Каюпова Н. А.

Жаңартылды 21.10.2020 12:37

Каюпова Нина Амировна (1936 г.) - акушер-гинеколог, общественный деятель. Доктор медицинских наук, профессор. Академик Академии профилактической медицины РК .

Нина Каюпова родилась 1 мая 1936 года в городе Зайсан, Восточно-Казахстанской области.

Отец - Молдагалиев Амир, работал в советско-партийных органах. Мать - Молдагалиева Бигайша, была домохозяйкой. После окончания школы Нина Амировна поступает в Алма-Атинский государственный медицинский институт. В 1959 году окончила, и получила специальность - врач-лечебник. В 1965 году окончила аспирантуру данного университета - кафедра акушерства и гинекологии лечебного факультета. В 1988 году защитила докторскую диссертацию. Тема: «Профилактика акушерских осложнений у беременных групп». С 1995 года академик Академии профилактической медицины РК .

Акушерский стаж - больше 60 лет. 20 лет была главным акушером-гинекологом Министерства здравоохранения РК. В ее трудовой биографии всего две клиники - родильный дом № 1 города Алма-Аты, клиническая база кафедры акушерства и гинекологии лечебного факультета Алма-Атинского государственного медицинского института, где прошло ее становление как врача, аспиранта, педагога, доцента, и клиника Республиканского научного центра охраны здоровья матери и ребенка, где директором трудилась 16 лет.

Подготовила 23 доктора и 38 кандидата медицинских наук. Автор 19 монографий среди которых: «Национальная политика охраны репродуктивного здоровья женщин в Казахстане» (1996), «Беременные группы высокого риска» (1996), «Аборт и планирование семьи» (1997), «Основы перинатальной биохимии», опубликовано более 400 научных статей. Председатель Совета по проблемам семьи и женщин и демографической политики при Президенте Республики Казахстан. Более 20 лет возглавляет ОО «Республиканский совет женщин».

Участвовала в комиссии по положению женщин ООН, достойно представив Казахстан в 35 странах мира.

Награды:

1994 - Орден Парасат

1996 - Лауреат Президентской премии мира и духовного согласия

2004 - Присвоено почетное звание «Заслуженный деятель Казахстана»

2005 - Лауреат независимой премии «Платиновый Тарлан» «За Вклад»

2011 - лауреат национальной премии «Алтын адам» в номинации «Врач 2011 года»

2013 - Лауреат премии «Общественное признание 2013» в номинации «Национальное признание»

2016 - Орден Достык 2 степени РК

Почетным нагрудным знаком «Отличник здравоохранения Республики Казахстан»

Почетное звание «Почётный работник образования Республики Казахстан»

Нагрудный знак «За вклад в развитие здравоохранения».

Хобби - занятие спортом. Литературные пристрастия - поэмы, изречения, романы.

Замужем. Супруг - Каюпов Саясат Каратаевич. Дочь - Лаура (1958 г. р.), доктор медицинских наук.

Научные публикации Н. А. Каюповой

Омарова, Г.К. Дисгормональные заболевания молочных желез у женщин репродуктивного периода [Текст] / Г.К Омарова., Н.А Каюпова. // Акушерство, гинекология и перинатология . - 2005. - № 3. - С. 25-28.- Библиогр. : 20 назв.

Каюпова, Н.А. Программно-целевой подход снижения материнской смертности [Текст] / Н.А. Каюпова // Акушерство, гинекология и перинатология . - 2005. - № 1. - С. 3-7

Каюпова, Н.А. Медицинская доктрина оценки степени риска при беременности [Текст] / Н.А. Каюпова // Акушерство, гинекология и перинатология . - 2005. - № 3. - С. 3-6

Каюпова, Н.А. Материнская смертность в группах риска: пути решения [Текст] / Н.А Каюпова. // Акушерство, гинекология и перинатология . - 2006. - № 3. - С. 6-9

Омарова, Г.К. Особенности субъективного проживания женщинами нежелательной беременности и искусственного аборта [Текст] / Г.К.Омарова, Н.А Каюпова. // Акушерство, гинекология и перинатология . - 2006. - № 2. - С. 34-36.- Библиогр.: 5 назв.

