып зерттеді. Нәтижесінде осы аймақтарда да беғазы-дәндібай мәдениеті, үйсін мәдениеті жәдігерлері бар екендігі, бұл өңірлердің басқа археологиялық аймақтармен мәдени байланысы, мәдени-этнографиялық ерекшеліктері анықталды. Төлеубаевтың соңғы кездегі археологиялық зерттеулерінің ірі жетістігі - Шілікті жазығынан алтын киімді сақ патшасының мүрдесін ашуы, Үйіктің ерекше көлемі мен зәулімділігі, күрделі архитектурасы, одан шыққан бай алтын қаптырмалар, түймешіктер, зерлер (барлығы 4325 дана) сақ билеушісінің ерекше салтанатын көрсетеді. А.Төлеубаев ашқан археологиялық жауһарлар Мәскеу (2019), Кембридж (2021), Татарстан (2023) мұражайларында бірнеше ай бойы қойылды.

Ә. Төлеубаевтың негізгі еңбектері Қазақстанның ежелгі этномәдени тарихының археологиялық мәселелеріне, сондай-ақ қазақ халқының дәстүрлі этнографиялық мәдениетіне арналған. Әбдеш Төлеубаев бір жағынан ежелгі, ортағасырлық тайпалар мен екінші жағынан қазақ халқы арасындағы мәдени-генетикалық байланысты қадағалайтын Қазақстанның алғашқы ғалым-тарихшыларының бірі болып табылады.

Профессор А. Төлеубаевтың білім беру үдерісіндегі инновациялық технологиясы оның оқыту әдістемесінің белсенді сипатында жатыр. Қазақстан археологтары мен этнографтарының орта және кіші буынының жартысынан астамын А.Төлеубаев ғылыми мектебі оқытып, тәрбиеледі. А. Төлеубаев 300-ден астам ғылыми мақаланың, 5 монография мен 6, 10, 11-сыныптарға арналған Қазақстан тарихы бойынша оқулықтардың авторы.

Марапаттары:

1992 - тарих ғылымдарының докторы;

1995 - профессор;

2006 ж. – Ш. Уәлиханов атындағы бірінші сыйлықтың лауреаты;

2008 ж.- ҚР БҒМ «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісінің иегері, «әл-Фараби атындағы ҚазҰУ үздік оқытушысы»;

2010 ж. - ҚР «Ерен еңбегі үшін» медалі;

2011 ж. - ҚР Өнер академиясының академигі;

2019 жыл – «Құрмет» ордені;

2021 жыл – әл-Фарабидің үлкен алтын медалі.

 

2023 ж. - ШҚО әкімінің ұсынысымен облыстық мәслихат Әбдеш Төлеубаевқа "Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы" атағын беру туралы шешім қабылдады.

 

Төлеубаев Әбдеш Тәшкенұлы 2023 жылы 10 шілдеде дүниеден озды. 

Ә. Т. Төлеубаевтың ғылыми еңбектері
Научные труды Толеубаева А. Т. 

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақ халқы этнографиясының мәселелері [Мәтін] : таңдамалы еңбектер мен мақалалар / Ә. Т. Төлеубаев; Т. 2 = Проблемы этнографии казахов : избранные труды и статьи = The issues of Kazakh etnography : selected works and articles. - Алматы : Service Press, 2013. - 496 б.

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақстан археологиясының қола және ерте темір дәуірі мәселелері [Мәтін] : таңдамалы еңбектер мен мақалалар / Ә. Т. Төлеубаев; Т. 1 = Проблемы эпохи бронзы и раннего железного века Казахстана : избранные труды и статьи = Some issues of the Bronze Era and the Early Iron Age in Kazakhstan : selected workes and articles. - Алматы : Service Press, 2013. - 520 б.

***

Толеубаев, А. Т. Реликты доисламских верований в семейной обрядности казахов (XІX - начало XX в.) [Текст] / А.Т. Толеубаев - Алма-Ата : Гылым, 1991. - 214 с.

Толеубаев, А. Т. Реликты доисламских верований казахов: дис. ... д-ра ист. наук / Казахский гос. ун-т им. Аль-Фараби.- Алма-Ата, 1992.- 469 с.- Библиогр.: С. 423-458

Толеубаев, А. Т. Некоторые проблемы социально - экономического и культурного развития азиатских саков // Сакская культура Сарыарки в контексте изучения этносоциокультурных процессов степной Евразии: тезисы докладов круглого стола, посвященного 20-летию Независимости РК.- Караганды, 2011.- С. 65-68

Толеубаев, А. Т. Рецензия на рукопись книги К.И.Нурова "Казахстан: национальная идея и традиции" // Нуров К.И.Казахстан: национальная идея и традиции.- Алматы, 2011.- С.375-390

Толеубаев, А. Т. Проблемы этнографии казахов [Текст]. Т. 2. - Алматы : Service Press, 2013. - 496 б.

