Құрметті азаматтар
Геворкян А.И.
- Жаңартылды 16.06.2025 15:50
Геворкян Арсентий Иванович (1936-2022) – Өскемен қаласының Құрметті азаматы.
Арсентий Иванович Геворкян 1936 жыл 21 қыркүйекте Орджоникидзе қаласында туған. Өскемен қаласындағы тұрғын үй құрлысын ұйымдастырушы, ірі панелді үй құрлысының дамуына үлес қосқан. Тұрғын үй тапшылығы жағдайында қаладағы әрбір бесінші үй Геворкян басшылық еткен ұжымның қолымен салынған. Оның басшылығымен ондаған балабақша, дүкендер, панельді жатақханалар салынған. А.И. Геворкян – Шығыс Қазақстна гуманитарлық институтының негізін қалаушылардың, Халықтар Достығы үйін ашудағы бастамашыларының бірі болды. Бірнеше мәрте еңбекшілер депутаттары қалалық Кеңесінің депутаты болып сайланған. «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Өскемен қалалық мәслихатының 1996 жылы 10 қазандағы шешімімен А.И. Геворкянға «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді. 2001 жылы Қазақстан құрлысшылар Одағы Арсен Геворкянға «Даңқты құрылысшы-өндірісші» деген атақ берді.
2022 жылы 2 мамырда қайтыс болды.
Геворкян А. И. туралы әдебиеттер
Литература о Геворкяне А. И.
Құрмет кітабы. Өскемен қаласы. = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск / идея авторы және жетекшісі Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - 208 б.
***
Арсен Геворкян - в золотой книге // Рудный Алтай. - 2001. - 10 февр. - С. 1.
А. И. Геворкян // Пуссеп Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска. - Усть-Каменогорск, 2008. - С. 66 - 67.
Бортник, П. А он кряжистый стоит упрямо : [О дир. усть-каменогор. домостроит. комб. А.И. Геворкяне] / П. Бортник // Рудный Алтай. - 1996. - 19 сент.
Губушкин М. А.
- Жаңартылды 02.12.2024 09:50
Михаил Кирсанович Губушкин (1930-2002 жж. )
С.Аманжолов атындағы ШҚМУ-ң доценті
КСРО ІІМ еңбек сіңірген жұмысшысы
Өскемен қаласының Құрметті азаматы
Құрметті демалыстағы милиция полковнигі
1950 жылдан бері құрметті демалысқа дейін облыстық ІІМ-де қызмет атқарған. Криминалдық - сот сараптамасы саласының жоғары дәрежелі маманы ретінде танылды. (Рапорт, Мінездеме)
Криминалистика саласына байланысты ғылыми - зерттеу жұмыстарымен айналысты. С.Аманжолов атындағы ШҚМУ Қылмыстық құқық пен қылмыстық процесс кафедрасының доценті. Криминалистика кабинетінің негізін қалаушы, 2004 жылы М.К.Губушкин атындағы Криминалистика орталығы болып өзгерді. Арнайы баспалар мен мерзімді басылымдарда 130-дан астам еңбегі бар. Толығырақ....
9 медальмен наградталған. Оның есімі ШҚО ішкі істер органдары тарихи мұражайында сақталған ШҚО ІІБ Құрмет Кітабына енгізілген. Толығырақ ...
Құрметті демалыста бола тұра, қаланың қоғамдық жұмыстарына араласуды тоқтатпаған және Мирный кентінің қоғамдық Советін басқарды..
2001 жылы 5 сәуірде №8/12 Өскемен қалалық мәслихаты мен ҚІІБ ұжымдық өтінішінің негізінде Губушкин Михаил Кирсановичке «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді. Толығырақ...
А.С.Пушкин атындағы ШҚ облыстық кітапханасының қорында сақталған М.К.Губушкиннің мақалалары
Губушкин М.К., Черкасова Е.М. Морфология и классификация отпечатков папиллярных узоров пальцев кистей рук // Региональный вестник Востока. – 2000. - № 3. – С. 81 -87
Черкасова М.К., Губушкин М.К. Некоторые вопросы выведения папилляроскопической формулы по десятипальцевой системе // Региональный вестник Востока. – 2000. - № 3. – С. 87 – 95
Губушкин М. К вопросу о дактилоскопировании // Рудный Алтай. - 2002. - 2 февраля - С. 18
Материал төменде аталған мұрағаттардың құжаттары негізінде әзірленді
ШҚО ІІМ АТҚБ-ң Арнайы мемлекеттік мұрағаты (қ.4, тізімд. 5 ж/қ, 718 іс) құжаттары негізінде дайындалды:Өскемен қаласы, Ворошилов көшесі,1
тел:23-43-14
Байланысшы:ШҚО ІІМ АТҚБ-ң бастығы полиция полковнигі С.Т.Сүлейменов;
ШҚО Ішкі істер органдары тарихының мұражайы
Өскемен қаласы,Ворошилов көшесі,1
тел: 23-51-43
Байланысшы: мұражай меңгерушісі, подполковник Т.П.Можелева;
С.Аманжолов атындағы ШҚМУ-ң жанындағы
М.К.Губушкин атындағы Криминалистика орталығы. Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі, 55
Байланысшы: Орталық меңгерушісі – М.Т.Алиева, тел. 25-23-01
Чернов А. И.