                                                        Публикации в периодических изданиях

Каюпова, Нина. Величие ее труда [Текст] / Н. Каюпова // Казахстанская правда. - 2011. - 10 февр. - С. 5.

Петрова, О. Волшебница в белом халате [Текст] : Начало жизни сотен казахстанских граждан связано с деятельностью этой удивительной женщины / О. Петрова // Казахстанская правда. - 2012. - 8 марта. - С. 6

Малахова, О. Сила женщины - в ее мудрости [Текст] / О. Малахова // Казахстанская правда. - 2013. - 6 марта. - С. 6

Каюпова, Нина. За здоровое будущее [Текст] / Н. Каюпова// Прикаспийская коммуна. – 2015.- 18 июля (№ 79).- С. 3

Каюпова, Нина Культ семьи - главный приоритет [Text] : Духовные ценности / Нина Каюпова // Казахстанская правда. - 2015. - 27 февраля. - С. 14.

Каюпова, Нина Прочная опора общества [Текст] / Нина Каюпова // Казахстанская правда. - 2016. - 29 октября (№ 208). - 8

Каюпова, Нина Жизнь ради детства [Текст] / Нина Каюпова // Казахстанская правда. - 2016. - 12 февраля. - С. 12-13

Каюпова, Нина. Жизнь ради детства [Текст] / Н. Каюпова// Казахстанская правда. – 2016.- 12 февраля.- С.12-13
Каюпова, Нина. Время сильных и ответственных людей [Текст] / Н. Каюпова// Казахстанская правда. – 2017. - 26 апреля (№ 80). - С. 5
Каюпова, Нина. Мы живем в эпоху рывка к процветанию [Текст] / Н. Каюпова// Казахстанская правда. – 2017.- 17 февраля (№ 34).- С. 7

Каюпова, Нина. Во имя здоровой нации [Текст] / Н. Каюпова// Казахстанская правда. –2018.- 29 января (№ 19).- С. 3

                                          Литература о Н. А. Каюповой

Каюпова, Нина Амировна // Казахстан. Национальная энциклопедия. - Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Каюпова Нина Әмірқызы : б. 382.

Рахимова Р. Ж.

Жаңартылды 26.03.2026 16:42

Рахимова Рая Жанғалиқызы (1953 ж.) – дәрігер, балалар хирургі, Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы

1953 жылы 8 маусымда Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан), Абай ауданы, Қарауыл ауылында дүниеге келген. Екі жоғары білімі бар: медициналық және экономикалық. 1976 жылы Алматы медициналық институтының «Емдеу ісі» факультетін бітірген. Институтты бітіргеннен кейін 1982 жылға дейін Өскемен қаласының Жедел медициналық жәрдем ауруханасында хирург болып жұмыс істеген. 1982 жылдан – №1 қалалық ауруханада хирург, 1989 жылдан - Облыстық балалар ауруханасының хирургия бөлімшесінің меңгерушісі және сонымен қатар штаттан тыс облыстық балалар хирургі қызметін атқарған.

1999 жылы «Облыстық балалар ауруханасы» КМҚК директоры болып тағайындалды және өзінің хирургиялық қызметін жетілдіре отырып, хирург жұмысын қоса алып жүреді. Алматы, Мәскеу, Санкт-Петербург және Баку қалаларында хирургия бойынша мамандандырудан өтіп, біліктілігін арттырған. 2001 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебінің сертификатын ала отырып, «Реформалау жағдайындағы денсаулық сақтауды басқару және экономика» атты оқу курсын аяқтайды. 2002 жылы Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің «Әлеуметтік орта мен салалардағы экономика» мамандығын сырттай аяқтады. 2003 жылы «Әлеуметтік медицина, денсаулық сақтауды басқару мен ұйымдастырудың өзекті мәселелері» циклі бойынша Өскемен қаласының АМДБЖИ-де мамандандырудан өтті.