Толеубаев, А. Т. Проблемы эпохи бронзы и раннего железного века Казахстана [Текст] : избранные труды и статьи / А. Т. Толеубаев; Т. 1 = Қазақстан археологиясының қола және ерте темір дәуірі мәселелері : таңдамалы еңбектер мен мақалалар = Some issues of the Bronze Era and the Early Iron Age in Kazakhstan : selected workes and articles / А. Т. Толеубаев. - Алматы : Service Press, 2013. - 520 б.

История Казахстана: учебник для 10 кл. общест.- гуманит. направления общеобразоват. шк. / А. Толеубаев, Касымбаев Ж.К., Койгелдиев М.К., Калиева Е.Т., Далаева Т.Т.; пер. с каз. Ф. Сугирбаева.- 3-е изд., перераб., доп..- Алматы: Мектеп, 2014.- 376 с.: ил., карты, 22 см

Толеубаев, А. Т. История Древнего Казахстана: учебник для 6 кл. общеобраз. шк..- 3-е изд., перераб..- Алматы: Атамұра, 2015.- 224 с.: рис., 22 см

Толеубаев, А. Т. Раннесакская шиликтинская культура [Текст] : научное издание / А. Толеубаев. - Алматы : ИП "Садвакасов А. К.", 2018. - 528 с.

Ғылыми мақалалары
Научные статьи 

Төлеубаев, Ә. Т. Тарихымыздың тамыры терең [Мәтін] : немесе университет ғалымдары жүргiзiп жатқан археологиялық және этнологиялық зерттеулер туралы // Қаз МУ хабаршысы. Информ. серия. - 1998. - № 3. - Б. 44-46.

Төлеубаев, Ә. Т. Ғұндар мемлекетi - түркi мемлекетiнiң бастауы [Мәтін] // Байырғы түркi өркениетi: жазба ескерткiштер. - Алматы, 2001. - Б. 2-268.

Төлеубаев, Ә. Т. Шiлiктi жазығы - сақтардың алғашқы мемлекетiнiң ту тiккен ордасы: Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы Шiлiктi жазығындағы обадан үшiншi "Алтын адам" табылғаны, скиф, сақ, үйсiн тайпаларына қатысты зерттеулерi туралы [Мәтін] // Қазақ әдебиетi. - 2004. - 2 шiлде. - Б. 4-5.

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақтағы бақсылық [Мәтін] // Қазақ халқының дәстүрлерi мен әдет-ғұрыптары. - Алматы: Арыс, 2005. - Т.1. – Б. 291-316.

Төлеубаев, Ә. Т. Археологияның асқар асулары [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2007. - 13 ақпан. - Б. 3.

Төлеубаев, Ә. Т. "Алтын адам" көне көмбеден ұлттық брендке айналуы керек [Мәтін] // Дала мен қала. - 2009. - 23 ақпан. - Б. 8. – Шiлiктiдегi "Патшалар" қорымынан табылған үшiншi Алтын адам жайында.

Төлеубаев, Ә. Т. Алтын адам - Шiлiктi патшасының бүкiл салтанаты қалпына келтiрiлдi [Мәтін] / әңг. Н.Аманжол // Айқын. - 2009. - 28 тамыз. - Б. 3.

Төлеубаев, Ә. Т. Шілікті 1 қорымындағы № 36 обадағы зерттеу жұмыстарының кейбір қорытындылары [Мәтін] // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. историческая. - 2010. - № 4. - Б. 86-90.

Төлеубаев, Ә. Т. Әмір Темір өзбек емес [Мәтін] / Ә.Т. Төлеубаев // Аңыз адам. - 2011. - № 4. - Б. 31.

Төлеубаев, Ә. Т. Археология және этнология кафедрасы [Мәтін] // Қазақ тарихы. - 2011. - № 4. – Б. 4-6.

***

Толеубаев, А. Т.  "Долина царей" открывает сокровища саков: "Казмунайгаз" помог археологам разгадать тайны прошлого. Беседа с док. археологии, проф. КазГУ им.Аль-Фараби / Беседовал А.Ибраимов // Известия.- 2003.- 12 нояб.- С.8

Археологические памятники Шынгыстау : могильник Текебулак - 1 (Сарыколь -1) результаты исследований 2002 г. // Исин А.Шыңғыстау, Берел, Шiлiктi, Абыралы: 1999-2003 жж. археологиялық зерттеулер. - Семей, 2004.- С. 37-64

Толеубаев, А. Т. Социально-правовая природа корыстно-насильственных преступлений, совершаемых в отношении женщин // Заңгер.- 2010. - № 1. - С. 65-67 

Ә. Т. Төлеубаев туралы әдебиеттер
Литература о Толеубаеве А. Т. 
Кітаптар – Книги

Қазақстан [Мәтін] : ұлттық энциклопедия. Т. 8 : С-У. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. – Төлеубаев Әбдеш: Б. 472-473.