- Жаңартылды 15.05.2025 13:28
Чернов Алексей Иванович (1924-1989) - Кеңес Одағының Батыры. Өскемен қаласының Құрметті азаматы
1924 жылы 30 наурызда Ақмола облысының Балқаш ауданы, Балкашино ауылында жұмысшы отбасында дүниеге келген. Ұлты - орыс. Білімі - аяқталмаған орта. Лениногор (қазіргі Риддер) фабрика-зауыттық оқыту мектебін бітіргеннен кейін Белоусов кенішінде (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы) жұмыс істеген.
Алексей Иванович Чернов – 1-ші Украина майданының 13-ші армиясы Суворов дивизиясының 121-ші гвардиялық Гомель Қызыл Ту Орденінің 313-ші гвардиялық артиллериялық полкінің зеңбірекшісі, гвардия ефрейторы.
1942 жылы тамызда Қызыл әскер қатарына шақырылады. Запастағы артиллерия полкінде зеңбірекші мамандығын алады. 123-ші артиллерия полкінің құрамында Курск доғасындағы шайқастарға қатысты. Жарақат алады. Ауруханадан кейін ол 313-ші артиллериялық полкте 76 мм зеңбіректің зеңбірекшісі қызметін атқарады. 1944 жылы БКП(б)/КОКП-ға қабылданған. Одер өзеніндегі шайқаста ерекшеленеді.
1945 жылы 27 қаңтарда 121-ші атқыштар дивизиясы Кебен елді мекенінің ауданында (Хобеня, Сьцинава қаласының солтүстігінде, Польша) Одерде шайқасқан тұста ефрейтор Черновтың гвардиясының есебі шабуыл батальонымен бірге өзеннен алғашқылардың бірі болып өтеді. Бос емес плацдармдағы шайқаста олардың мылтығы жаяу әскерді тікелей қолдайтын жалғыз күш болды. Жаудың қарсы шабуылдарына тойтарыс бере отырып, ефрейтор Чернов екі танкті, екі бронетранспортерді, алты машинаны тікелей ату арқылы өртеп жіберді, жеті пулемет нүктесін және жаудың алпысқа дейінгі сарбаздары мен офицерлерін жойды. Батальон немістердің барлық қарсы шабуылдарын тойтарып, қосымша күштер келгенге дейін жағажайды ұстап тұрады.
КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1945 жылғы 10 сәуірдегі Жарлығымен командалық тапсырмаларды үлгілі орындағаны және неміс-фашистік гвардия басқыншыларымен шайқаста көрсеткен батылдығы мен батырлығы үшін ефрейтор Чернов Алексей Иванович Ленин, Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен, медальдармен марапатталған және Кеңес Одағының Батыры атағы беріледі. 1985 жылы «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді.
Демобилизациядан кейін Алексей Чернов Өскемен қаласына оралады. 1949 жылы Талғар ауыл шаруашылығы техникумын бітіреді. "Алтайсвинецстрой" трестінің көлік кеңсесінде механик, профилактикалық шеберханалардың бастығы, автожөндеу шеберханасы, кеңсенің бас инженері болып жұмыс істеді. 1989 жылы дүниеден өткен.
Өскемен қаласындағы көшелердің біріне батырдың есімі берілген.
А. И. Чернов туралы әдебиеттер
Литература о А .И. Чернове
Кітаптар-Книги
Кеңес Одағының батырлары - шығысқазақстандықтар = Герои Советского Союза - восточноказахстанцы [Мәтін] : Мағлұматнама. - Өскемен : ШҚМУ, 2005. – 122 с.
Герои Советского Союза: историко-статистический очерк / Д. Н. Артамонов [и др.] ; ред. И. Н. Шкадов. - М. : Воениздат, 1984. - с. 722 – Т.2
Герои Советского Союза казахстанцы : Сборник документов и материалов: В 1 т. - Алма-Ата : КазОгиз, 1945. – с. 367-368. Родина награждает отважных : Восточноказахстанцы - Герои Советского Союза : фотоальбом / сост. Н. В. Крутова. - Өскемен : Медиа-Альянс, 2010. - 290 с.
Чернов Алексей Иванович // Құрмет кітабы. Өскемен қаласы. = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск : үстелдік кітап / идея авторы және жетекші Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. - С. 50-51.
Мақалалар – Статьи
Новиков, М. Назад ни шагу: [о Герое Советского Союза Чернове А. И.] / М. Новиков // Рудный Алтай. - 1964. - 14 марта.
Кокорин, Ф. Прямой наводкой: [о Герое Советского Союза А. И. Чернове] / Ф. Кокорин // Ленинская смена. - 1965. - 16 февр.