2005 жылы Алматы қаласында «Балалар жасындағы шұғыл хирургия» мамандандыруынан өткен. 2002 жылы Өскемен қаласында өткен «Экология және балалар» республикалық конференциясының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды. Шығыс Қазақстан облысы Денсаулық сақтау департаментінің кәсіпорын директоры және штаттан тыс балалар хирургы бола отырып, емдеу, ұйымдастыру және кеңес беру жұмыстарын жүргізеді және сонымен бірге жаңа туған нәрестелердегі ақаулардың көптеген күрделі операцияларын, урологиялық және проктологиялық операцияларды және абдоминальды хирургияны жүргізе отырып, балалар хирургінің үлкен практикалық қызметін жалғастырады. Ғылыми-практикалық мақалалар жинағында және халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдарының жинағында хирургия бойынша баспа жұмыстары бар.

Денсаулық сақтау саласының үздігі, «Еңбектегі ерен еңбегі үшін» медалімен, «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі» төсбелгісімен марапатталған. Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының үшінші және төртінші шақырылымдарының депутаты.

Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы №148 «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 12-1) тармақшасына сәйкес Шығыс Қазақстан облыстық мәслихаты ШЕШТІ:

Облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан зор үлесі мен сіңірген еңбегі үшін Рахимова Рая Жанғалиқызына «Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы» атағы берілсін.

Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2010 жылғы 24 желтоқсандағы № 26/319-IV шешімі.

Тұрмыста, екі ұлы бар.

Р. Ж. Рахимованың мақаласы

Статьи Р. Ж. Рахимовой

Рахимова, Р. Күршімге барған сапарымыз үлкен өзгеріске бастады./сұхб. Ж. Мұқатай // Күршім жаршысы. - 2024. - 12 шілде. - Б. 4

Р. Ж. Рахимова туралы әдебиет

Литература о Р. Ж. Рахимовой

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Рахимова Р. Ж.: б.630.

Р. Ж. Рахимова туралы мақала

Статьи о Р. Ж. Рахимовой

Минченко, В. Проводы года под брызги шампанского [Текст] : [о враче Р. Ж. Рахимовой] / В. Минченко // Рудный Алтай. - 2010. - 30 дек. - С. 1, 2.

Оркушпаева, Н. Большие дела хрупкого "генерала" [Текст] : [о враче Р. Ж. Рахимовой] / Н. Оркушпаева // Рудный Алтай. - 2017. - 27 июля. - С. 23

Интернет ресурстар

Интернет ресурсы

Рахимова Р. Ж. [Электронный ресурс] //Официальный портал представительной власти
Восточно-Казахстанской области : сайт, - Режим доступа : http://www.maslihatvko.gov.kz/ru/book_9.htm

Якунина, И. Главный врач Центра матери и ребенка Рая Рахимова добилась открытия в Восточном Казахстане современного детского диагностического центра [Электронный ресурс] : сайт. – Режим доступа : https://astanatv.kz/ru/news/42254/

Рахимова Рая [Электронный ресурс] //Официальный сайт национального конкурса «Друг детства». - Режим доступа : http://www.drugdetstva.kz/news/detail/678

Бижігітов Ж. Б.

Жаңартылды 28.10.2021 17:13

Бижігітов Жақсыбай Бидахметұлы (1948 ж.) – медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақ-Ресей медициналық университетінің кафедра меңгерушісі, КСРО және ҚР денсаулық сақтау саласының үздігі, жоғары санатты денсаулық сақтау ұйымдастырушысы, II сайланған Алматы қалалық мәслихатының депутаты. Шығыс Қазақстан облысының Күршім және Марқакөл аудандарының Құрметті азаматы.