Қазақстан ғалымдары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 2 : Қ-Я. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. – Төлеубаев Әбдеш: Б. 448.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Төлеубаев Әбдеш Тәшкенұлы: Б.751.

Ескекбаев, Д. Б. Дала кезген ғалым [Мәтін] : [Ғалым Ә. Төлеубаев туралы] / Д.Б. Ескекбаев // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 28 қараша. - Б. 19.

Қалшабаева, Б. К. Ғылымның шыққан шыңына... [Мәтін] // Ана тiлi. - 2013. - 7-13 қараша. - Б. 7. – Ғалым Әбдеш Төлеубаев туралы.

Қалшабаева, Б.К. Белгiлi ғалым, ұлағатты ұстаз Ә.Т.Төлеубаев 60-тың белесiнде [Мәтін] // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. историческая.- 2013. - № 4. - Б. 237-242.

Нәсіретов, С. "Алтын адам " мен он алты қалашық тапқан ғалым [Мәтін] : [Зайсан өңірін зерттеуші ғалым Ә. Төлеубаев жайлы] / С. Нәсіретов // Дидар. - 2017. - 28 қаңтар. - Б. 18.

Ержанқызы, А. Шығыстағы оңды істер [Мәтін] / А. Ержанқызы // Рухани жаңғыру. - 2019. - № 1/2. - Б. 30-31.

***

Казахстан [Текст] : национальная энциклопедия. Т. 5 : С-Я. – Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2006. – Толеубаев Абдеш: С. 222.

Мақалалар - Статьи

Азмухамбетов, Ш. О чем молчит "Царь-курган"?: археолог А.Толеубаев о раскопках "царь-курганов" в Чиликтин. долине Зайсан. р-на ВКО // Страна и мир.- 2005. - 18 февр. (N 7). - С. 13

Сарсембаева, Б. "Золото Великой Степи" представили в Москве : [о выставке артефактов Берельских курганов в Москве и участии там делегации ученых-археологов ВКО: З. Самашева и А. Толеубаева] / Б. Сарсембаева // Рудный Алтай. - 2019. - 7 марта. - С. 13

Сарсембаева, Б. Восток полон загадок : [о выставке "Золото Великой степи" в Москве и участии казахстанских археологов З. Самашеве и А. Толебаеве: об археологах, их открытиях и ходе мероприятия в Москве] / Б. Сарсембаева // Рудный Алтай. - 2019. - 14 марта. - С. 14

Вологодская, Г. Золотые секреты древних курганов : [уникальные археологические находки сезона-2020 пополнили фонд Восточно-Казахстанского областного историко-краеведческого музея] / Г. Вологодская // Казахстанская правда. - 2020. - 9 октября. - С. 5

Антон, Дарья. Золото Великой степи увидят в Британии : открытия именитых казахстанских архелогов Зайноллы Самашева и Абдеша Толеубаева будут презентованы иностранной публике в одном из самых известных музеев Британии - Музее искусств и истории Фицуильяма при Кембриджском университете / Д. Антон // Рудный Алтай. - 2021. - 12 июня. - С. 6.

Антон, Дарья. Золото Великой степи произвели фурор : в Лондоне, в музее Фицуильяма, открылась выставка находок археологов Восточного Казахстана "Золото Великой степи". Эксперты уже назвали ее сенсационной / Д. Антон // Рудный Алтай. - 2021. - 30 сентября. - С. 7.

Сарсембаева, Бахыт. Тайны Долины царей : [в Восточно-Казахстанской области будут продолжены археологические исследования в Долине царей] / Б. Сарсембаева, Т. Шаяхмет // Рудный Алтай. - 2022. - 19 апреля. - С. 4.

Сапаргалиев, Таир. Золотое свечение Великой степи : [в Восточном Казахстане состоялась международная научно-практическая конференция " Алтай - золотая колыбель тюркского мира"] / Т. Сапаргалиев, Т. Шаяхмет // Рудный Алтай. - 2022. - 10 сентября. - С. 1

Кущ, Галина. Ключ к тайнам степной цивилизации : [о международной выставке "Золото Великой степи", как важнейшем достоянии археологической науки республики] / Г. Кущ // Рудный Алтай. - 2023. - 13 апреля. - С. 8.

Вологодская, Галина. Золото Великой степи : [в Казани с успехом проходит выставка археологических сокровищ Восточного Казахстана, в т. ч. есть информация о А. Толеубаеве] / Г. Вологодская // Казахстанская правда. - 2023. - 5 июля (№ 125). - С. 8 : фот.

Интернет-ресурстары
Интернет-ресурсы 

"Алтын адам" мен он алты қалашық тапқан ғалым [Электронды ресурс] : сайт. - Кіру режимі : https://www.zakon.kz/4841622-altyn-adam-men-on-alty-1179alashy1179.html

Абдеш Толеубаев: Пятиконечная звезда – знак правителя [Электронный ресурс] : [интервью] : сайт. - Режим доступа : https://e-history.kz/ru/publications/view/4407