Новиков, М. Дорогами славы [Текст] : / М. Новиков // Рудный Алтай. - 1984. - 31 марта.
Обухов, В. По-гвардейски [Текст] : / В. Обухов // Алтайский строитель. - 1984. - 31 марта.
Алексей Иванович Чернов: [некролог] // Рудный Алтай. - 1989. - 19 янв. - С. 3.Ершов А. Солдат, учитель, депутат [Текст] :/ А. Ершов // Заря Востока. - 2010. - 23 нояб. - С. 2.Щеглов В. Имени героя Чернова [Текст] / В. Щеглов // Усть-Каменогорск. - 2015. - 9 апр. - С. 5. Улицы имени Героев войны [Текст] : [улицы г. Усть-Каменогорска, названные Героями Советского Союза] // Рудный Алтай. - 2015. - 14 марта. - С. 4.
Интернет ресурстар
Интернет ресурсы:
Чернов Алексей Иванович [Электронный ресурс] : [биография] : сайт. – Режим доступа http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=7868 (24.11.2018)
Данилов И. П.
- Жаңартылды 10.09.2022 12:13
Данилов Иван Петрович (1884 - 1975) – Ұлы Қазан революциясы және азамат соғысына қатысқан.
1884 жылы 13 желтоқсанда Самара қаласында дүниеге келген. Я.Ушановтың басшылығымен Өскемен қаласында Кеңес үкіметін құрды. Өскемен қалалық депутаттар Кеңесінің бірінші орынбасары, Президиум мүшесі және халық шаруашылығы комиссары, жер-орман комитетінің төрағасы болды. Отанға сіңірген еңбегі үшін Ленин орденімен марапатталды. Дербес зейнеткер. Жас ұрпаққа революциялық тәрбие беру бағытында қоғамдық жұмыстар жүргізді.
Еңбекші депутаттары қалалық атқару комитетінің 14 желтоқсан 1970 ж. № 14 - 735(2) шешімінде «Халық шаруашылығын дамытуға сіңірген еңбегі үшін дербес зейнеткер Иван Петрович Даниловқа Өскемен қаласының Құрметті атағы беріліп, Диплом және Грамотамен марапатталсын. Есімі Өскемен қаласының Құрмет Кітабына жазылсын» - деген жазу бар.
И. П. Данилов туралы әдебиеттер
Литература о Данилове И. П.
Данилов Иван Петрович // Пуссеп, Г. Н. Почетные граждане Усть-Каменогорска [Текст] / Г. Н. Пуссеп, С. С. Грекова. - Усть-Каменогорск, 2008. – С. 14 – 15.
Скворцов И. П.
- Жаңартылды 11.02.2022 17:52
Скворцов Иван Петрович (1925) – Өскемен қаласының Құрметті азаматы, Ұлы Отан соғысына қатысушы.
1925 жылы 26 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Хайрузовка ауылында дүниеге келген. 1943 жылы қаңтарда әскер қатарына шақырылды, теңіз жаяу әскерлерінің 83-ші жеке атқыштар бригадасының құрамында қызмет етті, Керчь түбегіне десантпен қонды, Қырымды азат етуге, Сапун тауы мен Севастопольге шабуыл жасауға қатысты. 1944 жылы тамызда ол Днестр сағасын мәжбүрлеуге және Молдованы, содан кейін Румынияны, Болгарияны, Югославияны Будапештті азат етуге қатысты. Жеңіс күнін әскери комендатурасының 10-шы бөлімшесінің құрамында Будапешт маңында қарсы алды. Кеңес армиясында соғыс аяқталғаннан кейін 1958 жылға дейін қызмет етті. 1958-1985 жылдары – қаланың құрылыс ұйымдарында, облыстық кәсіподақтар кеңесінде жұмыс істеді. 1971-1981 жылдары – құрылысшылар кәсіподақтары облыстық комитетінің төрағасы. 1986 жылдан бастап зейнеткерлікке шығады. 1988-1992 жылдары «Алтасвинецстрой» тресінің ардагерлер кеңесінің төрағасы болып жұмыс істеді. 1992-1998 жылдары және 2003-2011 жылдары Өскемен қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы болады. Қоғамдық жұмысқа белсенді қатысқаны және жастарды тәрбиелегені үшін И. П. Скворцов «Құрмет» орденімен марапатталды. 2012 жылы «Өскемен қаласының Құрметті азаматы» атағы берілді. Соғыс мүгедегі, отставкадағы полковник. Марапаттары: Қызыл Жұлдыз ордені, «За боевые заслуги», «За отвагу», «За оборону Кавказа», «За взятие Будапешта», мерейтойлық және Болгар медалі.
И. П. Скворцов туралы әдебиет
Литература о Скворцове И. П.
Скворцов Иван Петрович // Құрмет кітабы. Өскемен қаласы. = Книга почёта. Город Усть-Каменогорск : үстелдік кітап / идея авторы және жетекші Коротин С. В. - Алматы : Print House Gerona, 2021. – С. 48-49.