1948 жылы 18 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Күршім (бұрынғы Марқакөл) ауданында дүниеге келген. 1973 жылы Семей мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін бітірген. Еңбек жолын Марқакөл аудандық ауруханасынан бастаған. 1982 жылы Марқакөл аудандық орталық ауруханасының бас дәрігері болып тағайындалады; 1989 жылы – Ленинск қаласының бас дәрігері; 1992 жылы – Алматы қаласының Жедел медициналық жәрдем станциясының бас дәрігерінің емдеу ісі жөніндегі орынбасары болған. 1995 жылы Ж. Бижігітов – Алматы қаласының № 8 қалалық емханасы мен Алмалы аудандық медициналық бірлестігінің бас дәрігері; 1999 жылы – «№ 8 қалалық емхана» МКҚК бас дәрігері; 2006 жылы – Алматы қаласының Алмалы аудандық медициналық медициналық бірлестігінің бас дәрігері қызметтерін атқарған. 2012 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақ-Ресей медициналық университетінің амбулаториялық-емханалық терапия кафедрасының меңгерушісі болып жұмыс істейді. «АСМЕД» медициналық орталығының, «Макиза» ЖШС директоры. Медициналық қызметтер нарығында 12 жылдан астам уақыт еңбек етуде. Медициналық орталық екі медициналық университеттің клиникалық базасы болып табылады.

Ж. Б. Бижігітовтің 70-тен астам ғылыми баспа жұмыстары, үш монографиясы, төрт ғылыми-әдістемелік әзірлемелері мен ұсынымдары бар. Жоғары курстарға арналған госпитальдық терапия бойынша оқулық шығарған. «Ұлттық Медициналық Ассоциация» РҚБ мүшесі, ортаазиялық ревматолог-дәрігерлер қауымдастығының құрылтайшыларының бірі.

«Құрмет» орденін, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалін, Пирогов атындағы медалін, «Байқоңыр ғарыш айлағын игеруге 25 жыл» медалін, ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мен Алматы қаласы әкімінің Құрмет грамотасын, «Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін» төсбелгісін иеленген. «Ұлттық Медициналық Ассоциациясы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің жоғары марапаты – «Алтын Дәрігер» төсбелгісінің иегері.

Ж. Б. Бижігітовтың ғылыми еңбектері

Научные труды Ж.Б. Бижигитова

Бижигитов, Ж. Б. Новые медико-технологические подходы к организации ревматологической помощи населению крупного города : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата медицинских наук / Ж. Б. Бижигитов - Алматы : [б. и.], 2005. - 32 с

Бижигитов, Ж. Б. Новые медико-технологические подходы к организации ревматологической помощи населению крупного города [Текст] : Дис. ... канд. мед. наук / Ж.Б. Бижигитов ; Высшая Школа общественного здравоохранения; науч. рук. Тажиев Е.Б. – Алматы, 2005. – 139 с. - Библиогр.: С 124 -133

Бижигитов, Ж. Б. Новые медико-технологические подходы к организации ревматологической помощи населению крупного города [Текст] : Автореф... канд.мед.наук / Ж.Б. Бижигитов ; Науч.рук.Тажиев Е.Б. – Алматы, 2005. – 29 с.

Бижигитов, Ж. Б. Организационно-технологическое моделирование процессов развития здравоохранения г.Алматы [Текст] : автореф. ... д-ра мед. наук / Ж.Б. Бижигитов ; Высш. школа обществ. здравоохранения ; науч. конс.: Рахыпбеков Т.К., Тажиев Е.Б. – Семей, 2010. – 34 с.

Бижигитов, Ж. Б. Организационно-технологическое моделирование процессов развития здравоохранения г.Алматы [Текст] : дис. ... д-ра мед. наук / Ж.Б. Бижигитов ; Высшая Школа общественного здравоохранения ; науч. конс.: Рахыпбеков Т.К., Тажиев Е.Б. – Астана, 2010. – 308 с.- Библиогр.: с. 271-288

Бижигитов, Ж.Б. Анализ и оценка динамического наблюдения по результатам профилактического осмотра в организациях ПМСП г.Алматы [Текст] / Ж.Б. Бижигитов // Медицина және экология = Медицина и экология. – 2010. - № 1. - С. 109-111

Ж. Б. Бижігітов туралы әдебиет

Литература о Ж. Б. Бижигитове

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Бижігітов Ж. Б.: б. 272.

Айтказин М. А.

Жаңартылды 27.11.2025 14:14

Айтказин Мухтар Айтказинович (1940 - 2008) – ғалым, профессор, медицина ғылымдарының кандидаты.

1940 жылғы 10 қаңтарда Семей облысының (қазіргі Абай облысы) Жарма ауданында дүниеге келген. 1965 жылы Семей мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін бітірген. Еңбек жолын Қазақ темір жолының Аягөз станциясындағы тораптық ауруханада хирург-дәрігер болып бастаған, кейін 1967 жылы осы аурухананың бас дәрігерінің орынбасары, ал 1969 жылы аталған мекеменің бас дәрігері болып тағайындалған.

1974 жылы алғаш рет теміржол денсаулық сақтау жүйесінде цитологиялық және эндоскопиялық орталықтарды құрды. Қазақстанда алғашқылардың бірі болып эндоскопист-дәрігер мамандығын меңгеріп, оған жоғары біліктілік санаты берілді.

1976 жылдан бастап емдеу ісі жөніндегі бас дәрігердің орынбасары қызметін атқарды, ал 1985 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанындағы емдеу-сауықтыру бірлестігінің Орталық ауруханасының бас дәрігері болып жұмыс істеді.

М. А. Айтказин – 68 жарияланған ғылыми еңбектің, «Эндоскопическая диагностика опухолей верхних дыхательных путей» және «Клиническая эндоскопия» атты монографиялардың авторы. Ол 17 рационализаторлық ұсыныс пен бір өнертабыстың авторы болып табылады.

1988 жылы «Қазақстан темір жолы қызметкерлерін диспансеризациялау кезіндегі эндоскопиялық және морфологиялық зерттеу» тақырыбында диссертация қорғады.

1995 жылдан бастап «Қазақстан темір жолы» РМК Орталық клиникалық ауруханасының ұжымын басқарды. Осы клиникада жұмыс істеген жылдары ол клиникалық тәжірибеге лапароскопиялық хирургияны, офтальмологиядағы лазерлік хирургияны және қуықасты безі аденомасы бар науқастарға арналған «Турапи» (Израиль) аппаратында гипертермиялық терапияны енгізудің бастауында тұрды.  

1988 жылы ол Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасының басшысының орынбасары болып тағайындалды. 1983 жылдан бастап Қазақстан бөлімшесінің Кеңес-Куба достастығы қоғамының мүшесі, 1989 жылдан – Қазақстан қалалық бөлімшесінің КСРО – АҚШ достастығы қоғамының мүшесі, 1990 жылдан – «Ядролық соғысты болдырмау үшін дәрігерлер» халықаралық қозғалысының мүшесі болды. «Байқара және Актайлақ би» республикалық қоғамдық қорының президенті, 1999 жылы «Атасы асыл сөздің Актайлақ би» атты кітапты шығаруға жетекшілік етті, Аягөз қаласында екі бидің жерлеу орнына ескерткіш кешенін құрды.

М. А. Айтказин «Ерен еңбегі үшін» медалімен, КСРО Денсаулық сақтау министрлігінің «Денсаулық сақтау үздігі» белгісімен марапатталған. 1991 жылы оған «Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері» атағы берілді. Оның екі қызы мен үш ұлы, төрт немересі бар. Бір ұлы мен қызы дәрігер мамандығын таңдаған.

Өлең жазуды жақсы көрген, керемет музыкалық есту қабілеті мен дауысы бар еді.

2008 жылғы 28 желтоқсанда қайтыс болды. Аягөз қаласында жерленген.

Айтказин М. А. туралы әдебиеттер
Литература об Айтказине М. А.

Кто есть кто в медицине: Т.1. - Алматы: КАзГМИ, 2002. - С. 21

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Айтқазин Мұхтар: Б. 142.